Birdman of Alcatraz

Βρισκόμαστε στη δεκαετία του '60.Το πνεύμα της αμφισβήτησης των αξιών του "αστικού κόσμου" έχει επεκταθεί σε όλες τις εκφράσεις της ζωής.
Ο John Frankenheimer γυρίζει μια ταινία με θέμα τη "μετάλλαξη" ενός ισοβίτη σε επιστήμονα,μέσα από την μακροχρόνια παραμονή στη φυλακή,την εμπειρική παρατήρηση,τον πειραματισμό,την αφιέρωσή του στο αντικείμενο της μελέτης του: τα πουλιά!
Φυσικά,η ταινία δε μιλάει μόνο γι'αυτά.Παντού υποβόσκουν έμμεσα μηνύματα αμφισβήτησης.
-Το "σωφρονιστικό σύστημα" και οι δυσλειτουργίες του.
-Η ίδια η αναγκαιότητα ύπαρξης σωφρονισμού.
-Η ικανότητα του ανθρώπου να "αλλάζει τον εαυτό του" προς το καλύτερο.
-Η έμφυτη ροπή του ανθρώπου προς το "αγαθό" σε αντιδιαστολή με τις κοινωνικές συνθήκες που τον παρεμποδίζουν και ενίοτε τον "εξωθούν"στην παραβατική συμπεριφορά.
Το ίδιο το σύμβολο της ταινίας-το πουλί-αποτελεί αρχέτυπο της ελευθερίας,αλλά συνάμα και της ευθραυστότητας.Η παρομοίωση με τον άνθρωπο που αναζητά την ελευθερία του,αλλά συντρίβεται από εξωγενείς παράγοντες (κοινωνικούς φυσικά και όχι περιβαλλοντικούς) προκύπτει αβίαστα!

Η ταινία,εκτός απ'το ανατρεπτικό σενάριο,έχει φυσικά και άλλες αρετές.Η σκηνοθεσία είναι στιβαρή,εστιάζει στα πρόσωπα,αξιοποιεί τη δυνατότητα του ασπρόμαυρου να αναδεικνύει τις εκφράσεις.
Το δωρικό σκηνικό της φυλακής,προδήλως αντιτιθέμενο στην ευπλαστότητα των ανθρώπινων συναισθημάτων,υπερτονίζει το ανθρωπιστικό πνεύμα της ταινίας.
Και βέβαια,ο Burt Lancaster είναι συγκλονιστικός σε έναν ρόλο που από πολλούς έχει χαρακτηριστεί σαν ο καλύτερος της καριέρας του!

Οταν είχα πρωτοδεί το φιλμ,φοιτητής και εμφορούμενος από ιδέες αριστερής ελευθεριακότητας, είχα φυσικά ταυτιστεί.
Τώρα,εξακολουθεί να με συγκινεί,αλλά από μια άλλη σκοπιά.

Κατ'αρχήν, έχω πλέον αποδεχτεί την αναγκαιότητα ύπαρξης φυλακών και φυλακισμένων.Αποφεύγω τους εξωραισμούς περί "σωφρονιστικών καταστημάτων" που αποτελούν εύσχημους τρόπους να αποφύγει κανείς την πραγματικότητα: η φυλακή ήταν και θα είναι ένας τόπος μαρτυρίου.Ασφαλώς υπάρχει εξέλιξη επί το ανθρωπιστικότερον των συνθηκών φυλάκισης-τουλάχιστον στο δυτικό κόσμο-αλλά το νόημα της παραμονής δεν έχει μεταβληθεί.Είναι ένας τόπος στον οποίο κανείς δεν επιθυμεί να βρίσκεται.Άλλωστε,αν ήταν διαφορετικά,το ίδιο το νόημα της ποινής ως δυσάρεστης για το άτομο εμπειρίας θα αυτοαναιρούνταν.
Η παλιά αναρχική αντίληψη για το ρόλο των φυλακών ως κολαστηρίων που καταστρέφουν ανθρώπινες ψυχές,ήταν σωστή στο βαθμό που επέκρινε τις συνθήκες φυλάκισης του 19ου αιώνα,αλλά αποτελούσε συνάμα και έναν αφελή ρομαντισμό στο βαθμό που θεωρούσε πως ήταν αρκετό "ν'αλλάξουμε τον κόσμο" για να "εξαλειφθεί η ανάγκη ύπαρξης φυλακών"!

Οι ρίζες αυτής της αντίληψης,μπορούν ν'αναζητηθούν στη Σωκρατική πεποίθηση για την "έμφυτη ροπή της ανθρώπινης φύσης προς το αγαθό" και την άποψη πως "η αρετή είναι κάτι που μπορεί να διδαχτεί".Κατά λογική συνέπεια ο άνθρωπος δεν αδικοπραγεί εκ φύσεως αλλά "εξ αγνοίας".
Η Πλατωνική αντίληψη πως η τιμωρία πρέπει να έχει νόημα αποτρεπτικό (άρα να εκπαιδεύει τους πολίτες) αποτυπώνεται πιστά στο γνωστό χωρίο του Πρωταγόρα: "ο δε μετά λόγου επιχειρών κολάζειν ού του παρεληλυθότος ένεκα αδικήματος τιμωρείται-ού γαρ αν το γε πραχθέν αγένητον θείη-αλλά του μέλλοντος χάριν,ίνα μη αύθις αδικήση μήτε αυτός ούτος μήτε άλλος ο τούτον ιδών κολασθέντα.Και τοιαύτην διάνοιαν έχων διανοείται παιδευτήν είναι αρετήν.Αποτροπής γουν ένεκα κολάζει" (Πλάτων,Πρωταγόρας 324a).
Γοητευτική θεωρία,αλλά δυστυχώς η εμπειρία τη διαψεύδει.
Αφ'ενός μεν,δεν είναι πάντοτε διδακτή η αρετή! Τουλάχιστον όχι σε όλους! Καθημερινά ερχόμαστε αντιμέτωποι με το αποτρόπαιο έργο κάποιου ανθρώπου! Χιλιάδες χρόνια πολιτισμού δεν κατόρθωσαν να εκδιώξουν το "κτήνος" και είναι άγνωστο πόσο θα διαρκέσει η διαδικασία εξημέρωσής του...
Αφ'ετέρου δε,αμφιβάλλω εάν τιμωρούμε για λόγους αποτροπής! Ο Murray Rothbard,διάσημος αναρχοκαπιταλιστής διανοητής,εξηγεί πειστικά στο "Ethics of Liberty" πως τιμωρούμε για λόγους εκδίκησης (ακόμη κι αν δεν το παραδεχόμαστε).Η τιμωρία,εκλαμβάνεται ως φυσική αντίδραση ενός έμβιου όντος (και μιας κοινωνίας εμβίων όντων) προς ό'τι απειλεί την ύπαρξή τους (επιβίωση) ή τους όρους της ύπαρξής τους (ιδιοκτησία).Αν τιμωρούσαμε για να αποτρέψουμε,λέει ο Rothbard,τότε θα έπρεπε αναλογικά να τιμωρούμε βαρύτερα τις ανώδυνες παραβάσεις (π.χ το παράνομο παρκάρισμα) που μπορούν εύκολα να αποτραπούν.Τούτο όμως θα έρχονταν σε αντίθεση με τη βασική αρχή της αναλογικότητας της ποινής ("let the punishment fit the crime") και θα έθετε υπό αμφισβήτηση το νόημα του ποινικού δικαίου! Τιμωρούμε λοιπόν εκδικούμενοι και όχι εκπαιδεύοντας-δήθεν-την κοινωνία!
Και αυτή η ερμηνεία βέβαια,ανοίγει ένα άλλο παράθυρο στο χάος: αν τιμωρούμε εκδικούμενοι,τότε είναι εύλογο κάποιοι να συμπεριλάβουν και τα βασανιστήρια στην τιμωρία,ως προσφορότερο τρόπο εκδίκησης! Πώς θα μπορούσε ο φιλελεύθερος Rothbard,να αποκλείσει με λογικά επιχειρήματα αυτή την επιλογή? Η εκδοχή της τιμωρίας-εκδίκησης,κονιορτοποιεί το φιλελεύθερο αίτημα της εξάλειψης του βασανισμού...

Πολλά χρόνια αργότερα,ο Μαρξ θα απενοχοποιήσει ξανά τον άνθρωπο,θεωρώντας πως ό'τι φταίει δεν είναι πιά η Σωκρατική άγνοια,αλλά η κοινωνική καταπίεση. Η περίφημη ρήση του στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας είναι γνωστή: "δεν είναι η συνείδηση των ανθρώπων που προσδιορίζει την ύπαρξή τους,αλλά η κοινωνική ύπαρξή τους που προσδιορίζει τη συνείδησή τους"! Ο μεγάλος υλιστής φιλόσοφος επιχειρεί να απελευθερώσει τον άνθρωπο-προλετάριο,επικαλούμενος όχι την αφηρημένη "γνώση" του ιδεαλιστή Πλάτωνα,αλλά την ανατροπή των υλικών όρων της ζωής του,την "απαλλοτρίωση της φτώχειας". Το εγχείρημα έχει ίσως καλές προθέσεις,αλλά αυτουπονομεύεται εξ αρχής: αρνούμενος την αυτοτέλεια της συνείδησης,ο Μαρξ- ανεπίγνωστα ?- παραδίδει τον άνθρωπο στην ολοκληρωτική υποτέλεια της ύλης.
Ταυτόχρονα,η αφαίρεση που πραγματοποιεί είναι καταλυτική: όχι κάθε άνθρωπος,αλλά ο προλετάριος,αυτός "αξίζει" ν'απελευθερωθεί  αφού αυτός είναι η κινητήρια δύναμη της οικονομίας.Η οικονομία η ίδια είναι "το νόημα" της ανθρώπινης Ιστορίας.Όλα τα άλλα-η ατομική συνείδηση,η ατομική προσωπικότητα,η ατομική επιλογή-δεν είναι παρά τα "επιφαινόμενα" του οικονομικού γίγνεσθαι! Κατά συνέπεια οι αστικές αξίες (ελευθερία,πλουραλισμός,επιλογή,διαφορετικότητα) δεν είναι παρά προλήψεις που εμποδίζουν την εκπλήρωση της προφητείας: της δικτατορίας του προλεταριάτου και του τέλους της Ιστορίας! Ο δρόμος προς τον ολοκληρωτισμό έχει σκιαγραφηθεί με αξιοθαύμαστη συνέπεια! Οι επίγονοι του Μαρξ,απλώς βάδισαν στο μονοπάτι που τους είχε υποδείξει...

