Δυο άνθρωποι στον κόσμο

Ὧν ἡ σοφία παρασκευάζεται εἰς τὴν τοῦ ὅλου βίου μακαριότητα πολὺ μέγιστόν ἐστιν ἡ τῆς φιλίας κτῆσις.
                                                        (Επίκουρος)


Μόναχο 1936,Ολυμπιακοί Αγώνες.Μεγάλη μορφή ο μαύρος Jesse Owens, κερδίζει στα 100,στα 200,στη σκυταλοδρομία 4χ100 και στο μήκος! Μοναδικό κατόρθωμα που μόνο ο μεγάλος Carl Lewis θα το επαναλάβει στο Ελσίνκι, σαρανταεφτά χρόνια αργότερα...
Το Μόναχο εκείνη την εποχή,ήταν μια πόλη της Χιτλερικής Γερμανίας.Είναι γνωστές οι απόψεις του Hitler για την "υπεροχή της Αρείας φυλής" και η προσωπική του απέχθεια για το μαύρο πολυπρωταθλητή.

Υπάρχει μια ιστορία,για τα προκριματικά του μήκους.Σύμφωνα με αυτήν,ο Owens δέχτηκε τη φιλική συμβουλή του Γερμανού αντιπάλου του Luz Long και κατάφερε να πατήσει σωστά στο τελευταίο άλμα και να προκριθεί στον τελικό.
Χρόνια αργότερα,το 1965,η ακρίβεια της ιστορίας αυτής αμφισβητήθηκε και ο Owens παραδέχτηκε πως την είχε επινοήσει,συζητώντας με το γιό του Luz Long με σκοπό να τιμήσει τη μνήμη του Γερμανού αθλητή!
Η ιστορία λοιπόν ήταν ψεύτικη,αλλά η φιλία Owens-Long απολύτως αληθινή.
Η κατάταξη στο μήκος ήταν Owens-Long-Tajima: μαύρος-άσπρος-κίτρινος,οι τρεις πολυπληθέστερες φυλές των ανθρώπων μοιράζονταν το βάθρο! Η Ιστορία θαρρείς πως ειρωνεύονταν τις χιτλερικές ιδεοληψίες περί φυλετικής ανωτερότητας.Αλλά μπροστά στα δόγματα,τα γεγονότα είναι αδύναμοι μάρτυρες.
"Όταν η πραγματικότητα δε συμφωνεί με τις απόψεις μας,τόσο το χειρότερο γι'αυτήν",ιδού το συνεπές διαχρονικό motto των κάθε λογής φανατικών!
Παρά την πίκρα του,ο Hitler έστειλε στον Owens μια αναμνηστική φωτογραφία με την υπογραφή του ενώ ο πρόεδρος  F.D.Roosevelt δεν του έστειλε καν συγχαρητήριο τηλεγράφημα! Οι άνθρωποι διαφέρουν πολύ λιγότερο απ'όσο διακηρύσσουν...( αργότερα,οι ιστορικοί θα αποκαλύψουν την εκτίμηση του Roosevelt για αρκετές πρακτικές των ναζιστών).

Λίγα χρόνια αργότερα,η ανθρωπότητα εισέρχονταν στη φρίκη του Δεύτερου Παγκόσμιου και
ο Luz Long σκοτώθηκε στη Σικελία το 1943.

"Χρειάζονταν μεγάλο θάρρος από πλευράς του,για να δείξει τη φιλία μας ενώπιον του Χίτλερ" είχε πει ο Owens.
"Μπορείτε να λιώσετε όλα τα κύπελλα και τα μετάλλιά μου,αλλά τίποτε δε συγκρίνεται με τα 24 καράτια της φιλίας μας με τον Long" συμπλήρωνε.
Όσο για την ιστορία που επινόησε,είχε μια σεβαστή δικαιολογία. Σε κάποιο γράμμα του, ο Long του είχε γράψει: "Κάποια στιγμή,μίλα στο γιό μου.Πες του πώς μπορούν να έχουν τα πράγματα για τους ανθρώπους σ'αυτή τη γη"...

Ίσως,κάποια μέρα...

10/8/2012

Sam Peckinpah:ο ποιητής

Τον αποκάλεσαν "ποιητή της βίας",αφού στις ταινίες του η βία έχει κυρίαρχη παρουσία.
Ωστόσο,αυτή είναι μια επιφανειακή προσέγγιση.
Η βία,γίνεται για τον Peckinpah το μέσον κατάδυσης στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής.

Ας αναδιφήσουμε ορισμένες ενδεικτικές του ταινίες.

'The wild bunch" 1969- H "άγρια συμμορία" των τυχοδιωκτών που ζουν από τις ληστείες,αλλά στο τέλος συγκρούονται με το διεφθαρμένο Μεξικάνο πολέμαρχο υπερασπιζόμενοι τους ακτήμονες χωρικούς.Θα μπορούσε ν'αποτελεί κοινωνικό σχόλιο,προσωπικά το εκλαμβάνω περισσότερο σαν απόρριψη του ένστολου εγκληματία από τους κοινούς εγκληματίες.Οι τελευταίοι.μπορεί μεν να είναι παράνομοι,αλλά διαθέτουν έναν κώδικα αξιών ασύμβατο με την υποκρισία της "ένστολης αρχής".Ίσως τελικά πρόκειται για υπόνοια αναρχικού σχολιασμού.Επιβλητικός αρχιληστής ο William Holden.

"Straw dogs" 1971- Ο φιλειρηνικός διανοούμενος αναγκάζεται υπερασπιζόμενος τη ζωή του να μετατραπεί σε κατά συρροήν δολοφόνο.Μπροστά στην απειλή του θανάτου δε διαλέγεσαι,αμύνεσαι με κάθε μέσον,εξοντώνεις για να επιβιώσεις.Τα πολιτικά επιχειρήματα έχουν θέση εντός κοινωνίας.
Εκτός κοινωνίας υπάρχει μόνο βία σε κάθε της μορφή.Ο εξουθενωμένος μαθηματικός-εκπληκτικός Dustin Hoffman- είναι στο τέλος συγκλονισμένος,αλλά ζωντανός...

"Pat Garrett and Billy the Kidd" 1973- Δυο φίλοι ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους και ο ένας-εκπρόσωπος του Νόμου-καταδιώκει και στο τέλος σκοτώνει τον παράνομο.Σχόλιο πάνω στη φιλία,τη μοναξιά και το θάνατο,ντυμένο με τη μουσική του Bob Dylan και το θρυλικό "knocking on heaven's door".Μοναδικός στην ερμηνεία του ο James Coburn.

"Cross of Iron" 1977- Η κόλαση του Β΄ Παγκόσμιου πόλεμου στο Ανατολικό μέτωπο,ο μπαρουτοκαπνισμένος λοχίας-και πάλι James Coburn- που προσπαθεί να βγει ζωντανός και ο ματαιόδοξος αξιωματικός -Maximilian Schell-που κυνηγάει τη διάκριση του "σιδηρού σταυρού".Η φρίκη είναι κυρίαρχη παντού,η ωμότητα παρέχεται δίχως φιλτράρισμα και είναι ακριβώς αυτή η νατουραλιστική οπτική του πολέμου που γεννά στο θεατή την απόλυτη απέχθεια.Νομίζω ο'τι είναι μια από τις σημαντικότερες αντι-πολεμικές ταινίες όλων των εποχών!

