Γιατί δεν είμαι λελές

1) Επειδή δεν πιστεύω πως ο σοσιαλισμός μπορεί να λειτουργήσει. Συνεπώς δεν θρηνώ καμία δήθεν "χαμένη ευκαιρία" της αριστεράς,ούτε αναπολώ κάποια ιστορικά της στελέχη που έχουν αποδημήσει εις Κύριον.Θλίβομαι σαν άνθρωπος για την απουσία τους,αλλά δεν εκτιμώ πως θα μπορούσαν να θέσουν σε λειτουργία ένα σύστημα οικονομικά ανορθολογικό,όπως ο σοσιαλισμός.

2) Επειδή δεν χλευάζω το θρησκευτικό φαινόμενο και ειδικότερα τον Χριστιανισμό. Ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων και δίχως να παραβλέπω τις υπερβάσεις και τα εγκλήματα των ιερέων στη διάρκεια των αιώνων,αναγνωρίζω το Χριστιανισμό ως συστατικό στοιχείο της ταυτότητας του Δυτικού Πολιτισμού.

3) Επειδή δεν περιφρονώ την έννοια της πατρίδας,ούτε το ρόλο της οικογένειας στη δόμηση των ανθρώπινων κοινωνιών. Στέκομαι  απέναντι στον μισαλλόδοξο εθνικισμό και στο πρότυπο του πατέρα-Δεσπότη,αλλά ταυτόχρονα αγαπώ την πατρίδα μου και την οικογένειά μου. Με όλα τους τα λάθη και με όλες μου τις αδυναμίες,πορεύομαι μέσα τους και αντιλαμβάνομαι την ιστορική μου διαδρομή σε συνάρτηση με τη δική τους παρουσία. Δεν αποδέχομαι την ιδέα του ανθρώπου δίχως ιστορικό πλαίσιο,του άεθνου/ανέστιου/δίχως καταβολές "κοσμοπολίτη".Σέβομαι όσους αισθάνονται έτσι,απλά διαφωνώ.

4) Επειδή δεν είμαι οπαδός του ιστορικού υλισμού.Δεν πιστεύω ότι το κυρίαρχο χαρακτηριστικό των ανθρώπινων πραγμάτων είναι η οικονομία,αυτή είναι κατεξοχήν μαρξιστική άποψη.Ταυτίζομαι με όσους εκτιμούν πως δεν υπάρχουν οικονομικοί σκοποί,υπάρχουν μόνο οικονομικά μέσα για την επίτευξη ηθικών επιλογών στους ανθρώπους. Εκτιμώ ότι "ούκ επ άρτω μόνον ζήσεται άνθρωπος".Αποδέχομαι την ελεύθερη αγορά και την ελεύθερη οικονομία όχι μόνο για τις οικονομικές,αλλά κυρίως για τις ηθικές τους επιπτώσεις στις ανθρώπινες κοινωνίες. Αναγνωρίζω ταυτόχρονα,τα όρια των επιδράσεών τους,καθώς και τα αδιέξοδά τους.Δεν υπάρχει τελειότητα στα ανθρώπινα πράγματα.

5) Επειδή είμαι Χριστιανός.Αιρετικός κατά πάσα βεβαιότητα,σπανίως εκκλησιαζόμενος,βαθιά απεχθανόμενος το φαρισαϊσμό κλήρου και πιστών,αλλά εντούτοις πιστός.Πιστεύω στον γλυκύ Ιησού της αγάπης και της συγγνώμης. Συντηρώ συνεπώς προσωπικές επιλογές ανορθολογισμού και ενστίκτου,δεν θεοποιώ τον Καρτεσιανό ορθολογισμό,μολονότι τον χρησιμοποιώ στις καθημερινές μου συναλλαγές. Πιστεύω σ'αυτό που ο Τσώρτσιλ αποκαλούσε "την ιδέα μιας ηθικής διακυβέρνησης του Σύμπαντος".

6) Επειδή στέκομαι κριτικά απέναντι στην ανεξέλεγκτη μετανάστευση,τη θεωρώ φαινόμενο επικίνδυνο για τη συνοχή των Δυτικών κοινωνιών και πιστεύω πως πρέπει άμεσα να περιοριστεί. Είναι άλλο πράγμα η ελεύθερη μετακίνηση πολιτών εντός ενός κράτους ή μιας ένωσης κρατών και εντελώς άλλο η άνευ περιορισμών διασυνοριακή μετακίνηση πληθυσμών. Τέτοιο φαινόμενο ουδέποτε υπήρξε ιστορικά υπό συνθήκες ειρήνης,καθόσον αντίκειται σε κάθε οικονομική λογική. Επιπλέον,η πολιτισμική ασυμβατότητα των ανθρώπινων κοινωνιών,δεν μπορεί να περιφρονείται,ούτε να εκβιάζεται η συνύπαρξη ανθρώπων με εντελώς διαφορετικές κουλτούρες. Αλλά και η  κυριαρχία κάθε κράτους πρέπει να γίνεται σεβαστή,δεν μπορούν να καταλυθούν τα κράτη στο όνομα της παγκόσμιας ανθρώπινης κοινότητας,που είναι μια ουτοπία.

7) Επειδή δεν εργαλειοποιώ τη διαφορετικότητα,ούτε επιθυμώ να επιβάλλω τις μειοψηφικές τάσεις ως κανόνα. Σέβομαι κάθε επιλογή σεξουαλικού προσανατολισμού,θρησκείας,διαιτητικών προτιμήσεων κ.ο.κ αλλά δεν περιφρονώ όσους εξακολουθούν να δρουν και να επιλέγουν "παραδοσιακά". Πιστεύω στην αξία της παράδοσης,χωρίς να παραβλέπω τις σκοτεινές της αποχρώσεις,αλλά δεν είμαι κάθετα απορριπτικός.

8) Επειδή δεν είμαι πολιτικά ορθός. Δεν πιστεύω πως οι λέξεις έχουν ηθικό περιεχόμενο,ούτε πως ο "εξωραϊσμός" τους βελτιώνει ηθικά την κοινωνία. Αν πεις "Ρομά" αντί "γύφτος",δεν έχεις βελτιώσει ηθικά την ανθρωπότητα.Αν πεις "έγχρωμος" αντί για "μαύρος",δεν έχεις μειώσει το ρατσισμό.Αν πεις "παράτυπος μετανάστης" αντί "λαθρομετανάστης",δεν έχεις μεταβάλλει επί το θετικότερον το φαινόμενο. Αντίθετα,η εργαλειοποίηση των λέξεων,αποτελεί πολιτικό όπλο δια του οποίου επιχειρεί η αριστερά (και ο λελεδισμός) τη χειραγώγηση του πολιτικού διαλόγου. Αυτός που ελέγχει τις λέξεις,ελέγχει και τη σκέψη των ανθρώπων,είναι γνωστό. Απεχθάνομαι κάθε έλεγχο της ανθρώπινης σκέψης.

9) Επειδή πιστεύω στην καταστολή του εγκλήματος χωρίς αστερίσκους και θεωρώ την τιμωρία απαραίτητο συστατικό της διαδικασίας σωφρονισμού.Η αντίληψη περί "βελτιώσεως των ανθρώπων" εκτιμώ πως έχει όρια.Υπάρχουν άνθρωποι που ίστανται πέραν των κοινωνιών,είτε από επιλογή τους,είτε εξ ιδιοσυστασίας.Οι κοινωνίες έχουν ηθική υποχρέωση να τους συνδράμουν,πρωτίστως όμως έχουν δικαίωμα να αμυνθούν. Υποστηρίζω την αυστηροποίηση του υφιστάμενου ποινικού κώδικα.

10) Επειδή τέλος,προσπαθώ να παραμένω ταπεινός. Αυτό συνιστά μια θέση που ελέγχεται ως προς την αξιοπιστία της,αλλά την αφήνω στην κρίση του αναγνώστη. Ο μέσος λελές που γνωρίζω,είναι βαθιά αλαζόνας στα όρια της οίησης και ελάχιστα ανεκτικός στην αντίθετη άποψη,παρά τους ισχυρισμούς του.


Ενδεχομένως ο κατάλογος να είναι ατελής,επιφυλάσσομαι να επανέλθω.

ΥΓ: Περιέγραψα γιατί δεν είμαι λελές,το ότι είμαι φιλελεύθερος δεξιός,ελπίζω πως υπονοήθηκε εξ αντιδιαστολής.Αν όχι,το αναφέρω για να είμαι ξεκάθαρος.

ΥΓ2: Αν ο παππούς Adam Smith εμπίπτει στη δική μου ή στη λελέδικη αντίληψη,ας το κρίνει κι αυτό ο αναγνώστης.


24/9/2018

Μηνολόγιο

-Τα "ετήσια μετεκπαιδευτικά μαθήματα στο Σακχαρώδη Διαβήτη" που διοργάνωνε το "Ιπποκράτειο",τα πρωτοπαρακολούθησα όταν ήμουν ακόμη ειδικευόμενος.Οι δυο καθηγητές που τα επιμελούνταν, ο Παναγιώτης Χριστακόπουλος και ο -αείμνηστος πια- Βάσος Καραμάνος,είχαν ένα σπάνιο χάρισμα.Δε διακρίνονταν μόνο για την εξαιρετική τους κατάρτιση στο γνωστικό τους τομέα (αυτό είναι κάτι που το συναντάς σε αρκετούς ανθρώπους,καθηγητές ή μη),ούτε ήταν απλά εξαιρετικοί μεταδότες των γνώσεών τους στο κοινό (αυτό το χάρισμα το έχουν αρκετοί ομιλητές).
Είχαν επιπλέον,ευρύτητα παιδείας,την οποία μπορούσες να αντιληφθείς σε κάθε τους έκφραση: άριστη χρήση της Ελληνικής γλώσσας,εύστοχες παραπομπές σε γνωστικά αντικείμενα άλλων επιστημών,δομημένο συλλογισμό,κριτική οξύνοια.
Ο Χριστακόπουλος,πιο οικείος,πιο εκλαϊκευμένος,δίχως ποτέ να είναι ρηχός (κάθε άλλο),μιλούσε με γλαφυρότητα και διάνθιζε την ομιλία του με αυτοσχεδιασμούς που πρόδιδαν βαθύτερες ανησυχίες. Σαν παθολόγος,σε κέρδιζε αμέσως για τον απλούστατο λόγο πως γνώριζε φυσιολογία. Για τους μη-ιατρούς,πρέπει να σημειώσω πως η φυσιολογία είναι η κορωνίδα της παθολογίας,όπως αντίστοιχα η ανατομική είναι αυτή της χειρουργικής. Ο Π.Χ περιέγραφε τους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς του διαβήτη και σε γοήτευε: ήταν Παθολόγος!
Ο Καραμάνος,είχε πάντοτε πιο επίσημο λόγο,με λιγότερες παρεκβάσεις,αλλά με στέρεα επιχειρηματολογία και τεκμηρίωση που ήταν μάλλον αδύνατον να αμφισβητήσεις.Επιπλέον,απέπνεε ως παρουσία μια φυσική ευγένεια,μια μειληχιότητα,μια αληθινή αρχοντιά που σπάνια συναντά κανείς σήμερα.
Οι δυο μαζί συνέθεταν ένα εκπληκτικό δίδυμο: σε γοήτευαν,σε ενθουσίαζαν και συχνά σε συγκινούσαν! Προσωπικά,μου υπενθύμιζαν κάθε φορά για ποιους λόγους αγάπησα την ιατρική! Αυτό δε,το θεωρώ μέγιστο επίτευγμά τους,γιατί καθώς τα χρόνια περνούν και ο ακαδημαϊκός οραματισμός δίνει τη θέση του στην αγωνία της επιβίωσης,είναι εξαιρετικά δύσκολο να κρατήσεις μέσα σου ζωντανή τη φλόγα της εξιδανίκευσης. Αυτοί,σ'εμένα τουλάχιστον, το κατόρθωναν και τους ευγνωμονώ ως ανθρώπους περισσότερο απ'όσο τους υπολήπτομαι ως καθηγητές (και ήταν Καθηγητές με κεφαλαίο "Κ"...)!
Όλα αυτά τα θυμήθηκα σήμερα,στην ετήσια συνάντηση που γίνεται πια υπό την επιμέλεια των διαδόχων τους. Ας θεωρηθούν ελάχιστος φόρος τιμής σε δυο υπέροχους Ιατρούς και ευλαβικό μνημόσυνο στον αποδημήσαντα Βάσο Καραμάνο...


-Νοέμβρης μήνας,προεόρτια χειμώνα.
Τα νεκρά φύλλα ("les feuilles mortes") του Jacques Prevert τα παίρνει ο άνεμος κι "Ω,μη ρωτάς που πάνε" έγραφε ο Τάσος Λειβαδίτης.
Νυχτώνει νωρίς κι όταν κάνει κρύο,μπορείς πιο εύκολα,στην ερημιά να διακρίνεις τους "νυχτολάτες" του Καρούζου: έναν τέτοιο αντίκρισα απόψε,τυλιγμένο στο παλτό του να κρατάει μια πλαστική σακούλα και να μονολογεί. Κανείς δεν ξέρει τι έλεγε,ποια φαντάσματα ξόρκιζε,ποιες μνήμες επούλωνε.Είμαστε όλοι εύθραυστοι,σα φύλλα του φθινοπώρου.Η θαλπωρή του σπιτιού μας ξεγελάει κι ούτε που φανταζόμαστε πως ένα τίποτε αρκεί για να γίνουμε άθυρμα του ανέμου και της νύχτας.
Κράτα γερά φίλε μου και φύλαγε μια γωνιά μέσα σου για τους απόκληρους του κόσμου...

-Πάνε μέρες τώρα,που ένας φυλακισμένος κάνει απεργία πείνας διεκδικώντας την ικανοποίηση ενός αιτήματός του. Πάνε μέρες τώρα που πάνω σ'αυτό το αίτημα,έχει αναπτυχθεί μια παρωδία πολιτικής εκμετάλλευσης,με βασικό της συστατικό το μίσος.Μίσος για όσα έχουμε,όσα θα θέλαμε ν'αποκτήσουμε κι η έλλειψή τους μας βασανίζει,όσα μας περιβάλλουν και όσα νιώθουμε πως εκπροσωπούν,όσα σκεφτόμαστε,εισπράττουμε,αισθανόμαστε. Με λίγα λόγια,μίσος για τη ζωή την ίδια!  Ο Ντοστογιέφσκι ψηλάφισε στους "Δαιμονισμένους" του αυτό το παράφορο μίσος για τη ζωή κι η Ayn Rand το ενέταξε στην αποκρουστική anti-life αντίληψη σκέψης.
Νιώθω βαθιά αποστροφή για τις ιδεολογίες του μίσους! Μισώ το μίσος που εκπέμπουν και καλλιεργούν! Λυπάμαι τους νέους ανθρώπους που εγκλωβίζονται σ'αυτές,χωρίς επιστροφή.
Χρέος μου να βρίσκω αντίδοτο στο δηλητήριο της σκέψης,τουλάχιστον για όσους αγαπώ.

-Τ' αι Νικόλα σήμερα. Γιορτάζουν οι συνονόματοι κι οι θαλασσινοί. Γιορτάζουμε κι εμείς που η ψυχή μας είναι θάλασσα. Θάλασσα βαθιά,ακυβέρνητη,σκοτεινή μα και κάποτε ηλιόλουστη.Συχνά αγριεμένη,λυσσομανά να πνίξει τα καράβια,να τσακίσει τα στεριανά βράχια,να επιβάλλει τη σιωπή του υδάτινου τάφου.Κι άλλες φορές αναποφάσιστη,απέναντι στον ναυαγό καταμεσής της,ν'ανακαλύπτει το αλλόκοτο αίσθημα της συμπόνιας,τη "μόνη δικαιολογία της ύπαρξης" κατά το Lautreamont.Τότε είναι που ακουμπάει τα ναυαγισμένα κορμιά στοργικά στις αμμουδιές. Κι αφήνει δίπλα τους αστερίες και πέρλες,που λαμποκοπούν...
Σκοτεινή κάθε νύχτα,συνομιλήτρια της αστρικής σιωπής.
Κι αλμυρή πάντα,σαν ανθρώπινο δάκρυ...