Η τρίτη θεωρία αμφισβήτησης του σωφρονιστικού συστήματος, είναι σύγχρονη με την ταινία του Frankenheimer (για να ξαναθυμηθούμε από πού ξεκινήσαμε!): ο άνθρωπος είναι αθώος,αλλά για την αλλοτρίωσή του φταίει ένας θανάσιμος συνδυασμός: το καπιταλιστικό σύστημα και η απομάκρυνση απ΄τη φύση!Οι ρίζες αυτής της αντίληψης μπορούν να αναζητηθούν ίσως στη Ρουσσωική αποθέωση της Φύσης ως προτύπου για την οργάνωση της ανθρώπινης κοινωνίας. Ολόκληρη η δεκαετία του "60 ίσως να ήταν αυτό ακριβώς.Μια συμπυκνωμένη διπλή άρνηση της κοινωνίας και του πολιτισμού,στο όνομα μιας "δικαιότερης κοινωνίας" και ενός "φυσικότερου τρόπου ζωής"Οι hippies, η κοινοβιακή ζωή, οι απόπειρες εξάλειψης των ενστίκτων ιδιοκτησίας-κτητικότητας, η άρνηση κάθε ιεραρχίας στο όνομα της "φυσικής ισότητας των ανθρώπων",όλα αυτά υπήρξαν ρομαντικοί πειραματισμοί που βέβαια κατέληξαν σε αδιέξοδα! Οι άνθρωποι εξακολουθούν να αδικοπραγούν,οι φυλακές εξακολουθούν να υφίστανται...

Υπάρχει τέλος-τρόπος του λέγειν "τέλος"-και η θρησκευτική προσέγγιση της τιμωρίας ως έννοιας.
Στην Παλαιά Διαθήκη,έντονη είναι η παρουσία του θεού-τιμωρού που επιβάλλει το θέλημά του στους ανθρώπους δια της βίας(οι πληγές του Φαραώ,ο κατακλυσμός,η τιμωρία των Σοδόμων κλπ).Στην Καινή Διαθήκη αντίθετα,ο Ιησούς προφέρει το αδιανόητο "αγαπάτε τους εχθρούς υμών,καλώς ποιείτε τοις μισούσιν υμάς,ευλογείτε τους καταρώμενους υμίν,προσεύχεσθε υπέρ των επηρεαζόντων υμάς.Τω τύπτοντί σου την σιαγόνα πάρεχε και την άλλην και από του αίροντός σου το ιμάτιον και το χιτώνα μή κωλύσης"! (Λουκάς στ,27-29)
Εδώ κι αν υπάρχει πολυποικιλότητα ερμηνειών!
 Ο ζηλωτής του πουριτανικού ηθικισμού πλάι στον ταπεινό ελεήμονα μοναχό!
Ο Καλβινιστής που ασπάζεται τον προκαθορισμό των εκλεκτών,πλάι στον ιεραπόστολο της άδολης προσφοράς!
Ο Ιησουίτης της δολοπλοκίας και ο Ιησουίτης της στέρησης!
Ο Σουνίτης μουσουλμάνος φονταμενταλιστής και ο μωαμεθανός που προσεύχεται για την ανθρωπότητα!
Ο χρυσοστόλιστος δεσπότης με τα ηθικιστικά κηρύγματα,πλάι στον ακτήμονα παπά με την έμπρακτη ταπείνωση του βίου!
Ο βλοσσυρός κατηχητής που σε απειλεί με τις φλόγες της Κόλασης και ο αφορεσμένος Καζαντζάκης που ονειρεύεται την άφεση αμαρτιών του Σατανά!
Ο δρόμος του φόβου και ο δρόμος της αγάπης...

Τί σχέση έχουν όλα αυτά με το φιλμ απ'όπου ξεκίνησαν όλα?
Τί συμπέρασμα βγαίνει τελικά σχετικά με τις φυλακές και τους φυλακισμένους?
Κανένα φυσικά!
Δεν κομίζω απαντήσεις,διατυπώνω  ερωτήματα για να μοιράζομαι με άλλους τις αγωνίες μου!

Επιστρέφοντας στο φιλμ,τώρα πια με συγκινεί το παίξιμο του Burt Lancaster και του Telly Savalas και κάτι που επιμένω να θεωρώ υπέρτερο οποιασδήποτε ιδεολογίας: η βαθειά ανθρωπιά του,που δεν ορίζεται,τη νιώθεις ή την προσπερνάς...

Για κάθε φυλακισμένο,ας είναι μια μπαλάντα παρηγοριά...

http://youtu.be/-RUfjr_aD-0

6/4/2012

n.i.m.b.y

Το αρκτικόλεξο σημαίνει not in my back yard και περιγράφει μια υπαρκτή τάση παγκοσμίως να αρνούμαστε την επίλυση ενός προβλήματος,εφόσον αυτή υλοποιείται στη γειτονιά μας.
Το θυμήθηκα ξανά,με αφορμή τις ανά την Ελλάδα αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών,στη σχεδιαζόμενη ανέγερση κέντρων κράτησης μεταναστών
http://news247.gr/ellada/eidiseis/trianta_kentra_filoksenias_metanastwn_dhmioyrgei_h_kyvernhsh.1707901.html.

Θα προσπαθήσω να τοποθετηθώ απέναντι στο συγκλονιστικό αυτό ζήτημα,παρότι δεν είμαι καθόλου βέβαιος αν θα τα καταφέρω.
Η αθρόα εισροή ανθρώπων τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας,είναι ένα γεγονός αναμφισβήτητο,ανεξάρτητα από τα αίτια που το προκαλούν:
-υπάρχει γενικευμένο μεταναστευτικό κύμα από χώρες που βιώνουν οικονομική κρίση ή ανθρωπιστικές καταστροφές,προς χώρες της Ευρώπης,για προφανείς κοινωνικούς/πολιτειακούς λόγους.
-η Ελλάδα,λόγω γεωγραφικής ιδιομορφίας (εκτεταμένη ακτογραμμή,πλήθος νησιών,φυσικό σύνορο με Ασία,εγγύτητα στην Αφρική),αποτελεί ιδεατό έδαφος προσέγγισης της Ευρωπαικής ηπείρου για τους προαναφερθέντες μετανάστες.
-οι συνθήκες μετανάστευσης αυτών των ανθρώπων,είναι κατά κανόνα παράνομες.Για ποικίλους λόγους,η προσέγγιση της χώρας μας δε γίνεται με διαφανείς διαδικασίες,αλλά μέσω κυκλωμάτων λαθρεμπορίας που εκμεταλλεύονται την ανάγκη των μεταναστών να διαφύγουν από την πατρώα γη τους.
-ανάμεσα στους-κατά κανόνα- εξαθλιωμένους αυτούς ανθρώπους,ασφαλώς και εμφιλοχωρούν και άτομα με άλλες προθέσεις πλην της ανάγκης για επιβίωση (π.χ πράκτορες,εγκληματίες κλπ).

Από το σημείο αυτό,σταματά η περιγραφή του φαινομένου και αρχίζουν οι ερμηνείες αντιμετώπισής του,οι οποίες φυσικά δεν είναι πολιτικά ουδέτερες,αλλά αντίθετα έχουν έντονο το στοιχείο της ιδεολογικής σύγκρουσης.
Θα καταγράψω τις θέσεις μου,υποσημειώνοντας και τα σημεία αντιθέσεων:

α)ούτε η Ελλάδα,ούτε η Ευρώπη είναι δυστυχώς σε θέση να εξασφαλίσουν διηνεκώς τα προς το ζην όλων αυτών των ανθρώπων.Οι υποδομές πλούτου που θα προυπέθετε κάτι τέτοιο,είναι απλά ανύπαρκτες.Στο ζήτημα αυτό σημειώνεται η πρώτη ιδεολογική σύγκρουση(1).Η αντίθετη άποψη υποστηρίζει την αναγκαιότητα συνολικής/καθολικής φροντίδας ανεξαρτήτως κόστους.

β)από την άλλη μεριά,η στοιχειώδης προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του Ευρωπαικού πολιτισμού,καθιστά ηθική υποχρέωση των ευρωπαικών κρατών-και της Ελλάδας-την παροχή πρωτογενούς ασύλου,σίτισης και περίθαλψης στους προστρέχοντες συνανθρώπους μας,από όπου κι αν προέρχονται,όποιοι κι αν είναι,ό'τι χρώμα κι αν έχουν,σε όποιο Θεό κι αν πιστεύουν ή όχι.Στο ζήτημα αυτό,σημειώνεται η δεύτερη ιδεολογική σύγκρουση (2).Η αντίθετη άποψη,υποστηρίζει πως η χώρα υποδοχής δεν έχει καμία ηθική υποχρέωση απέναντι στους παρανόμως εισερχόμενους.