Παρακάμπτω στο "Getaway" του 1972 με τη θρυλική πιά καταδίωξη αυτοκινήτων στο San Francisco, ταινία καταιγιστικής δράσης στα μέτρα του ανεπανάληπτου Steve McQueen, ως ταινία "δράσης και μόνο" (δηλ.άνευ "βαθύτερου νοήματος",ο'τι κι αν σημαίνει η έκφραση...).

Οι ταινίες του Peckinpah ήταν λοιπόν βίαιες.
Αυτό διόλου δε σημαίνει πως ήταν υποδεέστερες από τεχνικής άποψης ή α-νόητες από φιλοσοφικής άποψης.
Η βία-ας το ομολογήσουμε-είναι ελκυστική ως θέαμα.
Από την εποχή των μονομάχων στο Κολοσσαίο της αρχαίας Ρώμης, ως τα σημερινά τηλεοπτικά ρεπορτάζ που κυνηγούν την εικόνα του αίματος, η βία ελκύει κατά ένα μυστηριώδη (ενστικτώδη ίσως?) τρόπο.
Ο Peckinpah στις ταινίες του την ανέδειξε χωρίς ενοχές και ,φτάνοντάς την σε απώτατα εκφραστικά όρια,εκτιμώ πως την απομυθοποίησε αισθητικά και την άφησε γυμνή στα μάτια του θεατή,να υποστεί την αναπόφευκτη ηθική καταδίκη.

Υπάρχει ένας ωραίος αφορισμός του Varlam Salamov στις "Ιστορίες από την Κολιμά": "για να είσαι αξιόπιστος κριτής,πρέπει να έχεις προ-υπάρξει συνένοχος".
Ίσως λοιπόν η καταδίκη της βίας,προϋποθέτει μια κάποια εξοικείωση-έστω και ως θέαμα-με αυτήν.
Ίσως πάλι για κάποιους η επαφή με το βίαιο θέαμα να λειτουργεί σαν "απαγορευμένος καρπός" τον οποίον άπαξ και γεύτηκαν,παραδόθηκαν στη γοητεία του.
Και οι δυο απόψεις έχουν επιχειρήματα,η συζήτηση παραμένει ανοιχτή.

Όπως ανοιχτή παραμένει η πάλη του ανθρώπου με τα αρχέγονα βίαια ορμέμφυτα του homo sapiens.
Η εξέλιξη συνεχίζεται,η εξημέρωση των ενστίκτων επίσης,η αποδοκιμασία της βίας ως πρακτικής συμπεριφοράς υπόκειται στην εξέλιξη αυτή.
Και φυσικά,επηρεάζεται από τις κοινωνικές συνθήκες κάθε δεδομένη στιγμή.
Ο άνθρωπος κατακτά την ομιλία και το λόγο,επειδή ζει σε κοινωνίες ομιλούντων ελλόγων ανθρώπων.
Κατά τον ίδιο τρόπο υιοθετεί την έναντι της βίας στάση του,ως αποτέλεσμα νοητικών επεξεργασιών των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος.
Ίσως λοιπόν η οριστική εξάλειψη της βίας να είναι ανέφικτη,αφού θα αποτελεί πάντοτε δυνητική απάντηση σε εξωγενή απειλή και δεν μπορώ να φανταστώ κοινωνικές συνθήκες που να έχουν εξαλείψει κάθε πιθανή απειλή για τους πολίτες.
Το ζητούμενο είναι να  περιορίσουμε τη βία μόνο για αμυντική χρήση και βέβαια,ως έσχατο μέσον,αφού έχει αποτύχει η απόπειρα διαλεκτικής προσέγγισης.

Αλλά τώρα,διολισθαίνουμε σε θεωρητικές περικοκλάδες και "το φιλμ" αρχίζει να γίνεται βαρετό.
Οι μεγάλοι σκηνοθέτες τα έλεγαν όλα αυτά δίχως επεξηγήσεις.
Και ο Peckinpah,ήταν αναμφίβολα τέτοιος...

6/8/2012

Πέρα απ' το τέλος του κόσμου

Ισπανική αυλή 1519: είκοσι χρόνια πριν, ο Κολόμβος εγκαινίασε την εποχή των ανακαλύψεων.
Τώρα όμως το εγχείρημα υπερέβαινε κάθε προηγούμενο.Οι θαλασσοπόροι θα διέσχιζαν τον Ατλαντικό με πορεία δυτικά,μέχρι να βρουν το θρυλικό "πέρασμα" που σύμφωνα με τις φήμες θα τους οδηγούσε στα νησιά των μπαχαρικών! Κανείς δε γνώριζε αν το "πέρασμα" πραγματικά υπήρχε και πού στ' αλήθεια έβγαζε...

Το βιβλίο του Laurence Bergreen διηγείται το ταξίδι του Μαγγελάνου και το συνιστώ ανεπιφύλακτα σε όσους-αγγλομαθείς- πάσχουν από "mal du depart"!
To ταξίδι είναι μόνο η αφορμή.Όσα στοιχειοθετούν το ταξίδι είναι η ουσία της εξερεύνησης.Η τελευταία ξεκινά σαν εξερεύνηση του κόσμου που περιβάλλει τον άνθρωπο και στην πορεία μεταμορφώνεται σε εξερεύνηση της εσώτερης αβύσσου του homo sapiens.

O Mαγγελάνος είναι Πορτογάλος.Αφού η χώρα του αρνείται να χρηματοδοτήσει το εγχείρημα,καταφεύγει στην Ισπανική αυλή.
Ο άνθρωπος που κυνηγάει το όραμά του,συχνά γίνεται άπατρις.Το όνειρό του εμπεριέχει τον κόσμο,υπερβαίνει τα γεωγραφικά όρια του τόπου του,τον μετατρέπει σε Ομηρικό "ούτιν". Γυρίζει την πλάτη στην πατρίδα του για ν'αγκαλιάσει όλες τις πατρίδες. Υπερβαίνει το στενόμυαλο εθνικισμό και προκρίνει τον πολίτη του κόσμου!
"'Υβρις" θα πουν κάποιοι,"προδοσία" θα κραυγάσουν περισσότεροι!
 Ίσως κάθε μεγάλο εγχείρημα να πρϋποθέτει και τις δυο...

Οι χρηματοδότες του θαλασσοπόρου (ο Ισπανός Βασιλιάς και το Ιερατείο) εξαρχής επιχειρούν να τον χειραγωγήσουν,όπως άλλωστε διαχρονικά πράττουν οι εκπρόσωποι της εξουσίας όπου γης.Ο Μαγγελάνος αναγκαστικά συμβιβάζεται: δέχεται τους "καπετάνιους" που του επιβάλλουν και τους όρους του ταξιδιού ("...εν ονόματι της Α.Μ του Ισπανού βασιλιά κλπ").
Η εξουσία ως γραφειοκρατικός μηχανισμός επιδιώκει να οικειοποιηθεί τα κατορθώματα των πρωτοπόρων,να καταχραστεί το όραμά τους,να το εντάξει στις δικές της επιδιώξεις.Κολακεύει τη ματαιοδοξία τους,αποδίδοντάς τους τίτλους τιμής και μετατρέποντάς τους-θέλοντας και μη- σε εκπρόσωπούς της. Χρειάζεται να κατέχει την τέχνη του συμβιβασμού ο οραματιστής τολμητίας, να μπορεί να τιθασεύει το πάθος του,να υπομένει και να σιωπά,προκειμένου ν'αρπάξει την ευκαιρία που αναζητά.Σπάνια το θάρρος συμβαδίζει με τις πολιτικές ικανότητες...