Το ποίημα του Σεφέρη,είναι ο καλύτερος επίλογος

Οι γάτες τ’ Αϊ-Νικόλα

Σεφέρης Γιώργος

Τον δ’ άνευ λύρας όμως υμνωδεί θρήνον Ερινύος αυτοδίδακτος έσωθεν θυμός, ου το παν έχων ελπίδος φίλον θράσος. ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ, 990 επ. «Φαίνεται ο Κάβο-Γάτα...», μου είπε ο καπετάνιος δείχνοντας ένα χαμηλό γιαλό μέσα στο πούσι τ’ άδειο ακρογιάλι ανήμερα Χριστούγεννα, «... και κατά τον Πουνέντε αλάργα το κύμα γέννησε την Αφροδίτη· λένε τον τόπο Πέτρα του Ρωμιού. Τρία καρτίνια αριστερά!» Είχε τα μάτια της Σαλώμης η γάτα που έχασα τον άλλο χρόνο κι ο Ραμαζάν πώς κοίταζε κατάματα το θάνατο, μέρες ολόκληρες μέσα στο χιόνι της Ανατολής στον παγωμένον ήλιο κατάματα μέρες ολόκληρες ο μικρός εφέστιος θεός. Μη σταθείς ταξιδιώτη. «Τρία καρτίνια αριστερά» μουρμούρισε ο τιμονιέρης. ...ίσως ο φίλος μου να κοντοστέκουνταν, ξέμπαρκος τώρα κλειστός σ’ ένα μικρό σπίτι με εικόνες γυρεύοντας παράθυρα πίσω απ’ τα κάδρα. Χτύπησε η καμπάνα του καραβιού σαν τη μονέδα πολιτείας που χάθηκε κι ήρθε να ζωντανέψει πέφτοντας αλλοτινές ελεημοσύνες. «Παράξενο», ξανάειπε ο καπετάνιος. «Τούτη η καμπάνα ―μέρα που είναι― μου θύμισε την άλλη εκείνη, τη μοναστηρίσια. Διηγότανε την ιστορία ένας καλόγερος ένας μισότρελος, ένας ονειροπόλος. »Τον καιρό της μεγάλης στέγνιας, ―σαράντα χρόνια αναβροχιά― ρημάχτηκε όλο το νησί· πέθαινε ο κόσμος και γεννιούνταν φίδια. Μιλιούνια φίδια τούτο τ’ ακρωτήρι, χοντρά σαν το ποδάρι ανθρώπου και φαρμακερά. Το μοναστήρι τ’ Αϊ-Νικόλα τό ειχαν τότε Αγιοβασιλείτες καλογέροι κι ούτε μπορούσαν να δουλέψουν τα χωράφια κι ούτε να βγάλουν τα κοπάδια στη βοσκή· τους έσωσαν οι γάτες που αναθρέφαν. Την κάθε αυγή χτυπούσε μια καμπάνα και ξεκινούσαν τσούρμο για τη μάχη. Όλη μέρα χτυπιούνταν ώς την ώρα που σήμαιναν το βραδινό ταγίνι. Απόδειπνα πάλι η καμπάνα και βγαίναν για τον πόλεμο της νύχτας. Ήτανε θαύμα να τις βλέπεις, λένε, άλλη κουτσή, κι άλλη στραβή, την άλλη χωρίς μύτη, χωρίς αυτί, προβιά κουρέλι. Έτσι με τέσσερεις καμπάνες την ημέρα πέρασαν μήνες, χρόνια, καιροί κι άλλοι καιροί. Άγρια πεισματικές και πάντα λαβωμένες ξολόθρεψαν τα φίδια μα στο τέλος χαθήκανε· δεν άντεξαν τόσο φαρμάκι. Ωσάν καράβι καταποντισμένο τίποτε δεν αφήσαν στον αφρό μήτε νιαούρισμα, μήτε καμπάνα. Γραμμή!             Τι να σου κάνουν οι ταλαίπωρες παλεύοντας και πίνοντας μέρα και νύχτα το αίμα το φαρμακερό των ερπετών. Αιώνες φαρμάκι· γενιές φαρμάκι». «Γραμμή!» αντιλάλησε αδιάφορος ο τιμονιέρης. Τετάρτη, 5 Φεβρουαρίου 1969

Μη σταθείς ταξιδιώτη...

Γραμμή...

6/12/2014

Παραμονή 2014

"...Πετάμε με το μονοπλάνο του Saint-Exupery πάνω απ'τον Ειρηνικό.Είναι βράδυ και μόνο τ'αστέρια μας δίνουν πορεία,μέσα στο σκοτάδι,πάνω απ'τη μαύρη άβυσσο.Τα μαλλιά της κυματίζουν μαζί με το κίτρινο φουλάρι του λαιμού και με κρατάνε ζωντανό.Δεν μπορώ να τη δω,έτσι όπως κάθεται στην μπροστινή θέση,αλλά μου φαίνεται πως χαμογελάει δακρυσμένη.
Πλησιάζουμε στις Άνδεις.Τα αιώνια χιόνια τους αστράφτουν απόκοσμα μέσα στη νύχτα,λουσμένα απ'το φως του Σταυρού του Νότου.Όπου να'ναι θα φανούν οι φωτιές απ'το χωριό των Ινδιάνων.Μερικά σύντομα λεπτά παγωνιάς κι ύστερα η προσγείωση στο οροπέδιο...
...μπαίνουμε στην καλύβα εξαντλημένοι αλλά γεμάτοι ένταση.Την κοιτάζω κάτω απ'το τρεμουλιαστό φως της λάμπας πετρελαίου.Ο αέρας που περνάει απ'τις ρωγμές,κάνει τη σκιά της να τρέμει.
Το αύριο,είναι ένα άγνωστο ενδεχόμενο.
Απόψε όμως,θα κάνουμε έρωτα μέχρι να'ρθει..."

31/12/2013

Για τους 4 τροχούς...

Καλοκαίρι του 1980,Κέρκυρα.
Ένα από τα ατέλειωτα εκείνα παιδικά καλοκαίρια που δε θα ξαναζήσουμε και πάντα θ'αναπολούμε.
Είμαι εννιά χρονών και περνώ τα μεσημέρια μου καταβροχθίζοντας κόμικς.
Ταυτόχρονα,λατρεύω τα αυτοκίνητα και τις μοτοσικλέτες,έχω πάθος με την ταχύτητα,αλλά περισσότερο με την αίσθηση ελευθερίας που σου δίνει η αυτοκίνηση.
Το βλέμμα μου πέφτει για πρώτη φορά σ'ένα περιοδικό : νομίζω το λέγανε "Motor show" και είχε εξώφυλλο τον Ιαβέρη.Το αγοράζω κι αρχίζω να μπαίνω στο μαγικό κόσμο του αυτοκινήτου.Τι είναι,πως λειτουργεί,πως οδηγείται,που σε ταξιδεύει.Αυτό ήταν! Από την επόμενη μέρα ξεκοκκαλίζω τον ειδικό τύπο.Ανάμεσα στα περιοδικά,ένα μου τραβάει την προσοχή: "4ΤΡΟΧΟΙ".
Γίνομαι τακτικός αναγνώστης και συλλέγω τα τεύχη με θρησκευτική ευλάβεια,μέχρι το 2004.
Εικοσιτέσσερα χρόνια πιστός οπαδός του περιοδικού,ως τη στιγμή που -για λόγους που θα εξηγήσω παρακάτω-το εγκατέλειψα.

Πριν από ένα μήνα,διάβασα την είδηση της αναστολής της λειτουργίας του.
Οι 4τροχοί και το σύνολο των περιοδικών των Τεχνικών Εκδόσεων περνούν στην Ιστορία.
Παρόλο που τους είχα εγκαταλείψει,η είδηση με συγκίνησε.Νομίζω πως σηματοδότησε τον οριστικό αποχαιρετισμό της παιδικής μου ηλικίας (αλλά όχι και των ονείρων της).
Ο πρώην συνεργάτης,Νίκος Δήμου έγραψε τη δική του εκδοχή-αποχαιρετισμό.Νιώθω την ανάγκη να το κάνω κι εγώ.
Η διήγηση,αναγκαστικά λόγω συγκινησιακού φόρτου θα είναι αποσπασματική και βάσει επιλεκτικών αναμνήσεων.

-Ο πρώτος μου δάσκαλος οδήγησης ήταν ο πατέρας μου.Αυτός δέχτηκε την πρώτη βροχή των ερωτήσεών μου και τις παραινέσεις μου να πηγαίνει πιο γρήγορα.Δεν ήμουν ποτέ το παιδί του "μπαμπά μην τρέχεις",δεν ξέρω αν υπάρχουν τέτοια παιδιά,εγώ τουλάχιστον δε γνώρισα κανένα.Εγώ και οι φίλοι μου θέλαμε να τρέχουμε και να προσπερνάμε.Ο πατέρας μου ,μου έμαθε τα πρώτα βήματα,ο Κώστας Καββαθάς με προχώρησε πολύ παρακάτω.

-Απ'τον πατέρα μου υιοθέτησα την αγάπη στη στρωτή οδήγηση και το σεβασμό στο όχημα.Ήταν τότε τα χρόνια δύσκολα,οι Έλληνες αγόραζαν ένα αυτοκίνητο,το πολύ δυο σε όλη τους τη ζωή και γι'αυτό το φρόντιζαν σαν παιδί τους.Μακριά από μοτέρ στο κόκκινο,λιώσιμο ελαστικών,ανάποδα τιμόνια,αλλαγές ταχυτήτων χωρίς συμπλέκτη και λοιπά εντυπωσιακά πλην τρομερά φθοροποιά για το αυτοκίνητο.Ο πατέρας μου με έμαθε να σέβομαι το αυτοκίνητο και τον ΚΟΚ.

-Ο Καββαθάς ανέδειξε την ομορφιά της οδήγησης,όχι κατ'ανάγκην της σπορ,αλλά της καθημερινής.Μ'έμαθε επίσης κάτι πολύ σημαντικό: την ανάγκη να προβλέπεις τι θα συμβεί στο δρόμο. "Πολλές φορές γλίτωσα τροχαίο επειδή πρόσεχα παραμέτρους όπως η κατάσταση του προπορευόμενου οχήματος,η ανύπαρκτη ορατότητα,οι χειρονομίες του προπορευόμενου οδηγού (τότε δεν υπήρχαν κινητά...),ακόμη και...το σχήμα του κεφαλιού του"...έγραφε.
Κι εγώ το ίδιο Κώστα,σ'ευχαριστώ για το μάθημα.

-Συγκεράζοντας τη σβέλτη οδήγηση με το σεβασμό (στο όχημα/στο δρόμο/στους άλλους χρήστες του δρόμου) υιοθέτησα τη γρήγορη αλλά όχι υστερική οδήγηση.Μ'αρέσει να χρησιμοποιώ τη ροπή του κινητήρα και όχι ν'ανεβάζω στροφές "στα κόκκινα". Προτιμώ να οδηγώ με 200 και 6000 στροφές,παρά με 140 και 8500 στροφές.Προτιμώ δηλαδή να οδηγώ μια Aston Martin παρά ένα ταπεινό χιλιαράκι. Υποθέτω το ίδιο κι εσείς. Μπορώ όμως να συμβιβαστώ με το χιλιαράκι και να το πηγαίνω με τη ροπή του (4000 στροφές και όσα χιλιόμετρα δίνει).
Κι αυτό γιατί σέβομαι το όχημα,όχι μόνο λόγω του κόστους κτήσης του.Αλλά -κυρίως-ως ανθρώπινο δημιούργημα.Για ένα ταπεινό χιλιαράκι κάποιοι συνάνθρωποί μου,χιλιάδες μίλια μακριά,αφιέρωσαν τις γνώσεις,τον κόπο,το μεράκι,τη φαντασία,τη δουλειά τους για να το κατασκευάσουν.Ως concept (σύλληψη-εκτέλεση-τελείωση-συντελεστής απόδοσης) είναι απολύτως όμοιο και εξίσου σεβαστό με την οποιαδήποτε Aston Martin.
Ο Καββαθάς μου το έμαθε και αυτό και τον ευχαριστώ.

-Το αυτοκίνητο δεν είναι μόνο λαμαρίνες,λάστιχα,λάδια,μπιέλες,ελατήρια,έμβολα και λοιπά.
Είναι και εργαλείο αυτονομίας,έστω υποκείμενο στους περιορισμούς του δρόμου.Σε ταξιδεύει σε άγνωστες διαδρομές,σε προστατεύει απ'τα στοιχεία της φύσης,γίνεται κοιτώνας ή σπίτι σου αν χρειαστεί,σου δίνει διέξοδο ως ταξιδιωτικό διαβατήριο,κουβαλάει εσένα και την αγάπη σου στην άκρη του ορίζοντα.
Μ'αυτήν την έννοια το αυτοκίνητο είναι κάτι περισσότερο από όχημα μεταφοράς ανθρώπων.Είναι μια μηχανή ονείρων,ένα μέσο που ομορφαίνει την ανθρώπινη ζωή.
Όσοι έχουν σμίξει στριμωγμένοι στο κάθισμα ενός Autobianchi (που λέει κι ο Τουρνάς) καταλαβαίνουν απόλυτα τι εννοώ.
Και με αυτήν την έννοια,ένα ταπεινό χιλιαράκι μπορεί να προσφέρει περισσότερη ευτυχία από κάθε Aston Martin,ειδικά αν ο οδηγός της τελευταίας φοβάται μήπως λερωθεί το δέρμα Connolly του σαλονιού της...
Κι αυτή την οπτική της αυτοκίνησης,την υποστήριξε ο Καββαθάς,ακόμη ένα ευχαριστώ λοιπόν.

- Ο Καββαθάς ήταν Ιταλόφιλος.Τα κείμενά του για τις Alfa Romeo και τις Lancia ξεχείλιζαν από πάθος.Ακόμη θυμάμαι ένα κείμενο για τις σκέψεις τις παλιάς Alfasud καθώς ο κύριός της την πήγαινε για απόσυρση.Η λατρεία για το δέσιμο ανθρώπου-μηχανής,έφτανε σ'ένα είδος λυρικού ανιμισμού: το αυτοκίνητο αποκτούσε ψυχή,αναπολούσε το βίο του,προαισθάνονταν το επερχόμενο τέλος! Τελείωσα το κείμενο δακρυσμένος αναφωνώντας: "Cuore Sportivo"!
Κάτι αντίστοιχο έκανε κι ο πατέρας μου,παρκάροντας το Fiat 128 στο γκαράζ μετά από ταξίδι: "άστο τώρα το καημένο να ξεκουραστεί"...(πόσο μ'έχουν στοιχειώσει τέτοιες φράσεις πατέρα)!

-Δεν ήταν κακό που ο Καββαθάς ήταν Ιταλόφιλος.Κάθε άνθρωπος δικαιούται να έχει τις αδυναμίες του.Κακό ήταν που δεν το παραδέχονταν ποτέ κι ας τον πρόδιδαν τα γραπτά του.Η λατρεία στο Ιταλικό design και τα μοτέρ,τον έκαναν συχνά να υποτιμά την ποιοτική υστέρηση και αναξιοπιστία των Ιταλών.Ταυτόχρονα,περιφρονώντας τη σχεδιαστική αδιαφορία των Ιαπώνων και Κορεατών και παρομοιάζοντας τα αυτοκίνητά τους με "πλυντήρια",προσπερνούσε με ανεπίτρεπτη ελαφρότητα την παροιμιώδη τους μηχανολογική αξιοπιστία.Για το μέσο καταναλωτή-χρήστη όμως,αυτό το χαρακτηριστικό είναι εξαιρετικά σημαντικό.Να λοιπόν μια εγγενής αδυναμία του περιοδικού: προσηλώθηκε υπέρμετρα στη συγκινησιακή πλευρά της οδήγησης,αμελώντας την οδήγηση ως πρακτική ανάγκη του καθημερινού ανθρώπου που δεν ενδιαφέρεται "να στρίψει".

-Κάποια στιγμή το περιοδικό ξέφυγε κι άρχισε να εκφέρει απόψεις επί παντός επιστητού.Πιθανότατα έφταιγε η ευρύτατη απήχησή του στο ελληνικό κοινό.Αλλά τότε-όπως σωστά έγραψε ο Νίκος Δήμου-άρχισε να χάνει και την αθωότητά του,φιλοξενώντας ένα σωρό μαϊντανούς.
Αποκορύφωμα της έπαρσης,ήταν πως αυτοδιαφημίζονταν ως "κομμάτι του σύγχρονου Ελληνικού πολιτισμού"...