γ)η πρωτογενής αυτή φροντίδα,έχει φυσικά πεπερασμένη διάρκεια,μέχρις ότου ο μετανάστης διαφύγει τον κίνδυνο της ζωής του και ανακτήσει τις φυσικές δυνάμεις του και την ηθική του αξιοπρέπεια.Μόλις αυτό επιτευχθεί,το κράτος υποδοχής δεν έχει καμία περαιτέρω υποχρέωση απέναντί του,εκτός βέβαια από αυτές που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο περί προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων.Ακόμη κι έτσι όμως,ο μετανάστης δεν είναι εύλογο να εξισώνεται πολιτικά με τους πολίτες του κράτους υποδοχής,εφόσον παραμένει φιλοξενούμενος και όχι πολίτης της χώρας-υποδοχής.Προυπόθεση για να συμβεί αυτό,είναι κατ'εμέ,η απόκτηση από το μετανάστη της υπηκοότητας της χώρας-υποδοχής,σύμφωνα με τις προβλεπόμενες από κάθε χώρα νομικές ενέργειες.Εδώ,εδράζεται ακόμη ένα σημείο ιδεολογικής διάστασης (3).Υπάρχουν δηλαδή και αυτοί που αντιτίθενται στην πρωτογενή φροντίδα,υπάρχουν άλλοι που θεωρούν πως το κράτος οφείλει να φροντίζει στο διηνεκές τους μετανάστες και υπάρχουν και κάποιοι που υποστηρίζουν πως οι μετανάστες πρέπει να έχουν ίδια πολιτικά δικαιώματα με τους γηγενείς ανεξαρτήτως υπηκοότητας.

Έχοντας καταγράψει τις απόψεις μου και σκιαγραφήσει τις υπόλοιπες,επανέρχομαι στα κέντρα κράτησης και στο nimby.
Εκτιμώ λοιπόν,πως εφόσον ανθρωπιστικοί λόγοι μας προτρέπουν να υποδεχόμαστε και να περιθάλπουμε πρωτογενώς τους μετανάστες,είναι αναγκαίο αυτό να συμβαίνει σε χώρους οριοθετημένους με κάποιες προδιαγραφές λειτουργίας και ανάλογες υποδομές.
Το πώς θα ονομάζονται αυτοί οι χώροι είναι δευτερεύον.Πάντως πρέπει να υπάρχουν.Αλλιώς,θα βλέπουμε τους μετανάστες να περιφέρονται αδέσποτοι,σε αμφίβολη υγειονομική κατάσταση,ρακένδυτοι,νηστικοί,εξαθλιωμένοι.
Αν λοιπόν αυτό το σενάριο μας απωθεί,πρέπει κάπου όλοι αυτοί οι άνθρωποι να συγκεντρώνονται,προκειμένου να τους παρασχεθεί στοιχειώδης βοήθεια.
Οι χώροι φύλαξης/υποδοχής/περίθαλψης/φιλοξενίας κάπου πρέπει να οικοδομηθούν.

Εδώ λοιπόν,κάνει την εμφάνισή του το nimby!
Αν οι απόψεις περί μεταναστών διαπερνούν οριζοντίως την παραδοσιακή δεξιά και αριστερά,το nimby έχει ακόμη μεγαλύτερη διεισδυτικότητα.
Nimby's μπορεί να είναι από παραδοσιακοί ακροδεξιοί/ρατσιστές που αντιπαθούν κάθε τι αλλόθρησκο/αλλόχρωμο/αλλόγλωσσο κλπ.,έως κυριλέ-αριστεροί που μπορεί μεν να εκφέρουν λόγο φιλο-μεταναστευτικό,αλλά στην πράξη δεν επιθυμούν να "βρέξουν τα παπούτσια τους" στα λασπόνερα.
Nimby's επίσης είναι και πολλοί πολιτικά αδιάφοροι άνθρωποι που απλώς "θέλουν την ησυχία τους"! Nimby's είμαστε κι εμείς σε πολλές εκφάνσεις της καθημερινότητάς μας: κουνάμε το κεφάλι αποδοκιμαστικά στη θέα των σκουπιδιών,αλλά δε θέλουμε και τους κάδους μπροστά απ΄την πόρτα μας! Οικτίρουμε το Δήμο Αθηναίων για το τραγικό θέαμα των ανθρωπίνων ναυαγίων στο κέντρο της πόλης,αλλά δε θέλουμε και "πολιτικές μαντρώματος και καταστολής"! Αντιπαθούμε κάθε τι αισθητικά αποκρουστικό,αλλά αποφεύγουμε να λερώσουμε τα χέρια μας για να το απομακρύνουμε ή να το ευπρεπίσουμε! Δεκάδες τα παραδείγματα...

Η λογική συνέπεια όμως επιβάλλει εδώ μια παρατήρηση:
ενώ ο "αντιμετανάστης-Nimby ",είναι ιδεολογικά συνεπής προς ό'τι πρεσβεύει,ο "φιλομετανάστης-Nimby" αυτοαναιρείται εμπράκτως.Δε γίνεται ταυτόχρονα να διακηρύσσεις την αλληλεγγύη σου με τους μετανάστες και την ίδια στιγμή να αρνείσαι οποιαδήποτε πολιτική προσέγγισης του ζητήματος με επιχειρήματα περί "ανθρωπιστικής μεταχείρισης".Είναι σαν να σε έχει "πιάσει λάστιχο" και αντί να ψάχνεις τη ρεζέρβα,να καταγγέλεις την ανεπαρκή ποιότητα κατασκευής των ελαστικών...Αν δε λερώσεις τα χέρια σου,δε γίνεται ν'αλλάξεις λάστιχο!

Ακούω διάφορους αυτοαποκαλούμενους "φίλους των μεταναστών" να αντιδρούν στα "στρατόπεδα συγκέντρωσης"! Ο όρος είναι εξώφθαλμα υπερβολικός! Παραβλέπει τις προβλέψεις για ιατρεία,χώρους υγιεινής,σιτίσεως,ενδύσεως των μεταναστών.Παραβλέπει το κόστος λειτουργίας όλων αυτών! Παραβλέπει τον κύκλο εργασιών που θα δημιουργηθεί (εκτός εάν κάποιες δουλειές είναι επαίσχυντες για κάποιους)! Παραβλέπει επίσης,την τριβή των τοπικών κοινωνιών με το "πρόβλημα" που τώρα "δεν τις αφορά". Η καθημερινή επαφή,εκτός απ'τις αναπόφευκτες τριβές, ίσως δημιουργήσει συνθήκες αλληλοκατανόησης και αμοιβαίου σεβασμού.Αν δε το δοκιμάσουμε πώς θα το μάθουμε?

Από την άλλη πλευρά,ακούγονται φωνές μισαλλοδοξίας και μισανθρωπισμού: "δεν τους θέλουμε","να πάνε αλλού","θα μας βρωμίσουν","θα μας μαγαρίσουν" κοκ...

Οι Nimby's όλων των πλευρών,συναντιούνται στην κοινή διεκδίκηση: όχι στα κέντρα συγκέντρωσης μεταναστών! Αλλη μια φαιοκόκκινη συμπόρευση...

Δεν ισχυρίζομαι ό'τι τα κέντρα θα λύσουν το ζήτημα! Πρέπει όμως από κάπου να αρχίσουμε, με απόλυτο σεβασμό στην ανθρώπινη προσωπικότητα αυτών των κατατρεγμένων,αλλά και σαφή επίγνωση του γεγονότος πως δεν είναι πρόσφορο αυτοί οι άνθρωποι να περιφέρονται ανά την επικράτεια ρακένδυτοι,πεινασμένοι και απελπισμένοι.Δεν το επιβάλλουν μόνο λόγοι ανθρωπισμού,αλλά και λόγοι στοιχειώδους κοινωνικής ασφάλειας.
Τα κέντρα υποδοχής,μπορεί να είναι μια αρχή και φυσικά,πρέπει οι συνθήκες λειτουργίας τους να είναι απόλυτα διαφανείς και υποκείμενες σε δημόσιο έλεγχο ανά πάσα στιγμή,ώστε κάθε δυσλειτουργία να αντιμετωπίζεται.Αλλιώς,πάντοτε θα ελλοχεύει ο κίνδυνος αυθαιρεσιών και παραβιάσεων των ατομικών δικαιωμάτων των τροφίμων.Δεν έχουμε παρά να νομοθετήσουμε την εβδομαδιαία επιθεώρησή τους από βουλευτές οποιουδήποτε κόμματος,εισαγγελείς,εκπροσώπους του τύπου και ανθρωπιστικών οργανώσεων,ιατρούς,οποιονδήποτε πολίτη εκφράσει σχετικό αίτημα! Απόλυτη διαφάνεια και έμπρακτος πολιτικός έλεγχος!

Πολύ φοβάμαι όμως,πως και σ'αυτό το ζήτημα,οι κραυγές θα πνίξουν κάθε απόπειρα προσέγγισης.
Είναι δυστυχώς χαρακτηριστικό των ανθρώπων-το σημείωσε ο Hayek- να συνασπίζονται ευκολότερα προκειμένου να αρνηθούν ή να αντιδράσουν,παρά να δημιουργήσουν ή να επιλύσουν.
Η στείρα άρνηση και η δυσπιστία απέναντι σε κάθε νέα πρόκληση,αποτελούν πάντοτε ευκολότερες επιλογές,από τη δημιουργική επίπονη αναζήτηση.

Είμαστε πολύ μόνοι,ανάμεσα στους Nimby's.
Αλλά έτσι κι αλλιώς,οι μειοψηφίες άλλαζαν πάντοτε τον κόσμο...
Ως τότε,ο μοναδικός συμπαθής Nimby (λόγω Alzheimer),παραμένει ο παππούς της διαφήμισης.