Τί είναι αυτό που σπρώχνει τον άνθρωπο στο άγνωστο?
Μάλλον η ίδια του η φύση.Με τα λόγια ενός Πορτογάλου εξερευνητή του 15ου αιώνα:"δεν υπάρχει πρόκληση τόσο μεγάλη που να μην την υπερβαίνει η προσδοκία της ανταμοιβής"!
Μεγάλα λόγια,ασύλληπτα για εμάς τους λάτρεις της ασφαλούς διαβίωσης.
Αλλά με αυτό το όραμα η ανθρωπότητα πορεύεται σε νέους ορίζοντες!

Οι χάρτες εκείνη την εποχή ήταν από ανακριβείς ως ανύπαρκτοι! Δυο κατηγορίες ανθρώπων διεκδικούσαν τον τίτλο του πλοηγού: οι πιλότοι των πλοίων και οι αστρολόγοι. Οι μεν με όπλο την εμπειρία και το ένστικτο,οι δε με την "επιστημονική" σκέψη (έστω στην πρωτόλεια μορφή της).Και οι δυο-αναπόφευκτα- βαθιά επηρεασμένοι από τις δοξασίες,τους θρύλους,τις προκαταλήψεις της εποχής.
Όπως είναι φυσικό,κανείς δεν εκπροσωπούσε την "αλήθεια" (τί βαριά λέξη!).
Η ψηλάφηση του αγνώστου χρειάζεται πάντοτε και τα δυο: και το Λόγο και το Ένστικτο.
Σοφό μάθημα για τις επηρμένες  "αυθεντίες" του σήμερα...

Η Ισπανική αυλή απαίτησε τη στελέχωση των πλοίων από Ισπανούς-παλαιόθεν η συνήθεια προστασίας των "ημετέρων"-αλλά τελικά,τα πληρώματα απαρτίζονταν από όσους είχαν την τόλμη να συμμετάσχουν στο εγχείρημα.Πάντοτε η ζωή αναιρεί εμπράκτως κάθε αυθαίρετη απόπειρα προνομίας.
Πόσο υγιέστερη θα ήταν η παγκόσμια οικονομία  αν οι κυβερνήσεις διαχρονικά ασπάζονταν αυτήν την απλή διαπίστωση!

Πριν την αναχώρηση, ο βαθιά θρησκευόμενος Μαγγελάνος,έγραψε τη διαθήκη του με κάθε λεπτομέρεια, προνοώντας  για τους γιους του (το "νόμιμο" και το "νόθο"...αλήθεια πόση υποκρισία κρύβουν αυτές οι λέξεις),τη γυναίκα του, το δούλο του τον οποίο απελευθέρωνε. Επιπλέον ζητούσε στην κηδεία του να προσφερθεί φαγητό σε άπορους και να προσευχηθούν αυτοί για την ψυχή του! Λίγοι άνθρωποι ζητούν τιμές από τους παρίες αυτού του κόσμου,λίγοι και ξεχωριστοί...

Στην ανοιχτή θάλασσα,η περιπέτεια είναι ατελείωτη: καταιγίδες,πείνα,σκορβούτο,κανίβαλοι,ανταρσίες πληρωμάτων,αδυναμία προσανατολισμού,αινιγματική πλοήγηση...
Ο Μαγγελάνος αναγκάζεται να προβεί σε σκληρές ενέργειες για να καταστείλει τους συνωμότες.
Βασανιστήρια βαρβαρικής ηθικής με τα σημερινά δεδομένα,απολύτως συμβατά όμως με τα ήθη της εποχής και μάλλον επιβεβλημένα για την επιβίωση του επικεφαλής της αρμάδας.
Το ταξίδι δοκιμάζει κάθε ανθρώπινη αντοχή.Οι μεταμορφώσεις του έξω κόσμου,αναδιαμορφώνουν και το εσωτερικό τοπίο των ταξιδιωτών!

Από όλες τις σκηνές,θα ξεχωρίσω μια γοητευτική περιγραφή.Ο Πιγκαφέττα-χρονογράφος και διαννοούμενος της ναυαρχίδας-συνομιλεί με νοήματα με έναν Ινδιάνο της Παταγονίας που συνταξίδευε με τους Ευρωπαίους: "περικυκλωμένοι απ'τον απέραντο Ειρηνικό,ένας χλωμός Ευρωπαίος κι ένας ρωμαλέος ιθαγενής,προσπαθούν να υπερβούν τα γλωσσικά εμπόδια και να εγκαινιάσουν την ανθρώπινη επικοινωνία"...
Προαιώνια ανάγκη της ανθρωπότητας η επαφή,η κατανόηση,η αλληλεγγύη.Αυτά καθιστούν εφικτή την κοινωνική συμβίωση και προάγουν τον πολιτισμό και όχι η σύγκρουση,η προκατάληψη,η πρόσληψη της κοινωνίας με όρους αέναης διαπάλης!

Το τραγικό τέλος του μεγάλου θαλασσοπόρου στο Μακτάν,είναι συγκλονιστικό!
Σε μεγάλο βαθμό το προκάλεσε ο ίδιος ,θαρρείς κατειλημμένος από θρησκευτικό φανατισμό, κατέστησε τη σύγκρουση με τους ιθαγενείς αναπόφευκτη.
Από το διαμελισμένο σώμα του κανένα ίχνος δε βρέθηκε ποτέ!
Ο πολίτης του κόσμου ,σπάρθηκε  στον κόσμο...
Στο σημείο του θανάτου,στέκεται σήμερα ένα μνημείο στις Φιλιππίνες και δυο μαρμάρινες πλάκες εξιστορούν το γεγονός κατά την εκδοχή και των δυο αντιπάλων.
Για τους Ευρωπαίους, ήταν ο θάνατος ενός μεγάλου θαλασσοπόρου-εξερευνητή.
Για τους Φιλιππινέζους, ήταν η απόκρουση ενός εισβολέα από έναν ηρωικό ντόπιο ιθαγενή.
Κάθε εκδοχή είναι σεβαστή,καθεμιά εμπεριέχει αλήθεια και ψέμα,όπως άλλωστε κάθε ανθρώπινη αφήγηση.
Είναι όμως ενδεικτικό πως ο πόλεμος διχάζει τους ανθρώπους διαχρονικά,όχι μόνο τη στιγμή που συμβαίνει,αλλά και όταν εξιστορείται απ'τις επόμενες γενιές.
Μόνο η ειρήνη ενώνει,μόνο η ειρήνη προάγει την ανθρωπότητα κι ας λέει ο Ηράκλειτος πως "πόλεμος πάντων μεν πατήρ".
"πόλεμος πάντων μεν ολετήρ,ειρήνη δε πάντων μήτηρ" θα πρότεινα-αν μου επιτρέπεται- στο μεγάλο φιλόσοφο...

