Οι λέμμοι δεν αυτοκτονούν

Οι λέμμοι,είναι μκρά χαριτωμένα τρωκτικά της Τούνδρας.Επί δεκαετίες,ήταν τα θύματα μιας τραγικής παρανόησης:κυκλοφορούσε η φήμη πως στη διάρκεια της μαζικής τους μετανάστευσης,τα μικρά ζωάκια πάθαιναν ένα είδος φρενίτιδας που τα οδηγούσε σε "μαζικές αυτοκτονίες"!
Επρόκειτο βέβαια για παρεξήγηση.Κανένα έμβιο ον δεν αναγνωρίζει υψηλότερο ένστικτο από αυτό της επιβίωσης.Απλά αρκετοί λέμμοι,καθώς χρειάζεται να υπερβούν και ποτάμια κατά τη μετανάστευσή τους,δεν αποδεικνύονται αρκετά ικανοί και πνίγονται.Σε καμια περίπτωση πάντως δεν αυτοκτονούν!

Υπάρχουν αρκετά υπο-είδη λέμμων.
Οσοι έχετε ως τώρα γοητευτεί από την ιστορία αυτών των παρεξηγημένων τρωκτικών,ελάτε,με τη βοήθεια της http://en.wikipedia.org/wiki/Lemming, να τα γνωρίσουμε καλύτερα.

1)λέμμος του Αγ.Λαυρεντίου:βαθειά θρησκευόμενος λέμμος (φύσει ή θέσει) που απολαμβάνει φορολογικές ελαφρύνσεις,αλλά και χαίρει σεβασμού από μεγάλο πλήθος λέμμων.Συχνά τον συνεπαίρνει μια αίσθηση ανωτερότητας και κουνάει το δάχτυλο στους άλλους λέμμους για να τους συνετίσει.Τυπικός εκπρόσωπος,ο λέμμος-Ανθιμος.

2)σιβηριανός λέμμος:σκληροτράχηλος λέμμος με στέρεες απόψεις,απαράλλακτες εδώ και 94 χρόνια.Είναι ο πρώτος λέμμος που εφάρμοσε πενταετές πλάνο "επιστημονικής μετανάστευσης" και παρά την παταγώδη αποτυχία του,εξακολουθεί να το υποστηρίζει με μια σχεδόν μεταφυσική πεποίθηση.Τυπικά δείγματα,ο λέμμος-Αλέκα,ο λέμμος-Παφίλης,ο λέμμος-Μπογιόπουλος.Καμια φορά,από τη διασταύρωση (1) και (2) προκύπτουν ενδιαφέροντα δείγματα,όπως ο λέμμος-Ζουράρις και ο λέμμος-τυφώνας Λιάνα!

3)λέμμος του Wrangel:φανατικός αντίπαλος του σιβηριανού λέμμου,όπως άλλωστε και ο συνώνυμός του πάλαι-ποτέ στρατηγός των "Λευκών".Πρόκειται για είδος με ευμετάβλητες απόψεις,εξαιτίας των οποίων η συμπεριφορά του είναι απρόβλεπτη.Τυπικό παράδειγμα,χθες βράδυ στη Βουλή,όπου αντί να ψηφίσει,προέβη σε αιφνιδιαστική μίνι-μετανάστευση προς άγνωστο προορισμό!Τυπικά παραδείγματα,ο λέμμος-χέρι-χέρι,ο λέμμος-Αιβαλιώτης,ο λέμμος-γουμάρια.

4)Νορβηγικός-λέμμος:είναι το πολυπληθέστερο είδος και εμπνέεται απ'το μοντέλο της σκανδιναβικής σοσιαλδημοκρατίας.Επειδή δε,η Σκανδιναβία αποτελείται από 4 διαφορετικά κράτη,διαθέτει ισάριθμες εσωτερικές κάστες.Τυπικά δείγματα,ο λέμμος-Μαριλίζα,ο λέμμος-Λούκα,ο λέμμος-ΔΕΚΟ,ο λέμμος-ΓΕΝΟΠ.

5)Αρκτικός λέμμος:πρώην Νορβηγικός,ο οποίος περιπλανείται σε βορειότερα γεωγραφικά πλάτη,βιώνοντας υπαρξιακή εσωστρέφεια.Τυπικό δείγμα ο λέμμος-Λιάνης και ο λέμμος-Καστανίδης.Ο τελευταίος,συχνά ρέπει σε άκαιρες μεταναστεύσεις όπως και ο λέμμος του Βράγγελ (παράδειγμα,χθες βράδυ στη Βουλή)!

6)λέμμος του ποταμού Αμούρ:πρώην σιβηριανός λέμμος που διαχώρησε τη θέση του το "68 και αναζητά εναλλακτικό δρόμο προς τον "λέμμιο παράδεισο".Στην αναζήτηση συμπορεύεται με άλλους ανένταχτους λέμμους,όπως λέμμοι-ΜΛ,μ-λ-λέμμοι,λέμμοι-μάο,λέμμοι-Τζένοα,αντι-λέμμοι,λέμμοι-ΕΚΚΕ κλπ.Τυπικά δείγματα ο λέμμος-Αλέξης,ο λέμμος-Λαφαζάν.

7)λέμμος του Bering:δηλαδή του Βερίγγειου πορθμού που διαχωρίζει την Αλάσκα από τη Σιβηρία.Πρωην λέμμος του Αμούρ,που σχημάτισε ξεχωριστό κοπάδι και αναζητά την τύχη του μεταξύ των δύο πρώην αντιπάλων του ψυχρού πολέμου,στο γεωγραφικό σύνορο του Βερίγγειου.Τυπικά δείγματα,ο λέμμος-Κουβέλ και ο funky-λέμμος-Ψαρριανός.

8)Βορειοαμερικανικός λέμμος:είναι το είδος που δυσκολεύεται περισσότερο απ'όλα στην κοινή μετανάστευση.Προτιμά τη μοναχική,"libertarian" εκδοχή του ερημικού cowboy.Ενίοτε,προτιμά ακόμη και να εγκαταλείψει το λειμώνα-δηλαδή το βοσκοτόπι-προκειμένου να μην τον μοιράζεται με άλλους.Παράδειγμα,λέμμος-μπλε μήλο,λέμμος-Ανδριανόπουλος.

9)λέμμος της στέππας:Αρχαίο είδος,θεωρητικός αντίπαλος του σιβηριανού,αλλά δίχως αξιόλογη ιδεολογική κατάρτιση.Ετυχε απλά,η σιβηριανή θεωρία να διαψευσθεί.Από τότε όμως,τα δυο είδη σαν να προσέγγισαν μεταξύ τους!Παραδείγματα,λέμμος-Μανώλης,λέμμος-Παν-Παν!

10)λέμμος της κίτρινης στέππας:Πρώην (9) που ρέπει στο "αντάρτικο" και συχνά-πυκνά διαχωρίζει τη θέση του περιπλανώμενος σε διπλανά λειβάδια.Παραδείγματα,λέμμος-ΤζίμαςΜαργαρίτης,λέμμος-Κιλτίδης,λέμμος-Βόζεμπεργκ!

11)λέμμος των βουνών Ogilvie:Εδώ βαραίνει λίγο το κλίμα.Πρόκειται για πρώην Νορβηγικούς λέμμους που πέρασαν τον αρκτικό κύκλο και εγκαταστάθηκαν στα όρη Ogilvie της Αλάσκας.Θυμίζουν μυστική κάστα που φυλάει το αρχέγονο πνεύμα του "κινήματος" το οποίο οι Νορβηγικοί λέμμοι έχουν "αλλοτριώσει".Παραδείγματα,ο λέμμος-Τσοβόλας παλαιότερα,ο λέμμος-Δημαράς σήμερα! Ο τελευταίος,μαζί με τον Αρκτικό λέμμο και τον λέμμο-UFO, ήταν παλαιότερα λέμμοι-ρεπόρτερ στην ΕΡΤ!

12)λέμμος Nelson(προφανώς από τον ομώνυμο ένδοξο Ναύαρχο): Γραφικός λέμμος με ναρκισσιστικές ιδέες,παραλήρημα μεγαλείου και ροπή στη συνωμοσιολογία.Μικρός διάβαζε "τρουένο" και "μικρό ήρωα" και εξακολουθεί να αντιλαμβάνεται τη ζωή ως "πολεμικό παιχνίδι"!Για το μαρτύριο των λέμμων,ενοχοποιεί τους γνωστούς συνωμότες:CIA,μοσάντ,λέσχη μπίλντερμπεργκ,μασόνοι και βέβαια,ο προαιώνιος εχθρός των τρωκτικών,ο κακός γάτος Κίσσιγκερ!
Πρόκειται κυριολεκτικά,για "καμμένο" λέμμο.Χθες στη Βουλή,ούρλιαζε προσπαθώντας να εμποδίσει τους άλλους λέμμους να μιλήσουν!Μη μου πείτε πως δεν τον καταλάβατε!

Τελευταίοι-και καλύτεροι-οι πρώην λέμμοι που μετατράπηκαν σε υπερ-πόντικες:λέμμος-ΓΑΠ,λέμμος-Μπέννι,λέμμος-Αντονι,λέμμος-Ντόρα.Αυτοί κι αν έχουν ένστικτο επιβίωσης!

Αν σας αρέσουν λοιπόν κι εσάς οι λέμμοι,μην ανησυχείτε!
Μπορεί να θορυβούν,να ουρλιάζουν,να κάνουν σαματά όταν μεταναστεύουν,αλλά ένα είναι βέβαιο:
Δεν αυτοκτονούν ποτέ!

13/2/2012

Λίγα συνώνυμα ακόμη,κύριε Ρέππα!

"και γνώσεσθε την αλήθειαν
και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς"
(Ιωάνν.η-32)


Ακουγα,χθες βράδυ στις ειδήσεις,τον υπουργό Ρέππα,να προσπαθεί να μας πείσει πως δεν επίκεινται απολύσεις στο Δημόσιο.Η σπουδή του,ήταν απολύτως δικαιολογημένη,εφόσον ο ίδιος μέχρι προχθές διαβεβαίωνε πως "δεν υπάρχει περίπτωση τέτοιων απολύσεων,όσο είναι ο ίδιος υπουργός"!
Πλην όμως,το δυσάρεστο κατέστη αναπόφευκτο!
Πώς επιλέγει να το αντιμετωπίσει ο υπουργός? Δια της γνωστής μεθόδου του εξορκισμού:καταφεύγει στη χρήση συνωνύμων,προκειμένου να καλλωπίσει την πραγματικότητα και να αποφύγει την εκφορά της καταραμένης λέξης "απόλυση"!
Η μέθοδος,προσιδιάζει μάλλον σε δεισιδαίμονες κατοίκους της υπαίθρου ή σε άτομα που αδυνατούν να προσλάβουν την πραγματικότητα όπως είναι και προσπαθούν να τη φιλτράρουν μέσα από πολύχρωμα καλειδοσκόπια.Πάντως δεν αρμόζει σε έναν συναισθηματικά ώριμο και ψυχικά υγιή πολιτικό άνδρα!
Τον άκουγα χθες και πραγματικά αισθάνθηκα οίκτο για το φουκαρά.Ολα τα συνώνυμα της "απόλυσης" επιστρατεύθηκαν:αποδέσμευση,αποχώρηση,απομάκρυνση,αποδιάρθρωση.
Οταν εξαντλήθηκαν όσα αναφέρονται σε ανθρώπους,επιστρατεύθηκαν όσα αναφέρονται αορίστως σε υπηρεσίες:κατάργηση,αποκλιμάκωση,εξορθολογισμός,συγχώνευση.
Μετά περάσαμε σε περιφραστικές περικοκλάδες:μηχανισμοί αξιολόγησης,διαδικασίες ανάδειξης,συστήματα εξορθολογισμού!