27/3/2012

Η αξία της χειρονομίας

Στην επικείμενη παρέλαση εορτασμού της 25ης Μαρτίου,είναι πιθανό να ξαναδούμε το φαινόμενο της μαθητικής μούτζας.Ομάδες μαθητών να αποστρέψουν τα πρόσωπά τους από τους "επίσημους" ή να τους φασκελώσουν σε ένδειξη αποδοκιμασίας.
Το φαινόμενο πρωτοπαρατηρήθηκε στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου και ήδη λαμβάνονται μέτρα για την αντιμετώπισή του: από σκέψεις για μη-παρουσία εκπροσώπων της πολιτείας (!) έως "απειλές" τιμωρίας των καθηγητών ή/και μαθητών που θα αποδοκιμάσουν τους "επίσημους"(sic) εκπροσώπους.
Οπως συνηθίζεται στην Ελλάδα,το ζήτημα απέκτησε ιδεολογικο-πολιτικές διαστάσεις και η μούτζα αποτελεί ήδη σημείο θεωρητικών αντεγκλήσεων (οι μεν τη θεωρούν "πολιτική πράξη",οι δε "ασέβεια προς τους θεσμούς")!

Η χειρονομία,αποτελεί την τελειότερη διατύπωση της  "γλώσσας του σώματος".Αν υποθέσουμε ό'τι,σε κάποιο απώτατο στάδιο πολιτισμού,οι άνθρωποι θα επικοινωνούν με έναν πιο εξελιγμένο τρόπο,μια πιθανή απάντηση αυτής της εξέλιξης μπορεί να είναι η σιωπή!  Υπέροχη βέβαια η ομιλία,έξοχοι οι γλωσσικοί μηχανισμοί,αλλά μάλλον ατελείς για να αποδώσουν τον πλούτο και την ένταση των ανθρώπινων συναισθημάτων.Διόλου τυχαία,οι εντονότατες των συγκινήσεων μας αφήνουν σιωπηλούς (με την έννοια πως "δε βρίσκουμε λόγια" για να τις περιγράψουμε) ή απλά συμπυκνώνονται σε πρωτόγονες κραυγές (ηδονής ή πόνου) δηλαδή σε στοιχειώδεις γλωσσικές μορφές!
Ακόμη περισσότερο,δυο άνθρωποι που "γνωρίζονται καλά",συχνά επικοινωνούν με ένα νεύμα,μια ματιά ή μια σωματική κίνηση: το εργαλείο της γλωσσικής έκφρασης έχει περάσει σε μερική ακύρωση,ως περιττό!
Από την άποψη αυτή λοιπόν,κάθε χειρονομία,ακόμη και η μούτζα,υποδηλώνει ένα πλήθος επεξεργασμένων συναισθημάτων τα οποία διέφυγαν της γλωσσικής οδού και πέρασαν στο πεδίο της σωματικής εκφραστικότητας!
Η μούτζα είναι -νοητικά- ανώτερη επινόηση!

Οι χειρονομίες λοιπόν,ως μορφές έκφρασης-και μάλιστα ανώτατου νοητικού τύπου-είναι για μένα πάντοτε ευπρόσδεκτες! Θέλω να ζω σε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι εκφράζονται ελεύθερα και-επομένως-χειρονομούν ελεύθερα.Είναι σαφές πως όσο ελεύθερη πρέπει να είναι η χειρονομία,τόσο κολάσιμη πρέπει να είναι η χειροδικία! Ελεύθερη έκφραση ναι,ανεμπόδιστη πράξη ναι,βίαιη πράξη όχι,αυτό είναι νομίζω ένα συνεπές motto μιας φιλελεύθερης κοινωνίας!

Το ζήτημα περιπλέκεται από τη νομική επινόηση της "λόγω ή έργω εξύβρισης".Εχοντας προβλέψει την ποινικοποίηση της "ύβρεως",οποιασδήποτε μορφής,ουσιαστικά θέτουμε σε δοκιμασία την ελευθερία της έκφρασης.Το κράτος νομιμοποιείται να καταστείλει ποικίλες ανθρώπινες εκφράσεις,υπό το πρόσχημα της "ύβρεως"! Αλλά η ίδια η σημειολογία της λέξης είναι προβληματική:
Τί είναι ύβρις και πώς ορίζεται?
Υπάρχουν "αντικειμενικά κριτήρια" προσδιορισμού της ή πάντοτε επικαλούμαστε υποκειμενικές αιτιάσεις (θρησκευτικές,εθνικοπατριωτικές,ατομικές,ιδεολογικές κλπ) για να την ορίσουμε?
Υποστηρίζω την άποψη πως η ετυμολογία της "ύβρεως" ως θρησκευτικού τύπου αποκλίσεως μη αποδεκτής από το επίσημο ιερατείο,καθιστά αυτή καθεαυτή τη λέξη εξαιρετικά αμφίσημη!
Το αποτέλεσμα της ποινικοποίησης αυτής της επινόησης είναι τραγικό για την ελευθερία των ανθρώπων:
-Πίνακες ζωγραφικής,γλυπτά,κινηματογραφικές ταινίες,τραγούδια,βιβλία,όλα τα δυνάμει δημιουργήματα της ανθρώπινης διάνοιας λογοκρίνονται υπό το πρόσχημα της "ύβρεως".
-¨Ανθρωποι υφίστανται διακρίσεις-ενίοτε και πολιτικούς διωγμούς-ως "υβριστές"
-Σε συνθήκες θρησκευτικού φανατισμού,ακόμη και πόλεμος μπορεί να προκύψει με πρόσχημα την "ύβρη".
Εκτιμώ πως όσο προχωρά η απο-δαιμονοποίηση της κοινωνίας των ανθρώπων,τόσο λιγότερο θα γίνεται επίκληση της "ύβρεως" ως στοιχείου πολιτικής συμπεριφοράς.

Επιστρέφοντας στη μούτζα,δεν τη θεωρώ "ύβρη" μετά τα όσα υποστήριξα,ούτε βέβαια ποινικά κολάσιμη.Πρόκειται απλά για μια χειρονομία απαξίωσης,με σκοπό ενδεχομένως να ενοχλήσει ηθικά αυτόν που την εισπράττει.Η συχνή χρήση της-όπως συχνά συμβαίνει-έχει σαφώς μειώσει τη σημασία της.Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με την προσφώνηση "μαλάκα": έχει καταντήσει ψωμοτύρι,δε γνωρίζω κανέναν που να προσβάλλεται απ'αυτήν,αντίθετα ακούω πολλούς φίλους να αλληλοπροσφωνούνται έτσι καθημερινά!
Κατά συνέπεια,το να μιλάμε για προσβολή από τη μούτζα των μαθητών,το θεωρώ υποκριτικά πουριτανικό.

Από την άλλη πλευρά βέβαια,η μούτζα δε συνιστά και "επαναστατική πράξη".Αν δεχτούμε την αξία της ευγένειας στη συμπεριφορά, ως πρακτικής που αποφεύγει να υποβιβάσει ηθικά τον άλλο άνθρωπο και ειδικά αυτόν με τον οποίον διαφωνούμε,η μούτζα είναι μια αγενής πρακτική.Οχι ποινικά κολάσιμη φυσικά,αλλά ηθικά ελεγκτέα με βάση τον κώδικα της αστικής ηθικής. Αν απορρίψουμε την αστική ηθική,θα χρειαστεί να υιοθετήσουμε το σκεπτικό όσων υποστηρίζουν την "επαναστατικότητα" της μούτζας.Αλλά νομίζω η προσπάθεια περιττεύει:καμία επανάσταση δεν υλοποιήθηκε με μούτζες!

Τα παιδιά λοιπόν που αύριο θα φασκελώσουν,επιδεικνύοντας την αγένειά τους,κανένα έγκλημα αλλά και καμία επανάσταση δε θα διαπράξουν.Απλά θα προβούν σε μια ηθικά ασήμαντη χειρονομία.

Υπάρχουν άραγε χειρονομίες ηθικά σημαντικές?
Η απάντηση εδώ είναι αναμφίβολα "ναι".

Οταν ο Churchill σχημάτιζε το "V" εν μέσω της ναζιστικής προέλασης δεν εμψύχωνε απλά τον ελεύθερο κόσμο.Του έδινε ένα σύμβολο αγώνα ηθικά ανεκτίμητο.Από τότε βέβαια,το κακόμοιρο το "V" το οικειοποιήθηκαν ένα σωρό πολιτικοί τσαρλατάνοι (και παρ'ημίν)...
Θα επικαλεστώ όμως δυο άλλες χειρονομίες αντίστασης που έγιναν από απλούς ανθρώπους,δίχως την πολιτική ισχύ του Churchill και υπό συνθήκες εξαιρετικά δυσμενείς.Δηλαδή σε περιβάλλον εχθρικό και σε πολιτικές καταστάσεις που καθιστούσαν τη χειρονομία τους δυνητικά επικίνδυνη για τους ίδιους.Καμία σχέση δηλαδή με την εκ του ασφαλούς "τζάμπα μαγκιά" των ελλήνων μαθητών που γνωρίζουν πως δεν πρόκειται να υποστούν καμία συνέπεια για τη μούτζα.
-"Μα,εσύ δεν υποστήριξες πως δεν πρέπει να τιμωρείται η μούτζα"?
-Ασφαλώς,αλλά αυτό που λέω εδώ είναι κάτι διαφορετικό.Είναι αναγκαίο να διευκρινίσουμε κάτι:
άλλο μουτζώνω ελεύθερα και ατιμώρητα και άλλο μουτζώνω με ενδεχομενο ρίσκο: στην πρώτη περίπτωση η μούτζα δε λέει τίποτε,στη δεύτερη αποκτά το βάρος της ηθικής επιλογής,είναι μια κραυγή ελευθερίας!