Αφήνω τα υπόλοιπα στους αναγνώστες του βιβλίου.
Ο πρώτος διάπλους της γης δεν εξαντλείται ποτέ!
Φανταστείτε μόνο το Μαγγελάνο στα φιόρδ της Παταγονίας να δοκιμάζει τη γεύση του νερού για να καταλάβει αν περιπλέει ποταμό ή το περίφημο πέρασμα προς τον Ειρηνικό (αυτό που αργότερα ονομάστηκε πορθμός του Μαγγελάνου)!
Η απόλυτη κατανόηση-ίσως- περνάει από τη γεύση των πραγμάτων...

2/8/2012

Ο γιατρός και η νυχού

Όχι,δεν είναι τίτλος αισθηματικού ρομάντζου!
Αποτελεί τη συνέχεια της υπέρ κομμωτηρίου απολογίας ,καθώς συνειδητοποίησα ακόμη μία φενάκη που μας βασανίζει.
Πρόσφατα,συζητώντας με συναδέλφους ιατρούς,διαπίστωσα την οργή τους επειδή οι ίδιοι ασθενείς που δυσανασχετούν όταν τους ζητούν οι ιατροί 10 ευρώ αντίτιμο συνταγογράφησης,δίνουν την ίδια στιγμή ευχαρίστως 30 ή 40 ή 50 ευρώ στις νυχούδες!
Ξεκαθαρίζω εξ αρχής πως χρησιμοποιώ τη λέξη νυχού,ακριβώς όπως εκφέρεται,δίχως υποκριτικά εισαγωγικά και δίχως καμία διάθεση υποτίμησης του επαγγέλματος.Πρόκειται για τις γυναίκες που περιποιούνται τα νύχια μας.Τιμώ τη δουλειά τους όπως και κάθε άλλη! Επίσης,ο όρος νυχού,δεν υποκρύπτει κανενός είδους σεξιστικής διάκρισης: όταν θα εμφανιστεί ο πρώτος νυχάς,θα χαιρετίσω το εγχείρημα απόλυτα καλοπροαίρετα! Μέχρι τότε,ο γενικός όρος νυχού,αντιστοιχεί στο είδος της εργασίας και στο φύλο που κατεξοχήν την ασκεί (αλλά και προς το οποίο κατεξοχήν απευθύνεται).

Αφού τελείωσα με την απαραίτητη προ-απολογία μου στους τύπους του politically-correct αναγνώστη,επανέρχομαι στο θέμα.

Η απόγνωση των συναδέλφων μου αποτελεί προϊόν παρανόησης.

α) Παρανόησης του νοήματος της επαγγελματικής αποζημίωσης.
Σε μια κοινωνία ανοιχτής αγοράς, το ύψος της αμοιβής κάθε εργαζόμενου,το καθορίζουν οι καταναλωτές.Εφ' όσον οι τελευταίοι εκτιμούν το παρεχόμενο προϊόν ή την παρεχόμενη υπηρεσία,αποζημιώνουν αντίστοιχα.Σε αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή η παρεχόμενη υπηρεσία δε χαίρει εκτιμήσεως ή το προϊόν δεν κρίνεται αξιόλογο, οι καταναλωτές/πολίτες αποσύρουν την προτίμησή τους και οι παραγωγοί των αντίστοιχων υπηρεσιών/προϊόντων αναγκάζονται είτε να τα βελτιώσουν, είτε να αναζητήσουν άλλη απασχόληση!
Η Ελλάδα,παρά τις προσπάθειες των πολιτικών,παραμένει σε αρκετά επίπεδα οικονομία της αγοράς, πράγμα που σημαίνει πως σε αρκετές οικονομικές δραστηριότητες το αντίτιμο προκύπτει από τη συναλλαγή μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή και μόνο! Η περιποίηση των νυχιών είναι μία τέτοια-τυχερή-δραστηριότητα!


β)Παρανόησης με όρους κοινωνικού status
Μεγάλη μερίδα ανθρώπων έχει προ-διαμορφωμένες αντιλήψεις σχετικά με την "αξία" κάθε επαγγέλματος, το "γόητρο" που αυτό προσπορίζει στον επαγγελματία, τις αποδοχές που "πρέπει" να έχει το κάθε επάγγελμα,ανάλογα με το βαθμό "σημαντικότητάς του"!
Στον αυθαίρετο αυτό,αριστοκρατικής έμπνευσης ,κατάλογο επαγγελματικής αξιολόγησης,ο γιατρός παραδοσιακά καταλαμβάνει υψηλότερες θέσεις από τη νυχού, παρ'όλο που η κοινωνία μπορεί να έχει αντίθετη άποψη! Το αποτέλεσμα είναι μια αναντιστοιχία απέναντι στη θεωρητική κατασκευή του "επικυρίαρχου γιατρού" και στην απλή αλήθεια της καθημερινής του υποσκελίσεως από την "ταπεινή νυχού"!
Προσωπικά καθόλου δε μ'ενοχλεί.
Γιατί θα έπρεπε να είναι διαφορετικά?
Στο όνομα ποιάς "αυθεντίας" θα έπρεπε να αδιαφορήσουμε για τη γνώμη των πολιτών (δηλ.της αγοράς)?

γ)Παρανόησης της έννοιας της "αξίας"
Παράγωγη της (β) είναι η άποψη που πολλοί άνθρωποι υιοθετούν πως "υπάρχει για κάθε τί ένα αντικειμενικό κριτήριο αξιολόγησης ανεξάρτητο από τη γνώμη της αγοράς".
Πρόκειται για φενάκη.
Κανένα αντικείμενο,κανένα επάγγελμα δεν εμπεριέχει αξία per se (αφ'εαυτού).
Η αξιολόγησή του και η αποτίμηση του κόστους του υπόκειται στη γνώμη των καταναλωτών.
Είναι αλήθεια πως υπάρχουν στοιχεία,δίχως τα οποία η ζωή είναι αδύνατη: ο αέρας,το νερό,το ηλιακό φως.
Μόνο που αυτά παρότι "αντικειμενικά ανεκτίμητα",παρέχονται σχεδόν δωρεάν!
Αντίθετα,ο σπάνιος και διόλου απαραίτητος στη ζωή χρυσός,είναι διαχρονικά πανάκριβος!
Κατ'αντιστοιχία,παρόλο που το αντικείμενο του γιατρού είναι "αντικειμενικά σημαντικότερο" από αυτό της νυχούς,δεν έπεται κατ'ανάγκη πως και η αμοιβή του θα είναι υψηλότερη.
Στην αγορά,ένα σωρό παράμετροι καθορίζουν το ύψος των αμοιβών και μια σημαντικότατη είναι η αναλογία προσφοράς/ζήτησης.
Όσο ο αριθμός των γιατρών θα υπερβαίνει συντριπτικά τον αριθμό των νυχούδων,τόσο το συγκριτικό τους πλεονέκτημα θα εξανεμίζεται.
Λυπηρό μεν για τους γιατρούς, σοκαριστικό για τους κήνσορες του κοινωνικού σνομπισμού,αλλά απολύτως αληθές και-κατά τη γνώμη μου-δημοκρατικότατο!