-Ο Καββαθάς δε χαρίστηκε στο Ελληνικό κράτος και την αντι-αυτοκινητιστική πολιτική του.Η πολιτική επιλογή της αποβιομηχάνισης,της εκδίωξης των αυτοκινητοβιομηχανιών απ'την Ελλάδα,της μετατροπής του αυτοκινήτου από βιομηχανικού προϊόντος που θα μπορούσε να κοσμεί την παραγωγική διαδικασία,σε φορολογήσιμου αγαθού και status symbol επικρίθηκαν ανελέητα και απόλυτα δικαιολογημένα.
Δε χαρίστηκε επίσης στους παρωχημένους οικολόγους του Γούντστοκ που αποστρέφονταν τον "δολοφόνο των ανθρώπων και του περιβάλλοντος".
"Οι πραγματικοί οικολόγοι-έγραφε-είναι αυτοί που εφηύραν τους καταλύτες,τα καθαρά καύσιμα,τις νέες τεχνολογίες στους κινητήρες,τα ανακυκλώσιμα υλικά κατασκευής,την ηλεκτροκίνηση,όλες τις τεχνολογικές καινοτομίες που καθιστούν την αυτοκίνηση συμβατή με το σεβασμό στο περιβάλλον"!
Συμφωνώ μαζί του!
Απομυθοποίησε επίσης το μολώχ της "υπερβολικής ταχύτητας".Τα περισσότερα τροχαία στην Ελλάδα οφείλονται στην παραβίαση προτεραιότητας,αν ποτέ αποκτήσουμε αξιόπιστες στατιστικές θα το μάθουμε.Αμέσως μετά,έρχεται το αντικανονικό προσπέρασμα.Η ταχύτητα από μόνη της δεν αρκεί για να προκαλέσει τροχαίο,η δε έννοια της υπερβολικής ταχύτητας είναι σχετική: 30 χιλιόμετρα την ώρα σε κατοικημένο χώρο μπορεί να είναι επικίνδυνα,180 χιλιόμετρα την ώρα στην Αθηνών-Θεσσαλονίκης μπορούν να επιτυγχάνονται με απόλυτη ασφάλεια (και επιτυγχάνονται)...

-Στην πορεία δημιουργήθηκε ισχυρός ανταγωνισμός,αλλά νομίζω το καίριο χτύπημα δόθηκε απ'το διαδίκτυο.Κανένα περιοδικό σήμερα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί ιστοσελίδα αντίστοιχης θεματολογίας και είναι προφανές το γιατί.
-Σχετική με το παραπάνω σχόλιο είναι και η από μέρους μου εγκατάλειψη των 4Τ. Το 2004 αγόρασα ένα Renault Megane έχοντας πειστεί απ'τα γραφόμενα του περιοδικού για την αξία του (κυρίως όμως γιατί το δίνανε σε 48 άτοκες δόσεις). Αποδείχτηκε το πιο αναξιόπιστο όχημα που είχα ποτέ,στα 25 χρόνια που οδηγώ,με τη χειρότερη αντιπροσωπεία που έχω συναντήσει! Κοιτάζοντας-εκ των υστέρων-στο διαδίκτυο,ανακάλυψα πως το συγκεκριμένο μοντέλο ήταν διεθνής failure story και το internet είχε κατακλυστεί από ιστορίες εξαγριωμένων οδηγών που το επιβεβαίωναν.

Αυτό ήταν!
Σταμάτησα ν'αγοράζω 4Τ,χωρίς βέβαια να στραφώ σε κανένα άλλο έντυπο.Απλά γύρισα την πλάτη στον ειδικό τύπο και έγινα τακτικός επισκέπτης των ηλεκτρονικών σελίδων αυτοκίνησης.
Εννιά χρόνια μετά,οι 4Τ αναστέλλουν τη λειτουργία τους.
Νομίζω η εξέλιξη των πραγμάτων αργά ή γρήγορα εκεί θα οδηγούσε.
Το μέλλον του τύπου είναι το internet. Πολύ λίγα έντυπα και εφημερίδες θα μπορέσουν στο μέλλον να επιβιώσουν.Ένας κόσμος χάνεται,ένας νέος κόσμος ανατέλλει.
Ευχαριστώ τον Κώστα Καββαθά και τους 4Τροχούς γιατί με συντρόφεψαν σε πολύ όμορφες στιγμές της ζωής μου.
Αντί επιλόγου,ένα κείμενό του (όπως το θυμάμαι) από την παρουσίαση του Ford Escort cabrio αρχές της δεκαετίας του "90 στην Ανδαλουσία:

"...κατηφορίζω την ορεινή διαδρομή ακούγοντας μουσική.Μπροστά μου ξαφνικά μια Mercedes 190 οδηγούμενη από Γερμανό συνταξιούχο και την κυρία του πλάι με μαλλί χρώματος οξυζενέ! Μήπως το ζεύγος "φριτς" επιθυμεί αγώνα? Ακολουθεί μικρός ανταγωνισμός και η 190 μένει πίσω,αδυνατώντας ν'ακολουθήσει το ρυθμό του κόκκινου Escort που χάνεται στο ρυθμό του Buddy Holly και της Ανδαλουσιανής άνοιξης..."


(Αφιερωμένο στο φίλο μου τον Δημήτρη απ'τα Γιάννενα,που λάτρευε τις Citroen και τελικά αγόρασε Volkswagen)!

8/6/2013

Το δέλτα που γίνεται σκαντζόχοιρος

Οι μεγάλοι ποταμοί συνήθως εκβάλουν στη θάλασσα σχηματίζοντας δέλτα.Στα δέλτα,η ανάμιξη που επικρατεί είναι κοσμογονική! Το ανάλατο με το αλμυρό,το ψυχρό με το θερμό στροβιλίζονται διαρκώς σ'ένα ατελείωτο shaker γιγαντιαίων διαστάσεων που ανανεώνει τη ζωή.Εκατομμύρια φυτικοί και ζωϊκοί οργανισμοί συναντούν στα δέλτα των ποταμών τις ιδανικές συνθήκες διατροφής και αναπαραγωγής τους.Από βιολογικής άποψης,τα δέλτα συνθέτουν μια πραγματική κοσμογονία.

Η "δράση" ιδρύθηκε το Μάρτη του 2009 αρχικά σαν ένα φιλελεύθερο φιλοευρωπαϊκό μεταρρυθμιστικό κόμμα.Το εγχείρημά της,το παρακολούθησα με ενδιαφέρον απ'την αρχή,ως ιδεολογικός συγγενής και αποφάσισα πέρυσι στις εκλογές να δραστηριοποιηθώ ενεργότερα ως εθελοντής.Η αλήθεια είναι πως,δε θυμάμαι ακριβώς πότε έγινα μέλος της,πρέπει να ήταν το 2010 ή "11, αλλά ουσιαστικά άρχισα να ασχολούμαι από τις περσινές εκλογές.
Η εκλογική συντριβή του φιλελεύθερου μεταρρυθμιστικού χώρου,έθεσε άμεσα το δίλημμα της πολιτικής επιλογής: διάλυση ή διεύρυνση και επανάληψη της προσπάθειας.
Προκρίθηκε η δεύτερη επιλογή,η διεύρυνση προς άλλους χώρους με τους οποίους θα μπορούσε να υπάρξει συμφωνία σε καίρια ζητήματα (ατομικά δικαιώματα,λειτουργία κράτους-οικονομίας,προστασία περιβάλλοντος κλπ).Επιχειρήθηκε συνεπώς η διεύρυνση προς τη σοσιαλδημοκρατία,τα πράσινα κινήματα,τους πολιτικά ουδέτερους κεντρώους μεταρρυθμιστές.
Μέχρι και η χρήση του όρου "φιλελευθερισμός" κρίθηκε πολιτικά ατελέσφορη και υπαναχώρησε απ'τις πολιτικές διακηρύξεις τη "δράσης".
Αυτό που διατηρήθηκε ζωντανό,ήταν η πολυφωνία,ο σεβασμός της μειοψηφίας,η προσπάθεια πολιτικών συνθέσεων και εξομάλυνσης των διαφορών,το άνοιγμα στην κοινωνία των πολιτών,οι διαφανείς πολιτικές συμπεριφορές.

Ο σκαντζόχοιρος όταν απειληθεί,μετατρέπεται σε μια μπάλα από αγκάθια τα οποία προτείνει απέναντι στον εχθρό.Η μέθοδος δεν είναι πάντοτε αποτελεσματική...








Το τελευταίο συνέδριο της "δράσης" ανέδειξε ένα νέο στην κυριολεξία κόμμα.Νέος αρχηγός,μόλις έξι μήνες μέλος του κόμματος (!) εκλεγμένος από νέα Κεντρική Επιτροπή,απαρτιζόμενη από πολλά νέα μέλη (αρκετά απ'τα οποία πριν από σαράντα μέρες δεν ήταν καν στη "δράση" !).
Φυσικά,το καταστατικό τηρήθηκε,όπως και οι δημοκρατικές διαδικασίες.Αλλά η μεθόδευση υπήρξε κάτι παραπάνω από χονδροειδώς εξώφθαλμη και παλαιοκομματική.
Ο νέος πρόεδρος,παλαιό πολιτικό στέλεχος με μακρά διαδρομή,προφανώς χρησιμοποίησε τον προσωπικό του μηχανισμό για να "αλώσει" ένα έτσι κι αλλιώς αφρούρητο οχυρό.
Και όλα αυτά,εν κρυπτώ,δίχως επίσημες πολιτικές τοποθετήσεις,σε κλίμα κρυψίνοιας,αδιαφάνειας,καχυποψίας.

Η "δράση" από όλη αυτή τη διαδικασία έχει ζημιωθεί σε δυο επίπεδα:
α) σε επίπεδο διεύρυνσης προς τα αριστερά,μάλλον το ζήτημα πρέπει να θεωρείται λήξαν.Ήδη αρκετοί "αριστεροί υπέρ δράσης" έχουν αποχωρήσει ενώ όσοι απομένουν είναι βαθιά ενοχλημένοι-δικαίως-από τη μεθόδευση που ακολουθήθηκε.
β) σε επίπεδο πολιτικής συμπεριφοράς,ο παλαιοκομματικός εισοδισμός και η κρυψίνοια,ενόχλησαν και σημαντικό μέρος των ανένταχτων φιλελεύθερων της "δράσης",στους οποίους συγκαταλέγω κι εμένα.

Για να υπάρξει μεσοπρόθεσμη προοπτική πολιτικής επιβίωσης,πρέπει η "δράση" να φανεί ικανή για παραγωγή αξιόπιστων πολιτικών προτάσεων,τα νέα μέλη της που ελέγχουν την Κ.Ε να δείξουν συμπεριφορά συναινετική και ενωτική (πράγμα το οποίο δεν κάνουν μέχρι τώρα,αναλισκόμενοι σε ανταλλαγές συγχαρητηρίων και ειρωνείες προς τους επικριτές τους)και-πράγμα εξίσου βασικό-το καταστατικό του κόμματος να αλλάξει και η εκλογή προέδρου να γίνεται από τα μέλη του κόμματος με καθολική ψηφοφορία!
Ένα φιλελεύθερο κόμμα δεν μπορεί να εκλέγει πρόεδρο απ'την Κ.Ε,μιμούμενο τις πρακτικές των κομμουνιστικών κομμάτων!

Μ'αυτά και μ'αυτά, είναι σαφές πως αισθάνομαι λίγο ξεκρέμαστος.
Ένας φιλελεύθερος δεν μπορεί να αγνοεί την ουσιαστική μεθόδευση που οδήγησε στην εκλογή νέου προέδρου,ακόμη κι αν ο πρόεδρος αυτός είναι φιλελεύθερος!
Η πολιτική διαδικασία είναι σημαντικότερη απ'το πολιτικό αποτέλεσμα!
Θα δώσω όμως χρόνο,στον νέο πρόεδρο και στην νέα Κ.Ε να παράξουν έργο και-ειλικρινά το εύχομαι-να με διαψεύσουν ευχάριστα.

Ως τότε ελπίζω το δέλτα της πολιτικής μεταρρύθμισης να μη μετατραπεί οριστικά σε παλαιοκομματικό σκαντζόχοιρο.
Αλλά κι αν αυτό συμβεί,η πορεία προς το φιλελευθερισμό είναι ανοιχτή,μακριά από αγκαθωτές μπάλες...

2/6/2013

Επίσκεψη κατ'οίκον

Πρώτη φορά τον έβλεπα (και μάλλον δεν του'χει μείνει αρκετός χρόνος για να ξανανταμώσουμε).
Καθισμένος στο κρεβάτι με τα χέρια να πιέζουν το στρώμα,κάτισχνος με προχωρημένη αλωπεκίαση,πάλευε να μιλήσει στα διαλείμματα του βασανιστικού βήχα που τον τυραννούσε.
Αδύνατον να ξαπλώσει,η δύσπνοια γίνονταν τότε αφόρητη,αδύνατον να περπατήσει,οι δυνάμεις του είχαν εγκαταλείψει το αποστεωμένο του κορμί,κάθονταν στο κρεβάτι κι ανέπνεε γρήγορα κι αχόρταγα.
Οι γιατροί αυτό το σύμπτωμα το λέμε ορθόπνοια,ο άνθρωπος ανακάθεται για ν'αναπνεύσει επαρκώς,αφού αν ξαπλώσει, η άνοδος του διαφράγματος περιορίζει τα ήδη νοσούντα πνευμόνια κι η αναπνοή δεν επαρκεί.
Έπασχε από καρκίνο του πνεύμονα,δε χρειαζόταν να το πει,δεν ήταν αναγκαία η αναζήτηση του ιστορικού.Ήταν σε στάδιο προχωρημένο,λίγη ζωή του απέμενε.
Τον εξέτασα,του μίλησα,του 'γραψα μια συνταγή για την τιμή των όπλων (παρηγορητική θεραπεία το λέμε εμείς οι γιατροί).
Έβγαλε να πληρώσει,απόδειξη δεν ήθελε,τον χτύπησα στον ώμο ευχόμενος "περαστικά" κι ύστερα βγήκα στο διάδρομο για να μιλήσω με τη γειτόνισσα που "τον έχει στο νου της".Της είπα αυτά που απέφυγα να του αποκαλύψω,οδηγίες κυρίως για την περίπτωση που επιδεινωθεί, πότε ν'αναζητήσει εφημερεύον νοσοκομείο και "αν χρειαστείτε κάτι,τηλεφωνήστε μου".
Βγήκα στο δρόμο κι άνοιξα το γκάζι της μοτοσικλέτας να νιώσω τον αέρα της ζωής πάνω μου,να φύγω μια ώρα γρηγορότερα απ'το δωμάτιο της αγωνίας που μύριζε αρρώστια και θάνατο...

Η δουλειά μας έχει να κάνει με τη ζωή και το θάνατο,οι άνθρωποι μας ανοίγουν το σπίτι τους για να μας εμπιστευτούν τον πόνο,την αγωνία,το φόβο,την απελπισία.Ξεγυμνώνουν το σώμα κι ένα κομμάτι της ψυχής τους μπροστά μας,μήπως και μπορέσουμε ν'απαλύνουμε το απεχθές φορτίο.Δεν είναι πάντοτε εύκολο,συχνά δεν είναι καν εφικτό.

Υπάρχουν στην ιατρική πράξη ζητήματα που κανένα Πανεπιστήμιο δεν πραγματεύεται: ψυχική προσέγγιση του αρρώστου,ενημέρωσή του,απόκρυψη επώδυνων πληροφοριών ή πλήρης αποκάλυψή τους,όρια της θεραπευτικής παρέμβασης,η ευθανασία ως ατομική επιλογή απέναντι σε άγραφους κώδικες μέχρις εσχάτων θεραπευτικής κι ένα σωρό άλλα.
Οι ίδιοι οι γιατροί,αποφεύγουμε να τα κουβεντιάζουμε μεταξύ μας.
Μπροστά σε ανίατες περιπτώσεις,το πεδίο του αυτοσχεδιασμού είναι ανοιχτό για κάθε γιατρό.
Η Ιπποκρατική παραίνεση περί αμερόληπτης προς τον ασθενή προσέγγισης καταλύεται στην πράξη,αφού ο γιατρός-μη διαθέτοντας τεκμηριωμένες οδηγίες-επιστρατεύει την προσωπική του φιλοσοφία,τις ηθικές του αντιλήψεις,την αισθητική και μεταφυσική προσέγγιση του επερχόμενου θανάτου,προκειμένου να συμβουλέψει τον ανιάτως πάσχοντα.