Θα επικαλεστώ λοιπόν δυο τέτοιες χειρονομίες ελευθερίας:

-Ολυμπιακοί Αγώνες 1968,Μέξικο Σίτι: απονομή στους νικητές των 200μέτρων.O Tommie Smith και ο John Carlos στο βάθρο,υψώνουν τη γροθιά σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις διακρίσεις σε βάρος των μαύρων αμερικανών.Φορούν μόνο τις κάλτσες τους (υπόμνηση της φτώχειας των μαύρων).Ο Smith φορά ένα μαύρο κασκόλ (μαύρη περηφάνεια),ο Carlos έχει ξεκούμπωτο το μπουφάν (συμπαράσταση στους μαύρους εργάτες) και φορά ένα κολιέ ("για όλους αυτούς που λυντσαρίστηκαν,εκτελέστηκαν,κρεμάστηκαν δίχως κανείς να προσευχηθεί γι'αυτούς")!
Χειρονομία με ασύλληπτες πολιτικές διαστάσεις και συνέπειες γι'αυτούς που την έκαναν! Χειρονομία που βοήθησε την αμερικανική κοινωνία να εξελιχθεί επί το φιλελεύθερον στα ζητήματα των φυλετικών διακρίσεων.Σαράντα χρόνια αργότερα,ο πρώτος μαύρος Πρόεδρος,περνάει το κατώφλι του Λ.Οίκου.
Οι  υψωμένες γροθιές των μαύρων αμερικανών ασφαλώς και συνέβαλλαν στην πολιτική φιλελευθεροποίηση της αμερικανικής κοινωνίας!

-Ολυμπιακοί Αγώνες,ξανά,1980,Μόσχα: εκτός απ'το μποικοτάζ των δυτικών,ένα χαρακτηριστικό αυτής της Ολυμπιάδας ήταν οι αποδοκιμασίες του κοινού απέναντι στους μη-σοβιετικούς αθλητές!Στο άλμα επί κοντώ,ο Πολωνός Kozakiewicz,υπό τις έντονες αποδοκιμασίες του πλήθους,περνάει τα 5,78μ και κερδίζει το χρυσό μετάλλιο.Μόλις σηκώνεται από το στρώμα,ο Kozakiewicz κάνει τη γνωστή αλήτικη χειρονομία με τα δυο χέρια: δεκαετίες καταπίεσης (πολιτικής) και αιώνες αντιπαράθεσης (εθνοτικής) εκφράστηκαν με αληθινό θάρρος μέσα σε ένα κατεξοχήν εχθρικό περιβάλλον! Ηταν η εποχή που στην Πολωνία ξεκινούσε η "Αλληλεγγύη" και η σοβιετική επικυριαρχία χλώμιαζε.Η χειρονομία του Πολωνού,ήταν βέβαια εξίσου αγενής με τη μούτζα μας,αλλά οι συνθήκες κάτω απ'τις οποίες συντελέστηκε,την καθιστούν "βωμολοχία ηρωισμού" σχεδόν κατά τα πρότυπα του Καραισκάκη (είπαμε,εκάς η "ύβρις")!

Θα έλεγα λοιπόν στους μαθητές μας που θα φασκελώσουν μεθαύριο πως είναι ελεύθεροι να το πράξουν,αλλά καμία μούτζα δεν έκανε ποτέ καλύτερο τον κόσμο.
Αντίθετα υπήρξαν χειρονομίες που τον έκαναν λίγο πιο ελεύθερο!
Ας έχουν κι αυτές κατά νου...

21/3/2012

Η Αράλη

Μια απ'τις αγάπες της παιδικής μου ηλικίας ήταν η γεωγραφία.Ικανοποιούσε ορισμένα πρωτογενή χαρακτηριστικά  μου: ο σπασίκλας μέσα μου έβρισκε τροφή για ανταγωνισμό (ποιό βουνό είναι ψηλότερο,ποιό ποτάμι μακρύτερο κλπ),αλλά ο αλαφροίσκιωτος εαυτός μου ,που τελικά με καθόρισε αποφασιστικά ,έβρισκε στη γεωγραφία ιδανικές αφορμές ονειροπόλησης:
Τα Ιμαλάια και οι ¨Ανδεις,η Σαχάρα και η έρημος Γκόμπι,οι θάλασσες του Νότου και η Καραιβική,το βόρειο σέλας και το βάραθρο των Μαριαννών,το τρίγωνο των Βερμούδων και το νησί του Πάσχα...
Μαθαίνοντας τον κόσμο,η Γεωγραφία ήταν ο απαραίτητος χάρτης,το σκηνικό εντός του οποίου διαδραματίζονταν η ίδια η ανθρώπινη ιστορία.Υποσυνείδητα,ο θαυμασμός που μου καλλιεργούσε για τα άγνωστα μνημεία της γης μπόλιαζε την αντίληψή μου με μια κοσμοπολίτικη οπτική,αλλά και διαμόρφωνε καθοριστικά την αισθητική μου.Από τότε παραμένω αμετάκλητα ένας αισθητικός παγανιστής υπό την έννοια πως-μ΄όλο το σεβασμό που τρέφω για την ανθρώπινη διάνοια-εξακολουθούν να με συγκινούν περισσότερο τα δημιουργήματα της φύσης: το χιονισμένο Κιλιμάντζαρο, το Γκραν Κάνυον,η ξεχασμένη Αττόλη στη μέση του Ειρηνικού...

Ενα απ'τα σύμβολα της γεωγραφικής μου οπτικής,ηταν και οι μεγάλες λίμνες και δη οι τρεις γειτόνισσες της Σιβηρίας:Κασπία,Αράλη,Βαικάλη! Η Κασπία η μεγαλύτερη (όλων!),η Βαικάλη η βαθύτερη (όλων!).Η Αράλη,ανάμεσά τους,ήταν κάποτε η 4η μεγαλύτερη λίμνη στη γη!
Στα νερά της σίγουρα ξεδίψασαν τα άλογα του Ταμερλάνου και του Τζέγκις-Χαν,αλλά κι ο "Μιχαήλ Στρογκώφ" κυνηγημένος απ'τους Τάταρους.Η θάλασσα (λίγες μόνο λίμνες δικαιούνται αυτό το χαρακτηρισμό) έδινε ζωή δια μέσου των αιώνων σε χιλιάδες καθημερινούς ανθρώπους.Ηταν ένα απ'τα θαύματα της φύσης κι ένας "αειφόρος" υδροδότης της ζωής.

Τα χρόνια πέρασαν,έπαψα να ονειροπολώ στους χάρτες κι έμενα πάντοτε με την εικόνα των μεγάλων λιμνών που είχα γνωρίσει.Τυχαία,στο σάιτ του Ανδρέα Ανδριανόπουλου,άνοιξα ένα link και πραγματικά σοκαρίστηκα! Η Αράλη,4η κάποτε μεγαλύτερη λίμνη στη γη,έχει σχεδόν απερημωθεί!
Οποιος ενδιαφέρεται γι'αυτή την τραγική ιστορία μπορεί να διαβάσει λεπτομέρειες εδώ

http://en.wikipedia.org/wiki/Aral_Sea
και
http://www.fotuneurope.org/?p=1228

Αυτό που συνέβη με λίγα λόγια ήταν απλοικά εγκληματικό: οι σοβιετικές αρχές,θέτοντας σε εφαρμογή άλλο ένα "ευφυές" πενταετές πλάνο,εξέτρεψαν το 1960 τους δυο ποταμούς που υδροδοτούσαν την Αράλη προς τις βαμβακοφυτείες του Ουζμπεκιστάν ! Μετά το 1991,οπότε η χώρα ανεξαρτητοποιήθηκε απ'την πρώην ΕΣΣΔ, η απορροή του ύδατος εντατικοποιήθηκε .Αυτό είχε σα συνέπεια,το Ουζμπεκιστάν να μετατραπεί σε μια απ'τις μεγαλύτερες εξαγωγικές χώρες βαμβακιού (φυτό με μεγάλες απαιτήσεις σε πότισμα),αλλά η Αράλη αποστραγγίστηκε! Δε θα αναλύσω εδώ τα συν και πλην της ιστορίας,ούτε την κυνική αντιμετώπιση των "αρχών" (σοβιετικών και μη) απέναντι στη λίμνη: πολλοί "υπεύθυνοι" τη θεωρούσαν απλώς ένα "λάθος της φύσης" (θεμελιώδες λογικό σφάλμα: η φύση δεν έχει λογική,άρα δεν κάνει λάθη.Το να κρίνουμε τα φυσικά φαινόμενα με όρους χρησιμοθηρίας,είναι μια συλλογιστική ά-λογη αφ'εαυτής.Σχολαστικές λεπτομέρειες θα μου πείτε...).
Θα υποστηρίξω όμως πως παρά την πτώση του κομμουνισμού,η φιλοσοφία εξάντλησης των φυσικών πόρων προς εξυπηρέτηση πολιτικών στόχων,δυστυχώς παρέμεινε.Μάλιστα,οι αεροφωτογραφίες δείχνουν πως,μετά το "91, η μείωση του μεγέθους της Αράλης έλαβε δραματικούς ρυθμούς! Οι επίγονοι του κομμουνισμού,ολοκλήρωσαν το οικολογικό έγκλημα που αυτός ξεκίνησε.
Εκτός από την αποστράγγιση,η αλόγιστη χρήση εντομοκτόνων μόλυνε τον υδροφόρο ορίζοντα,με καταλυτικές συνέπειες στην υγεία των κατοίκων.

Μπροστά σε ένα τέτοιο φαινόμενο,για ένα πράγμα είμαι βέβαιος: αν εξαιρέσουμε τις πολεμικές συρράξεις,μόνο ένα ολοκληρωτικό καθεστώς μπορεί να προκαλέσει μια τέτοια ολοκληρωτική καταστροφή! Μπορεί ο κομμουνισμός να διέπρεψε σε ολοκληρωτικά επιτεύγματα,αλλά και οι επίγονοί του δυστυχώς δεν υστέρησαν...