Προφανώς το πρόβλημά μας-των γιατρών-είναι άλλο: δε βγάζουμε πλέον αρκετά χρήματα!
Ο δείκτης αποδοτικότητας του επαγγέλματος (απόδοση/επένδυση) έχει καταβαραθρωθεί.
Αληθές,αλλά δε φταίει η κοινωνία γι'αυτό,ούτε βέβαια οι νυχούδες!


Στα περισσότερα- δυστυχώς- επαγγέλματα,ανάμεσα στον παραγωγό και στον καταναλωτή,παρεμβάλλεται η κρατική ρυθμιστική δράση! Αυτό σημαίνει πως η αμοιβή του επαγγελματία,δεν αποτυπώνει την αξιολόγηση του έργου του από πλευράς καταναλωτών (δηλαδή της ζωντανής κοινωνίας των πολιτών),αλλά έχει διαμορφωθεί από ποικίλες εκφράσεις του κρατικού παρεμβατισμού (επιδοτήσεις,μπόνους,περιορισμούς στον ανταγωνισμό,φορολογικές επιβαρύνσεις κλπ).Το τελικό αποτέλεσμα,είναι σχεδόν πάντα οι παρεχόμενες υπηρεσίες να υπερκοστολογούνται σε σχέση με το πραγματικό αντίκρυσμα που οι πολίτες θα κατέβαλλαν γι'αυτές.
Το ιατρικό επάγγελμα, είναι μια τέτοια μορφή παροχής υπηρεσιών η οποία τελεί υπό την ασφυκτική κηδεμονία της κρατικής παρέμβασης.
Οι όροι ασκήσεώς του, ο αριθμός των ασφαλισμένων που θα εξετάζονται μηνιαίως,η μηνιαία αποζημίωση του ιατρού,το είδος των φαρμάκων που συνταγογραφούνται και η μηνιαία ποσότητά τους, η δοσολογία τους,το είδος και ο αριθμός των παρακλινικών εξετάσεων που εκτελούνται, η κοστολόγησή τους,το σύνολο των ιατρών που συμβάλλονται με τον ΕΟΠΥΥ και ένα πλήθος ακόμη λεπτομερειών,είναι εξονυχιστικά ελεγχόμενα από το Κράτος!
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα παροχής υπηρεσιών υγείας το οποίο δεν ικανοποιεί ούτε τους λειτουργούς, ούτε τους χρήστες του!
Οι μεν λειτουργοί (ιατροί) υποαμείβονται με μεγάλες καθυστερήσεις, οι δε χρήστες (ασφαλισμένοι) αδυνατούν να εξυπηρετηθούν,παρόλο που έχουν θεωρητικά προ-πληρώσει τους γιατρούς (θεωρητικά,διότι τα χρήματα καταλήγουν...αλλού)!
Ο ΕΟΠΥΥ λοιπόν καρκινοβατεί,αλλά δε φταίνε γι'αυτό οι νυχούδες!

Ίσως όταν αποκατασταθεί κάποιου είδους αμεσότερη συναλλαγή ιατρού-ασθενούς,χωρίς την καταστροφική πατερναλιστική χειραγώγηση της Πολιτείας,να υπάρξουν ικανοποιητικότερα δεδομένα.
Ο χώρος δεν επαρκεί για λεπτομέρειες,θα χρειαστεί ξεχωριστή ανάρτηση.
Ως τότε θα χορεύουμε όλοι μαζί (ιατροί και ασφαλισμένοι) το κακόηχο βαλς του ΕΟΠΥΥ,πατώντας συνέχεια τα πόδια μας και, ψάχνοντας για αποδιοπομπαίους τράγους θα κοιτάμε με μίσος τις νυχούδες!

Κορίτσια, εγώ πάντως είμαι μαζί σας!

13/7/2012

Περί ειρήνης

Ο Ζακ γεννήθηκε στο Στρασβούργο το 1857.Στα 13 του γνώρισε για πρώτη φορά τον αναγκαστικό ξεριζωμό απ'τη γη του,καθώς οι προελαύνοντες Πρώσοι ανάγκαζαν τους Γάλλους σε συνθηκολόγηση.Αργότερα,ώριμος άντρας πια το 1914,ξανάπαιρνε το δρόμο της προσφυγιάς κάτω απ'τις φλόγες του Μεγάλου Πολέμου.Η μοίρα του επιφύλαξε και τρίτο ξεριζωμό,στα βαθιά του γεράματα,καθώς το φθινόπωρο του 1940 τα τεθωρακισμένα του Γκουντέριαν διέσπαγαν το Σεντάν και ξεκινούσαν την κατάκτηση της Γαλλίας απ'τους ναζί.

Η εμπειρία εκατομμυρίων Γάλλων δε διέφερε απ'αυτήν του Ζακ.Μέσα σε εβδομήντα χρόνια,τρεις γαλλο-γερμανικοί πόλεμοι και εκατομμύρια θυμάτων ένθεν κακείθεν διαμόρφωσαν αισθήματα αμοιβαίου μίσους!
Το 1962,ο καγκελλάριος Adenauer της Δυτ.Γερμανίας,συνάντησε το Γάλλο Πρόεδρο De Gaulle και δύο χρόνια αργότερα υπέγραψαν μια ιστορική συνθήκη συμφιλίωσης.
Πάνω σ'αυτή τη βάση,δυο δεκαετίες αργότερα,το 1984, Helmut Kohl και Francois Mitterand ενώνουν τα χέρια στο Verdun,τον τόπο όπου οχτακόσιες χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις μάχες του 1916.
Οχτακόσιες χιλιάδες νεκροί!
Σαν να χάνεται ξαφνικά,μια ολόκληρη Θεσσαλονίκη!
'Η,εναλλακτικά,σαν να ερημώσουν αύριο η Κρήτη,οι Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα!

Υπάρχουν άραγε πολιτικές αποτροπής των πολεμικών συγκρούσεων και προκρίσεως της ειρηνικής διευθέτησης και,αν ναι,ποιες είναι αυτές?

Ο Ηράκλειτος υποστήριζε πως "πόλεμος πάντων μεν πατήρ" και αρκετοί συμφωνούν μαζί του.
Από τη μια μεριά οι οπαδοί της εθνοφυλετικής καθαρότητας,της εθνικιστικής υπεροχής,της αναζήτησης εξωτερικών και εσωτερικών απειλών,της διακήρυξης αποκαταστάσεων των ιστορικών "αδικιών που υπέστη το έθνος".Η συντηρητική εθνικιστική ιδεολογία προπαγανδίζει τη σύγκρουση,καλεί σε πολεμική επαγρύπνηση,παιανίζει ύμνους "πατριωτικής αποκατάστασης" σε βάρος πάντοτε των "εχθρών".Πρόκειται για το θεωρητικό υπόβαθρο του ιμπεριαλισμού που οδήγησε στον Ά και ΄Β Παγκόσμιο πόλεμο!