Φυσικά δεν πρόκειται να προτείνω κάτι,διαπιστώσεις κάνω.
"Θανάτου ένεκα,Πολιτείαν ατείχιστον οικούμεν" γράφει ένα ανώνυμο σχόλιο στον Επίκουρο.
Αλλά και μπροστά στο αναπότρεπτο,ένα σωρό διεκδικητές διαγκωνίζονται να επιβάλλουν τη δική τους προσέγγιση:
-Η ιατρική αυθεντία,διεκδικεί τη "μέχρις εσχάτων θεραπευτική",εν ονόματι ενός κενού ανθρωπισμού.Ο άνθρωπος,στις τελευταίες του στιγμές,δε λογίζεται σαν ον που υποφέρει και αγωνιά,αλλά σαν θεραπευτικό πρωτόκολλο που πρέπει να εκπληρωθεί.Τι κι αν υπάρχουν στιγμές που οι θεραπευτικές παρενέργειες υπερβαίνουν την προσδοκώμενη κλινική βελτίωση? Τι κι αν μόλις φτάσουμε σ'αυτό το σημείο,είναι μάταιος κόπος οι περαιτέρω αιμοληψίες/παρακεντήσεις του ετοιμοθάνατου κορμιού? Η οίηση του θεράποντος αρνείται πεισματικά να αναθεωρήσει.Έχω συναντήσει πολλές τέτοιες προσεγγίσεις στο χώρο μας.
Έχω δει όμως-ευτύχησα σ'αυτό- και τον θεράποντα που ξέρει να αναλαμβάνει την ευθύνη της μη-θεραπείας.
Είναι ευθύνη του γιατρού να επιλέξει τη θεραπεία,αλλά και να κρίνει πότε κάθε θεραπεία είναι μάταιη!
Οι περισσότεροι από εμάς,είμαστε καλοί στο πρώτο σκέλος και αποφεύγουμε εντέχνως το δεύτερο,επικαλούμενοι λόγους "ανθρωπισμού": "και έσεται η εσχάτη πλάνη,χείρων της πρώτης"...
-Ο δεύτερος διεκδικητής της προθανάτιας προσέγγισης είναι τα θρησκευτικά δόγματα.Και ως δόγματα,είναι αναπόφευκτα ανελαστικά.Οι μάρτυρες του Ιεχωβά αρνούνται να υποβληθούν σε μετάγγιση αίματος για λόγους θρησκευτικών πεποιθήσεων.Η εκκλησία της Ελλάδας αρνείται να τελέσει εξόδιο ακολουθία στους αυτόχειρες αφού τους θεωρεί αμαρτήσαντες! Η αλήθεια είναι πως υπάρχουν εξαιρέσεις στο ζήτημα,αλλά δεν παύει η αυτοκτονία να είναι καταδικαστέα.Με το ίδιο σκεπτικό (άρνηση του δικαιώματος στον άνθρωπο να θέσει τέλος στη ζωή του) η εκκλησία αρνείται στη γυναίκα το δικαίωμα να διαθέσει το σώμα της κατά τη βούλησή της (καταδίκη των αμβλώσεων,ακόμη και στα αρχικά στάδια της σύλληψης,με το επιχείρημα πως πρόκειται για φόνο)!
Για παρόμοιους λόγους αποστρέφεται την ευθανασία ενώ,υπάρχουν και ζηλωτές που καταδικάζουν τα αντισυλληπτικά δισκία!

Ούτε μπροστά στο θάνατο λοιπόν ο άνθρωπος δεν έχει ασυλία!
Θεράποντες με "θεϊκό σύνδρομο" τον καταδικάζουν σε αέναη θεραπεία!
Ιερείς άκαμπτης δογματικής του επιβάλλουν παθητικότητα μέχρι τέλους!
Πολιτείες ανεπαρκώς εκκοσμικευμένες-όπως η Ελληνική-του απαγορεύουν άλλους τρόπους ταφής πέραν των αποδεκτών από την "επικρατούσα στην Ελλάδα θρησκεία"!
Οι άνθρωποι δεν μπορούν να περιτοιχίσουν το θάνατο.Οι θεσμοποιημένες αυθεντίες όμως,το επιχειρούν! Επελαύνουν προς τους ανεμόμυλους ως καρικατούρες Δον Κιχώτη,δίχως το άλλοθι της παραφροσύνης,μα με τη φαιδρή σοβαροφάνεια του επαίοντος.

Ας επιστρέψουμε στον δυστυχή του σκοτεινού δωματίου.
Όταν ο άνθρωπος φεύγει,χρέος του γιατρού είναι να του απαλύνει-αν μπορεί-την αγωνία.
Δυο πράγματα συνήθως φέρνουν αγωνία: ο πόνος και η δύσπνοια.
Κι αν για τον πρώτο,υπάρχουν ισχυρά αναλγητικά στο οπλοστάσιό μας,για τη δεύτερη λίγα μπορούμε να κάνουμε.Έχω δει ανθρώπους που υπέφεραν, να φεύγουν ήρεμοι υπό την επήρεια ενός ισχυρού ναρκωτικού.Αλλά όσοι δυσπνοούσαν και δεν τους έφτανε ο αέρας,έφευγαν μεσ' στην αγωνία,φορώντας μια μάσκα οξυγόνου που πάλευε μάταια να τους ανακουφίσει.

Ο πάσχων,ήταν βαρύς καπνιστής.
Ξέρω πως δεν μπορούμε να προδικάσουμε το κατευόδιό μας.Αν όμως έχουμε κάποιες πιθανότητες να γλιτώσουμε την αγωνία της ασφυξίας,γιατί να τις κάψουμε στην κάφτρα του τσιγάρου?
Θα 'θελα πλάι στον κάου μπόυ του Marlboro να μπορούσα να κοινοποιήσω την εικόνα του ανώνυμου ορθοπνοϊκού!
Θα 'θελα στον καπνιστή που "το καίει για την παλιοζωή",να του θυμίσω πόσο όμορφη είναι η ζωή όταν έχεις δυνάμεις να τη ζεις!

Δε χρειάζονται πολλά πράγματα για να ζήσεις τη ζωή.
Απέφευγε τα δηλητήρια των δογματικών και μη δηλητηριάζεις εσύ τον εαυτό σου.
Συνταγή αθανασίας δεν υπάρχει,ούτε και συνταγή ευμάρειας.
Υπάρχει μόνο η δική σου επιλογή και όσα δεν εξαρτώνται απ'αυτήν.

Υπάρχουν επίσης και περιπτώσεις όπου κάθε θεραπεία είναι μάταιη: ο υπογράφων ανήκει στους θεράποντες που το ανακοινώνουν...

21/5/2013

Nguyen Chi Thien (1939-2012)

Σε ένα τεύχος του Economist του περασμένου Νοέμβρη,στην τελευταία σελίδα,διάβασα την είδηση του θανάτου ενός άγνωστου σ'εμένα ποιητή.
Ο Nguyen Chi Thien ήταν Βιετναμέζος και πέρασε εικοσιεπτά (27) χρόνια στα στρατόπεδα εργασίας του κομμουνιστικού καθεστώτος.Σε κάποιο διάλειμμα των φυλακίσεών του,τον Ιούλιο του 1979,τρύπωσε στη Βρεταννική Πρεσβεία και εγχείρησε στον πρώτο διπλωματικό υπάλληλο που βρήκε μια στίβα σημειώσεις μαζί μ'ένα ιδιόχειρο σημείωμα γραμμένο στα Γαλλικά: ήταν τα ποιήματα που εμπνεύστηκε και έγραψε στη διάρκεια των εμπειριών του από τις φυλακές.Το σημείωμα ήταν μια έκκληση "να δημοσιευτούν τα γραπτά αυτά,στο όνομα των εκατομμυρίων αθώων θυμάτων της κομμουνιστικής δικτατορίας".
Αμέσως μετά το εγχείρημά του,ο Thien συνελήφθη από τις Βιετναμέζικες αρχές και τα ίχνη του χάθηκαν (φυλακίστηκε και,μετά τη χαλάρωση των κατασταλτικών μέτρων του καθεστώτος,έφυγε από το Βιετνάμ το 1995,έζησε για τρία χρόνια στη Γαλλία και εγκαταστάθηκε τελικά στις ΗΠΑ μέχρι το θάνατό του).

Το μυθιστορηματικό συμβάν της φυγάδευσης των ποιημάτων,μου κίνησε το ενδιαφέρον.Υπήρξε βέβαια η απονομή του Διεθνούς βραβείου ποίησης στον Thien το 1985,αλλά ήθελα να τον διαβάσω ανεπηρέαστος από διεθνείς απονομές που κατά κανόνα υπηρετούν και πολιτικές σκοπιμότητες.

Η συλλογή των ποιημάτων έχει τον τίτλο "Flowers from Hell" ("Λουλούδια της κόλασης") και μπορεί κανείς να αναζητήσει τις αγγλόφωνες εκδόσεις στο διαδίκτυο.
Μετά την ανάγνωσή τους,μπορώ να βεβαιώσω πως πρόκειται για αληθινά σπαράγματα μιας σπουδαίας ποιητικής φωνής! Τα ποιήματα του Thien αναπαράγουν τη σκηνογραφία των ορυζώνων της Ινδοκίνας όχι -δυστυχώς- υπό τις λυρικές συνθήκες του ειρηνικού βίου,αλλά εν μέσω της βαρβαρότητας του πολιτικού ολοκληρωτισμού! Βροχή,ιδρώτας,δάκρυα,αίμα,λάσπη,απελπισία,αδιέξοδο...
Το καθεστώς του "θείου Χο" αναδεικνύεται σε όλη του την αποκρουστική ωμότητα και ο Thien είναι αμείλικτος στην κριτική του. Γυρίζοντας τις σελίδες,έφερα συχνά στο νου εικόνες απ'το φιλμ "The killing fields".

Επειδή τα πολλά λόγια είναι φτώχεια ειδικά όταν μιλάει κανείς για ποίηση και επειδή προβλέπω βάσιμα πως δεν πρόκειται να δούμε την ελληνική μετάφραση του Thien πριν παρέλθουν αρκετά χρόνια,θεωρώ χρέος μου στη μνήμη του να αποδώσω λίγα αποσπάσματα απ'το σπαρακτικό του έργο.

"Αυτή η γη                                                                    
 δεν είναι της χαράς
 το πρωί μαζεύουν τον ιδρώτα
 τη νύχτα τα δάκρυα
 τα παιδιά δείχνουν χλωμά και άρρωστα
 σαν άγουρα μπανανόφυλλα
 ούτε ίχνος νέων στα σπίτια
 όλα είναι πένθιμα εδώ
 μόνο οι προπαγανδιστές
 κραυγάζουν χαρούμενοι"
                                             ---/////---
"Δεν έχει τίποτε απομείνει
 να προσμείνω
 ξέρω αυτά είναι όλα
 όσα θα μου δοθούν
 μα της ζωής τη φλόγα
 πώς να πνίξω
 μεσ'στην ψυχή μου"?
                                               ----////----
"Έζησα και θα ζήσω
  ξεγλιστρώντας
  απ'τις μέρες και τους μήνες"
                                             ----////----
"Η καρδιά μου είναι κατάθεση
 από ατέλειωτες ιστορίες
 που τα μικρά παιδιά
 καταλαβαίνουν κι αγαπούν,
 είναι το πνιγερό πανδοχείο
 ενός φτωχού,
 μόνο οι χαμένοι και οι μοναχικοί
 θα ξαποστάσουν
 ανάμεσα στην πηχτή νύχτα
 των παγωμένων υδρατμών,
 κάποιος ξεπερασμένος ταξιδιώτης
 θα ψάξει εκεί
 μια στάλα θαλπωρής
 στη χαμηλή φλόγα του λαδοφάναρου"

                                          -----////----
"Στα παιδιά ανάμεσα
 ο θείος Χο ρωτάει
 όλο χαμόγελα
 για το σχολείο,για τη ζωή
 σκληρά τα παροτρύνει να δουλεύουν
 κι επιδέξια,
 γλυκά και καραμέλες τους τάζει
 "μόλις θα θέσει
 το σοσιαλισμό σε λειτουργία".
 Οι νέοι με τα πορφυρά φουλάρια
 στους πελαργίσιους τους λαιμούς
 χειροκροτούν
 και του εύχονται μακροημέρευση"

                                       -----/////-----
"Η ψυχή μου
 είναι νυχτερινό σύννεφο
 κι αν σχήμα αλλάζει
 μαγικά
 θα/ναι για πάντα
 του ερημόνησου ψυχή"
                                      -----/////-----
"Τα ποιήματά μου
  δεν είναι μόνο ποίηση,
  είναι τ'αναφιλητά μιας ζωής,
  η κλαγγή της σιδερόπορτας
  μιας σκοτεινής φυλακής,
  το σφύριγμα
  δυο ξοφλημένων πνευμόνων,
  ο γδούπος των θαμένων
  στη γη ονείρων,
  οι τσάπες
  που ξεθάβουν αναμνήσεις,
  το τρίξιμο
  των δοντιών που κρυώνουν,
  η άγρια κραυγή
  του πεινασμένου στομαχιού,
  ο χτύπος της καρδιάς
  που θρηνεί ξεχασμένη,
  η αβοήθητη φωνή
  τόσων ναυαγών.
  Όλοι ήχοι της ζωής
  των ζωντανών-νεκρών.
  Όχι μόνο ποίηση,όχι".
                                  --------///////-------
"Η νύχτα του τρόμου
 δίχως καταφυγή
 τώρα βαθαίνει
 προτού σκορπίσει στην αυγή"
                                ---------///////--------
"Το Κόμμα μ'εξόρισε στις ζούγκλες
  ευχόμενο το σώμα μου
  να ταϊσει τις μανιόκες.
  Κυνηγός έγινα και ξεπροβάλλω
  με μαλάματα φιδιών
  και κέρατα ρινόκερων!
 Το Κόμμα με βύθισε στη θάλασσα
 ελπίζοντας για πάντα να πνιγώ.
 Καταδύτης έγινα και αναδύομαι
 με σπάνιες πέρλες
 που λαμποκοπούν...."
                             --------////////-------
"Ο θείος Χο:
 τα λαστιχένια του σανδάλια
 βαριά σαν εκατό ζευγάρια
 σιδερένιες μπότες!
 Η χακί του στολή κιτρινισμένη
 σαν το ασπράδι των ματιών
 του πεινασμένου του λαού!
 Ένας δαίμονας,ένας δειλός,ένας απατεώνας"!
                             --------////////-------
"Βουλιαγμένα στη λάσπη
 μοχθούν τ'ανθρώπινα υποζύγια
 στη δούλεψη του δαίμονα
 πολεμάνε τον ήλιο"
                            --------///////--------
"Σιωπηλός υπομένω
 τα βασανιστήρια:
 σαν ανταμώνεις θηρία στη ζούγκλα
 δεν εκλιπαρείς το έλεός τους"
                             --------///////-------
"Λουλούδια της κόλασης
 ποτισμένα με αίμα
 ζωώδη ιδρώτα
 και δάκρυα αποχωρισμών.
 Άνθισαν φυλακισμένα,άρρωστα
 πεινούν και κρυώνουν
 ζέχνουν
 σα μουχλιασμένα σκουπίδια
 έχουν το γκρι
 χρώμα της λάσπης"
                           --------//////-------
"Όλα φθείρονται
 μα η ποίηση θ'αντέξει
 για να συντρίψει το χώρο
 να θριαμβεύσει στο χρόνο
 καθώς του εχθρού το ατσάλι
 θα σκουριάζει..."
                           

Αναπαύσου εν ειρήνη Nguyen Chi Thien...