Αν υποθέσουμε πως αύριο ξεκινήσει μια προσπάθεια αναγέννησης της λίμνης (αμφίβολο,αφού χρειάζονται διακρατικές συμφωνίες και υπάρχουν ενδείξεις πως το υπέδαφος της κοίτης της κρύβει φυσικό αέριο),θα χρειαστούν περίπου τριάντα χρόνια για να επανέλθει η Αράλη στο "φυσικό της λάθος"...

Θα μπορούσα να μιλήσω για οικολογική καταστροφή,αλλά αντιπαθώ την ιδεολογικά στρατευμένη οικολογία των πράσινων (μαρξισμός που φορά το καμουφλάζ του περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος).Αλλωστε,ακόμη κι αν ο κομμουνισμός δημιουργούσε "κήπους της Εδέμ" με γάργαρα νερά,πάλι θα τον αποκήρυττα, στο όνομα της ελευθερίας.
Επιπλέον,εδώ έχουμε να κάνουμε με φυσική εξάλειψη όχι με απλή οικολογική καταστροφή.
Η φυσική εξάλειψη ισοδυναμεί με γεωγραφική αλλοίωση,δηλαδή από άποψη κλίμακας,με γεωλογικό γεγονός!
Σε τί διαφέρει ένα γεωλογικό από ένα ιστορικό γεγονός? Το πρώτο είναι δυνητικά αναστρέψιμο,το δεύτερο είναι πιά αμετάκλητο.
Από την άποψη αυτή,η Αράλη δεν έχει ακόμη εκπνεύσει !
Υπάρχει ακόμη ελπίδα να σωθεί,αρκεί να ενδιαφερθούν οι κατάλληλοι άνθρωποι.
Ποιοί είναι αυτοί?
Οι ντόπιοι,δυστυχώς,μου δίνουν την εντύπωση πως είναι παραδομένοι στην προαιώνια Ασιατική μοιρολατρεία.Εύχομαι να κάνω λάθος!
Ελπίζω να υπάρξουν και κάποιοι που θα συγκινηθούν από το θέαμα των πλοίων της ερήμου.

Αλλιώς,αυτή η εικόνα των ναυαγισμένων στο οροπέδιο της Αράλης πλοίων,πέρα από συμβολική θα αποδειχτεί προφητική.
Οι γιοί του Νώε που σώθηκαν απ'τον κατακλυσμό αλλά εξώκειλαν στην έρημο.
Οι παράκλητοι που σάλπαραν προς το νησί των μακάρων και κατέληξαν στην άνυδρη γη.
Οι οραματιστές που ονειρεύτηκαν έναν καλύτερο κόσμο κι έμειναν μόνιμα διψασμένοι.
Οι ιδεολόγοι που προσάραξαν στ'αβαθή κι εγκατέλειψαν το πλοίο.
Οι απλοί άνθρωποι που αγαπούν τη λίμνη που κάποτε ήταν θάλασσα....

16/3/2012

Το γουδί του εθνικού αλέσματος

Το γουδί,είναι ένα μαγειρικό σκεύος γνωστό από την αρχαιότητα.Χρησίμευε για τη συλλογή και σύνθλιψη των τροφίμων και την παρασκευή μιγμάτων μαγειρικής.Η σύνθλιψη γίνονταν με το γουδοχέρι,απαραίτητο εξάρτημα που συμπλήρωνε το γουδί.
Το Γουδή (πρώην Γουδί),είναι επίσης μια περιοχή του δήμου Ζωγράφου που έχει ιστορικά συνδεθεί με σημαντικά γεγονότα της νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας.
Επιπλέον,κατά τη μεταπολίτευση,η επίκληση "του Γουδιού" υπήρξε αγαπημένη συνήθεια του πολιτικού μας λεξιλόγιου,όσες φορές αυτό υπηρετούσε αντεγκλήσεις εθνικο-πατριωτικού περιεχομένου.

Θυμάμαι,μετά τα Ιμια,τη ΝΔ να κραυγάζει "οι προδότες στο Γουδί",στρεφόμενη κατά των χειρισμών της τότε κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ.Προφανώς,ανταπέδιδε το Ανδρεικό "βυθίσατε το Χόρα",με καθυστέρηση ετών,αλλά εν πλήρει λαικιστική σύμπνοια.
Εκτοτε,η κραυγή "οι προδότες στο Γουδί",εντάχθηκε στην καθημερινότητά μας με την ελαφρότητα που διακρίνει την άγνοια και το θράσος που χαρακτηρίζει την πολιτική μας υπανάπτυξη.
Ακόμη και αριστεροί την υιοθέτησαν και την εκφέρουν με ευκολία,όποτε κρίνουν πως άλλη μια "εθνική προδοσία" συντελείται.

Ας δούμε όμως,αν τα ιστορικά γεγονότα δικαιολογούν την επίκληση του Γουδιού.

-Στις 15/8/1909,εκδηλώθηκε στο Γουδί η στάση των αξιωματικών της φρουράς Αθηνών.Οι τελευταίοι,με επικεφαλής το συνταγματάρχη Ζορμπά,ανέτρεψαν τη νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση,προκειμένου να επιβάλλουν τη δική τους πολιτική ατζέντα.Η επίσημη ιστορία,κατέγραψε το γεγονός ως "επανάσταση",αλλά φυσικά επρόκειτο για πραξικόπημα.Μπορεί δε,η συνέπειά του να υπήρξε η ανάδειξη του Ελ.Βενιζέλου ως πολιτικού ηγέτη,αλλά ταυτόχρονα-όπως σωστά σημειώνει ο Σπ.Μαρκεζίνης στην "Πολιτική Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας"-εγκαινίασε την ενεργό ανάμιξη του στρατού στην πολιτική ζωή.Στα χρόνια που ακολούθησαν,ως το 1974,δεκάδες στρατιωτικά κινήματα επιχείρησαν να παρέμβουν στη διακυβέρνηση της χώρας και η τελική αποτίμηση αυτού του γεγονότος,δείχνει πως μάλλον επιβράδυνε την πολιτική εξέλιξη του κοινοβουλευτισμού.
Αρνητική λοιπόν η πρώτη αναφορά στο Γουδί!

-Στις 15/11/1922,εκτελέστηκαν στο Γουδί οι "εξι" θεωρηθέντες υπεύθυνοι της Μικρασιατικής Καταστροφής: ο Δημήτριος Γούναρης,ο Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης,ο Νικόλαος Στράτος,ο Νικόλαος Θεοτόκης,ο Γεώργιος Μπαλτατζής και ο Γεώργιος Χατζηανέστης! Η σύγχρονη ιστορική έρευνα έχει από καιρό αποφανθεί πως επρόκειτο για ειδεχθή δικαστική δολοφονία! Ασφαλώς και οι εκτελεσθέντες διέπραξαν σφάλματα πολιτικο-στρατιωτικά.Αλλά κανένα στοιχείο δεν τεκμηριώνει την υπόθεση της "εσχάτου προδοσίας",δηλαδή της δόλιας και οικειοθελούς προδοσίας της Πατρίδας.
Το στρατοδικείο που τους καταδίκασε ήταν έκτακτο και είχε συγκροτηθεί από την "επανάσταση" του 1922,δηλαδή το στρατιωτικό πραξικόπημα των τριών (Πλαστήρα,Γοννατά,Φωκά).Αλλο ένα πραξικόπημα λοιπόν κατέφευγε στο Γουδί,πραγματοποιώντας και ένα συλλογικό έγκλημα υπό την επίφαση μιας παρωδίας δίκης!

-Στις 21/4/1967,τα τεθωρακισμένα που στάθμευαν τότε στο Γουδί,κατέλυσαν την κοινοβουλευτική δημοκρατία.Αυτή τη φορά,σχεδόν όλοι συμφωνούμε πως επρόκειτο για πραξικόπημα,αν και υπάρχουν φυσικά και οι θιασώτες της "επανάστασης" (κάθε πραξικόπημα έχει τους υποστηρικτές του...)!

Το Γουδί λοιπόν,συνδέεται με στρατιωτικά πραξικοπήματα.Ενδεχομένως όσοι το επικαλούνται είτε να μην το γνωρίζουν,είτε να μην τους ενοχλούν τα πραξικοπήματα,είτε να διαχωρίζουν τα πραξικοπήματα σε "στάσεις" και "επαναστάσεις" ανάλογα με την πολιτική τους τοποθέτηση και το στόχο που τα κινήματα εξυπηρετούν!
Το Γουδί επιπλέον,συνδέεται με την ειδεχθέστερη δικαστική δολοφονία της νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας.Ποτέ άλλοτε Ελληνας Πρωθυπουργός μαζί με κορυφαίους υπουργούς και τον πρώην Αρχιστράτηγο,δε γνώρισε την ατίμωση και την εξόντωση δια του εκτελεστικού αποσπάσματος! Πολύ περισσότερο,καταδικαζόμενοι άδικα,με βάση ένα αστήρικτο κατηγορητήριο και εν μέσω μιας έκτακτης-διάτρητης νομικά διαδικασίας!Πρόκειται για μαύρη σελίδα στην ιστορία του πολιτειακού μας πολιτισμού!
Αλλά και στενά "παραταξιακά" αν το δούμε,καμία παράταξη δε "δικαιούται" να επικαλείται το Γουδί:
-πώς το επικαλείται η δεξιά,όταν οι "έξι" εκτελεσθέντες ανήκαν στην προγονική της παράταξη?
-πώς το επικαλείται το κέντρο,όταν ο Γ.Παπανδρέου υπήρξε πολιτικός σύμβουλος της "επανάστασης" που δολοφόνησε τους "έξι" και ο Βενιζέλος "απέφυγε" να τους διασώσει?
-πώς το επικαλείται η αριστερά,όταν υπήρξε ορμητήριο στρατιωτικών κινημάτων στα οποία υποτίθεται πως πολιτικά αντιτίθεται?