Από την άλλη πλευρά του φάσματος,βρίσκονται οι κήρυκες της μαρξιστικής "πάλης των τάξεων".Ερμηνεύουν την ιστορική εξέλιξη ως συνέπεια αέναων κοινωνικών συγκρούσεων.Η προοπτική της συνεργασίας τους είναι ξένη,η κοινωνία είναι γι'αυτούς το εποικοδόμημα των κοινωνικών ανισοτήτων,τα άτομα δε διαθέτουν ξεχωριστή συνείδηση άλλη απ'αυτήν που η κοινωνική τους τάξη διαμορφώνει,τα μέλη κάθε τάξης συνασπίζονται σε κοινά συμφέροντα και η τάξη των προλετάριων είναι "ιστορικά προορισμένη" να καταλύσει την άνιση κοινωνία και να εγκαθιδρύσει το επίγειο βασίλειο του σοσιαλισμού και το τέλος της Ιστορίας! Αυτό βέβαια θα προκύψει μέσα απ΄τη σύγκρουση και τη βίαιη ανατροπή του αστικού καθεστώτος!
Η αντίληψη αυτή γέννησε τη Ρωσική επανάσταση του 1917 και το επακόλουθο πραξικόπημα των Μπολσεβίκων το 1918, την επανάσταση των Γερμανών Σπαρτακιστών (1919-1921),τη μεγάλη πορεία του Μάο (1926-1948) προς την εξουσία και τις άλλες απόπειρες σοσιαλιστικής επικράτησης που γνώρισε ο 20ος αιώνας.

Δύο σημαντικές σχολές πολιτικής σκέψης,η συντηρητική και η σοσιαλιστική υιοθετούν ιδεολογίες σύγκρουσης (οι μεν με τους εθνικούς,οι δε με τους κοινωνικούς "εχθρούς")!
Είναι σαφές πως καμία ειρηνική διευθέτηση δεν προάγεται μέσω συγκρουσιακών προοπτικών.
Τόσο ο εθνικιστικός συντηρητισμός όσο και ο σοσιαλισμός,πριμοδοτούν την πολιτική σύγκρουση και όχι την ειρηνική συνύπαρξη.
Και οι δυο βέβαια,το πράττουν επικαλούμενοι-μακροπρόθεσμα-την ειρήνη.Πρόκειται όμως για το είδος εκείνο της ειρήνης που προκύπτει από τη φυσική εξόντωση του αντιπάλου. Όταν κάθε αντίθετη άποψη εκλείψει,επικρατεί πράγματι ειρήνη: η ειρήνη του νεκροταφείου...

Περιττεύει να προσφύγω σε παραδείγματα,ειδικά προκειμένου για τη χώρα μας.Αρκεί μόνο να δει κανείς την πολιτική κάλυψη της βίας που παρέχουν εθνικισμός και σοσιαλισμός κατά περίπτωση.
Η ρατσιστική βία της "Χρυσής Αυγής" εναντίον των αλλοεθνών έχει ήδη αποκτήσει πολιτική νομιμοποίηση από μισό εκατομμύριο Έλληνες που την ανέδειξαν κοινοβουλευτική εκπρόσωπό τους!
Η καταστροφολαγνεία των λογής μπαχαλάκηδων,έχει εδώ και χρόνια πολιτικά δικαιολογηθεί από τη ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ,δηλαδή του κόμματος που συνιστά σήμερα την αξιωματική αντιπολίτευση, εκπροσωπώντας ένα εκατομμύριο εξακόσιες πενήντα χιλιάδες Έλληνες!
Πλάι σ'αυτούς,οι οπαδοί της κομμουνιστικής ορθοδοξίας,δικαιώνουν πολιτικά τις βιαιοπραγίες του ΠΑΜΕ κατά περίπτωση (βλ.λιμάνι Πειραιά,χαλυβουργική κλπ).Άλλοι διακόσιοι εβδομήντα χιλιάδες πολίτες,υιοθετούν την επιλεκτική βία ως μέθοδο πολιτικής συνδιαλλαγής!
Δύο εκατομμύρια άνθρωποι,το 30% των εκλογέων στην Ελλάδα,αποδέχονται τη βία!
Αν συνυπολογίσουμε και όσους βρίσκονται διασκορπισμένοι στα υπόλοιπα κόμματα,εύκολα μπορεί να υποθέσει κανείς πως ο ένας στους δυο Έλληνες σήμερα,πιστεύει στη βία,την επικαλείται,την υιοθετεί...

Παλαιότερα,επί "υπαρκτού",οι ανά τον κόσμο σοσιαλιστές καταδίκαζαν τους "πολέμους του καπιταλισμού" ομνύοντας στη σοσιαλιστική ειρήνη!
Τα κινήματα των "ειρηνιστών" εναντιώνονταν στα "πυρηνικά όπλα" με αξιοζήλευτη επιλεκτικότητα: επρόκειτο πάντοτε για τα όπλα των "φονιάδων των λαών" και ουδέποτε για τα αντίστοιχα των "συντρόφων"! Πολύ γρήγορα,η πρακτική αυτή απαξίωσε το ειρηνιστικό κίνημα στη συνείδηση των ειλικρινών ειρηνόφιλων,αναδεικνύοντας την πραγματική του ταυτότητα ως πολιτικής παραφυάδας του σοσιαλιστικού κινήματος.Η ειρήνη ήταν μιας πρώτης τάξης βιτρίνα για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων πολιτικών στοχεύσεων.
Η κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού και η πολιτική τους απαξίωση ως συνηγόρων του πολιτικού ολοκληρωτισμού και της οικονομικής εξαθλίωσης,οδήγησε στην εξαφάνιση και των όμορων "ειρηνιστικών" κινημάτων.

Φιλοπόλεμος λοιπόν ιστορικά ο εθνικισμός και ο σοσιαλισμός!
Υπάρχει εναλλακτική φιλειρηνική πρόταση?
Δυστυχώς η απάντηση δεν μπορεί να είναι μονολεκτικά καταφατική.
Πριν επιχειρήσουμε να την εκφέρουμε,είναι αναγκαίο να ανιχνεύσουμε τα προ-απαιτούμενα της επιλογής της ειρηνικής διευθέτησης,όπως προέκυψαν απ'την ιστορική εμπειρία.

Πρώτο ζητούμενο,η ανεκτικότητα (tolerance) απέναντι στον "άλλο",το διαφορετικό από εμάς,αυτόν που μιλάει άλλη γλώσσα,πιστεύει άλλο Θεό ή κανένα Θεό,έχει άλλες συνήθειες διατροφής,έχει διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό,διαφορετικό χρώμα δέρματος,ήθη και έθιμα που μας φαντάζουν "παράξενα",άλλα αισθητικά γούστα στην τέχνη,τη μουσική,τη λογοτεχνία,τον έρωτα κ.ο.κ
Η ανεκτικότητα εισάγεται ιστορικά από τον John Locke το 1685, με την περίφημη "Epistola de Tolerantia" όπου επιχειρείται η θεωρητική υπεράσπιση του δικαιώματος στην ανεξιθρησκεία.
Φιλελεύθερο λοιπόν το πρώτο ζητούμενο της ειρήνης-η ανεκτικότητα.