16/1/2012

Φύλλα ημερολογίου

Τελευταίες μέρες του 2012 και,αφού ο κόσμος δεν καταστράφηκε,επιστρέφουμε στη μελαγχολία της καθημερινότητας,με τη βοήθεια του ψιλόβροχου που περιλούζει την Αττική γη.

-Στο σούπερ μάρκετ σήμερα,αγόρασα το τελευταίο ψωμί τοστ που υπήρχε! Λέω να το ονομάσω Τσιγκατασούκ και να το στολίσω με τόξο και βέλη...

-Ένας από τους φίλους μου στο fb, είναι κομμουνιστής και στο προφίλ του έχει τη φωτογραφία του με προσκοπική στολή.Έχω γνωρίσει κομμουνιστές πολλών παράπλευρων ιδιοτήτων:χριστιανούς και άθεους,τζογαδόρους και πουριτανούς,παναθηναϊκούς και απολλωνιστές, λογοκράτες και αποκρυφιστές,διεθνιστές και πατριδοκάπηλους... Κομμουνιστή-πρόσκοπο πρώτη φορά συναντώ! Μου αρέσει!

-Σύννεφο αιθαλομίχλης καλύπτει τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας.Πιθανολογείται πως ευθύνεται η αλόγιστη χρήση καύσιμων υλικών που εκλύουν μεγάλη ποσότητα υδρογονανθράκων (βερνικωμένες πόρτες,κιλίμια,παιδικά παιχνίδια κ.α).Εγώ νομίζω πως καίγονται οι ψευδαισθήσεις δεκαετιών ενός ολόκληρου λαού,αλλά μπορεί να κάνω και λάθος...

-Μέρες που είναι αναπολώ τα περασμένα και κάνω έναν μικρό απολογισμό πεπραγμένων:"λυπάμαι,πάτερ,μα δε βρίσκω ν' αμάρτησα αρκετά"! Θα συνεχίσω να ομνύω στην ομορφιά της ζωής,στη ζωή ετούτη εδώ όπως μας δόθηκε,όπως τη βρήκαμε κι όπως τη διαμορφώνουμε.Εμείς,με τη λογική,με το ένστικτο,με τις ελπίδες,με τις ψευδαισθήσεις μας,με όλη την τραγικότητα της υπέροχης και ανεπανάληπτης ύπαρξής μας...

-Συνήθως,τέτοιες μέρες,μοιράζονται ατζέντες του νέου έτους.Υπάρχουν άνθρωποι που τις ξεφυλλίζουν αμέσως,ψάχνοντας τις επερχόμενες αργίες: "θα κολλήσουν σε κανένα σαββατοκύριακο να παραταθεί η άδεια"? Ανθρώπινο είναι.Τέτοια όνειρα τρέφουν οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι στρατιωτικοί.Εμείς και οι άνεργοι αγωνιούμε,αν θα μας βρουν οι μέρες με δουλειά.Κάποιοι άλλοι,μεγαλύτεροι,αν θα τους βρουν οι μέρες γενικότερα...

-Την εποχή της ευωχίας,η καταφυγή σε πολυτέλειες ήταν περίπου επιβεβλημένη λίγο πριν την αλλαγή του χρόνου: κοστούμια,τουαλέτες,πούρα,πριβέ ρεστοράν,επιτηδευμένη διασκέδαση! Σήμερα,οι μόνοι που διατηρούν το έθιμο,είναι οι καλικάντζαροι! Το βρίσκω κάτι σαν καθυστερημένη απονομή δικαιοσύνης...

-Την ώρα που ανασαίνουμε,κάθε ώρα,κάθε μέρα,σε κάποιο σημείο της γης κάτι τελείως αδιάφορο για μας,συμβαίνει.Ένας Χωρικός στην Κεϋλάνη βιάζει την κόρη του.Ένας άλλος,στο Τσαντ,πουλάει το παιδί του.Ένας εξοργισμένος Ευρωπαίος καίει μια τράπεζα.Ένας υπάλληλος θρηνεί την απώλεια του 16ου του μισθού.Ένα παιδί στην Αυστραλία ονειρεύεται,ένα παιδί στην Νιγηρία πεινάει,ένα παιδί στη Δαμασκό θρηνεί τους γονείς του.Ένας σταρ του ποδοσφαίρου στέλνει το πέναλτι στο δοκάρι και απογοητεύει εκατομμύρια. Ένα πολιτικό σύστημα χάνει τον επί πιστώσει πλούτο και ταπεινώνει έναν ολόκληρο λαό.Η βροχή παρασέρνει τις παντιέρες της μεταπολίτευσης και τα δάκρυα των ακυρωμένων ονείρων.
Κι ένας καπετάνιος,κάπου στον Ειρηνικό,κρατάει σταθερά το τιμόνι ατενίζοντας με γενναιότητα την ίσαλο...

-Παλιές γειτονιές που θα'θελα να επισκεφτώ στα γρήγορα πριν αλλάξει ο χρόνος: το πάρκο των ποιητών και η πλατεία της Καρυάς στη Λευκάδα,το παλιό μου αγροτικό ιατρείο στον Άη-Πέτρο, το απομεινάρι του σινεμά "Φοίνιξ", ένας αγώνας κρίκετ στη Σπιανάδα, τα πυροσβεστικά οχήματα, το μπιλιαρδάδικο "Βυζάντιο",το βιβλιοπωλείο του Καραμούζα και το "Παραρλάμα" στη Σαλονίκη, η Άφυτος στη Χαλκιδική,η λίμνη της Καστοριάς,το Ιμαρέτ στην Καβάλα, ο Άη-Γιάννης στο Πήλιο, η Χώρα της Αμοργού και των Κυθήρων, το Λιβυκό πέλαγος...
"Προλαβαίνουμε,Άγιε Βασίλη"?

-Κορίτσια που περάσατε πριν γίνετε αναμνήσεις,θα σας ξαναδώ στις διαθλάσεις του μεταμεσονύκτιου αλκοόλ πιο όμορφες απ'όσο είστε.Στην αυγή του νέου χρόνου θα σας χαμογελάσω από μακριά...

-Κι εσύ γλυκιά μου,που με ανέχεσαι και τη ζωή μου ομορφαίνεις,κράτησε λίγους στίχους του Πρεβέρ,αντίδωρο στο γύρισμα του χρόνου:

                                               -ALICANTE-
                                Ένα πορτοκάλι στο τραπέζι
                                το φόρεμά σου στο χαλί
                                κι εσύ μεσ'στο κρεβάτι μου
                                πράο χάρισμα του τώρα
                                δροσιά της νύχτας
                                θαλπωρή της ζωής μου...

29/12/2012

Σκέψεις του δεκαπενταύγουστου

Η Αθήνα το 15/αυγουστο μεταμορφώνεται σε πόλη-φάντασμα.
Τριγυρνώντας στους δρόμους νιώθεις επιζήσας από πυρηνική καταστροφή.Ασυναίσθητα το βλέμμα σου είναι σε επιφυλακή:περιμένεις να ξεπροβάλλει απ'το στενό κάποιος "μεταλλαγμένος" που σίγουρα θέλει να σε καταβροχθίσει...
Η έρημη πόλη δεν εμπνέει ψυχική γαλήνη-όπως μια αντίστοιχη αμμουδιά-αλλά ανησυχία και υπαρξιακή αγωνία.

Διασχίζοντας την Ομόνοια,η εντύπωση επιτείνεται.Ο άστεγος,ο περιθωριακός,ο εξαρτημένος χρήστης,όλοι κοιτάζουν εσένα.Το άδειο βλέμμα τους σε ξεχωρίζει αμέσως.Ελλείψει άλλου,επωμίζεσαι εσύ την αποκλειστική "ενοχή" για τη δυστυχία τους.Νόμιζα πως,μεγαλώνοντας θα'χα γίνει πιο σκληρόπετσος.Έπεσα έξω! Η παρακμή αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο από την απερήμωση του αστικού τοπίου.

Το 15/αυγουστο,οι νύχτες δεν αρκούν για να καλύψουν την ασχήμια της πόλης: Ομόνοια-Αγ.Κων/νου-Πειραιώς μέχρι το Καραϊσκάκη...Μαύρα,ετοιμόρροπα κτίρια στο μισοσκόταδο.Μισοσκισμένες αφίσες λαϊκών "βάρδων",βιαστικοί διαβάτες,χαλασμένα φανάρια και σκουπίδια.Ολόκληρη η αισθητική βαρβαρότητα των τελευταίων δεκαετιών που διαμόρφωσαν την πόλη είναι παρούσα.Τώρα που εξέλιπε η χρυσόσκονη του δάνειου πλούτου, η πόλη είναι κυριολεκτικά γυμνή...Θα χρειαστούν πολλές γενιές Ελλήνων για να ομορφύνουν τη χώρα,αρχίζοντας απ'το στοιχειώδες: τη διαχείριση των απορριμάτων μας.

Νησίδες κόσμου υπάρχουν: Γκάζι,Μοναστηράκι,παραλιακά κλαμπ.Παλιά δεν είχα πρόβλημα να μπω μονάχος σ'ένα μαγαζί και να πιω το ποτό μου χαζεύοντας τριγύρω.Τώρα μου είναι αδύνατον! Ού γαρ έρχεται μόνον...Μπορεί και να είναι ιδέα μου,αλλά μου φαίνονται άκεφες οι παρέες...Αλλά ίσως να πρόκειται για προβολή της δικής μου ακεφιάς...

Η Αθήνα έχει θάλασσα,θεωρητικά το μπάνιο είναι μια διέξοδος.Μόνο που υπάρχουν βασικές ενστάσεις.Μέτρια νερά,"ποντικοί" που παραμονεύουν το πορτοφόλι σου,ρύπανση,ανύπαρκτος ίσκιος.
Δε λέω,για την πιτσιρικαρία που οργώνει την παραλιακή μ'ένα παπί και μια πετσέτα,όλα αυτά είναι λεπτομέρειες.Μπορεί πάλι να φταίνε τα χρόνια αλλά μάλλον φταίει η ανάμνηση του νησιού μου,που καθιστά το μπάνιο στην Αττική μια αλυτρωτική εμπειρία...Έχω κακομάθει στα γαλάζια νερά από μικρός!

Στο διαμέρισμα,οι ώρες περνάνε δύσκολα.Προχθές έκανα το λάθος να δω ειδήσεις μετά από δυο μήνες: επί σαράντα λεπτά προεξοφλούνταν η οικονομική μας καταστροφή! Όταν οι δημοσιογράφοι θεώρησαν πως το εμπεδώσαμε, περάσαμε στα πλάνα του 15/αυγουστου προσκυνήματος: ολόκληρο το καρναβάλι της θρησκόληπτης επιτηδευμένης ευσέβειας συνεπές στο ετήσιο ραντεβού του στην Τήνο. Σέβομαι βαθιά το θρήσκευμα κάθε ανθρώπου,ο ίδιος είμαι χριστιανός αν και εκκλησιάζομαι σπάνια.Αλλά ποτέ μου δε δέχτηκα την εικόνα του ανθρώπου που πορεύεται γονατιστός για να εκπληρώσει το τάμα του,ποτέ δε συμβιβάστηκα με την επένδυση της πίστης με εθνικιστικούς οραματισμούς,πάντα μου προξενούσε αποστροφή η "υποδοχή του Αγ.Φωτός με τιμές αρχηγού κράτους",οι εκκωφαντικές διακηρύξεις θρησκευτικής "ευλάβειας",η απόλυτη ταπείνωση του ανθρώπου μπροστά στο Θεό του! Στη δική μου αντίληψη,ελεύθερα επιλέγω το Θεό μου όχι "μετά φόβου,αλλά μετ'αγάπης", όχι "έρποντας επί γης,αλλά ιστάμενος ευθυτενής", όχι κολακεύοντας αλλά ευγνωμονώντας , όχι με εκκωφαντικές διακηρύξεις αλλά με διακριτική σιωπή...Μάλλον είμαι αιρετικός!

Μήπως,αφού η τηλεόραση ανεπαρκεί,να διαβάσουμε κάτι? Τσαλαβουτώντας ανάμεσα στις "Ιστορίες από την Κολιμά", στο "Κοράνι", στο ξαναδιάβασμα των "Ρουμπαγιάτ" του Ομάρ Καγιάμ και των ποιημάτων του Ελύτη,βρήκα παροδική σωτηρία στο "Φως" των σπορ (διαχρονική αξία του καλοκαιριού και εφημερίδα-τοτέμ του αθλητικού τύπου).Επιτέλους, πήραμε στόπερ...
Τελικά,με λίγο "Φως",λίγη παγωμένη βότκα και λίγη μουσική,ξεγελιέται κάπως η αυγουστιάτικη απερήμωση.
Ίσως και μια νυχτερινή βόλτα με τη μοτοσικλέτα,καθώς η υποψία δροσιάς σε φυσάει,ενώ διασχίζεις την ασχήμια της πόλης και ο δίτροχος σύντροφος σε μεταφέρει αλλού, σε τοπία ανοιχτού ορίζοντα με προοπτικές ονειροπολήσεων...

Λένε πολλοί "ωραία είναι η Αθήνα το 15/αυγουστο"!
Διαφωνώ απολύτως! Η Αθήνα το 15/αυγουστο είναι η ίδια η κατάθλιψη! Την αποδέχονται όσοι δεν έχουν άλλη επιλογή και-αναγκαστικά-την εξωραϊζουν για να την αντέξουν!
Από τον ξεχασμένο γέροντα που μαραίνεται στο μπαλκόνι του με τις απότιστες γλάστρες,ως τη μοναξιά της νυχτερινής Ομόνοιας με τα φαντάσματα των καταραμένων της,η Αθήνα το 15/αυγουστο δεν είναι πόλη,αλλά καθαρτήριο!
Νιώθω ακριβώς όπως ένιωθα 15 χρονών στη Λευκάδα: αποκλεισμένος δίχως προοπτική,με μοναδικό μου όνειρο τη Φυγή!
Η ζωή έχει σίγουρα χιούμορ,λεπτό,ειρωνικό,βρετανικού τύπου.

Ευτυχώς και τώρα,όπως και τότε,υπάρχει η Φυγή ως επιλογή,έστω και προγραμματισμένη.
Ομνύω στην επόμενη αναχώρηση...

16/8/2012

Ταξίδι για πάντα

Ιούλιος,ο ευλογημένος μήνας του καλοκαιριού...
Τα ατέλειωτα παιδικά μεσημέρια με Μπλεκ και Ελ Ζαμπάτο.
Τα όμορφα ξανθά κορίτσια απ΄την Αθήνα με τα υπέροχα ονόματα: η Έλσα,η Τζούλια,η Έφη...
Το αγέρι που δέρνει την αμμουδιά στο κάστρο,κουβαλώντας φύκια και όνειρα στη θάλασσα.
Η ποδηλατάδα στο ηλιοβασίλεμα.
Το μπάσκετ και οι πορτοκαλάδες στο πλαστικό μπουκάλι.
Το ποδόσφαιρο στα ξεραμένα τηγάνια στις αλυκές.
Το κρυφτοκυνηγητό στα στενά.
Η βραδινή βόλτα,τα βλέμματα,τα κρυφά χαμόγελα.
Η μυρωδιά του δέρματός της στο πάρκο,κάτω απ'τα πεύκα κι ο άνεμος ανάμεσα στα καϊκια του καρνάγιου.
Το μυστικό νυχτερινό μπάνιο και η ροζ θάλασσα της ανατολής.
Τα αρμυρά της χείλη,τα βρεγμένα μαλλιά της,η ευτυχία μου αιχμάλωτη στα μάτια της...
Το ατελείωτο θερινό σινεμά που στοίχειωσε μέσα μου για πάντα!

Όλα επιστρέφουν κάθε Ιούλιο,όλα είναι ζωντανά,αρκεί μόνο ν'αποτινάξουμε το σεντόνι της ρουτίνας.
Ιούλιος και γαλάζιο χρώμα καλοκαιρινό.
Απόδραση στην παιδικότητα.

(Η φωτογραφία απ'τη λεωφόρο του Ειρηνικού Ωκεανού,όπως αξίζει κανείς να την ταξιδεύει: με μοτοσικλέτα,κυνηγώντας τον ορίζοντα...)