Να προσθέσω κι εγώ λίγα κύριε υπουργέ:αποφόρτιση,αποσυμφόρηση,αποσυμπόρευση,αποσυγκόλληση,απαλλοτρίωση συμπόρευσης,εξάλειψη εργασιακής συμβίωσης,αναδιαμόρφωση εργασιακού περιβάλλοντος,αναδιανομή εργασιακού δυναμικού,απαλλοτρίωση σχέσεων υπαλληλίας,υπηρεσιακή αποπεράτωση,ολοκλήρωση εργασιακής υποχρέωσης,αποφόρτιση εργασιακού άγχους...
Ο κατάλογος μπορεί να διευρυνθεί επ'άπειρον!

Προσωπικά,έχω βιώσει δυο φορές την οδυνηρή εμπειρία της απόλυσης και άλλη μία αυτήν της "λήξεως της συμβάσεως".Είναι από τις επώδυνες στιγμές της ζωής.
Δε θα ξεχάσω την πρώτη μου φορά: η προισταμένη μου(χαιδευτικό:Φράου Μπλούχερ) ανακοίνωσε με προσποιητή θλίψη πως "αποδεσμεύομαι"!
-Δηλαδή,απολύομαι,αντέτεινα.
-Αποδεσμεύεστε,επανέλαβε,δίχως να με κοιτάζει (αδιάψευστο κριτήριο ενοχής)ενώ φυσικά είχε η ίδια μεθοδεύσει τα πάντα.Τυπικό μείγμα πουριτανικής υποκρισίας και ωμής αυθαιρεσίας,συγκαλυμμένης με "τα κατά συνθήκην ψεύδη" που έλεγε κι ο μακαρίτης ο πατέρας μου.
Θυμάμαι πώς,πάντοτε,η αίσθηση της πικρίας και της αδικίας που ένιωθα,έσβηναν γρήγορα μπροστά στην περηφάνεια της αυτεπίγνωσης που δικαίωνε τα πεπραγμένα μου.Στο τέλος,το αίσθημα της απελευθέρωσης από μια άθλια συνεργασία,με λύτρωνε οριστικά!

Ωστόσο,η απόλυση,είναι σύμφυτη με τον πόνο.
Η αριστερή ερμηνεία της,είναι πως αποτελεί όπλο στα χέρια των αφεντικών για να εκβιάζουν τους εργαζόμενους.Παραγνωρίζει όμως το γεγονός πως,οι αθρόες απολύσεις συχνότατα αποτελούν το πρωίμιο της παύσης του κύκλου εργασιών,πράγμα που κανείς εχέφρων επιχειρηματίας δεν επιζητεί.Ειδικά στην Ελλάδα,της κατεξοχήν μικρομεσαίας επιχείρησης,η προσωποποίηση της εργασιακής σχέσης εργοδότη/υπαλλήλου είναι συχνότατη.Δεν έχω γνωρίσει κανέναν εργοδότη που να χαίρεται όταν απολύει υπάλληλό του επειδή "δε βγαίνει η επιχείρηση".
Η νεοφιλελεύθερη στάση,θεωρεί την απόλυση αναπόφευκτη,αφού καμία επιχείρηση δεν έχει προεξοφλημένη την επιτυχία και συνεπώς,η πτώχευσή της και η συνακόλουθη απόλυση του προσωπικού,είναι ένα σενάριο σύμφυτο με τη λειτουργία της αγοράς.Ακόμη περισσότερο,ενθαρρύνει την "ελαστικότητα" στις εργασιακές σχέσεις και την κινητικότητα της αγοράς εργασίας,προς όφελος του ανταγωνισμού.Παραγνωρίζει όμως κι αυτή,το γεγονός πως δεν έχουν όλοι οι απολυόμενοι την ίδια ικανότητα προσαρμογής στην ανεργία και ανάπτυξης νέων δεξιοτήτων στην αγορά εργασίας.Είναι άλλο πράγμα να χάνεις τη δουλειά σου στα 30 σου και άλλο στα 50 σου.Στη δεύτερη περίπτωση,είσαι μάλλον σε δυσχερέστερη θέση αφού,η όποια εργασιακή σου εμπειρία δύσκολα αναπληρώνει τη βιολογική σου φθορά.
Οι ιδεολογίες-ως συνήθως-αδυνατούν να ερμηνεύσουν την καθημερινότητα.
Επιπλέον,κάθε ερμηνεία ωχριά,μπροστά στην ανθρώπινη αχρειότητα των λογής "φράου Μπλούχερ"...

Χρειάζεται λοιπόν δίχτυ προστασίας για τους άνεργους.Επιδόματα και προγράμματα επιμόρφωσης.Για να υποστηρίξει όλα αυτά το κράτος πρέπει βέβαια,να μη σπαταλά πόρους σε πλασματικές θέσεις εργασίας,όπως αρκετές χιλιάδες από όσες υπάρχουν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.Θέσεις που δημιουργήθηκαν απλά για να "βολέψουν ημέτερους".Θέσεις που,είμαι βέβαιος,γνωρίζει πολύ καλά ο κύριος Ρέππας και οι συνδικαλιστικές ηγεσίες.
Εχουν τεράστια ευθύνη οι πολιτικοί αλλά και τα συνδικάτα του ευρύτερου δημόσιου τομέα,επειδή υπέθαλψαν την κατάληψή του από χιλιάδες ανθρώπους δίχως εργασιακό αντικείμενο.Διασπάθησαν από κοινού τα χρήματα των φορολογούμενων για να οικοδομήσουν το πελατειακό κράτος της μεταπολίτευσης.Αντί να φροντίσουν-πολιτικοί και συνδικάτα-για την ποιοτική στελέχωση της δημόσιας διοίκησης και την αξιοκρατική ανάδειξη εργαζομένων με συνεχή επιμόρφωση/αξιολόγησή τους,βολεύτηκαν σε μια ισοπεδωτική αντίληψη "συναδελφικότητας" που μεταφράζονταν σε συμμετοχική λεηλασία του δημοσίου.

Είμαι βέβαιος πως,τα γνωρίζει από πρώτο χέρι όλα αυτά ο κ.Ρέππας!
Σε αντίθεση με τους εκατοντάδες χιλιάδες ιδιωτικούς υπαλλήλους που-έμμεσα-απέλυσε η εξοντωτική φορολογία της κυβέρνησής του,ο ίδιος προσέφερε αφειδώς πολιτική κάλυψη στο ιερό δισκοπότηρο της Ελληνικής κοινωνίας:το δημόσιο υπάλληλο.

Λυπάμαι βαθειά για την πτώχευση της Ελλάδας.Λυπάμαι για κάθε άνθρωπο που χάνει τη δουλειά του.Λυπάμαι για τους ικανούς δημόσιους υπάλληλους που θα απολυθούν μέσω των "διαδικασιών αξιολόγησης Ρέππα" (κλαυσίγελως)!Λυπάμαι ακόμη και τον κ.Ρέππα που στην αγωνία του να μην εκστομίσει τη λέξη "απόλυση",ξέχασε την εμβληματική καταφυγή στα παπανδρεικά τρυκ.Θα μπορούσε απλά να πει:"κάνουμε λόγο για μη-απολύσεις" και να καθαρίσει...

Επειδή όμως κάθε πράγμα έχει και την καλή του προοπτική,πρέπει να πω, πως δε λυπάμαι καθόλου που αυτή η κρίση θα οδηγήσει στην έκλειψη των πολιτικών τύπου Ρέππα.Είναι επιτακτική ανάγκη,για να επιβιώσουμε,να μπορέσουμε να αντικρύσουμε την αλήθεια,να την αποδεχτούμε και να την προφέρουμε.
Την αλήθεια,δίχως τα παραμορφωτικά συνώνυμα των δημαγωγών!

7/2/2012

Aυτοκίνηση και ιδεολογία

"...συγκέντρωση στα χέρια του κράτους,όλων των μέσων μεταφοράς"
(προτεινόμενο μέτρο υπ'αριθμ.6,Μαρξ-Ενγκελς "Κομμουνιστικό Μανιφέστο")



Θυμάμαι παλιά στους "4τροχούς",μια ενδιαφέρουσα στήλη του Νίκου Δήμου,ο οποίος μεταξύ άλλων περιέγραφε τις οδηγικές του εντυπώσεις αποενοχοποιώντας ταυτόχρονα το αυτοκίνητο ως δήθεν κοινωνικό σύμβολο.Η αλήθεια είναι πως,δεν πολυκαταλάβαινα την ανάγκη υπεράσπισης της αυτοκίνησης μια και -λάτρης ο ίδιος αυτοκινήτων και μοτοσικλετών παιδιόθεν-θεωρούσα σχεδόν κοινής αποδοχής την αξία της.
Εσφαλλα φυσικά και το αντιλήφθηκα σύντομα.

Η Ελλάδα της δεκαετίας του "80,υλοποιούσε με τον ιδιόμορφο βαλκανικό της τρόπο τα σοσιαλιστικά κελεύσματα:οι αυτοκινητοβιομηχανίες στη Θασσαλονίκη και στο Βόλο που συναρμολογούσαν αμαξώματα και παρήγαγαν εργοστασιακές παραλλαγές διαφόρων μοντέλων,έκλειναν η μία μετά την άλλη!
Μαζί μ'αυτές,έκλειναν φυσικά κι ένα σωρό άλλες επιχειρήσεις σχετικές με την αυτοκίνηση (ανταλλακτικά,ελαστικά,μηχανουργεία κλπ),ακυρώνοντας-εν τη γενέσει της-την όποια προσπάθεια να αποκτήσει η χώρα μας αξιόλογη αυτοκινητοβιομηχανία.Επρόκειτο σαφώς για πολιτική επιλογή.
Η Ελλάδα της "αλλαγής" απεχθάνονταν τα εργοστάσια όπου οι καπιταλιστές-σύμφωνα με το μύθο-"πίνουν το αίμα των εργαζομένων" και προτιμούσε την "αγνή" αποβιομηχάνιση και την επιστροφή στις -επιδοτούμενες απ'την ΕΟΚ των "μονοπωλίων"-καλλιέργειες και "καλλιέργειες"...