Ένα δεύτερο ζητούμενο είναι η προοπτική της κοινωνικής συνεργασίας (co-operation) και η πρόκρισή της σε αντιδιαστολή με αυτήν της αντιπαράθεσης (opposition) .Συνήγοροι της κοινωνικής συνεργασίας είναι -ξανά-ο φιλελευθερισμός,αλλά και η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία ενώ,στοιχεία αποδοχής της κοινής μοίρας της κοινότητας ανιχνεύει κανείς και στο συντηρητισμό.Εκείνο που διαφοροποιεί τις ιδεολογίες είναι το "όραμα" χάριν του οποίου προκρίνουν τη συνεργασία.Οι φιλελεύθεροι την προκρίνουν στο όνομα της οικονομικής ανάπτυξης που τη θεωρούν προυπόθεση κάθε πολιτικά εξελισσόμενης κοινωνίας.Οι σοσιαλδημοκράτες την προκρίνουν χάριν της κοινωνικής ειρήνης την οποία θεωρούν επιτεύξιμη μέσα σε συνθήκες άμβλυνσης των οικονομικών ανισοτήτων.Οι συντηρητικοί την προκρίνουν εν ονόματι ενός υπέρτατου χρέους των πολιτών απέναντι στο έθνος και την ιστορία του.
Αν μπορούσα να σκιαγραφήσω αδρά τα κίνητρά τους,θα έλεγα πως οι φιλελεύθεροι επικαλούνται οικονομικά,οι σοσιαλδημοκράτες ηθικά,οι συντηρητικοί μεταφυσικά κίνητρα.

Τρίτο και εξίσου σημαντικό προαπαιτούμενο,σε επίπεδο πολιτικής πρακτικής,είναι η αποδοχή του κοινοβουλευτισμού (parliamentarism) έναντι άλλων προκρινόμενων μορφών πολιτικής εκπροσώπησης,όπως η άμεση δημοκρατία των λαϊκών συμβουλίων (soviet).Φιλελεύθεροι και σοσιαλδημοκράτες είναι ανεπιφύλακτα κοινοβουλευτικοί.Συντηρητικοί και σοσιαλιστές ασκούν κριτική στους κοινοβουλευτικούς θεσμούς και δε διστάζουν να θέτουν την ισχύ τους εν αμφιβόλω, προκρίνοντας διαδικασίες μιλιταριστικής (οι συντηρητικοί) ή πεζοδρομιακής (οι σοσιαλιστές) πολιτικής εκτροπής,στο όνομα των επιδιώξεών τους φυσικά.
Η κοινοβουλευτική δημοκρατία ασφαλώς δεν είναι τέλεια.Στην Ελλάδα,επείγει η κατάργηση της βουλευτικής ασυλίας και των τροπολογιών που αναστέλλουν την εφαρμογή των νόμων.Ιστορικά όμως,είναι ο μόνος θεσμός που εξασφαλίζει συνθήκες πολιτικής δημοκρατίας επί μακρόν.Τα σοβιέτ ιστορικά απέτυχαν,υπήρξαν άλλοθι του πολιτικού ολοκληρωτισμού,ενώ φυσικά εξίσου αντιδημοκρατικά παραμένουν τα κάθε λογής στρατιωτικά πραξικοπήματα.

Θα προσθέσω και ένα τέταρτο προ-απαιτούμενο κοινωνικής ειρήνης: το σεβασμό των μειονοτήτων.
Πρόκειται για στοιχείο ποιοτικής ανάδειξης του κοινοβουλευτισμού.Η πλειοψηφία κυβερνά,αλλά οι μειοψηφίες πρέπει να γίνονται ανεκτές.Αλλιώς,διολισθαίνουμε σε κοινοβουλευτικούς αυταρχισμούς,στην τυραννία των πλειοψηφούντων.Η ανεκτικότητα και η κοινοβουλευτική διαβούλευση,επιτάσσουν το σεβασμό στις απόψεις των μειοψηφιών και από ηθικής απόψεως στην αποτίμηση του μειονοτικού με όρους σεβασμού αντί βίαιης επιβολής.Φιλελευθερισμός και σοσιαλδημοκρατία συμβαδίζουν και εδώ.

Ανακεφαλαιώνοντας,υποστηρίζω πως οι ιδεολογικοί χώροι που προκρίνουν με συνέπεια την προοπτική της κοινωνικής ειρήνης και αποκηρύσσουν τη βίαιη πολιτική σύγκρουση,είναι ο φιλελευθερισμός και η σοσιαλδημοκρατία.Ασφαλώς δεν ταυτίζονται,διαφοροποιούνται σε ζητήματα κοινωνικής πρακτικής (ηθική αποτίμηση της οικονομικής ανισότητας,όρια της κρατικής παρέμβασης, στάση απέναντι στον οικονομικό ανταγωνισμό,πολιτικές καταπολέμησης της φτώχειας,προσδιορισμός της ιδιωτικής σφαίρας του ατόμου κ.α).
Αλλά παραμένουν χώροι προαγωγής της πολιτικής ειρήνευσης,έστω και αποσκοπώντας σε διαφορετικές κοινωνικές προοπτικές.
Είναι και αυτός ένας λόγος που επιβάλλει το συνεχή δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ τους.

10/7/2012

Ταξίδι για πάντα

Ιούλιος,ο ευλογημένος μήνας του καλοκαιριού...
Τα ατέλειωτα παιδικά μεσημέρια με Μπλεκ και Ελ Ζαμπάτο.
Τα όμορφα ξανθά κορίτσια απ΄την Αθήνα με τα υπέροχα ονόματα: η Έλσα,η Τζούλια,η Έφη...
Το αγέρι που δέρνει την αμμουδιά στο κάστρο,κουβαλώντας φύκια και όνειρα στη θάλασσα.
Η ποδηλατάδα στο ηλιοβασίλεμα.
Το μπάσκετ και οι πορτοκαλάδες στο πλαστικό μπουκάλι.
Το ποδόσφαιρο στα ξεραμένα τηγάνια στις αλυκές.
Το κρυφτοκυνηγητό στα στενά.
Η βραδινή βόλτα,τα βλέμματα,τα κρυφά χαμόγελα.
Η μυρωδιά του δέρματός της στο πάρκο,κάτω απ'τα πεύκα κι ο άνεμος ανάμεσα στα καϊκια του καρνάγιου.
Το μυστικό νυχτερινό μπάνιο και η ροζ θάλασσα της ανατολής.
Τα αρμυρά της χείλη,τα βρεγμένα μαλλιά της,η ευτυχία μου αιχμάλωτη στα μάτια της...
Το ατελείωτο θερινό σινεμά που στοίχειωσε μέσα μου για πάντα!

Όλα επιστρέφουν κάθε Ιούλιο,όλα είναι ζωντανά,αρκεί μόνο ν'αποτινάξουμε το σεντόνι της ρουτίνας.
Ιούλιος και γαλάζιο χρώμα καλοκαιρινό.
Απόδραση στην παιδικότητα.

(Η φωτογραφία απ'τη λεωφόρο του Ειρηνικού Ωκεανού,όπως αξίζει κανείς να την ταξιδεύει: με μοτοσικλέτα,κυνηγώντας τον ορίζοντα...)