4/7/2012

Forever young

Eικόνα 1η: Σαλονίκη,Εγνατία οδός,1991.Είμαι σ'ένα ταξί και κατευθύνομαι Βαρδάρη για να πάρω το ΚΤΕΛ για Πρέβεζα.Χαζεύω απ'το παράθυρο.Στο ύψος της Αγ.Σοφίας,μια κοπέλα πάνω σε μια Yamaha Tenere,μας προσπερνάει και χάνεται.Ακόμη θυμάμαι το κυμάτισμα των μαλλιών της πάνω απ'την άσφαλτο,μια μελαχρινή οπτασία ομορφιάς διέσχιζε τη γκρίζα λεωφόρο.Μ'αρέσει να πιστεύω πως είναι ακόμη καλά και είναι ακόμη όμορφη  (ελπίζω μόνο,να φοράει κράνος τώρα)!

Εικόνα 2η: Αθήνα,Κηφισίας στο ύψος του "Υγεία",καλοκαίρι του 1996.Επιστρέφω από βραδυνή έξοδο με το 106 μου και κινούμαι χαλαρά στην άδεια-λόγω ώρας και εποχής-πόλη.Η μαγεία της θερινής Αττικής νύχτας με τυλίγει και ξαφνικά,μια κόκκινη Alfa Romeo Spider,η παλιά-κλασσική,με προσπερνάει και χάνεται στην άνοδο προς Μαρούσι.Ο οδηγός φοράει άσπρο πουκάμισο με τα μανίκια μαζεμένα και οδηγάει με το ένα χέρι,αφήνοντας το άλλο στηριγμένο στο ανοιχτό παράθυρο ενώ,το κεφάλι του είναι ελαφρά γερμένο προς τα πίσω,σε στάση απόλυτης απόλαυσης της οδήγησης.

Αγαπώ την οδήγηση και την αυτοκίνηση από μικρός.Με συνεπαίρνει η αυτονομία της, η αίσθηση ελευθερίας που μου δίνει,η προοπτική του ταξιδιού στο άγνωστο,η αναζήτηση του ορίζοντα!
Το αυτοκίνητο το γνώρισα νωρίς,τη μοτοσικλέτα άργησα λίγο-δε με άφηνε η μαμά-,αλλά τη λάτρεψα μάλλον περισσότερο! Πάνω στη μοτοσικλέτα,η προοπτική της αυτονομίας αποκτά την ολοκληρωτική της διάσταση.
Ωστόσο,αυτό δεν είναι ένα κείμενο αντιπαράθεσης των δυο οχημάτων.Τα προκρίνω και τα δυό,δεν μπορώ να κάνω χωρίς αυτά.Παλιά,στο αγγλικό "Car", ο Setright,έγραφε για την αίσθηση αυτονομίας που προσφέρει η αυτο-κίνηση στον άνθρωπο από την εποχή των ιπποτών και των αλόγων.Για τη μοτοσικλέτα,τα σχετικά κείμενα είναι εκατοντάδες,για προφανείς λόγους.
Υποθέτω,για τους ίδιους λόγους μου αρέσουν τα western και τα road-movies.
Δεν έχω τίποτε εναντίον των ΜΜΜ,απλά δεν μπορώ εκεί μέσα.Η αίσθηση πως ετερο-κινούμαι με καταπιέζει απίστευτα.

Να ξεκινάς όποτε θες,να σταματάς όπου θες,να λοξοδρομείς αν το θες,να μην έχεις προορισμό!
Οσοι πάσχουμε από mal du depart (λατρεία για τη φυγή) είμαστε θιασώτες της αυτόνομης μετακίνησης.
Και όσο περνούν τα χρόνια και οι ευκαιρίες των ταξιδιών λιγοστεύουν, παρηγοριά μας είναι οι σκόρπιες εικόνες των άγνωστων ταξιδευτών.

Η φυγή είναι το μόνο ελιξήριο νεότητας ...

4/3/2012

Aυτοκίνηση και ιδεολογία

"...συγκέντρωση στα χέρια του κράτους,όλων των μέσων μεταφοράς"
(προτεινόμενο μέτρο υπ'αριθμ.6,Μαρξ-Ενγκελς "Κομμουνιστικό Μανιφέστο")



Θυμάμαι παλιά στους "4τροχούς",μια ενδιαφέρουσα στήλη του Νίκου Δήμου,ο οποίος μεταξύ άλλων περιέγραφε τις οδηγικές του εντυπώσεις αποενοχοποιώντας ταυτόχρονα το αυτοκίνητο ως δήθεν κοινωνικό σύμβολο.Η αλήθεια είναι πως,δεν πολυκαταλάβαινα την ανάγκη υπεράσπισης της αυτοκίνησης μια και -λάτρης ο ίδιος αυτοκινήτων και μοτοσικλετών παιδιόθεν-θεωρούσα σχεδόν κοινής αποδοχής την αξία της.
Εσφαλλα φυσικά και το αντιλήφθηκα σύντομα.

Η Ελλάδα της δεκαετίας του "80,υλοποιούσε με τον ιδιόμορφο βαλκανικό της τρόπο τα σοσιαλιστικά κελεύσματα:οι αυτοκινητοβιομηχανίες στη Θασσαλονίκη και στο Βόλο που συναρμολογούσαν αμαξώματα και παρήγαγαν εργοστασιακές παραλλαγές διαφόρων μοντέλων,έκλειναν η μία μετά την άλλη!
Μαζί μ'αυτές,έκλειναν φυσικά κι ένα σωρό άλλες επιχειρήσεις σχετικές με την αυτοκίνηση (ανταλλακτικά,ελαστικά,μηχανουργεία κλπ),ακυρώνοντας-εν τη γενέσει της-την όποια προσπάθεια να αποκτήσει η χώρα μας αξιόλογη αυτοκινητοβιομηχανία.Επρόκειτο σαφώς για πολιτική επιλογή.
Η Ελλάδα της "αλλαγής" απεχθάνονταν τα εργοστάσια όπου οι καπιταλιστές-σύμφωνα με το μύθο-"πίνουν το αίμα των εργαζομένων" και προτιμούσε την "αγνή" αποβιομηχάνιση και την επιστροφή στις -επιδοτούμενες απ'την ΕΟΚ των "μονοπωλίων"-καλλιέργειες και "καλλιέργειες"...

Το αυτοκίνητο,ως "σύμβολο",θεωρούνταν βδελυρό καπιταλιστικό υποπροιόν ανάξιο ενασχολήσεως.
Στην επιχειρηματολογία συνηγορούσαν αριστεροί οικολόγοι που καταδίκαζαν το "ρυπογόνο κατασκεύασμα",αλλά και ψυχανάλυτές των "60ς που μιλούσαν για το αυτοκίνητο ως "φαλλικό σύμβολο" και τους οδηγούς ως νευρωσικά άτομα που αναζητούν "αναπλήρωση" της μειονεξίας τους στην "ατομική οδήγηση".
Ολη η συγχορδία της αριστεράς (ορθόδοξης και ανανεωτικής) περιφρονούσε την αυτοκίνηση περίπου ως "αστική πολυτέλεια" και κήρυσσε την "εναλλακτική αυτοκίνηση" ("στο σοσιαλισμό φτάνεις με ποδήλατο!") και τον εξισωτισμό (βλέπε στρατωνισμό) των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς!

Η εξ αριστερών κριτική,δεν ήταν εντελώς αβάσιμη.Ασφαλώς και υπάρχουν "ψώνια" που βλέπουν το αυτοκίνητο ως status symbol,ασφαλώς και ένα μεγάλο μέρος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης οφείλονταν στα αυτοκίνητα,ασφαλώς και η αυτοκίνηση ήταν-στα πρώτα της χρόνια-είδος πολυτελείας,απαγορευμένος καρπός για την πλειοψηφία των ανθρώπων.
Αλλά,η κριτική,ήταν-ως συνήθως είναι η αριστερή ανάλυση-ελλειπής.
Η οργάνωση/συστηματοποίηση της παραγωγής (από τον Henry Ford)οδήγησε στη μαζική κατασκευή αυτοκινήτων,στην πτώση του κόστους και στην προσέγγιση του αυτοκινήτου "στο λαό".Τυπική καπιταλιστική εξέλιξη:η πολυτέλεια του χτες,δυνατότητα του σήμερα.!
Από την άλλη,η διαρκής τεχνολογική εξέλιξη (νέοι κινητήρες,βελτιωμένα καύσιμα,καταλύτες) περιόρισε δραστικά τους ρύπους και ήδη σήμερα μπήκαμε στο στάδιο της μαζικής κατασκευής αυτοκινήτων μηδενικών ρύπων (ηλεκτροκινητήρες)!Ακόμη μια αρχική "επιτυχία" της σοσιαλιστικής οικολογίας,μετατρέπεται ραγδαία σε επιχείρημα υπέρ της καπιταλιστικής τεχνολογίας.
Τέλος,πέρα από τα "ψώνια" που κάνουν το κέφι τους (πράγμα το οποίο δε βλέπω γιατί πρέπει να μας ενοχλεί),χιλιάδες οχήματα επαγγελματικής χρήσης αποτελούν κυριολεκτικά εργαλεία δουλειάς για εκατομμύρια ανθρώπους.Μειώνουν τον ανθρώπινο μόχθο,αυξάνουν την παραγωγικότητα,προάγουν τον πλούτο,διευκολύνουν με λίγα λόγια τη ζωή μας!
Αυτοκίνηση-σοσιαλισμός:σημειώσατε 1!

Την ίδια περίοδο,ο "υπαρκτός σοσιαλισμός" έδινε τα δικά του διαπιστευτήρια στην αυτοκίνηση:Lada,Moskvitch,Skoda,Polski,Dacia,Zastava,Trabant,Wartburg.Κατασκευές φιλότιμες,αλλά βενζινοβόρες,ρυπογόνες και τεχνολογικά υπολειπόμενες των δυτικών περίπου μια εικοσαετία.Ο σοσιαλισμός και εδώ αδυνατούσε να ανταγωνιστεί τεχνολογικά το δυτικό καπιταλισμό και επένδυε στην ιδεολογία της "σοσιαλιστικής απλότητας" ως "γνήσιας λαικής αρετής"!Είχε πλάκα να ακούς κομμουνιστές της γειτονιάς σου-οι οποίοι φυσικά μόνο τέτοια αυτοκίνητα αγόραζαν-να προσπαθούν να σε πείσουν για την "υπεροχή" τους σε σχέση με τα δυτικά...
Για τους "πιο ίσους βέβαια" της νομενκλατούρας,τέτοια διλήμματα δεν υπήρχαν:πολυτελή Zil και Tschaika,αντίγραφα παλιών Cadillac για τους συντρόφους του πολιτμπιρό.
Ξεχωριστής αναφοράς,χρήζουν τα cult ταξί Volga που έβλεπε κανείς στη χώρα μας,καθώς και το Trabant που επέλεξε ως "μούσα" του ο Andy Warholl! Εδώ κι αν μιλάμε για "θεωρητική" προσέγγιση του αυτοκινήτου...

Στην Ελλάδα,του ροζ σοσιαλισμού,τα πράγματα εξελίχθηκαν με σουρρεαλιστική μορφή: ναι μεν αποκηρύσσουμε τη "μερσεντέ" των αφεντικών,αλλά δε λέμε όχι στη "μπεμβέ" την 316 τη "λαική".Οι "ψαγμένοι" αγόραζαν "άουντι" και οι σνομπ "σάαμπ".
Αργότερα,μετά το "89 και κυρίως με το ευρώ και τη φούσκα του δάνειου χρήματος,ο Ελληνας ξεσάλωσε:πολυτελή τζιπ,σπορ,"κούρσες" και SUV,αλλά και "ξεσκέπαστα" και "ένα δεύτερο για την πόλη".
Ο ιδιότυπος ψυχισμός μας έμπρακτα:"περιφρονούμε" κάτι μόνο μέχρι να μπορέσουμε να το αποκτήσουμε ("όσα δε φτάνει η αλεπού...").
Αλλά και ο εκβαρβαρισμός της αισθητικής του "μπουφέ":αφού το αυτοκίνητο αποκτάται εύκολα,είναι απλά για "μόστρα".Εξ ού και η μετατροπή κλασσικών αυτοκινήτων,όπως το Mini και το VW Beetle σε σύγχρονα life-style symbols (όχι πως είναι επικριτέο φυσικά κάτι τέτοιο και η ματαιοδοξία κατεξοχήν ανθρώπινο χαρακτηριστικό είναι)!

Για τους αμερικανούς,το αυτοκίνητο είναι κομμάτι της κουλτούρας τους εδώ και δεκαετίες.Για εμάς,που οι αμερικανικες ταινίες είναι κομμάτι της δικής μας κουλτούρας(προς μέγιστη απογοήτευση του Περισσού),η άνθηση της αγοράς αυτοκινήτου σηματοδότησε και τη βιωματική επαφή με αυτό:εκδρομές,βόλτες με τους φίλους,ρομαντικές αποδράσεις,χώρος συνεύρεσης για νεαρά ζευγάρια.Ο Ελληνας αγαπάει το αυτοκίνητο όπως όλοι οι άνθρωποι γιατί διευρύνει τη δυνατότητα αυτονομίας του.Αποτελεί ξεκάθαρα,μέσον ελευθερίας,έστω και εντός των ορίων του δρόμου.Οποιος έχει τη δυνατότητα αυτο-κίνησης,ποτέ δε θα επιλέξει την ετερο-κίνηση.Ο πειρασμός της αυτονομίας είναι ασυναγώνιστος.

Σκεφτείτε μόνο,να είχαμε μια-δυο αυτοκινητοβιομηχανίες στην Ελλάδα,πόσο καλύτερες θα ήταν σήμερα οι προοπτικές ανάκαμψης της οικονομίας μας!
Αλλά αυτή,είναι μια άλλη,αμαρτωλή συζήτηση...

Οι διαννοούμενοί μας-αριστεροί στη συντριπτική τους πλειοψηφία-εξακολουθούν να σνομπάρουν τα αυτοκίνητα ως υποδεέστερα των πνευματικών τους αναζητήσεων.Δικαίωμά τους!
Προσωπικά,οι ιδεολογικές μου αναζητήσεις πάντοτε επηρεάζονταν ισχυρά από αισθητικούς παράγοντες.Ενδεχομένως η ίδια η ιδεολογία μου,δεν είναι άλλο από επιφαινόμενο αισθητικής!
Υπό αυτή την έννοια,μεταξύ του Μάκη Μαίλη εντός Moskvitch και του Dustin Hoffmann εντός Alfa Romeo Spider του "65,δεν τίθεται καν ζήτημα!
"Δεν είναι έτσι,Mrs.Robinson?"

3/2/2012

Φωτογραφία βιβλιαρίου

Απέναντί μου μια ηλικιωμένη γυναίκα.Η εικόνα γνώριμη στον καθένα μας.Ολοι μας είχαμε γιαγιάδες ή γνωρίσαμε γιαγιάδες στο "αγροτικό".Μαύρα ρούχα,ενδεικτικά μείζονος πένθους που κρατάει χρόνια,βλέμμα κουρασμένο και κάπως θαμπό απ'το αρχόμενο γλαύκωμα,καμπουριασμένη πλάτη,ζαρωμένο δέρμα,παράπονο στη φωνή.Η Ελλάδα εδώ και χρόνια γερνάει.Γέμισε ανθρώπους υπερήλικες με αυξημένες ανάγκες.Η κρίση τους έδωσε πρόσθετο φόρτο για τα γηρατειά:περικοπές συντάξεων,φαρμάκων,γιατρών,περίθαλψης.Οπως έλεγε κάποτε ένας φίλος "δεν υπάρχει τίποτε πιό αισχρό,απ'το να βάζεις χέρι στην τσέπη του γέροντα"!

Ανοίγω πολιτική παρένθεση.
Οταν τέθηκε με οξύτητα το ζήτημα της δημογραφικής γήρανσης και του επερχόμενου αδιεξόδου στην κοινωνική ασφάλιση,οι επιλογές δράσης ήταν τρεις:
α)αύξηση ορίου συνταξιοδότησης,β)αύξηση εργοδοτικών εισφορών,γ)μείωση συντάξεων.
Αντί να αποκλείσουμε το (γ) και να σχεδιάσουμε την υλοποίηση των (α) και (β),πλειοδοτήσαμε στο ηρωικό "όχι σε όλα",με λογική συνέπεια την...εφαρμογή όλων!
Ακόμη θυμάμαι,τον τότε υπουργό Εργασίας Λοβέρδο,να θεμελιώνει την πολιτική του στην τριπλή άρνηση που έγινε τριπλή κατάφαση.Ο λαικισμός,πληρώνεται ακριβά!
Τέλος της παρένθεσης!