Το αυτοκίνητο,ως "σύμβολο",θεωρούνταν βδελυρό καπιταλιστικό υποπροιόν ανάξιο ενασχολήσεως.
Στην επιχειρηματολογία συνηγορούσαν αριστεροί οικολόγοι που καταδίκαζαν το "ρυπογόνο κατασκεύασμα",αλλά και ψυχανάλυτές των "60ς που μιλούσαν για το αυτοκίνητο ως "φαλλικό σύμβολο" και τους οδηγούς ως νευρωσικά άτομα που αναζητούν "αναπλήρωση" της μειονεξίας τους στην "ατομική οδήγηση".
Ολη η συγχορδία της αριστεράς (ορθόδοξης και ανανεωτικής) περιφρονούσε την αυτοκίνηση περίπου ως "αστική πολυτέλεια" και κήρυσσε την "εναλλακτική αυτοκίνηση" ("στο σοσιαλισμό φτάνεις με ποδήλατο!") και τον εξισωτισμό (βλέπε στρατωνισμό) των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς!

Η εξ αριστερών κριτική,δεν ήταν εντελώς αβάσιμη.Ασφαλώς και υπάρχουν "ψώνια" που βλέπουν το αυτοκίνητο ως status symbol,ασφαλώς και ένα μεγάλο μέρος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης οφείλονταν στα αυτοκίνητα,ασφαλώς και η αυτοκίνηση ήταν-στα πρώτα της χρόνια-είδος πολυτελείας,απαγορευμένος καρπός για την πλειοψηφία των ανθρώπων.
Αλλά,η κριτική,ήταν-ως συνήθως είναι η αριστερή ανάλυση-ελλειπής.
Η οργάνωση/συστηματοποίηση της παραγωγής (από τον Henry Ford)οδήγησε στη μαζική κατασκευή αυτοκινήτων,στην πτώση του κόστους και στην προσέγγιση του αυτοκινήτου "στο λαό".Τυπική καπιταλιστική εξέλιξη:η πολυτέλεια του χτες,δυνατότητα του σήμερα.!
Από την άλλη,η διαρκής τεχνολογική εξέλιξη (νέοι κινητήρες,βελτιωμένα καύσιμα,καταλύτες) περιόρισε δραστικά τους ρύπους και ήδη σήμερα μπήκαμε στο στάδιο της μαζικής κατασκευής αυτοκινήτων μηδενικών ρύπων (ηλεκτροκινητήρες)!Ακόμη μια αρχική "επιτυχία" της σοσιαλιστικής οικολογίας,μετατρέπεται ραγδαία σε επιχείρημα υπέρ της καπιταλιστικής τεχνολογίας.
Τέλος,πέρα από τα "ψώνια" που κάνουν το κέφι τους (πράγμα το οποίο δε βλέπω γιατί πρέπει να μας ενοχλεί),χιλιάδες οχήματα επαγγελματικής χρήσης αποτελούν κυριολεκτικά εργαλεία δουλειάς για εκατομμύρια ανθρώπους.Μειώνουν τον ανθρώπινο μόχθο,αυξάνουν την παραγωγικότητα,προάγουν τον πλούτο,διευκολύνουν με λίγα λόγια τη ζωή μας!
Αυτοκίνηση-σοσιαλισμός:σημειώσατε 1!

Την ίδια περίοδο,ο "υπαρκτός σοσιαλισμός" έδινε τα δικά του διαπιστευτήρια στην αυτοκίνηση:Lada,Moskvitch,Skoda,Polski,Dacia,Zastava,Trabant,Wartburg.Κατασκευές φιλότιμες,αλλά βενζινοβόρες,ρυπογόνες και τεχνολογικά υπολειπόμενες των δυτικών περίπου μια εικοσαετία.Ο σοσιαλισμός και εδώ αδυνατούσε να ανταγωνιστεί τεχνολογικά το δυτικό καπιταλισμό και επένδυε στην ιδεολογία της "σοσιαλιστικής απλότητας" ως "γνήσιας λαικής αρετής"!Είχε πλάκα να ακούς κομμουνιστές της γειτονιάς σου-οι οποίοι φυσικά μόνο τέτοια αυτοκίνητα αγόραζαν-να προσπαθούν να σε πείσουν για την "υπεροχή" τους σε σχέση με τα δυτικά...
Για τους "πιο ίσους βέβαια" της νομενκλατούρας,τέτοια διλήμματα δεν υπήρχαν:πολυτελή Zil και Tschaika,αντίγραφα παλιών Cadillac για τους συντρόφους του πολιτμπιρό.
Ξεχωριστής αναφοράς,χρήζουν τα cult ταξί Volga που έβλεπε κανείς στη χώρα μας,καθώς και το Trabant που επέλεξε ως "μούσα" του ο Andy Warholl! Εδώ κι αν μιλάμε για "θεωρητική" προσέγγιση του αυτοκινήτου...

Στην Ελλάδα,του ροζ σοσιαλισμού,τα πράγματα εξελίχθηκαν με σουρρεαλιστική μορφή: ναι μεν αποκηρύσσουμε τη "μερσεντέ" των αφεντικών,αλλά δε λέμε όχι στη "μπεμβέ" την 316 τη "λαική".Οι "ψαγμένοι" αγόραζαν "άουντι" και οι σνομπ "σάαμπ".
Αργότερα,μετά το "89 και κυρίως με το ευρώ και τη φούσκα του δάνειου χρήματος,ο Ελληνας ξεσάλωσε:πολυτελή τζιπ,σπορ,"κούρσες" και SUV,αλλά και "ξεσκέπαστα" και "ένα δεύτερο για την πόλη".
Ο ιδιότυπος ψυχισμός μας έμπρακτα:"περιφρονούμε" κάτι μόνο μέχρι να μπορέσουμε να το αποκτήσουμε ("όσα δε φτάνει η αλεπού...").
Αλλά και ο εκβαρβαρισμός της αισθητικής του "μπουφέ":αφού το αυτοκίνητο αποκτάται εύκολα,είναι απλά για "μόστρα".Εξ ού και η μετατροπή κλασσικών αυτοκινήτων,όπως το Mini και το VW Beetle σε σύγχρονα life-style symbols (όχι πως είναι επικριτέο φυσικά κάτι τέτοιο και η ματαιοδοξία κατεξοχήν ανθρώπινο χαρακτηριστικό είναι)!

Για τους αμερικανούς,το αυτοκίνητο είναι κομμάτι της κουλτούρας τους εδώ και δεκαετίες.Για εμάς,που οι αμερικανικες ταινίες είναι κομμάτι της δικής μας κουλτούρας(προς μέγιστη απογοήτευση του Περισσού),η άνθηση της αγοράς αυτοκινήτου σηματοδότησε και τη βιωματική επαφή με αυτό:εκδρομές,βόλτες με τους φίλους,ρομαντικές αποδράσεις,χώρος συνεύρεσης για νεαρά ζευγάρια.Ο Ελληνας αγαπάει το αυτοκίνητο όπως όλοι οι άνθρωποι γιατί διευρύνει τη δυνατότητα αυτονομίας του.Αποτελεί ξεκάθαρα,μέσον ελευθερίας,έστω και εντός των ορίων του δρόμου.Οποιος έχει τη δυνατότητα αυτο-κίνησης,ποτέ δε θα επιλέξει την ετερο-κίνηση.Ο πειρασμός της αυτονομίας είναι ασυναγώνιστος.

Σκεφτείτε μόνο,να είχαμε μια-δυο αυτοκινητοβιομηχανίες στην Ελλάδα,πόσο καλύτερες θα ήταν σήμερα οι προοπτικές ανάκαμψης της οικονομίας μας!
Αλλά αυτή,είναι μια άλλη,αμαρτωλή συζήτηση...

Οι διαννοούμενοί μας-αριστεροί στη συντριπτική τους πλειοψηφία-εξακολουθούν να σνομπάρουν τα αυτοκίνητα ως υποδεέστερα των πνευματικών τους αναζητήσεων.Δικαίωμά τους!
Προσωπικά,οι ιδεολογικές μου αναζητήσεις πάντοτε επηρεάζονταν ισχυρά από αισθητικούς παράγοντες.Ενδεχομένως η ίδια η ιδεολογία μου,δεν είναι άλλο από επιφαινόμενο αισθητικής!
Υπό αυτή την έννοια,μεταξύ του Μάκη Μαίλη εντός Moskvitch και του Dustin Hoffmann εντός Alfa Romeo Spider του "65,δεν τίθεται καν ζήτημα!
"Δεν είναι έτσι,Mrs.Robinson?"

3/2/2012

Φωτογραφία βιβλιαρίου

Απέναντί μου μια ηλικιωμένη γυναίκα.Η εικόνα γνώριμη στον καθένα μας.Ολοι μας είχαμε γιαγιάδες ή γνωρίσαμε γιαγιάδες στο "αγροτικό".Μαύρα ρούχα,ενδεικτικά μείζονος πένθους που κρατάει χρόνια,βλέμμα κουρασμένο και κάπως θαμπό απ'το αρχόμενο γλαύκωμα,καμπουριασμένη πλάτη,ζαρωμένο δέρμα,παράπονο στη φωνή.Η Ελλάδα εδώ και χρόνια γερνάει.Γέμισε ανθρώπους υπερήλικες με αυξημένες ανάγκες.Η κρίση τους έδωσε πρόσθετο φόρτο για τα γηρατειά:περικοπές συντάξεων,φαρμάκων,γιατρών,περίθαλψης.Οπως έλεγε κάποτε ένας φίλος "δεν υπάρχει τίποτε πιό αισχρό,απ'το να βάζεις χέρι στην τσέπη του γέροντα"!

Ανοίγω πολιτική παρένθεση.
Οταν τέθηκε με οξύτητα το ζήτημα της δημογραφικής γήρανσης και του επερχόμενου αδιεξόδου στην κοινωνική ασφάλιση,οι επιλογές δράσης ήταν τρεις:
α)αύξηση ορίου συνταξιοδότησης,β)αύξηση εργοδοτικών εισφορών,γ)μείωση συντάξεων.
Αντί να αποκλείσουμε το (γ) και να σχεδιάσουμε την υλοποίηση των (α) και (β),πλειοδοτήσαμε στο ηρωικό "όχι σε όλα",με λογική συνέπεια την...εφαρμογή όλων!
Ακόμη θυμάμαι,τον τότε υπουργό Εργασίας Λοβέρδο,να θεμελιώνει την πολιτική του στην τριπλή άρνηση που έγινε τριπλή κατάφαση.Ο λαικισμός,πληρώνεται ακριβά!
Τέλος της παρένθεσης!

Ανοίγω το βιβλιάριο υγείας της γιαγιάς.Κοιτάζω τη φωτογραφία.Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία του "50.Μια πανέμορφη νέα γυναίκα!
Η ιατρική,είναι ίσως το μοναδικό επάγγελμα που σε φέρνει σε καθημερινή επαφή με το γεγονός της φθοράς του ανθρώπου.
Σαν οικογενειακός γιατρός,είσαι δίπλα στον άνθρωπο που γερνά,ως τη στιγμή της αποδημίας του.Βιώνεις έμπρακτα το πεπερασμένο της ανθρώπινης ζωής.Γι'αυτό και η ιατρική,είναι ένα επάγγελμα με κατεξοχήν υπαρξιακή αναφορά.Είναι,νομίζω αναπόφευκτη για το γιατρό η προσωπική απάντηση στο ερώτημα του θανάτου.Ο καθένας δίνει τη δική του,αλλά κανείς γιατρός δεν μπορεί να αποφύγει το ερώτημα:τίθεται καθημερινά,σύμφυτο με την ουσία της ιατρικής!