Το Γουδί λοιπόν,έχει ματατραπεί σε πραγματικό γουδί,όπου το γουδοχέρι των κομμάτων αλέθει τα συστατικά του εθνικο-πατριωτικού λαικισμού.Η πατριδοκαπηλεία διαπερνά οριζόντια όλους τους κομματικούς σχηματισμούς,ανεξάρτητα από ιδεολογικές αναφορές και προφάσεις.
Ανατριχιάζω κάθε φορά που ακούω έναν άθλιο λαικιστή πολιτικάντη ή "διαννοούμενο" να κραυγάζει "οι προδότες στο Γουδί"!
Εξοργίζομαι πραγματικά,όταν σκέφτομαι πως αυτοί που εκτελέστηκαν δεν υπήρξαν προδότες ενώ κάποιοι άλλοι που εφόρμησαν απ'το Γουδί,το έπραξαν προδίδοντας τον όρκο τους στο Σύνταγμα!

Ας αποφορτίσουμε επιτέλους τα σύμβολα των διχασμών.
Ας ξαναδιαβάσουμε την Ιστορία μας χωρίς σκοπιμότητες,δίχως να ψάχνουμε δικαίωση των πεπραγμένων της μιάς ή της άλλης παράταξης: οι αθώοι δεν έχουν παράταξη!
Προφυλαχθείτε απ'τους ολολύζοντες περί "Γουδιού"!

Τώρα που ο καιρός ανοίγει,σκέφτομαι να επισκεφτώ το πάρκο στο Γουδί.
Εχω ακούσει πως είναι πραγματικά όμορφο.
Αν είναι έτσι,θα'ναι υπέροχο να το διασχίζεις,κάτω απ'τον ανοιξιάτικο ήλιο,ανάμεσα στ'ανέμελα παιχνίδια των παιδιών μας που μεγαλώνουν...

15/3/2012

Ανοιχτά επαγγέλματα

Αφορμή για την ανάρτηση αυτή,στάθηκε αυτό το κείμενο http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.8emata&id=13183

Ας εξετάσουμε την επιχειρηματολογία του Α.Δ υπέρ των κλειστών επαγγελμάτων

"...το πρόβλημα της χαμηλής ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας δεν οφείλεται στους προστατευτικούς νόμους που διέπουν το καθεστώς λειτουργίας των διαφόρων επαγγελματικών κλάδων, ούτε καν στους μισθούς, αλλά σχετίζεται κυρίως με τις συνθήκες διανομής των προϊόντων, το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών, τη φορολογία, τη βελτίωση της τεχνικής, καθώς και με τις τιμές των πρώτων υλών..."

Συμφωνώ,αλλά η τιμολόγηση αυτής της διαδικασίας πώς γίνεται? Οι "συνθήκες διανομής των προιόντων" είναι με απλά λόγια οι μεταφορείς (κλειστό επάγγελμα). Το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών και οι φόροι καθορίζονται από το κράτος (κλειστός μηχανισμός,μη υποκείμενος στον ανταγωνισμό της αγοράς και αυθαιρέτως δρων).Οι τιμές των πρώτων υλών επίσης καθορίζονται από τους εκάστοτε δασμούς που τα κράτη επιβάλλουν στην παραγωγή ,αλλά και στη διακίνηση των προιόντων (άλλη κλειστή διαδικασία).

 "...Ακόμη δηλαδή και αν ανοίξουν φαρμακεία σε κάθε γωνιά της Αθήνας, ακόμη και αν διπλασιαστεί ο αριθμός των ταξί, ακόμη και αν γεμίσουμε συμβολαιογράφους ή φουρνάρηδες, καμία πτώση των τιμών δεν θα παρατηρηθεί, εάν οι άλλες συνθήκες παραμείνουν σταθερές..."


Παραβλέπει ο αρθρογράφος τον ανταγωνισμό στο τελικό στάδιο παραγωγής,δηλαδή στη διάθεση του προιόντος.Αλλά η καθημερινότητα τον διαψεύδει.Επί ιδίου προιόντος (π.χ ψωμιού,γάλακτος)οι τιμές ποικίλουν ακόμη και στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο.Αυτό,μάλλον στον ανταγωνισμό πρέπει να πιστωθεί.Σίγουρα πάντως,δεν το προκαλεί ο κρατικός προστατευτισμός!


"...Όταν ζητάμε να «ανοίξουμε» ένα επάγγελμα απλώς ζητάμε να καταργήσουμε τους προστατευτικούς νόμους που το διέπουν. Άσκηση επαγγέλματος όμως χωρίς κανέναν προστατευτικό νόμο, οδηγεί σε καθεστώς οικονομικής ζούγκλας του 19ου αιώνα..."

Το ερώτημα που δεν απαντάται είναι ποιός πληρώνει την "προστασία" κάθε επαγγέλματος? Η απάντηση φυσικά είναι "οι υπόλοιπες κοινωνικές ομάδες",αφού από αυτές αντλεί το κράτος τα κονδύλια επιδότησης. Πολλά ζητήματα ανακύπτουν εδώ:
α) Θέλουν οι υπόλοιποι πολίτες να επιδοτούν έναν-οποινοδήποτε-επαγγελματικό κλάδο?
β) Ρωτήθηκαν από την Πολιτεία,αν συμφωνούν με την επιδότηση?
γ) Είναι θεμιτό,ένα επάγγελμα να υφίσταται κατ'απόφαση του κράτους,δίχως να αντιστοιχεί το αντικείμενό του στις ανάγκες της κοινωνίας? Αν απαντήσουμε "ναι",τότε γιατί να μην αναβιώσουν ξεχασμένα επαγγέλματα (π.χ.τσαγκάρης,ημιονηγός,φαροφύλακας) επιδοτούμενα από το κράτος?

"...Τα επαγγέλματα είναι ήδη ανοιχτά, κανένας δεν απαγορεύει κάποιον να γίνει ιδιοκτήτης ταξί η μεταφορέας..."

Ασφαλώς,μόνο που η άδεια ταξί στην Αττική,απαιτεί το αντίτιμο των εκατό χιλιάδων ευρώ περίπου!
Το κόστος αυτό,δεν το διαμόρφωσε η αγορά,αλλά η γραφειοκρατία που εμπλέκεται περί την αδειοδότηση του κλειστού αυτού επαγγέλματος,Για να μην αναφερθούμε στη διαφθορά που-αναπόφευκτα-δημιουργούν οι κλειστές/γραφειοκρατικές διαδικασίες...

 "...Αυτοί όμως οι κανόνες είναι που εξασφαλίζουν ακόμη τη βιωσιμότητα των επαγγελμάτων, ένα ανεκτό ποσοστό κέρδους και δίνουν τις τελευταίες ελπίδες επαγγελματικής επιβίωσης στους έλληνες. Σε λίγο δηλαδή δεν θα έχουμε καμία προσμονή. Ούτε καν να γίνουμε ταξιτζήδες..."


Θεμελιώδης η διαφορά των αντιλήψεών μας.Τη βιωσιμότητα ενός επαγγέλματος πρέπει -κατ'εμέ-να την εξασφαλίζει το αντικείμενό του και όχι οι "επιδοτήσεις".Με άλλα λόγια,ένα επάγγελμα υπάρχει επειδή καλύπτει κάποιες ανάγκες της αγοράς (που είναι η έκφραση της κοινωνίας) και όχι επειδή το κράτος αποφασίζει αυθαίρετα να το συντηρεί! Κάνω μια δουλειά,προσδοκώντας κέρδος,επειδή καλύπτω μια ανάγκη της αγοράς.Αν η ανάγκη αυτή πάψει να υφίσταται,δεν έχει αντικείμενο ύπαρξης η δουλειά αυτή και πρέπει να στραφώ σε άλλη.
Ο Α.Δ.όμως έχει αντιστρέψει αυτό το συλλογισμό: είναι το κράτος (δηλαδή η οργανωμένη κοινωνία) που οφείλει να συντηρεί μια δουλειά,ακόμη κι αν η κοινωνία δεν τη χρειάζεται πια! Διαφωνώ πλήρως.


"...Πρόκειται για μια θανάσιμη απειλή. Ο νέος ελληνισμός έζησε για αιώνες μέσα σε διαδοχικά καθεστώτα προστασίας όλων των επαγγελματικών χώρων, ακόμα και σε εποχές κατάκτησης. Τα εσνάφια ή οι συντεχνίες των επαγγελμάτων ήταν οι πραγματικοί θύλακες προστασίας του έθνους και επί τουρκοκρατίας ακόμα..."

Δυσκολεύομαι να αντιληφθώ την "εθνική συνείδηση" που δήθεν προάσπισαν οι συντεχνίες επί Τουρκοκρατίας.Ωστόσο,ακόμη κι έτσι αν ήταν,είναι αυτό επιχείρημα "εθνικής ασφαλείας"? Δηλαδή,το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων θα απειλήσει την εθνική μας υπόσταση? Αν είναι έτσι,ας συντηρήσουμε εσαεί,το πελατειακό κράτος του "μπάρμπα στην Κορώνη" που διαπνέεται-κατά τον Α.Δ-από άδολο πατριωτισμό...

 "...Διότι το ζήτημα δεν είναι να ανοίξουμε τα φαρμακεία τη νύχτα ή να δίνουμε άδειες ταξί με 1000 ευρώ. Το ζήτημα είναι αφενός να βεβαιώσουμε τα εισοδήματα και να εισπράξουμε τους φόρους και αφετέρου να στηρίζουμε τη συνολική ζήτηση μέσω των δημοσίων επενδύσεων.."