Ανοίγω το βιβλιάριο υγείας της γιαγιάς.Κοιτάζω τη φωτογραφία.Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία του "50.Μια πανέμορφη νέα γυναίκα!
Η ιατρική,είναι ίσως το μοναδικό επάγγελμα που σε φέρνει σε καθημερινή επαφή με το γεγονός της φθοράς του ανθρώπου.
Σαν οικογενειακός γιατρός,είσαι δίπλα στον άνθρωπο που γερνά,ως τη στιγμή της αποδημίας του.Βιώνεις έμπρακτα το πεπερασμένο της ανθρώπινης ζωής.Γι'αυτό και η ιατρική,είναι ένα επάγγελμα με κατεξοχήν υπαρξιακή αναφορά.Είναι,νομίζω αναπόφευκτη για το γιατρό η προσωπική απάντηση στο ερώτημα του θανάτου.Ο καθένας δίνει τη δική του,αλλά κανείς γιατρός δεν μπορεί να αποφύγει το ερώτημα:τίθεται καθημερινά,σύμφυτο με την ουσία της ιατρικής!

Μένω για λίγο ενεός.Το βλέμμα πηγαινοέρχεται απ'την όμορφη νέα στη ζαρωμένη γριά,απ'το βιβλιάριο στην κάτοχό του,απ'το 1952 στο 2012.Η αρχή και το τέλος μιας εξηκονταετίας βρίσκονται μπροστά μου.Ασυναίσθητα,αναρωτιέμαι για τα 60 ενδιάμεσα χρόνια:πώς τα διέσχισε,πόσο χάρηκε,πόσο υπέφερε,τί άφησε ανεκπλήρωτο,για τί μετάνιωσε?
Επανέρχομαι στο τώρα,προσπαθώντας να γράψω τη συνταγή,ενώ το μυαλό μου ταξιδεύει στο υποθετικό παρελθόν,στα γέλια της νιότης της,στους άντρες που αγκάλιασε,στα παιδιά που ανέστησε,στη μοναξιά που βαθμιαία κατέκτησε τη ζωή της!
"Χρωστάω κι ένα κουτί παραπάνω στο φαρμακείο,γιατρέ,μπορούμε να το γράψουμε"?
Πώς να της εξηγήσω πως "δε γίνεται πια γιαγιά,γιατί είμαι υποχρεωμένος να σου γράφω αυστηρά ποσότητα μηνός"? Σ'εσένα έλαχε ο κλήρος να πληρώσεις τις συνταγογραφήσεις σε νεκρούς (πολλοί απ'τους οποίους έπαιρναν και σύνταξη).Το άθλιο πάρτυ με τα φάρμακα που έστησε πριν δεκαετίες η Πολιτεία δια του ΕΟΦ,με επίσημους καλεσμένους γιατρούς και φαρμακοποιούς και χορηγούς (εν αγνοία τους) τους φορολογούμενους.Το γνώρισα το πάρτυ γιαγιά,ήμουν κι εγώ μέσα!

Γράφω τη συνταγή του μήνα,με ευχαριστεί,τη χαιρετώ,φεύγει.
Μια αδιόρατη μοναξιά πιάνει τη θέση που πριν λίγο κάθονταν.Τελευταία πληθαίνουν οι ώρες που νιώθω μοναξιά στο ιατρείο.
Ο υπουργός των "τριών όχι",τώρα έχει αναλάβει την "εξυγίανση" του χώρου της υγείας.
Πριν δέκα μόλις χρόνια,το σκηνικό θα μου'φερνε αηδία,τώρα το παρακολουθώ ανασηκώνοντας τους ώμους...

Είμαστε ίσως,στη μέση της επαγγελματικής μας διαδρομής και είναι καιρός για μερικές αποτιμήσεις:ήταν αυτό που ονειρευτήκαμε? Πόσο διέφερε? Είναι αυτό που θέλουμε? Μήπως μας είπαν ψέμματα? Μήπως κι εμείς λέμε στον εαυτό μας ψέμματα? Δεκάδες τα ερωτήματα αιωρούνται και κάθε απάντηση έχει το δικό της βαθμό αλήθειας.

Αποφεύγω τις επικίνδυνες ερωτήσεις,ξαναγυρίζω στο καταφύγιο ιδεών:η ιατρική είναι έμπρακτος υπαρξισμός.Δε χωράει στα guide lines των τεχνοκρατών,δε μετριέται με τα κλειστά ενοποιημένα νοσήλια των γραφειοκρατών,δε ρυπαίνεται απ'τις δικές μας καθημερινές προσβολές.Η ιατρική ξενυχτάει με τους ειδικευόμενους στα δημόσια νοσοκομεία που σώζουν ζωές σε απλήρωτες εφημερίες.Αγωνιά με τον αγροτικό στο νησί του Αιγαίου περιμένοντας το ελικόπτερο.Ξεπληρώνει εμάς τους άθλιους,με ένα βλέμμα σιωπηλού "ευχαριστώ",στις λίγες στιγμές που καταφέρνουμε πια να το ανιχνεύσουμε.

Εδώ,στο μέσον-ίσως-της διαδρομής,πλησιάζει η στιγμή που θα λογαριαστεί μαζί μας:ποιός θα μας σώσει τότε?

31/1/2012

Τα παγκάκια

Ενα βιβλίο δεν εκδίδεται όταν είναι έτοιμο.Εκδίδεται όταν αυτός που το έγραψε είναι πιά έτοιμος.

Μια σύντομη ανασκόπηση της τελευταίας εικοσαετίας,με αφαιρετικό πάντα λόγο,καθότι ποτέ δεν υπήρξα πολυλογάς.
Ενδείκνυται για "ευαίσθητες ψυχές" στα όρια της middle-age crisis,ή και λίγο πιό μετά...

21/12/2011

Το τελευταίο σύνορο

Οταν ήμουν μικρός,εκτός από τα γουέστερν,λάτρευα και τις ταινίες επιστημονικής φαντασίας.Συνήθως,επρόκειτο για τηλεοπτικές σειρές,όπως το "Star trek", ο "Buck Rogers", το "Galactica", το "Space 1999".
Το πρώτο,μεγάλο φιλμ του είδους,το "Star Wars" του G.Lucas το 1977,υπήρξε πραγματικός σταθμός στην ιστορία του κινηματογράφου και εγκαινίασε έναν ολόκληρο νέο κόσμο.
Δεν ήταν το πρώτο φιλμ του είδους,τα έργα του H.G.Wells είχαν ήδη μεταφερθεί στο σινεμά ("War of the worlds" 1953,"The time machine" 1960),αλλά ο πόλεμος των άστρων ήταν η πρώτη υπερπαραγωγή και-νομίζω-η πρώτη αναφορά σε μια μελλοντική διαστημική κοινωνία(διόλου ιδανική φυσικά).Η ταινία,εκτός από εισπρακτικό γεγονός και δημιουργός μιας ολόκληρης κουλτούρας,προκάλεσε και ποικίλες αντιδράσεις(κάποιοι διαννοούμενοι τη χαρακτήρισαν "φασιστική",ενοχλημένοι ίσως από τα κοινωνικά καθεστώτα που παρουσίαζε ως μελλοντικές πολιτείες).

Το στοιχείο της δυστοπίας,είναι σχεδόν χαρακτηριστικό των φιλμ του είδους:σχεδόν ποτέ το μέλλον δεν προδιαγράφεται ρόδινο.Οι μελλοντικές κοινωνίες περιγράφονται ως ολοκληρωτικές,οι φυσικοί πόροι έχουν εξαντληθεί ,τα άτομα έχουν σχεδόν εκμηδενιστεί ως προσωπικότητες μέσα σ'ένα χαοτικό σύμπαν ή σ'ένα ανελεύθερο καθεστώς,η φύση έχει εκμηδενιστεί ,οι άνθρωποι επιβιώνουν μόνο χάρις σε τεχνητά μέσα.
Θα'λεγε κανείς πως ένα σωρό προφητείες καταστροφής,όπως η πρόβλεψη του Malthus περί εξαντλήσεως των φυσικών πόρων από τον διαρκώς διογκούμενο πληθυσμό ή το εφιαλτικό σενάριο της οικολογικής καταστροφής,αποτελούν κοινοτοπία στα φιλμ επιστημονικής φαντασίας.
Τί είναι λοιπόν αυτό που τα καθιστά γοητευτικά?

Νομίζω,δύο κυρίως στοιχεία:ο γνωσιακός εντυπωσιασμός που υλοποιεί τα όνειρα των ανθρώπων εγγίζοντας την "ύβρη" (διακτίνηση σε χρόνο dt,ατομικές μηχανές πτήσης,αναίμακτη ιατρική,εξωπραγματικά τεχνολογικά επιτεύγματα κ.α) και η διάσωση ενός ηρωικού ιδανικού το οποίο αναλαμβάνει να "εξανθρωπίσει" το μέλλον και να αποτρέψει τον ολοκληρωτικό εφιάλτη.

Στο εκπληκτικό "Blade Runner" του 1982,το σκοτεινό μέλλον φωτίζεται από τον έρωτα,έναν "αδιανόητο" έρωτα μεταξύ ανθρώπου και "ανδροειδούς"!
Στο μαγικό "Artificial Intelligence" του 2001,κάτι εξίσου "αδιανόητο" συμβαίνει:ένα ρομπότ αποκτά συναισθήματα και καταφέρνει να ταξιδέψει "εκεί που τα όνειρα είναι εφικτά"!
Το ανθρώπινο συναίσθημα εξανθρωπίζει κάθε μελλοντολογία: μήπως και τώρα,στις κοινωνίες του σήμερα,αυτό δεν είναι που τις αναδεικνύει?
Και, τί παράδοξο αλήθεια,αυτό που χτίζουμε με τη λογική,δεν είναι που χρειάζεται το "άλογο" συναίσθημα για να μας ικανοποίησει πλήρως?
Για να μην πω ότι τις μεγαλύτερες χαρές μας, τις αντλούμε από ενέργειες "άλογες" και βιώματα λογικά ανερμήνευτα (όπως ο έρωτας)!

Ακόμη και στο πρώτο "Batman" του 1989,πίσω από το κόμικ-παραμύθι,υπάρχει ένα έντονο σχόλιο γύρω απ'την ανθρώπινη μοναξιά,την τρέλλα και την παράδοξη σχέση που μπορεί να έχει το γέλιο με τον ανθρώπινο πόνο (όλα αυτά βέβαια,τα πετυχαίνει η ερμηνεία του Jack Nicholson).Tα κόμικς δεν είναι καθόλου υπο-κουλτούρα,όπως μας έλεγαν παλιά οι γνωστοί πουριτανοί κάθε ιδεολογίας.Τα δε ερωτικά κόμικς του Manara,είναι αληθινά έργα τέχνης!

Υπάρχουν βέβαια και αδιάφορα φιλμ επιστ.φαντασίας,με προβλέψιμο σενάριο και προπαγανδιστικές προθέσεις (οι "γενναίοι" αμερικανοί που σώζουν την ανθρωπότητα απ'τους εξωγήινους).Τα προσπερνώ.
Ομοίως προσπερνώ και θεωρίες συνωμοσίας/επιστημονικής φαντασίας (μελλοντικοί ιοί που καταστρέφουν την ανθρωπότητα)αν και-ομολογώ την αμαρτία μου-η επιστημονική φαντασία τρόμου μου αρέσει πολύ (όπως και όλες οι ταινίες τρόμου,αλλά μ'αυτές θα ασχοληθώ σε άλλη ανάρτηση).

Ξεχωριστή μνεία,τέλος,χρήζουν δυο σειρές επιστημονικής φαντασίας.
Η πρώτη είναι το "Buck Rogers" επειδή έπαιζε η Erin Gray...

H δεύτερη,είναι φυσικά το "Star Trek".H σειρά δημιούργησε ολόκληρη κουλτούρα και εκατομμύρια θαυμαστές παγκοσμίως.Ο captain Kirk και ο Mr.Spock,ως διαστημικοί Holmes και Watson διασχίζουν τους γαλαξίες,λύνουν τα μυστήρια και φιλοσοφούν με χιούμορ:
-Κάπταιν,οι πιθανότητές μας βελτιώθηκαν σε 17354 προς μία.
-Ενθαρρυντικό, μίστερ Σποκ...

Και βέβαια,αλησμόνητο είναι το "αντίο" του Kirk μετά το θάνατο του φίλου του:"από όλα τα όντα που γνώρισα στο σύμπαν,ο Σποκ ήταν ο πιο...ανθρώπινος" ("he was the most...human")! Η ανθρωπιά πάντοτε παρούσα,γέμιζε ελπίδα το ημερολόγιο κυβερνήτη.

Ισως βέβαια,απαραίτητη προυπόθεση για να αρέσουν σε κάποιον αυτά τα φιλμ,είναι να μη φοβάται το μέλλον.Είτε επειδή είναι νέος-άρα φύσει αισιόδοξος-είτε επειδή εμπιστεύεται-παρά τις σκοτεινές της πλευρές- την ανθρώπινη φύση.Αυτό δεν ξέρω πώς να το χαρακτηρίσω...

Οπως και να'χει,είμαι κάθε στιγμή έτοιμος για το ταξίδι:"Οκ Scottie,take her to warp speed"!

17/12/2011

Απόβροχο

Ελληνική επαρχία,αρχές της δεκαετίας του '80.
Είναι τέλη φθινοπώρου,οι μέρες μικραίνουν,τα κακοφωτισμένα σοκάκια εκπέμπουν θλίψη και φτώχεια.
Αρχίζει να βρέχει.Οι κάτοικοι του νησιού ξέρουν πως η βροχή δε θα σταματήσει ποτέ.Σαράντα μέρες συνεχόμενης βροχής θα καλύψουν την πολιτεία.Μια μόνιμη οσμή νοτισμένου ξύλου,τα λασπωμένα καλντερίμια,οι σκουριασμένοι τσίγκοι των σπιτιών,αυτή είναι η χειμωνιάτικη φωτογραφία της πόλης,σε φόντο αιώνια ασπρόμαυρο.
Τα παιδιά πάνε σχολείο σε ερειπωμένα απομεινάρια κτιρίων.Στην τάξη φοράνε μπουφάν-η μόνιμη υγρασία πηρουνιάζει τα κορμιά- και πλαστικές γαλότσες,γιατί οι αίθουσες του ισογείου είναι χαμηλότερα απ'το δρόμο και κάθε που βρέχει πλημμυρίζουν.
Οταν σχολάσουν παίζουν μπάλα στο πάρκο και κάνουν ποδήλατο στον ελαιώνα.Τριγυρνούν με κοκκινόχωμα στα γόνατα και στους αγκώνες,αχτένιστα ιδρωμένα μαλλιά,συχνά μούσκεμα ως το κόκκαλο κι απόλυτα ευτυχισμένα.
Σαν πέσει η νύχτα,θα βγουν βόλτα στην αγορά κι όταν μεγαλώσουν θα αρχίσουν τις εξόδους.Εχουν έρθει τα πρώτα ηλεκτρονικά παιχνίδια,με ασπρόμαυρη οθόνη και 5 δραχμές την παρτίδα.Πλάι στα φλιππεράκια και στο ξύλινο ποδοσφαιράκι,στριμώχνονται και μαγεύουν τους νέους.Οι μεγαλύτεροι πηγαίνουν σινεμά (υπάρχουν δύο,το καλοκαίρι τρία) και ντισκοτέκ (δυο χειμωνιάτικες,δυο καλοκαιρινές).
Στην πόλη ο χρόνος κυλάει αργά,μα ήδη οι μπαμπάδες συζητούν για την "αλλαγή" που ήρθε στις 18 Οκτώβρη του "81.Τα παιδιά πάλι δεν πολυκαταλαβαίνουν την "αλλαγή".Το μόνο που άλλαξε είναι πως στο σχολείο οι δάσκαλοι αρχίζουν να λογοφέρνουν μεταξύ τους και να αντιδικούν-τα παιδιά δεν ξέρουν γιατί.Α και οι άνθρωποι με τις κόκκινες σημαίες,σαν να τους φαίνεται πως φωνάζουν τώρα πιο πολύ,αλλά μπορεί να είναι και η ιδέα τους-έτσι κι αλλιώς πάντοτε φώναζαν αυτοί.
Την ασπρόμαυρη βροχή,τώρα διαπερνούν νέες λέξεις:κοινωνικοποίηση,λαική κυριαρχία,σοσιαλισμός,ισότητα,αλλά και άλλες που εκφέρονται σα βρισιές όπως "φασίστες","δεξιά","αντίδραση".
Τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν.Περισσότερο ονειρεύονται το καλοκαίρι που θα'ρθει όταν στερέψουν πια οι ουρανοί και το "παπί" που τους έταξε ο μπαμπάς-για μηχανή μεγάλη αργότερα,άλλωστε και το "παπάκι" μια χαρά θ'αρέσει στα κορίτσια!