Μένω για λίγο ενεός.Το βλέμμα πηγαινοέρχεται απ'την όμορφη νέα στη ζαρωμένη γριά,απ'το βιβλιάριο στην κάτοχό του,απ'το 1952 στο 2012.Η αρχή και το τέλος μιας εξηκονταετίας βρίσκονται μπροστά μου.Ασυναίσθητα,αναρωτιέμαι για τα 60 ενδιάμεσα χρόνια:πώς τα διέσχισε,πόσο χάρηκε,πόσο υπέφερε,τί άφησε ανεκπλήρωτο,για τί μετάνιωσε?
Επανέρχομαι στο τώρα,προσπαθώντας να γράψω τη συνταγή,ενώ το μυαλό μου ταξιδεύει στο υποθετικό παρελθόν,στα γέλια της νιότης της,στους άντρες που αγκάλιασε,στα παιδιά που ανέστησε,στη μοναξιά που βαθμιαία κατέκτησε τη ζωή της!
"Χρωστάω κι ένα κουτί παραπάνω στο φαρμακείο,γιατρέ,μπορούμε να το γράψουμε"?
Πώς να της εξηγήσω πως "δε γίνεται πια γιαγιά,γιατί είμαι υποχρεωμένος να σου γράφω αυστηρά ποσότητα μηνός"? Σ'εσένα έλαχε ο κλήρος να πληρώσεις τις συνταγογραφήσεις σε νεκρούς (πολλοί απ'τους οποίους έπαιρναν και σύνταξη).Το άθλιο πάρτυ με τα φάρμακα που έστησε πριν δεκαετίες η Πολιτεία δια του ΕΟΦ,με επίσημους καλεσμένους γιατρούς και φαρμακοποιούς και χορηγούς (εν αγνοία τους) τους φορολογούμενους.Το γνώρισα το πάρτυ γιαγιά,ήμουν κι εγώ μέσα!

Γράφω τη συνταγή του μήνα,με ευχαριστεί,τη χαιρετώ,φεύγει.
Μια αδιόρατη μοναξιά πιάνει τη θέση που πριν λίγο κάθονταν.Τελευταία πληθαίνουν οι ώρες που νιώθω μοναξιά στο ιατρείο.
Ο υπουργός των "τριών όχι",τώρα έχει αναλάβει την "εξυγίανση" του χώρου της υγείας.
Πριν δέκα μόλις χρόνια,το σκηνικό θα μου'φερνε αηδία,τώρα το παρακολουθώ ανασηκώνοντας τους ώμους...

Είμαστε ίσως,στη μέση της επαγγελματικής μας διαδρομής και είναι καιρός για μερικές αποτιμήσεις:ήταν αυτό που ονειρευτήκαμε? Πόσο διέφερε? Είναι αυτό που θέλουμε? Μήπως μας είπαν ψέμματα? Μήπως κι εμείς λέμε στον εαυτό μας ψέμματα? Δεκάδες τα ερωτήματα αιωρούνται και κάθε απάντηση έχει το δικό της βαθμό αλήθειας.

Αποφεύγω τις επικίνδυνες ερωτήσεις,ξαναγυρίζω στο καταφύγιο ιδεών:η ιατρική είναι έμπρακτος υπαρξισμός.Δε χωράει στα guide lines των τεχνοκρατών,δε μετριέται με τα κλειστά ενοποιημένα νοσήλια των γραφειοκρατών,δε ρυπαίνεται απ'τις δικές μας καθημερινές προσβολές.Η ιατρική ξενυχτάει με τους ειδικευόμενους στα δημόσια νοσοκομεία που σώζουν ζωές σε απλήρωτες εφημερίες.Αγωνιά με τον αγροτικό στο νησί του Αιγαίου περιμένοντας το ελικόπτερο.Ξεπληρώνει εμάς τους άθλιους,με ένα βλέμμα σιωπηλού "ευχαριστώ",στις λίγες στιγμές που καταφέρνουμε πια να το ανιχνεύσουμε.

Εδώ,στο μέσον-ίσως-της διαδρομής,πλησιάζει η στιγμή που θα λογαριαστεί μαζί μας:ποιός θα μας σώσει τότε?

31/1/2012

Υπέρ κομμωτηρίου απολογία

Πρόσφατα,επισκέφθηκα το ΕΤΑΑ (πρώην ΤΣΑΥ) για θεώρηση βιβλιαρίων.Στη διάρκεια της 3ωρης αναμονής (για την οποία φυσικά,καμία ευθύνη δεν έχουν οι ευγενέστατοι πραγματικά υπάλληλοι της υπηρεσίας),συνομιλούσα με γνωστό μου φαρμακοποιό.

-Τί κάνεις με τον ΕΟΠΥΥ?

-Δέχομαι στο ιατρείο,μέχρι 200 ασφαλισμένους το μήνα!

-Με αμοιβή 10 ευρώ τον καθένα μεικτά,δηλαδή 8 ευρώ καθαρά?

-Ακριβώς!

-Χα,χα,άκου να δεις,ο Βουδούρης έλεγε πως "δεν μπορεί να δίνουμε στο γιατρό λιγότερα απ'ότι στην κομμώτρια,αλλά τί να κάνουμε"?

Η αποστροφή αυτή με προβλημάτισε και άρχισα να συλλογίζομαι.Σύντομα κατέληξα στο συμπέρασμα πως είναι εντελώς άδικη και θα εξηγήσω παρακάτω γιατί:

α)Το κομμωτήριο,σε αντίθεση με το ιατρείο,είναι αμιγώς ιδιωτική επιχείρηση.Δεν προσδοκά επιδότηση από κανέναν κρατικό φορέα (ΙΚΑ,ΤΕΒΕ,ΝΑΤ,ΕΟΠΥΥ,ΤΑΥΤΕΚΩ,ΟΠΑΔ,ΤΥΔΚΥ,ΤΑΠΟΤΕκλπ) αλλά λειτουργεί αμοιβόμενο αποκλειστικά από τους ιδιώτες που το επισκέπτονται.Το θεωρώ απείρως εντιμότερη πρακτική,ειδικά όταν όλοι γνωρίζουμε με ποιού είδους άθλιες πελατειακές διαδικασίες συμβάλλονταν ως τώρα οι ιδιώτες ιατροί (εμού συμπεριλαμβανομένου) με τα διάφορα κρατικά ταμεία...

β)Η αντίληψη πως "ο ιατρός πρέπει να αμοίβεται καλύτερα από την κομμώτρια",αποτελεί αυθαίρετο αφορισμό,εδραζόμενο σε μια αριστοκρατική θεώρηση της κοινωνίας.Η αντίληψη αυτή,πέραν του ό'τι περιφρονεί το επάγγελμα του κομμωτή (με ποιό σκεπτικό άραγε?),είναι και κατεξοχήν αντι-δημοκρατική,αφού παρακάμπτει τη γνώμη της αγοράς (δηλαδή την προτίμηση των πολιτών) και προτάσσει ένα αόριστο αριστοκρατικό ιδεώδες περί "ιατρικού μεγαλείου" πλήρως αναντίστοιχο με τη σημερινή πραγματικότητα.

γ)Λόγω φθίνοντος τριχωτού κεφαλής,έχω αραιώσει τις επισκέψεις μου στο κομμωτήριο.Μπορώ όμως να βεβαιώσω κάθε καλόπιστο-και να επικαλεστώ και τη μαρτυρία του πλήθους-πως η επίσκεψη στο κομμωτήριο είναι για τη συντριπτική πλειοψηφία απείρως πιό ευχάριστη από την επίσκεψη στο γιατρό.

Το κομμωτήριο είναι ένας χώρος ευχάριστος,καθαρός,απτόμενος της σωματικής υγιεινής,πλήρης ωραίων αρωμάτων και γοητευτικών παρουσιών.Το τελευταίο-δηλ.οι ωραίες παρουσίες-ελλείπουν ίσως από τα παραδοσιακά μπαρμπέρικα,αλλά η έλλειψη υποκαθίσταται από πλήρεις κοινωνικο-αθλητικο-φιλοσοφικο-αυτοκινητο-γκομενικο-και λοιπές αναλύσεις,από τις οποίες κάθε άντρας βγαίνει σοφότερος.

Τί έχει να αντιπαραθέσει ο χώρος αναμονής του ιατρείου απέναντι σ'αυτή την ευωχία? Σκυθρωπά πρόσωπα,ηλικιωμένων κατά κανόνα,ασθενών ή κατά φαντασίαν ασθενών,κοπανατζήδων που ήρθαν για αναρρωτική και ένα σωρό άλλων αναξιοπαθούντων.

Προτιμώ χίλιες φορές το κομμωτήριο (και οι καταναλωτές-πολίτες το ίδιο)!

Είναι-απλούστατα-πιο ευχάριστο μαγαζί!

δ)Ακούω θόρυβο από τη γαλαρία:"μαγαζί" το ιατρείο? Ο "ιερός χώρος εξασκήσεως της τέχνης του Ιπποκράτου"? Τί ιερόσυλη αποστροφή!

Ας είμαστε-ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον-ειλικρινείς.Μια δουλειά κάνουμε όπως όλοι.Με σημαντική κοινωνική αναφορά ίσως,αλλά κάθε δουλειά έχει το δικό της κοινωνικό αντίκρυσμα.Το γεγονός πως η δουλειά μας απαιτεί 6-ετείς σπουδές και 5-ετή (κατά μέσο όρο) εξειδίκευση,την καθιστά δύσκολη αλλά και δαπανηρή ως επένδυση.Υπήρξε όμως προσωπική μας επιλογή και οι προυποθέσεις της μας ήταν από πριν γνωστές.Το γεγονός επίσης πως,την ίδια μ'εμάς επιλογή είχαν και χιλιάδες άλλοι συνάνθρωποί μας,είχε σαν αποτέλεσμα σήμερα,οι γιατροί στην Ελλάδα να είναι μάλλον περισσότεροι απο τους κομμωτές.

Είναι λοιπόν αδήριτος νόμος της αγοράς,όπου υπάρχει υπερπροσφορά υπηρεσιών να μειώνεται το κόστος παροχής τους.Δε φταίνε τα κομμωτήρια γι'αυτό!

Τί κάνουμε τώρα? ("τι να κάνουμε" που θα'λεγε κι ο Λένιν)?

Μάλλον τίποτε.Θα υποστούμε τις συνέπειες του υπερπληθυσμού μας και της κατάρρευσης του συστήματος ασφαλιστικής περίθαλψης/ιατρικής επιδότησης.Θλιβερό μεν,αλλά για τους ασφαλισμένους τραγικό!Εμείς χάνουμε εισόδημα,εκείνοι χάνουν το γιατρό τους!

Τουλάχιστον,μπορούμε να πάμε για κούρεμα!