4/7/2012

Παρόντες...

Robert Falcon Scott (1868-1912)-Βρετανός εξερευνητής.Εξαφανίστηκε στο Νότιο Πόλο το 1912 κατά τη διάρκεια χιονοθύελλας,τριακόσια μέτρα πριν φτάσει στο καταφύγιο,μαζί με τους συντρόφους του.Ταξίδεψαν απογοητευμένοι (ο Amundsen είχε προλάβει να φτάσει πρώτος στον Ν.Πόλο και να υψώσει τη Νορβηγική σημαία) για να μην επιστρέψουν ποτέ...
Το μεγαλείο του ανθρώπου που δαμάζει τα στοιχεία της φύσης,αναζητώντας το απροσπέλαστο,κρίνοντας κάθε όριο σαν πρόκληση υπέρβασης,φέρνοντας τη φύση στα μέτρα του,μπολιάζοντας τη γη με την ηθική του ανθρώπινου είδους,εκτινάσσοντας στο σύμπαν την εκκωφαντική σιωπή της υπαρξιακής του κραυγής.
Εξερευνητές,θαλασσοπόροι,τυχοδιώκτες,κυνηγοί του ορίζοντα και του άγνωστου που εκτείνεται πέρα  απ'την εμπειρία: αληθινοί ήρωες!
Εξαφανίστηκαν (προσωρινά,τα σώματά τους βρέθηκαν οχτώ μήνες αργότερα),αλλά δε θα ξεχαστούν ποτέ...

Andreu Nin (1892-1937)-Ισπανός σοσιαλιστής,εντάχθηκε στους τροτσκιστές και πολέμησε στις τάξεις του POUM στον Ισπανικό εμφύλιο.Το 1937 "εξαφανίσθηκε" στη Βαρκελώνη.Δεκαετίες αργότερα έγινε γνωστό πως είχε απαχθεί και εκτελεστεί από πράκτορες της NKVD (σταλινική υπηρεσία ασφαλείας,μαμά της μεταγενέστερης KGB).Στο γνωστό σύνθημα-ερώτηση των συντρόφων του "donde esta Nin?" (πού είναι ο Νιν?) ,οι σταλινικοί απαντούσαν με ωμότητα "En Salamanca o en Berlin" (τα αντίστοιχα κέντρα των φιλοναζιστών της εποχής)...
Αγνοί ιδεολόγοι που κάποτε πίστεψαν σ'έναν καλύτερο κόσμο και δόθηκαν ολόψυχα στην επανάσταση!Πόσοι προδόθηκαν από πρώην συντρόφους,στο όνομα της "ιδεολογικής καθαρότητας" που δεν ήταν άλλο από μασκαρεμένος απολυταρχισμός! Πόσους πήρε στο λαιμό του ο "πατερούλης-Στάλιν",ο "μεγάλος τιμονιέρης-Μάο",ο Πολ-Ποτ,ο Τσαουσέσκου,ο Χόνεκερ,ο "κομμαντάντε Φιντέλ"...
Ζωντανή θα μένει πάντα η ουτοπία-αδιάφορο αν η λογική την αντιστρατεύεται-για έναν κόσμο ονειρικής πανανθρώπινης συναδέλφωσης.Υπόμνηση ίσως του χαμένου παράδεισου, η φαντασίωση αυτή θα στοιχειώνει τα ανθρώπινα όνειρα στο διηνεκές και θα συγκινεί διαχρονικά.
Τιμή σ'όσους ειλικρινά την πίστεψαν,είτε γελάστηκαν,είτε προδόθηκαν,είτε "εξαφανίστηκαν" σε σκοτεινές ιστορικές σελίδες! Τι κι αν ιδεολογικά χώρισαν οι δρόμοι μας,υπήρξα κάποτε νέος με αριστερές αντιλήψεις και θυμάμαι την αίσθηση...Άλλωστε,θεμελιώδες φιλελεύθερο καθήκον είναι ο σεβασμός της διαφορετικότητας.Το δικαίωμα στην ατομική γνώμη το αναγνωρίζω για όλους (ακόμη και για τους θύτες).

Raul Wallenberg (1912-1947)-Σουηδός διπλωμάτης,πρέσβης της χώρας του στην υπό ναζιστική κατοχή Ουγγαρία,διέσωσε με την πολιτική του χιλιάδες Εβραίους από τις εκτελέσεις.Το 1947 απήχθη και τα ίχνη του χάθηκαν! Με τη στάση του,ερχόμενος σε αντίθεση με την επίσημη πολιτική της φιλοχιτλερικής Σουηδίας,προέκρινε το ρόλο του ανθρώπου από αυτόν του διπλωματικού υπαλλήλου.Διασώζοντας συνανθρώπους του,διέσωσε την τιμή της Σουηδίας και της ανθρωπότητας.
Από την Αντιγόνη που αψηφά το Κράτος της για να θάψει το νεκρό αδερφό της και από τον Προμηθέα
που αψηφά τους θεούς για να μπορεί να επιλέγει ελεύθερα,διαχέεται ανά τους αιώνες το ανυπόταχτο πνεύμα της ανθρώπινης ελευθερίας.Πάντοτε θα υπάρχει ο μόνος απέναντι στο πλήθος που θα υπερασπίζεται την επιλογή του.Πάντοτε θα με συγκινεί αυτή η επιλογή,αρκεί να συνεπάγεται ζωή και όχι θάνατο.Είναι εύκολο να εξολοθρεύεις ανθρώπους στο όνομα του οποιουδήποτε "ιδανικού".
Πόση δύναμη όμως χρειάζεται να τους διασώζεις δίχως προαπαιτούμενα,δίχως να σ'ενδιαφέρει αν "το αξίζουν",από πίστη και μόνο στην ιερότητα της ζωής,από σεβασμό στο δικαίωμα του καθενός μας να διαβεί απ'αυτόν τον κόσμο δίχως ν'απολογείται για το χρώμα του,για την καταγωγή του,για τη γλώσσα που μιλάει,για τα ρούχα που φοράει,για το θεό που πιστεύει ή αγνοεί...
Είναι πάντοτε δυσκολότερη η επιλογή της ζωής!

Τρεις άνθρωποι,τρεις "εξαφανίσεις",τρία υποδείγματα ζωής.
Χιλιάδες άλλοι πέρασαν,ακόμη περισσότεροι θα υπάρξουν λιγότερο ή περισσότερο γνωστοί.
Αν κάτι δείχνει η ιστορία τους είναι πως αληθινή εξαφάνιση δεν υπάρχει,πρόκειται για φυσική εξόντωση.Ένας άνθρωπος δεν εξαφανίζεται εύκολα.Πόσο μάλλον οι χιλιάδες που κατά καιρούς "εξαφάνιζαν" τα καθεστώτα τύπου Πινοσέτ-Βιντέλα-Αμίν Νταντά και οι ανά τον κόσμο εκδοχές των σοσιαλιστικών παραδείσων.

Το άλλο,που μένει διαχρονικά ως μήνυμα,είναι χαραγμένο στον Άγνωστο Στρατιώτη:
"ανδρών επιφανών,πάσα γη τάφος"...

29/6/2012