Κάποια μέρα στο σχολείο,οι δάσκαλοι φορτώνουν τα παιδιά τενεκέδες γεμάτους χυμό:προσφορά της "αλλαγής" για το λαό και μάλιστα "δωρεάν",έτσι τους είπαν οι δάσκαλοι.
Η τηλεόραση καλεί το λαό να μην αγοράζει "εισαγόμενα" και η "αλλαγή" ζητάει να "κλείσουν οι βάσεις του θανάτου".Τα παιδιά δεν πολυκαταλαβαίνουν,αλλά ξέρουν πως στο βουνό του νησιού υπάρχει μια τέτοια βάση.Ηταν άραγε τόσο επικίνδυνη και γιατί κανείς μέχρι τότε δεν τους το είχε πει?

Στο μεταξύ συνεχίζει να βρέχει.
Βροχή επίμονη,άλλοτε σιγανή κι άλλοτε καταιγιστική,μαστιγώνει τις τσίγκινες σκεπές των χαμόσπιτων,βαθαίνει το πράσινο του ελαιώνα,πλημμυρίζει τα τηγάνια στις παλιές αλυκές,κυνηγάει τ'αδέσποτα του δρόμου.
Εκατοντάδες μικρά ποτάμια διαπερνούν τα στενά της πόλης,κουβαλώντας λάσπη,παιδικά παιχνίδια,αποκόμματα εφημερίδων και φρούτα που ξέφυγαν απ'τους πάγκους των μανάβηδων.
Ενα διαρκές,αλύπητο γκρι τυλίγει τα πάντα.
Πράγματι,φαίνεται πως ο κόσμος αποζητούσε την "αλλαγή".Ανθρωποι κάποτε φοβισμένοι,κλεισμένοι στο καβούκι τους,τώρα μιλάνε δυνατά,φωνάζουν,θέλουν ν'αλλάξουν τον κόσμο.
Η αιώνια θλιμμένη κεντρική αγορά,τώρα σφύζει από ζυμώσεις στα καφενεία,πορείες των ανθρώπων με τις κόκκινες σημαίες,ντουντούκες,συνθήματα,σφιγμένες γροθιές στον γκρι ουρανό.
Θαρρείς και βάλθηκαν οι άνθρωποι να ξαναβάψουν τον κόσμο,ν'αναποδογυρίσουν το αιώνιο γκρι σκηνικό με πινελιές πράσινης άνοιξης και κόκκινης νιότης!

Κυλάνε οι χειμώνες.
Η "αλλαγή" άρχισε ν'ασθμαίνει.Εταξε στους ανθρώπους αδελφοσύνη,δικαιοσύνη,ευημερία.
Νέοι όμως διαχωρισμοί ξεφύτρωσαν.Τα παιδιά ακούνε πως υπάρχουν μπλε και πράσινα καφενεία-τί παράξενο αλήθεια,όλα τα καφενεία δεν έχουν άραγε το ίδιο χρώμα?-,υπάρχουν μπλε,πράσινοι και κόκκινοι άνθρωποι ,κρυμένοι κι αυτοί κάτω απ'το ίδιο ροζ του ανθρώπινου δέρματος, η "δικαιοσύνη" της "αλλαγής" όπως και η "ευημερία" της, δε μοιράζονται σε όλους.
Κάτι όμως νέο πράγματι αχνοπροβάλλει.Στο σχολείο οι δάσκαλοι δε δέρνουν πια τους μαθητές,οι γυναίκες καπνίζουν στο δρόμο,τα παλιά μπακάλικα γίνονται σουπερ-μαρκετ, ο κόσμος αρχίζει να ψωνίζει.
Η "αλλαγή" δεν ήθελε την ΕΟΚ και το ΝΑΤΟ,τώρα όμως πολλοί "πράσινοι" άνθρωποι είναι ευχαριστημένοι κι ας μην έκλεισε η βάση στο βουνό.Τα παιδιά πάλι δεν ξέρουν τί είναι ΕΟΚ και ΝΑΤΟ,ούτε τί είναι "το ίδιο συνδικάτο" που ακούν να το φωνάζουν οι άνθρωποι με τις κόκκινες σημαίες.

Τα παιδιά μαθαίνουν για τον κόσμο απ'τη γεωγραφία στο σχολείο.Μερικά έχουν pen-friends με άλλα παιδιά από ξένες χώρες.Τα μεγαλύτερα βλέπουν τηλεόραση-δύο κανάλια-και ακούνε τί συμβαίνει στον κόσμο.Η "αλλαγή" λέει πως αμερικανοι και ευρωπαίοι είναι "καρχαρίες" και "γεράκια" ενώ αληθινοί φίλοι μας είναι κάποιοι άραβες και οι σοσιαλιστές σύντροφοι της ΕΣΣΔ.Τα ίδια λένε και οι άνθρωποι με τις κόκκινες σημαίες,αλλά-περίεργο-δε δείχνουν να πολυσυμπαθούν την "αλλαγή".Περίεργα πράγματα.Γίνεται οι άνθρωποι να'ναι και πουλιά (γεράκια ή περιστέρια)?Τί είναι ΕΣΣΔ?Τίείναι σοσιαλισμός?

Μόνο η βροχή συνεχίζει ακάθεκτη να ραίνει την πολιτεία.Αυτή και τα πρώτα σκιρτήματα της νιότης.Οσο χρώμα δεν μπόρεσε η "αλλαγή" να φέρει,το χαρίζει απλόχερα το πρώτο φιλί.Είναι νύχτα,σ'ένα παγκάκι,σ'ένα πάρκο κάπου στη γη.Στο ίδιο πάρκο που κάποτε παίζαμε μπάλα,τώρα μετράμε τ'αστέρια κι ονειρευόμαστε να ταξιδέψουμε μακριά.

Οταν όλα περάσουν-η βροχή,η "αλλαγή",η γκρι υγρασία,η λάσπη των δρόμων,το πρώτο μπλουζ που ντράπηκες να της ζητήσεις να χορέψετε-πίσω από κάθε ανάμνηση και κάθε βίωμα,ένα αίτημα παραμένει ζωντανό.
Το ταξίδι,η φυγή.
Να δραπετεύσεις στον ορίζοντα,μακριά απ'τη χώρα της βροχής,του γκρι,της αλλοπρόσαλης "αλλαγής".
Φύγε και φτιάξε τη δική σου "αλλαγή".
Φύγε και άλλαξε τη μοίρα σου ή τουλάχιστον προσπάθησέ το!

25/11/2011

O χώρος,το κλίμα,η μνήμη

Δεν έχω διαβάσει το "De l'Esprit des Lois" του Montesquieu,εκεί όμως αναπτύσσεται μια ενδιαφέρουσα θεωρία σχετικά με την επίδραση του κλίματος στη διαμόρφωση του πολιτεύματος των ανθρώπινων κοινοτήτων.Η ιδέα παρουσιάζει ενδιαφέρον και εκ πρώτης όψεως φαίνεται λογική.Αν το κλίμα επηρεάζει τον ανθρώπινο ψυχισμό-γεγονός μάλλον αδιαμφισβήτητο-γιατί να μην επηρεάζει και τη μορφή του πολιτεύματος των ανθρώπων? Αλλωστε το πολίτευμα αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο οι ανθρώπινες κοινότητες οργανώνουν τη συλλογική τους συμβίωση.Οι όροι αυτής της συμβίωσης υπόκεινται και στις κλιματολογικές συνθήκες.

Πριν δυο χρόνια είχα επισκεφθεί τη Νέα Υόρκη,σ'ένα αλησμόνητο πραγματικά ταξίδι.Παρά τη θετική μου προδιάθεση απέναντι στην πόλη και παρόλο τον ανυπόκριτο σεβασμό μου γιά τους πολιτικούς θεσμούς που διέπουν την αμερικανική κοινωνία,καθώς περπατούσα στην 5η λεωφόρο τριγυρισμένος από ουρανοξύστες,δεν μπόρεσα να μη νιώσω δέος μπροστά στην πιθανότητα της μοναξιάς μέσα σ'αυτό το ανθρωπομελίσσι! Πώς να διασωθεί το άτομο και τα δικαιώματά του μέσα σ'αυτές τις αχανείς διαστάσεις? Για να μιλήσεις για το άτομο,πρέπει πρώτα να το διακρίνεις.Στις ΗΠΑ,όπως και στον Καναδά και στην Αυστραλία,υπάρχει το ιστορικά πρωτοφανές ίσως γεγονός του συνδυασμού των αχανών εκτάσεων με δημοκρατικά πολιτικά καθεστώτα.

Ποτέ άλλοτε στην Ιστορία,η δημοκρατία δεν ευδοκίμησε σε εκτεταμένα γεωπολιτικά δεδομένα.Από την αρχαία Αίγυπτο και την αρχαία Κίνα,την Περσική αυτοκρατορία,τη Ρωμαική και Βυζαντινή αυτοκρατορία,τις δυναστείες των Μογγόλων και την Τσαρική Ρωσία,ως τη σύγχρονη κομμουνιστική Κίνα,την πάλαι ποτέ ΕΣΣΔ και τις προβληματικές δημοκρατίες της σύγχρονης Ινδίας, Ρωσίας και Βραζιλίας,τα ιστορικά παραδείγματα πείθουν για τη δυσκολία οικοδόμησης αξιόπιστων δημοκρατικών θεσμών σε αχανείς χώρες.

Τί είναι λοιπόν αυτό που επέτρεψε τη δημοκρατική εξαίρεση των ΗΠΑ-Αυστραλίας-Καναδά?
"Είναι ο καπιταλισμός ηλίθιε" που θα'λεγε και ο Μπογιόπουλος! Η δημοκρατία,γεννήθηκε στην αγορά της αρχαίας Αθήνας.Οποτεδήποτε λειτουργεί η αγορά ως συνάθροιση ανθρώπων οι οποίοι διαλέγονται και συναλλάσσονται εκούσια και απρόσκοπτα,λειτουργεί και η δημοκρατία.Αντίστροφα,οποτεδήποτε επιχειρήθηκε να χειραγωγηθεί η αγορά από μια υπέρτατη κρατική αρχή,το αποτέλεσμα ήταν η χειραγώγηση των ανθρώπων,η καταστολή των ατομικών δικαιωμάτων,ο δεσποτισμός.Ο καπιταλισμός λοιπόν είναι αναγκαία συνθήκη για τη δημοκρατία.Δεν είναι από μόνος του και ικανή συνθήκη.Χρειάζεται ένα συμβατό νομικό πλαίσιο προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων,εντός του οποίου οι άνθρωποι θα συναλλάσσονται ελεύθερα, σεβόμενοι τα δικαιώματα αλλήλων.Οταν συνυπάρχουν αυτές οι συνθήκες,μιλάμε για το δημοκρατικό καπιταλισμό της Δύσης,το ιδανικότερο από κάθε άποψη πολίτευμα από όσα έως τώρα έχουν ιστορικά δοκιμαστεί!

Επιστρέφοντας στις επιδράσεις του κλίματος,εύκολα διακρίνει κανείς διαφοροποιήσεις ομοειδών πολιτευμάτων μεταξύ των λαών.Στις βόρειες ευρωπαικές χώρες,ο βαρύς χειμώνας επέβαλλε στους ανθρώπους τη μεθοδική προσέγγιση και την αυστηρή πειθαρχία.Σε πολιτικό επίπεδο αυτό μεταφράζεται σε αυστηρή επιβολή των νόμων χωρίς εξαιρέσεις.Αντίθετα,ο ηλιόλουστος ευρωπαικός Νότος,ανέπτυξε στους ανθρώπους μια αίσθηση πιο ανάλαφρου βίου,επιτρέποντας τον αυτοσχεδιασμό της τελευταίας στιγμής και μια θεωρητικότερη προσέγγιση των κανόνων.Σε πολιτικό επίπεδο αυτό οδήγησε σε μια χαλαρότερη ερμηνεία/εφαρμογή των νόμων.

Ακόμη και μέσα στην ίδια χώρα,η γεωγραφία επιδρά στις πολιτικές επιλογές.Οι ορεσίβιοι,σκληραγωγημένοι από τη φύση,είναι παραδοσιακά συντηρητικότεροι από τους "εκλεπτυσμένους" νησιώτες.Οι κάτοικοι των ακτογραμμών είναι επιρρεπείς στους νεωτερισμούς (ασφαλώς λόγω εμπορίου) ενώ,αυτοί της ενδοχώρας είναι περισσότερο παραδοσιακοί.Οι κάτοικοι των παραμεθορίων περιοχών είναι επιφυλακτικότεροι προς τους ξένους (και τις "ξένες ιδέες") σε σύγκριση με τους "ασφαλέστερους" αστούς.
Η αστική νεολαία είναι κατά κανόνα politically correct σε σχέση με την επαρχιακή,αλλά ταυτόχρονα και αποξενωμένη από την καθημερινότητα σε "virtual" συνθήκες (αυτό εξηγεί και την ανοχή-αμηχανία της απέναντι σε φαινόμενα αστικής βίας για παράδειγμα).

Βέβαια,η ανάπτυξη του internet και η διαρκής αστικοποίηση της επαρχίας,τείνουν να υποβαθμίσουν τη σημασία των γεωγραφικών/κλιματολογικών παραμέτρων στη διαμόρφωση των πολιτικών αντιλήψεων των ατόμων,τουλάχιστον σε σύγκριση με τα δεδομένα της εποχής του Montesquieu.Σήμερα,ζούμε λίγο-πολύ όλοι σ'ένα παγκόσμιο χωριό.Συζητούμε,διαφωνούμε,αντιδικούμε,παίζουμε,φλερτάρουμε,διασκεδάζουμε,συγκινούμαστε,περιεργαζόμαστε,κάνουμε τις αγορές μας με οποιονδήποτε,οπουδήποτε και σε real time!
Οι εικόνες της νιότης μας,η χιονισμένη δασοπλαγιά,το ακροθαλάσσι,η ΕΒΓΑ της γειτονιάς,μένουν βαθειά κρυμμένες στο υποσυνείδητο του καθενός και διόλου δεν επηρεάζουν τα "like" ή "dislike" του καθώς σερφάρει στον κυβερνοχώρο...

'H μήπως όχι?

Μήπως η γεωγραφία,είναι κάτι περισσότερο από καταγραφή περιβαλλοντικών παραμέτρων?
Μήπως κάθε βουνό κρύβει κι ένα παραμύθι,κάθε ρυάκι κι ένα στοιχειό,κάθε δάσος κι ένα μυστήριο,κάθε θάλασσα και μια γοργόνα?
Μήπως κάθε πόλη και μια αξέχαστη νύχτα?
Μήπως το "παγκόσμιο χωριό" έχει κι άλλη μορφή για τον καθένα?
Μ'αρέσει να πιστεύω πως είναι έτσι.

Οπως γράφει ο Boris Pasternak στο "Δρ.Ζιβάγκο":"ο κάθε νέος πλάθει μόνος του μια εικόνα που θα τον συνοδεύει πάντα σε όλη του τη ζωή,θα είναι ο εσωτερικός του κόσμος".

Ισως αυτή η "εσωτερική γεωγραφία" να είναι εξίσου σημαντική με την "εξωτερική"!

Το δικό μου χωριό πάντως,μοιάζει με τον Αι-Νικήτα,στη Λευκάδα φυσικά...

11/11/2011