28/1/2012

Ludwig von Mises: "Liberalism" (μέρος δεύτερο)

(Συνέχεια)

Ακολουθούν κάποιες εκτιμήσεις με ύφος δογματικό:
"Πρέπει να συμφιλιωθεί κανείς με το υπάρχον καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής,αφού δεν μπορεί να υπάρξει εναλλακτικό" (η προσθήκη "από όσα έχουν ως τώρα δοκιμαστεί" θα καθιστούσε την άποψη περισσότερο αποδεκτή).
Και παρακάτω
"Ο φιλελευθερισμός προέρχεται από τις διαπιστώσεις της οικονομικής και κοινωνικής επιστήμης,προκύπτοντας ως λογική συνέπεια".Ο Mises διολισθαίνει στον πειρασμό της "επιστημονικής" κοινωνικής θεωρίας (όπως και ο Μαρξ όταν μίλησε για "επιστημονικό σοσιαλισμό").Η αντίληψη αυτή,υποκρύπτει μια δογματική θεώρηση των ανθρωπίνων κοινωνιών,οι οποίες υπακούουν δήθεν σε κανόνες που μπορεί η κοινωνική επιστήμη να καταγράψει και να ταξινομήσει.Δίνεται έτσι η εντύπωση πως είναι δυνατή η οργάνωση των ανθρωπίνων κοινωνιών με "επιστημονική μεθοδολογία".Τίποτε δεν είναι ανακριβέστερο απ'αυτό:η ανθρωπότητα δεν πρόκειται ποτέ να διερυνηθεί με "επιστημονική" μέθοδο,διότι πάντοτε το απρόβλεπτο της ανθρώπινης επιλογής θα καταργεί κάθε προαπαιτούμενη συνθήκη παρατήρησης.Ο Hayek,αργότερα,διατύπωσε σαφέστατα αυτή την ένσταση,ως βασικό επιχείρημα εναντίον της κεντρικής οργάνωσης της κοινωνίας από κάποιον υπέρτατο θεσμό.Υποθέτω και ο Mises στο "Human Action" (δεν το έχω διαβάσει)υιοθετεί το "μη προβλέψιμο" της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Διερευνώντας τα εμπορικά μονοπώλια,ο Mises θεωρεί απαραίτητη προυπόθεση για τη δημιουργία τους,τον κρατικό έλεγχο των πρώτων υλών.Αντίθετα,η ελεύθερη αγορά,όταν λειτουργεί απρόσκοπτα,καθιστά πρακτικά αδύνατη την παρουσία μονοπωλίων.Νομίζω το θέμα είναι σχεδόν αυταπόδεικτο (οι παλαιότεροι ίσως θυμάστε το κρατικό μονοπώλιο σπίρτων και καπνού επί γέρου-Καραμανλή ή το μονοπώλιο καφέ επί πρώτης τετραετίας ΠΑΣΟΚ).
"Η ιδιωτική επιχείρηση λειτουργεί με κριτήριο το κέρδος".
"Η δημόσια,αντίθετα,λειτουργεί με κριτήριο την υποκειμενική-συχνά αυθαίρετη- αντίληψη των πολιτικών της προιστάμενων.Οι τελευταίοι,απαλλαγμένοι από την αναγκαιότητα πλεονασματικού ισολογισμού-λόγω της κρατικής χρηματοδότησης-είναι ελεύθεροι να επικαλούνται ένα σωρό κριτήρια ("εθνικής ανάγκης","κοινωνικής προσφοράς" κλπ)για να δικαιώσουν τη διαιώνιση της λειτουργίας της".Τυπικό και πρόσφατο,το παράδειγμα των ΕΡΤ:μέχρι πρόπερσι κανείς δε γνώριζε πόσες είναι,πόσους εργαζόμενους απασχολούν,πόσοι εξ αυτών εργάζονται,ποιός ο "κοινωνικός" ρόλος που η λειτουργία της εξυπηρετεί(εκτός από τα ρουσφέτια του πελατειακού κράτους...)

Η υιοθέτηση αυθαίρετων κριτηρίων διοίκησης γεννά τη γραφειοκρατική "λογική":πολλοί τομείς κοινωνικά σημαντικοί αποψιλώνονται,τη στιγμή που καθαρά πελατειακής λογικής οργανισμοί υπερτροφούν.Η γραφειοκρατία αδυνατεί να προσαρμοστεί στις κοινωνικές ανάγκες,αφού δεν προσμετρά τις ανάγκες της αγοράς (η αγορά εκφράζει ακριβώς τις ανάγκες των ανθρώπων,η αγορά είναι το κατεξοχήν πεδίο κοινωνικής έκφρασης).Η αγορά,δεν είναι το αιμοδιψές τέρας που καταβροχθίζει ανθρώπους,όπως κηρύσσουν οι ανα τον κόσμο σοσιαλιστές,αλλά η ίδια η ανθρώπινη κοινωνία εν δράσει.
Διόλου περίεργο που το πρώτο πράγμα που εκμηδένισε η κυβέρνηση ΓΑΠ,είναι η ίδια η αγορά.Συντριβή της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας (φόροι),εκτίναξη της ανεργίας,οικονομικός μαρασμός.Πλήρης σοσιαλιστική συνέπεια!

Ο Mises βέβαια διαπράττει στη συνέχεια ένα σφάλμα.Υποστηρίζει πως "εφόσον η εργασία δεν αποτελεί ρουσφέτι,αλλά συμβόλαιο,ο εργαζόμενος δεν κινδυνεύει να χάσει τη δουλειά του για λόγους προσωπικής αντιπάθειας".Πουθενά στην κοινωνία των ανθρώπων,η εργασία δεν είναι αμιγώς ζήτημα όρων συμβολαίου.Εκατοντάδες άλλοι παράγοντες παίζουν ρόλο (κοινωνικές επαφές,προσωπικές προτιμήσεις,εκβιασμοί,ισορροπίες σχέσεων κλπ).Προσωπικά,έχω απολυθεί ως τώρα δυο (2) φορές από ιδιωτικές επιχειρήσεις και μπορώ να βεβαιώσω κάθε καλόπιστο,πως η αιτία δεν ήταν η εργασιακή μου απόδοση...

Πρέπει επίσης να επισημάνω,πως το επιχείρημα της "εθνικής ανάγκης" για τη διατήρηση επιχειρήσεων,είναι υπαρκτό στην Ελλάδα.Είναι ανάγκη για παράδειγμα,να επιδοτούνται από το κράτος τα δρομολόγια προς τα νησιά του Αιγαίου ή οι επιχειρηματικές δραστηριότητες στη Θράκη,για προφανείς λόγους:δε συνορεύουμε με το Λουξεμβούργο!


Γ)ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

"Υπέρτατο φιλελεύθερο όραμα είναι η ειρηνική συν-εργασία της ανθρωπότητας" ("the perfect cooperation of all mankind,taking place peacefully and without friction).
"Ο φιλελεύθερος,είναι ένας πολίτης του κόσμου,ένας οικουμενικός πολίτης".
Συμφωνούμε.
Επίσης για το φιλελευθερισμό "το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού κάθε ατόμου ή ομάδας ατόμων είναι θεμελιακό"(the right of self-determination).
O Mises,σφάλλει όμως όταν θεωρεί πως ο εθνοτικός αυτοπροσδιορισμός πρέπει να γίνεται πάντοτε αποδεκτός,ως παράγοντας προαγωγής της ειρήνης.Δυστυχώς η πραγματικότητα άλλα δείχνει-ειδικά σ'εμάς τους Βαλκάνιους.Προσωπικα,δεν έχω κανένα πρόβλημα να ακούσω έναν σλαβόφωνο να αυτοπροσδιορίζεται ως "μακεδόνας" ή έναν τουρκόφωνο ως "τούρκος",εντός της Ελληνικής επικράτειας.Ταυτόχρονα όμως,απαιτώ απ'αυτόν,πλήρη σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας μου.Είναι ελεύθερος να νιώθει όπως θέλει,αλλά όχι να απεργάζεται σενάρια απόσπασης τμημάτων της Ελλάδος προς όφελος τρίτων.Ευνόητο επίσης είναι,πως αναμένω και από τα όμορα κράτη-στα πλαίσια αποδοχής του αυτοπροσδιορισμού-αντίστοιχη ανοχή...
Αλλά είπαμε:άλλο πράγμα οι οραματισμοί,άλλο τα διπλωματικά παιχνίδια!
Ακόμη και οι ΗΠΑ,με διαφορά το πιο φιλελεύθερο κράτος,επιτρέπουν τον εθνοτικό αυτοπροσδιορισμό με την προσθήκη του συνοδευτικού "american"(π.χ."greek-american","irish-american","african-american" citizens).Δεν είναι αφελείς...

"Πώς προωθείται η ειρήνη στη διεθνή σκηνή"?Το ερώτημα απαντήθηκε από το Φιλελευθερισμό του 19ου αιώνα και ο Mises υπενθυμίζει:"με το ελεύθερο εμπόριο"!
Κάθε πολιτική προστατευτισμού,τελωνειακών δασμολογήσεων,προσκομμάτων στην ελεύθερη διακίνηση αγαθών,προκαλεί δι-εθνικές προστριβές.
Τα κράτη ξαφνικά χρειάζονται "διάδρομο" στο χάρτη,για να αποκτήσουν πρόσβαση στα λιμάνια και στις τελωνειακές προνομίες τους.Σε έναν κόσμο ελεύθερου εμπόριου,κάτι τέτοιο είναι εντελώς περιττό.
Ο ανταγωνισμός των ιμπεριαλιστικών αποικιοκρατικών ευρωπαικών δυνάμεων,οδήγησε στον Α' Παγκόσμιο πόλεμο.Αλλά,τί σχέση είχε ο φιλελεύθερος καπιταλισμός με αυτό? Μήπως υιοθετεί τις πολιτικές προστατευτισμού και "προνομιακών αγορών" που ακολουθήθηκαν τότε? Κάθε άλλο!
Η ιμπεριαλιστική πολιτική των "προστατευμένων αγορών" είναι κατεξοχήν αντι-φιλελεύθερη.
Δε φταίει λοιπόν ο "καπιταλισμός" για τον Α'Π.Π,όπως μας μαθαίνανε οι σοσιαλιστές δάσκαλοί μας στο σχολείο.Αντίθετα,ο ιμπεριαλιστικός προστατευτισμός είναι που οδήγησε στη σύρραξη!

Ταυτόχρονα βέβαια,με το εθνικιστικό πνεύμα που καλλιεργεί στους ανθρώπους το "εθνικό εκπαιδευτικό σύστημα".Ο Mises είναι εξαιρετικά αρνητικός απέναντι στους δογματισμούς που τα εκπαιδευτικά εθνικά συστήματα προβάλλουν ως πρότυπα.Η κριτική του θυμίζει την αντίστοιχη του J.S.Mill ("On Liberty")και προβάλλει ως βασική φιλελεύθερη ένσταση για την εθνικιστική χειραγώγηση των ανθρώπων απ'τα σχολεία τους.
Αναπολώντας τα σχολικά μου χρόνια,μάλλον συμφωνώ με τις επισημάνσεις του!