Θα μου επιτρέψετε να θεωρώ εγκυρότερη τη γνώμη της αγοράς (δηλαδή της κοινωνίας) σχετικά με το ποιά ζητήματα αποτιμώνται ως μείζονα ή ως δευτερεύοντα. Ας ανοίξουν τη νύχτα περισσότερα φαρμακεία και,αν "δε χρειάζονται",κανείς δεν τα υποχρεώνει να διανυκτερεύουν.Το αντίθετο συμβαίνει σήμερα: ακόμη κι αν θέλει ένας φαρμακοποιός να διανυκτερεύσει,δεν του το επιτρέπει ο σύλλογός του!
Επιπλέον,το να "βεβαιώσουμε τα εισοδήματα" είναι ωραία ιδέα,αλλά απαιτεί πραγματικό χρήμα και όχι επιδοτήσεις με δάνειο πλούτο.Με άλλα λόγια,δεν υπάρχει βεβαιωμένο εισόδημα,σε μια κοινωνία με συνεχώς μεταβαλλόμενες ανάγκες,προτιμήσεις,προτεραιότητες.Οποιος θέλει εισόδημα,οφείλει να παρακολουθεί τις προτιμήσεις των καταναλωτών.Η αλλιώς,να προστρέχει στις κρατικές επιδοτήσεις,που μας έφεραν ως εδώ...

Τέλος,μια γενική τοποθέτηση. Τα κλειστά επαγγέλματα τρέφονται από γραφειοκρατικούς μηχανισμούς,τους οποίους σε αντάλλαγμα οφείλουν να συντηρούν (παράβολα,φόροι χαρτοσήμων,"δωράκια" κάτω απ'το τραπέζι κλπ).Το γεγονός συμβάλλει στην αύξηση της γραφειοκρατίας,την εμπέδωση συνθηκών αδιαφάνειας/διαπλοκής/διαφθοράς,την αύξηση του συνολικού κόστους του κύκλου εργασιών,τη μετακύλισή του στους καταναλωτές.Είναι κοινός τόπος,πως έχουμε-ακόμη και τώρα,εν μέσω κρίσης-υψηλού κόστους και μέτριας ποιότητας παραγόμενες υπηρεσίες.
Το υψηλό κόστος εισόδου σε ένα επάγγελμα όμως,έχει και μια άλλη σοβαρή συνέπεια:παρεμποδίζει την είσοδο νέων επαγγελματιών στο χώρο,επιδεινώνοντας και διαιωνίζοντας την ανεργία!
Το δίλημμα λοιπόν που τίθεται είναι: κλειστά,ακριβά επαγγέλματα και ανεργία ή ανοιχτά,φθηνά επαγγέλματα και κινητικότητα εργασίας?

Είναι ζήτημα κοινωνικής διακαιοσύνης-τουλάχιστον κατά τη φιλελεύθερη αντίληψή μου- να επιλέξουμε το δεύτερο.

12/3/2012

Οι δρόμοι

"Θύμωνα με τους φίλους μου τους δρόμους
μα εκείνοι ξέραν τις ανάγκες μου καλύτερα"
                                 (Τίτος Πατρίκιος)

"Hard is the journey,
hard is the road
and where am I ?"
                          (Li Tae Po)

 Ο άνθρωπος παλεύοντας να φτιάξει πολιτισμό,υποχρεώθηκε να ανοίξει δρόμους.Αν η πολιτιστική πορεία προυποθέτει πάλη με τα στοιχεία της φύσης αλλά και με τον εαυτό μας,είναι επόμενο πως οι δρόμοι που πρέπει ν'ανοιχτούν είναι τόσο εξωτερικοί,όσο και εσωτερικοί.Οσο απαραίτητο είναι το "ξελόγκωμα" για να διαβεί το όχημα,τόσο αναγκαία είναι και η κατάλυση της ζούγκλας εντός μας για να τη διατρέξει το φως του πολιτισμού.
Ο δρόμος ανοίγει την προοπτική του ταξιδιού,της αναζήτησης,των νέων προκλήσεων,της επαφής με νέους λαούς και νέες-άγνωστες ως χθες-ιδέες.
Ο δρόμος γεννά το εμπόριο,την δι-ανθρώπινη συναλλαγή,προάγει την παραγωγή πλούτου,αλλά και την προσέγγιση των ανθρώπων.
Η πρώτη επαφή με το "νέο" που μας περιμένει στην άκρη του δρόμου,είναι στην αρχή δειλή,καχύποπτη,διστακτική.Καθώς ο δρόμος όμως με τη διαρκή παρουσία του,την καθιστά μόνιμη,καθημερινή,αδιάλειπτη,το ανθρώπινο πνεύμα την εκλογικεύει,τη θέτει υπό την κρίση του Λόγου,την ανθρωποποιεί,τη μετατρέπει σε πολιτισμικό γεγονός.Στην πράξη,μας συμφιλιώνει με τη νέα πραγματικότητα.
Η επαφή των ανθρώπων-χάρις στους δρόμους-τους φέρνει πιό κοντά,λύνει παρεξηγήσεις και προκαταλήψεις,προάγει την ανθρώπινη αλληλεγγύη.Επαφή σημαίνει ανταλλαγή εμπορευμάτων,ιδεών,αντιλήψεων,εθίμων,αγγιγμάτων,φιλιών,έρωτα στην πιο ουσιαστική του σύλληψη!
Ο δρόμος ενώνει τους ανθρώπους και προάγει τον πολιτισμό τους.
Διόλου τυχαία,οι αποκλεισμένες-δυσπρόσιτες κοινότητες,είναι αναλογικά οι πλέον δύσπιστες,οι πλέον καχύποπτες,οι πλέον δυσπροσάρμοστες απέναντι στην καινοτομία,στη θέα του ξένου (ανθρώπου ή πράγματος,ιδέας ή εθίμου),στην υιοθέτηση των παραγώγων του πολιτισμού.

Ισχύουν άραγε αυτές οι διαπιστώσεις και για τους "εντός μας δρόμους"?
Εδώ,το έδαφος είναι σαθρό,αβέβαιο.Οι εσωτερικοί δρόμοι δεν έχουν σταθερή πορεία,ούτε σταθερό οδόστρωμα.Συχνά χάνονται σε αβέβαιους μαιάνδρους,λοξοδρομούν σε σκοτεινά μονοπάτια,χάνουν τη σήμανση και το φωτισμό απροειδοποίητα.Φιλοξενούν επίσης παράξενους συνταξιδιώτες,αινιγματικούς συνοδοιπόρους,λαθρεπιβάτες που μας γοητεύουν προς άγνωστους προορισμούς....
Ενα μονοπάτι που διαβήκαμε κάποτε νέοι,πόσο αλλιώτικο μας φαίνεται σήμερα!
Είτε είναι ο χωματόδρομος του χωριού,είτε ο δρόμος προς το ζητούμενο ιδανικό!
Παλιά σοκάκια,που τριγυρνώ με γλυκιά μελαγχολία!
Παλιές ιδέες που αναθεώρησα και στράφηκα σε νέα μονοπάτια!
Και πάντοτε η ίδια έκπληξη στην απρόσμενη διασταύρωση: η σύγχρονη λεωφόρος που συναντά το δρόμο των κυνηγών! Η σύγχρονη ιδέα που τα ίχνη της βγάζουν σε πανάρχαια δρομάκια, που χορτάριασαν,ώσπου η διάνοια να τα ξανα-περπατήσει...

"Ολα είναι δρόμος" λέει η ταινία του Βούλγαρη,συμφωνώ,όλα είναι ταξίδι,αναζήτηση,αέναη διάβαση προς το μέλλον!
Μπροστά στο αδιέξοδο,η λύση είναι προφανής:αλλάζεις προορισμό! Αν όμως το αδιέξοδο του "έξω δρόμου" είναι εύκολα διαπιστώσιμο,το αδιέξοδο της εσωτερικής οδού,μπορεί να σε κρατήσει παγιδευμένο για χρόνια.Θέλει θάρρος και αυταπάρνηση να παραδεχτείς πως έσφαλλες,να ξαναρχίσεις απ'την αρχή την αναζήτηση,να ψάξεις νέα μονοπάτια όταν οι  ιδέες σου σε βγάζουν σε αδιέξοδα...Και πόσο κουράγιο,για να ξαναπάρεις απ'την αρχή το νήμα και να ψάξεις εκεί που ως τώρα δεν είχες φανταστεί!

Είναι βέβαια αναγκαίο,οι δρόμοι να μένουν ανοιχτοί!
Aνοιχτοί δρόμοι σημαίνει εξέλιξη της ανθρωπότητας.
Το μεγάλο ιδανικό του περασμένου αιώνα-ο σοσιαλισμός-στους δρόμους ενηλικιώθηκε,εκεί επικράτησε (αιματηρά ή αναίμακτα) και εκεί-αντίστοιχα- καταλύθηκε...
Ανοιχτοί "εσωτερικοί δρόμοι" προυποθέτουν αυτοκριτική εγρήγορση,απουσία δογματισμού,συνεχή αυτοέλεγχο,επίκληση των επιχειρημάτων του "αντιπάλου",βαθύτερη επίγνωση του γεγονότος πως δεν είναι ο προορισμός  αλλά το ταξίδι ό'τι σε κάνει σοφότερο στη ζωή!

Υπάρχει,τέλος,ένα μονοπάτι που συνδυάζει τα χαρακτηριστικά των "έξω" και των "έσω" δρόμων.
Τρεμάμενος φωτισμός,ασταθές οδόστρωμα,ανύπαρκτη σήμανση,άγνωστη πορεία: είναι το υδάτινο μονοπάτι του φεγγαριού...

ΥΓ:το κείμενο γεννήθηκε με αφορμή ένα σχόλιο περί δρόμων του φίλου Στάμου,με τον οποίο οι δρόμοι μας συχνά διασταυρώνονται εδώ και είκοσι χρόνια.Είναι πάντοτε πολύτιμος συνοδοιπόρος.

10/3/2012