Απέναντι στην αποικιοκρατία,ο Mises είναι καταιγιστικός:"βρίσκεται σε απόλυτη αντίθεση με κάθε φιλελεύθερη δημοκρατική αρχή και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως πρέπει να αγωνιστούμε για την εξάλειψή της".Απόλυτα σαφές,απόλυτα προφανές!

"Ηνωμένες Πολιτείες Ευρώπης":ο αναγκαίος πολιτικο-στρατιωτικός σχηματισμός που,εφόσον θεμελιωθεί πάνω στη φιλελεύθερη αντίληψη ελεύθερου εμπόριου,ελεύθερης διακίνησης ανθρώπων-αγαθών-ιδεών,θα εξαλείψει τον πόλεμο από τη γηραιά ήπειρο.Ο Mises,υπαινίσσεται σαφώς μια τέτοια υπόθεση και νομίζω οι εξελίξεις τον δικαίωσαν.
Πολλά αρνητικά μπορεί να προσάψει κανείς στην Ευρωπαική ¨Ενωση.Ομως σήμερα,η πιθανότητα ένοπλης σύρραξης μεταξύ των χωρών-μελών της είναι πρακτικά ανύπαρκτη.Για μια ήπειρο που έχει υπάρξει πεδίο εκατοντάδων πολέμων και των δυο παγκοσμίων πολέμων,αυτή η κατάκτηση δεν είναι διόλου ασήμαντη!

"Κοινωνία των Εθνών":"για το φιλελεύθερο,ο κόσμος δεν τελειώνει στα σύνορα της χώρας του.Η σκέψη του ενσωματώνει το όλον της ανθρωπότητος.Γι'αυτό και είναι θετικός στην εγκαινίαση διεθνών νόμων και οργανισμών προαγωγής της ειρήνης,των οποίων το δίκαιο πρέπει να υπερισχύει του εθνικού δικαίου εκάστου κράτους".
Ωραίες σκέψεις,δύσκολα εφαρμόσιμες...
Αυτό που τις καθιστά δυσεφάρμοστες είναι "οι πολιτικές προστατευτισμού,παρεμπόδισης της μετανάστευσης,υποχρεωτικής κρατικής εκπαίδευσης,επιβολής ταριφών".Ολα αυτά είναι δυνατόν να διαιωνίζουν δι-εθνικές προστριβές και συγκρούσεις.
Η δι-εθνική κοσμοπολίτικη οπτική του μεγάλου Φιλελεύθερου διανοητή,ατενίζει την ανθρωπότητα με αισιόδοξη προοπτική,πολλά χρόνια πριν η παγκοσμιοποίηση την ενσαρκώσει σε μεγάλο βαθμό.Ο μόνος διεθνισμός που ιστορικά πραγματοποιείται δίχως ανθρώπινες απώλειες,δεν είναι ο σοσιαλιστικός,αλλά διεθνισμός του εμπορίου.Το εμπόριο φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά,παράγει πλούτο,προάγει την ειρήνη!

Δ)ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ

"Ο φιλελευθερισμός σήμανε την κατάργηση των προνομίων της αριστοκρατίας.Στην καπιταλιστική κοινωνία,κάτω απο φιλελεύθερες δημοκρατικές κυβερνήσεις,το άτομο για πρώτη φορά τιμήθηκε με τη δυνατότητα της συμμετοχής στην πολιτική ζωή και κλήθηκε να πάρει προσωπικές αποφάσεις (να ψηφίσει)σε σχέση με τις ιδέες του".
Είναι χαρακτηριστικό του φιλελευθερισμού,ότι εναντιώνεται σε κάθε ξεχωριστό προνόμιο,απευθυνόμενος στο σύνολο της κοινωνίας.Κι αυτό γιατί "πιστεύει πως τα συμφέροντα όλων των ατόμων,είναι εντός της κοινωνίας συμβατά".
Θεμελιώδης διαφοροποίηση από τη μαρξιστική έννοια της "πάλης των τάξεων"!
Για να υφίσταται "πάλη των τάξεων" γράφει ο Mises, "πρέπει δύο τινά να συμβαίνουν:
α)είτε να υφίσταται ταύτιση συμφερόντων μεταξύ των ατόμων που απαρτίζουν μια επαγγελματική τάξη
β)είτε μια τάξη να αποκτά οικονομικά οφέλη σε βάρος κάποιας άλλης

Τίποτε όμως από αυτά δε συμβαίνει
α)Ο εργαζόμενος σε ένα χώρο,δεν έχει κοινά συμφέροντα με τον άνεργο δυνητικό συνάδελφό του, ούτε με το μετανάστη συνάδελφό του,ούτε-προσθέτω εγώ-με τον "επί συμβάσει" συνάδελφό του.Τα μεγαλύτερα προσκόμματα στην εργατική μετανάστευση τα έθεσαν τα εργατικά συνδικάτα των χωρών υποδοχής (ΗΠΑ,Αυστραλίας)! Για ποιό "κοινό εργατικό συμφέρον" μπορεί κανείς να μιλήσει?
β)Σε ό'τι αφορά τη διακύμανση του εισοδήματος,αυτή ακολουθεί πάντοτε κοινή φορά ανεξαρτήτως επαγγελματικής τάξης.Το μόνο που ποικίλει,είναι το ποσοστό της επί του κοινωνικού προιόντος.Οταν ο πλούτος αυξάνεται,όλοι παίρνουν μερίδιο απ'την αύξηση (απλά, όχι το ίδιο).Οταν μειώνεται,μειώνεται για όλους.Αυτό συμβαίνει "επειδή τα συμφέροντα των επιχειρηματιών δεν μπορεί ποτέ να διαφέρουν από αυτά των καταναλωτών"!(Εκτός-συμπληρώνω πάλι-αν πρόκειται για κρατικοδίαιτους,επιδοτούμενους "επιχειρηματίες"...)
Ο Mises,αποδομεί πλήρως τους δυο δημοφιλείς σοσιαλιστικούς μύθους!
Το παραμύθι του "βρυκόλακα-καπιταλιστή" που ζει από το αίμα των άλλων,δεν αντέχει σε λογική ανάλυση.Πρόσφατα υπολογίστηκε πως μια κοινωνία βαμπίρ θα εξέλιπε εντός τριάντα ετών από ...έλλειψη τροφής! Οι επιχειρήσεις για να επιβιώσουν,πρέπει-ευτυχώς-να απευθύνονται σε ζωντανούς!

Είναι λοιπόν σαφής η αντίθεση φιλελευθερισμού/σοσιαλισμού.
Σε επίπεδο κομματικών προγραμμάτων,ο φιλελευθερισμός δεν υπόσχεται κανένα προνόμιο ενώ,τα συνήθη κόμματα,υπόσχονται προνόμια σε όλους.Οπως είναι φυσικό,όταν κληθούν ως κυβερνήσεις,αδυνατούν να υλοποιήσουν τις υποσχέσεις τους προς όλους!Ετσι,εφευρίσκουν ποικίλες "θεωρίες συνωμοσίας" και "φανταστικούς εχθρούς",στους οποίους και αποδίδουν την ευθύνη.
Η δημαγωγία γεννά τις θεωρίες συνωμοσίας!
Αυτονόητες διαπιστώσεις.
Ο Mises,απέναντι στη ρητορική περί "κρίσεως του κοινοβουλευτισμού"(σ.σ.από τότε ακόμη!),αντιπαραθέτει απλώς πως πρόκειται για "κρίση της δημαγωγικής κομματικής πρακτικής".
Αντίδοτο σ'αυτήν,θεωρεί την Καντιανή κατηγορική επιταγή:"δράσε με τέτοιον τρόπο,ώστε η πράξη σου να μπορεί να έχει ισχύ γενικού κανόνα"(act only on that principle, which you can will at the same time to be a universal law).
Αυτό,θυμίζει λίγο το Επικούρειο "μην πράξεις τίποτε που θα φοβηθείς να το μάθει ο άλλος",αλλά επ'αυτού θα επανέλθω.

Ε)ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ

"Ο άνθρωπος διακατέχεται από την εγγενή επιθυμία να βελτιώνει συνεχώς τις υλικές συνθήκες του βίου του.Αυτή η ορμή δεν μπορεί να εκριζωθεί.Είναι η κινητήριος δύναμη κάθε ανθρώπινης πράξης".
"Είναι αλήθεια,πως αυτός ο αγώνας,δεν κάνει τον άνθρωπο ευτυχέστερο.Παρόλ'αυτά,αποτελεί συστατικό της ίδιας της φύσης του ανθρώπου".
"Ο φιλελευθερισμός,είναι μια ιδεολογία περί της αμοιβαίας σχέσης των μελών μιας κοινωνίας,που αποσκοπεί στον περιορισμό του πόνου και στην επαύξηση της ευτυχίας"
(to diminish suffering and to increase happiness).
Ξανά μπροστά μας,η Επικούρεια αρχή της "αποφυγής του πόνου" ως μέσου για την "επαύξηση της ηδονής του βίου".Ισως κάποιος φιλόσοφος να ασχοληθεί κάποτε με τις ρίζες της φιλελεύθερης σκέψης στη φιλοσοφία του Επίκουρου...

Ο Mises,κλείνει το έργο του:"ο φιλελευθερισμός,δεν έχει κομματικό λουλούδι,ούτε κομματικό τραγούδι,ούτε κομματικό χρώμα.Δεν έχει είδωλα,ούτε σύμβολα,ούτε σλόγκαν.Εχει την ουσία και τα επιχειρήματα.Αυτά πρέπει να τον οδηγήσουν στη νίκη"!


ΥΓ)Πρόσφατα,σε ένα φιλελεύθερο σάιτ,ανώνυμος σχολιαστής με αποκάλεσε-όχι απλά σοσιαλιστή-αλλά "απολογητή των κομμουνιστικών εγκλημάτων"!!Υποθέτω,αυτό κατάλαβε από την ανάλυση του "Road to serfdom".Εχει κάθε δικαίωμα στη γνώμη του!
Σε ό'τι με αφορά,θα επιμείνω στην κριτική υποστήριξη του φιλελευθερισμού.Αλλωστε,αν πρόκειται να υποστηρίζει τις απόψεις του ένας φιλελεύθερος πολίτης,μόνο μ'αυτόν τον τρόπο νοείται να το πράττει:κριτικά!Αλλιώς,δε διαφέρει σε τίποτε απ'τον κομμουνιστή που καταφεύγει σε τσιτάτα για να διασώσει τις βεβαιότητές του!

25/1/2012

Ludwig von Mises: "Liberalism" (μέρος πρώτο)

Συνεχίζοντας τη συναρπαστική διαδρομή στους θεμελιωτές της φιλελεύθερης σκέψης,ήρθε η στιγμή να παρουσιάσω-κριτικά πάντοτε-το κλασσικό έργο του Ludwig von Mises "Φιλελευθερισμός",γραμμένο το μακρινό 1927,διαρκούντος του μεσοπολέμου και της μεγάλης κοινωνικής κρίσης που οδήγησε στην κατάλυση της δημοκρατίας της Βαϊμάρης και την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού.Την ίδια στιγμή,οι μπολσεβίκοι εφάρμοζαν στη Ρωσία,το πρώτο εγχείρημα σοσιαλιστικού ολοκληρωτισμού στην Ιστορία.

Το έργο είναι εξαιρετικά πυκνό και θα επιχειρήσω να το παρουσιάσω σε δύο μέρη.

Μέρος 1ο

Στην Εισαγωγή,ο Mises,προσδιορίζει ορισμένες βασικές έννοιες με τις οποίες είναι συνδεδεμένος ο φιλελευθερισμός:
-Υλική ευμάρεια:αποτελεί κεντρικό στόχο του φιλελευθερισμού,ο οποίος,αποτελεί ένα σύστημα ιδεών γι'αυτόν εδώ τον κόσμο (το "επέκεινα" είναι πέραν των φιλελεύθερων αναζητήσεων).
-Λογοκρατία (rationalism):ο λόγος (reason) είναι το προκρινόμενο εργαλείο με βάση το οποίο πρέπει να επιχειρείται η κοινωνικη οργάνωση.Οι υπόλοιπες σφαίρες του πνεύματος,είναι σεβαστές αλλά άσχετες με το ζήτημα.
-Καπιταλισμός:το οικονομικό σύστημα που προκρίνει μια φιλελεύθερη κοινωνία.Χάρις σ'αυτό,"η μεγάλη μάζα των σύγχρονών μας απολαμβάνει ένα βιοτικό επίπεδο πολύ ανώτερο απ'αυτό που,μόλις πριν λίγες γενιές,αποτελούσε προνόμιο μόνο των πλουσίων και των ευγενών"!Ωστόσο,κάθε καπιταλιστής δεν είναι απαραιτήτως φιλελεύθερος.Ειδικά στην εποχή του παρεμβατισμού που περιγράφει ο Mises,πολλοί κεφαλαιούχοι ευχαρίστως αποδέχονται τις επιδοτήσεις των προιόντων τους ή τους δασμούς επί των ανταγωνιστών τους,πολιτικές κάθε άλλο παρά φιλελεύθερες.
-Αντι-φιλελεύθερος ψυχισμός:η ζήλεια,το ταπεινό μα και τόσο διαδεδομένο ανθρώπινο συναίσθημα,το σύμπλεγμα του ανικανοποίητου ονείρου που ψάχνει εναγωνίως να ενοχοποιήσει κάποιους τρίτους (τους πλούσιους,την κοινωνία,το "σύστημα",τις "δυνάμεις που συνωμοτούν"),δύσκολα αποδέχονται τη φιλελεύθερη οπτική της ζωής.Η τελευταία αντίθετα,προσυπογράφει τη ρήση του Φάουστ:
"ο άνθρωπος που αξίζει ζωή κι ελευθερία
είναι αυτός που τις ξανακερδίζει κάθε μέρα"!

Α)ΘΕΜΕΛΙΑ ΜΙΑΣ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

1)Ατομική ιδιοκτησία:θεμέλιο του ανθρώπινου πολιτισμού είναι ο καταμερισμός της εργασίας.Αυτός κατέστησε δυνατή την οργάνωση της παραγωγής σε μακρο-οικονομική κλίμακα,ώστε να μπορέσουν να καλυφθούν οι ανάγκες εκατομμυρίων ανθρώπων για διατροφή,ένδυση,υπόδηση,ψυχαγωγία κλπ.Ο Mises υποστηρίζει πως "το μόνο λειτουργικό σύστημα ανθρώπινης συνεργασίας,βασισμένης στον καταμερισμό της εργασίας,είναι αυτό της ατομικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής"
Από οικονομικής απόψεως,ακόμη και οι επικριτές του καπιταλισμού,αναγνωρίζουν την ικανότητά του να παράγει πλούτο.Οι θλιβερές οικονομικές επιδόσεις των σοσιαλιστικών καθεστώτων,αποτελούν μια επιπρόσθετη δικαίωση της άποψης που διατυπώνει ο Mises.

2)Ελευθερία:ο Mises είναι -κυρίως-οικονομολόγος.Από την άποψη αυτή,αποφεύγει να αποθεώσει την ελευθερία ως ιδανικό.Αυτό "είναι κάτι που όλοι σχεδόν αποδέχονται.Μόνο ο Λένιν τη χαρακτηρίζει αστική προκατάληψη",σημειώνει χαρακτηριστικά.Η ελευθερία όμως είναι και "η μόνη συνθήκη που εξασφαλίζει τη βέλτιστη παραγωγικότητα ενός εργαζόμενου" συμβάλλοντας έτσι στην ευμάρεια της ανθρωπότητας.Ιδωμένη δηλαδή από στεγνή,"ρασιοναλιστική" σκοπιά,η ελευθερία προάγεται ως προσόν εργασιακής απόδοσης.Διακρίνεται ήδη μια απομάκρυνση απο τις διακηρύξεις του κλασικού φιλελευθερισμού που θέλουν τον άνθρωπο "ελεύθερο δημιούργημα του Θεού" (εξ ου και το "in God we trust Liberty" του δολαρίου) και προκρίνεται μια πιο "λογοκρατική" αποδοχή της ελευθερίας,ως οικονομικής αρετής.
Ο Hayek,αργότερα,στο "Road to serfdom" θα επαναφέρει την ιδεαλιστική θεώρηση της ελευθερίας ως "απουσίας καταναγκασμού".

3)Ειρήνη:ο πόλεμος καταστρέφει ζωές,καταστρέφει μέσα παραγωγής,καταστρέφει την ίδια την κοινωνία.Καθιστά αδύνατη την πρόοδο της ανθρωπότητας.Ενα από τα πρώτα θύματα του πολέμου,είναι οι φιλελεύθερες αρχές,ο καταμερισμός της εργασίας,η κοινωνικοποίηση του ανθρώπου."Αυτό που διαχωρίζει τις ανθρώπινες κοινωνίες απ'τις αγέλες των ζώων,είναι η ικανότητα των ανθρώπων να συνεργάζονται παραγωγικά,παράγοντας πολιτισμό".Ο φιλελευθερισμός προκρίνει την ειρήνη ως απαραίτητη προυπόθεση κοινωνικής συμβίωσης.

4)Ισότητα:"ο κλασικός φιλελευθερισμός-ορμώμενος από χριστιανικά ιδεώδη-υποστηρίζει τη φυσική ισότητα των ανθρώπων.Ο νεο-φιλελευθερισμός του Mises,υποστηρίζει πως οι άνθρωποι είναι φύσει άνισοι και η μόνη ισότητα που μπορεί να δικαιολογηθεί ανάμεσά τους είναι ισότητα δικαιωμάτων και ισονομία,προκειμένου να μη διαταράσσεται η κοινωνική ειρήνη".Δύσκολα κανείς-όσο χριστιανός κι αν νιώθει-μπορεί να διαφωνήσει με την οπτική του Mises."Οι σοσιαλιστές βέβαια υποστηρίζουν πως δεν αρκεί η ισότητα δικαιωμάτων,αλλά πρέπει να υπάρξει και ισότητα απολαβών" και αυτή είναι μια ουσιαστική διαφοροποίηση φιλελευθερισμού/σοσιαλισμού.

5)Ανισότητα πλούτου:είναι το απαραίτητο ερέθισμα για κάθε άτομο,ώστε να μεγιστοποιήσει την προσπάθειά του στον παραγωγικό στίβο.Το ίδιο και η "πολυτέλεια".
Ολη η ιστορία της οικονομικής εξέλιξης συνίσταται "στη μετατροπή της πολυτέλειας του σήμερα στην καθημερινή χρηστικότητα του αύριο" .
Εκατοντάδες τα καθημερινά παραδείγματα που επιβεβαιώνουν αυτή την άποψη,με πιο πρόσφατο ίσως το κινητό τηλέφωνο.

6)Κοινωνική συνείδηση του ατόμου:"το άτομο,οφείλει σε κάθε πράξη του,να συνυπολογίζει τις κοινωνικές της επιπτώσεις".Η κοινωνική ηθική θεμελιώνεται στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.Μακράν του να επικαλείται κάποιου είδους δογματικό ατομικισμό,ο Mises υπενθυμίζει την κοινωνική αναφορά του φιλελευθερισμού.
Εδώ βέβαια,ανοίγει και μια κερκόπορτα η οποία μπορεί να αμφισβητήσει τα προηγούμενα προτάγματα.

7)Κράτος-νυχτοφύλακας:"ο φιλελευθερισμός δεν είναι αναρχισμός.Αποδέχεται ότι πίσω από το ευκταίον της ειρηνικής κοινωνικής συμβίωσης,πρέπει να υπάρχει η ισχύς του οργανισμού που οφείλει να εφαρμόζει τους νόμους:του κράτους.Ο φιλελευθερισμός ζητά από το κράτος την προστασία της ατομικής ιδιοκτησίας,της ατομικής ελευθερίας και της κοινωνικής ειρήνης".
Ο όρος κράτος-νυχτοφύλακας χρησιμοποιήθηκε με σκωπτική διάθεση από το Γερμανό σοσιαλιστή Lassalle.Ο Mises αναρωτιέται γιατί να είναι αστείος ο ρόλος του νυχτοφύλακα και όχι ο ρόλος π.χ του αποκλειστικού κατασκευαστή κουμπιών ή του αποκλειστικού εκδότη εφημερίδων,τον οποίον επιφυλάσσουν οι σοσιαλιστές για το κράτος.Εύστοχη παρατήρηση!

8)Κοινοβουλευτική δημοκρατία:"είναι το μόνο πολίτευμα που εναρμονίζει την κυβερνητική πρακτική με τη βούληση των κυβερνωμένων,δίχως κοινωνικές βιαιότητες",άρα το προσφορότερο για την εμπέδωση της απαραίτητης κοινωνικής ειρήνης.
Δεν είναι τυχαίο πως η βιαιότερη αμφισβήτηση του κοινοβουλευτισμού,προέρχεται σήμερα από κατεξοχήν αντι-φιλελεύθερους πολιτικούς χώρους.Διαχρονικά,το κοινοβούλιο είναι η πολιτική έκφραση του ελεύθερα εκφραζόμενου πολίτη.Ιστορικά,τα κοινοβούλια καταργούνται από ανελεύθερα καθεστώτα (εκ δεξιών ή εξ αριστερών του πολιτικού φάσματος).

Ακολουθεί μια σύντομη προσέγγιση του φασιστικού φαινομένου.Ο Mises το ερμηνεύει ως αντίδραση στον μπολσεβικικό ολοκληρωτισμό και δείχνει μάλιστα μια μερική "ανοχή" προς τα φασιστικά καθεστώτα που "διέσωσαν τον ευρωπαικό πολιτισμό από την μπολσεβικική βαρβαρότητα"!Ασφαλώς πρόκειται για υπεραπλουστεύσεις εκκινούμενες και από την προκατάληψη των Γερμανών απέναντι στους "βάρβαρους των Ουραλίων".Ο Mises,όπως αρκετοί διαννοούμενοι του μεσοπολέμου,πίσω από τον κομμουνισμό διέβλεπε έναν απροκάλυπτο ασιατικό δεσποτισμό,τον οποίον και απεχθάνονταν.Είναι ενδιαφέρον,πως ο Hayek υιοθετεί μια εντελώς αντίθετη οπτική,ταυτίζοντας ουσιαστικά κομμουνισμό και ναζισμό ως παραφυάδες μιας κοινής σοσιαλιστικής/αντιφιλελεύθερης αντίληψης.
Ο Mises διατυπώνει την πρόβλεψη πως "η επικράτηση του φασισμού σε κάποιες χώρες είναι απλά ένα επεισόδιο στην πάλη γύρω από το ζήτημα της ιδιοκτησίας.Το επόμενο επεισόδιο,θα είναι η επικράτηση του κομμουνισμού!Το ζήτημα όμως τελικά,δε θα διευθετηθεί από τη δύναμη των όπλων,αλλά από αυτήν των ιδεών".
Εδώ,ο ρασιοναλιστής οικονομολόγος καταφεύγει σε καθαρό ιδεαλισμό (οι ιδέες μακροπρόθεσμα υπερτερούν της φυσικής βίας) και αποδεικνύεται προφητικός!

9)Ορια της κυβερνητικής δράσης:"η προστασία της ζωής,της υγείας,των ατομικών ελευθεριών και της ατομικής ιδιοκτησίας απέναντι σε επιβουλές".Προστίθεται και η υγεία ως φυσικό επόμενο της ζωής,στις υποχρεώσεις πολιτικής προστασίας από πλευράς του κράτους.Ενα σύστημα περίθαλψης για όλους τους πολίτες,δεν αντιβαίνει συνεπώς-αντίθετα είναι απολύτως ζητούμενο-από ένα φιλελεύθερο κράτος.
Ωστόσο "η δύναμη είναι απο μόνη της διαφθορέας:σε όσους την κατέχουν προκαλεί τον πειρασμό να την καταχραστούν" και ως εκ τούτου η κρατική παρέμβαση πρέπει να σταματά σε όσα προαναφέρθηκαν και κατ'ουδένα τρόπο να μην επεκτείνεται στην ιδιωτική σφαίρα των πολιτών.Αυτονόητο!
Ωστόσο κι εδώ ανοίγεται μια κερκόπορτα:και η οικονομική δύναμη δεν τείνει να προκαλεί καταχρήσεις? Εφόσον είμαστε-δικαίως-επιφυλακτικοί απέναντι στην κρατική ισχύ,δε θα πρέπει και η οικονομική ισχύς ενός ατόμου να μας γεννά επιφυλακτικότητα?
Οχι εχθρότητα ή αντιπάθεια,αλλά περίσκεψη,υπό την έννοια ότι τόσο το κράτος όσο και ο οικονομικά ισχυρός,διαθέτουν τα μέσα για παρεμβάσεις δυνητικού καταναγκασμού σε βάρος μας.Και πώς μπορεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο να διευθετείται δίχως περιορισμό των ατομικών δικαιωμάτων του οικονομικά ισχυρού? Πόσο δίκαιο είναι να εφαρμόζεται προληπτικά μια τέτοια διευθέτηση,σε βάρος κάθε οικονομικά εύρωστου πολίτη?

10)Ανεκτικότητα (Tolerance):η λέξη-κλειδί της φιλελεύθερης σκέψης,από την εποχή που ο John Locke έγραφε την "Epistola de Tolerantia".Ανεξιθρησκεία,αναγνώριση του δικαιώματος του αυτοπροσδιορισμού,ελεύθερη διακίνηση ιδεών.Ο Mises κάνει ένα έυστοχο λογοπαίγνιο:"ο φιλελευθερισμός δεν ανέχεται την έλλειψη ανεκτικότητας,οποιασδήποτε μορφής"! Πράγματι!

Τελευταία παρατήρηση για το κράτος:είναι αναγκαίο για τη διατήρηση της κοινωνίας και ασκεί-όταν χρειάζεται βία για την εφαρμογή του νόμου,αλλά πρέπει να θυμόμαστε πως "τίποτε δε διαφθείρει περισσότερο όσο το να είσαι το μακρύ χέρι του νόμου και να κάνεις ανθρώπους να υποφέρουν".Οι ποινές για τους παραβάτες του νομου δεν πρέπει να ενέχουν χαρακτήρα εκδίκησης.Οι ένοχοι πρέπει να υφίστανται τη νόμιμη ποινή και όχι το σαδισμό του δικαστή,του αστυνομικού ή του όχλου.


B)ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Συνοπτικά ορισμένες θέσεις:
-Η ατομική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής συμβαδίζει με την οικονομική ανάπτυξη
-Οι επικριτές του σύγχρονου πολιτισμού,οφείλουν κατά λογική συνέπεια να επικρίνουν πρωτίστως την ατομική ιδιοκτησία (πράγμα που κάνουν)
-Η ατομική ιδιοκτησία,παρέχει στο άτομο μια σφαίρα εκτός της κρατικής παρέμβασης,θέτοντας όρια στη δράση των εξουσιαστικών αρχών (ένα είδος αναρχικού μικρόκοσμου,στον οποίο καταφεύγει με ασφάλεια το άτομο)
-Είναι πάντοτε πολιτικά επικερδές για τις δημαγωγικές κυβερνήσεις να επιτίθενται στους κατόχους γης ή κεφαλαίου,ικανοποιώντας τα ζηλότυπα ένστικτα του όχλου
-Κάθε φορά που μια κυβέρνηση,υπακούωντας στα κελεύσματα του παρεμβατισμού,καθορίζει ανώτατο ύψος στην τιμή πώλησης ενός προιόντος,ενεργοποιείται η ίδια διαδικασία:οι παραγωγοί,κρίνοντας ασύμφορη την τιμή πώλησης,περιορίζουν τη διάθεσή του στην αγορά,είτε μειώνοντας την παραγωγή (ενδεχομένως και κλείνοντας γραμμές παραγωγής,εντείνοντας την ανεργία),είτε στοκάροντας το προιόν εν αναμονή ευνοικότερων τιμών πώλησης.Η κυβέρνηση για να αποφύγει τις ελλείψεις του προιόντος,παρεμβαίνει στη διαδικασία παραγωγής του,καθορίζοντας την ποσότητα και την τιμή των πρώτων υλών,καθώς και το ύψος των μισθών των εργατών.Τελικά,αναγκάζεται να παρέμβει συνολικά σε όλη την παραγωγική διαδικασία.Φυσικά,η παρέμβαση αδυνατεί να δώσει λύση.Το αγαθό που ήταν-πριν την κυβερνητική παρέμβαση-ακριβό (κατά τη γνώμη της κυβέρνησης),τώρα-μετά την κυβερνητική ρύθμιση-εξαφανίζεται από την αγορά (υπάρχει όμως άφθονο...στη μαύρη αγορά που λειτουργεί παράλληλα)!
O Mises ανατέμνει με στέρεα οικονομική λογική τη σοσιαλιστική κοινωνία του μέλλοντος:αγαθά με το δελτίο και μαύρη αγορά! Η μακροπρόθεσμη συνέπεια του "πλαφόν" στις τιμές είναι αναπόδραστη.Ας το έχουμε κατά νου,κάθε φορά που τα λαικίστικα ΜΜΕ της χώρας μας καλούν την κυβέρνηση να ορίσει πλαφόν στην τιμή της βενζίνης...

Ακολουθεί μια κοινωνικά δύσκολη επισήμανση:"οι θεσμισμένοι κατώτατοι μισθοί από την κυβέρνηση,υπό ορισμένες συνθήκες δρουν προάγοντας την ανεργία".Το σκεπτικό είναι πως,σε μια ελεύθερη αγορά,το ύψος του μισθού είναι αποτέλεσμα του συνυπολογισμού προσφοράς/ζήτησης.Ο μισθός δεν μπορεί να υπερβεί την παραγωγικότητα γιατί τότε η παραγωγή του προιόντος θα καθίστατο ασύμφορη,αλλά ούτε μπορεί να βρίσκεται κάτω από το κόστος ζωής του εργάτη γιατί τότε η εργασία θα καθίστατο ασύμφορη και ο εργάτης θα αναζητούσε αλλού απασχόληση.Αυτό το ιδεατό σημείο ισορροπίας καλείται "στατικός" ή "φυσικός" μισθός.
Κάθε φορά που η κυβέρνηση (υπό την πίεση των συνδικάτων) καθορίζει κατώτατο μισθό υψηλότερο του "στατικού",οι επιχειρήσεις διαπιστώνοντας πως λειτουργούν με υψηλό κόστος,περικόπτουν μονάδες παραγωγής και απολύουν προσωπικό.Αρα,η ανεργία εκτινάσσεται!
Το σκεπτικό φαίνεται στέρεο,αλλά εδράζεται στην υπόθεση της ελεύθερης αγοράς.Σε μια αγορά με παρεμβάσεις και επιδοτήσεις,είναι δύσκολο να υπολογιστεί το ύψος του "στατικού" μισθού.
Σήμερα,στην Ελλάδα,υπό την πίεση της οικονομικής κρίσης,το ζήτημα του κατώτατου μισθού επανέρχεται.Δεν είμαι βέβαιος για την ορθότητα του συλλογισμού του Mises.Ισως αρμοδιότεροι είναι οι κατεξοχήν ενδιαφερόμενοι (εργοδοσία/εργάτες),εάν φυσικά τους επιτρέψει το...ΠΑΜΕ να συνδιαλεχθούν!

Ο Mises σχολιάζει και τα επιδόματα ανεργίας και υποστηρίζει πως δυσχεραίνουν την προσαρμογή των ανέργων στις νέες συνθήκες και καθυστερούν την επανένταξή τους στην εργασία,αφού δρουν επαναπάυοντάς τους ενω θα έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο.Πρόκειται-κατά τη γνώμη μου- για δογματική θέση.Ασφαλώς υπάρχει και αυτή η συνέπεια,αλλά χρέος μιας σύγχρονης κοινωνίας απέναντι στον άνεργο,είναι πιστεύω πρωτίστως η υλική του υποστήριξη.Ειδικά σε περιόδους μακροχρόνιας κρίσης-όπως η σημερινή-πρέπει να υποστηριχθούν τα επιδόματα ανεργίας.Το ύψος τους και η διάρκεια χορηγήσεώς τους,πρέπει φυσικά να εξαρτώνται από τις οικονομικές δυνατότητες του κράτους.

Για όσους υποστηρίζουν την "επιστροφή στο παρελθόν" και τη δήθεν "εποχή της αθωότητας",ο Mises είναι σαφής:"μια επιστροφή στην προ-καπιταλιστική εποχή δεν αποτελεί επιλογή,εκτός εαν είμαστ έτοιμοι να αποδεχτούμε τη μείωση του πληθυσμού της ανθρωπότητας στο 10% του σημερινού".Οι σχετικές στατιστικές,επιβεβαιώνουν την άποψή του.Ας το έχουμε κι αυτό κατά νου,ακούγοντας τους σημερινούς κήρυκες του "τέλους του καπιταλισμού" και "ενός άλλου,εφικτού κόσμου" (μηδέποτε προσδιοριζόμενου...).

(Συνεχίζεται)