Από τη θεωρία στην πράξη

"Αρνούμαι το δικαίωμα οποιουδήποτε-ατόμου ή ομάδας-να εγκαταστήσει μια Ιερά Εξέταση της σκέψης.Η σκέψη πρέπει να είναι ελεύθερη!Οι κοινωνικές μου απόψεις ή οι πολιτικές μου θέσεις είναι προσωπική μου υπόθεση.Δεν οφείλω καμία απολογία γι'αυτές.Η ατομική πολιτική ευθύνη αρχίζει μόνο τη στιγμή που η σκέψη μετατρέπεται σε πράξη! Ποτέ πριν! Η ελεύθερη σκέψη-που προϋποθέτει φυσικά ελευθερία λόγου και τύπου-μπορεί κατ'εμέ να συνοψιστεί στο εξής: κανείς νόμος για τις απόψεις-καμία άποψη έγκλημα..."

(Alexander Berkman,απολογία στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Μετανάστευσης των ΗΠΑ το 1919,λίγο πριν την απόταξή του- παρατίθεται από Emma Goldman στο "Living my Life").



Ο διάσημος αναρχικός του περασμένου αιώνα,σκιαγραφεί το μεγάλο διαχρονικά πολιτικό ζητούμενο,την ελεύθερη σκέψη,πατώντας πάνω στους δύο βασικούς άξονες που θεμελιώνουν τον αναρχισμό: το σοσιαλιστικό (διάσταση θεωρίας-πράξης) και το φιλελεύθερο (καμία πράξη δε συνιστά παρανομία αν δεν παραβιάζει κείμενο νόμο, λατινιστί  nulla poena sine lege).

Θα προσπαθήσω να διερευνήσω κατά πόσον οι δυο αυτοί άξονες οδηγούν πράγματι σε πολιτικές συνθήκες περισσότερης ελευθερίας.

Η μαρξιστική αντίληψη που διαχωρίζει τη θεωρία απ'την πράξη,πηγάζει υποθέτω από το φιλοσοφικό υλισμό που προκρίνει τις υλικές συνθήκες της ζωής ως κατευθυντήρια δύναμη της ανθρώπινης συμπεριφοράς.Σύμφωνα με την αντίληψη αυτή, όχι μόνο η πράξη συνιστά υπέρτερη ενέργεια,αλλά και η σκέψη καθεαυτή προσδιορίζεται από τους υλικούς όρους διαβίωσης του ανθρώπου. Δεν είναι ο άνθρωπος το αυτόνομο νοούν υποκείμενο που καθορίζει τις επιλογές του,αλλά οι κοινωνικές συνθήκες της ζωής αυτές που καθορίζουν τί θα σκεφτεί και τί θα πράξει ο άνθρωπος.
Ο φιλοσοφικός υλισμός οδηγεί με συνέπεια στον ντετερμινισμό: οι ενέργειες του ανθρώπου είναι προ-αποφασισμένες απ'τους όρους της κοινωνικής του διαβίωσης.
Κατά συνέπεια,κάθε "ατομική επιλογή" ανεξάρτητη από το "κοινωνικό είναι του ανθρώπου" είναι αδιανόητη!
Στο φιλοσοφικό υλισμό δεν υπάρχει χώρος για αυτόνομες ανεξάρτητα σκεπτόμενες προσωπικότητες,αλλά μόνο ένα ιδεατό κοινωνικό περιβάλλον που καθορίζει-εξίσου ιδανικά-τις ζωές των επιμέρους μονάδων του.
Το άτομο έχει συντριβεί,το ίδιο και τα όποια δικαιώματά του. Η ελευθερία υποβαθμίζεται σε "μπουρζουάδικη αξία" και περιφρονείται εν ονόματι "υπέρτερων ιδανικών".

Μιλώντας πρακτικά,είναι αδύνατον να ορίσουμε το σύνορο μεταξύ θεωρίας και πράξης!
Πότε παύει η σκέψη να συνιστά ιδέα και πότε αρχίζει να μετασχηματίζεται σε πράξη ?
Τί άλλο είναι η πράξη παρά η απόπειρα υλοποίησης μιας σκέψης?
Τί άλλο συμβαίνει κατά την προσπάθεια εφαρμογής μιας ιδέας,παρά η έμπρακτη δοκιμασία της αξίας της?
Πώς αλλιώς αντιλαμβάνεται κανείς τη φενάκη μιας ιδέας, παρά από τη διάσταση ανάμεσα σ'αυτό που φαντάζονταν πως θα συνέβαινε και σ'αυτό που πραγματικά συνέβη?
Πόσοι μπορούν να το καταλάβουν αυτό και πόσο η κρίση τους επηρεάζεται από τις υλικές συνθήκες διαβίωσής τους?
Περαιτέρω,από όσους μπορούν να αντιληφθούν την εξαπάτηση,πόσοι έχουν την πνευματική εντιμότητα της αυτοκριτικής?
Ακόμη λιγότεροι απ'αυτούς,πόσοι άραγε έχουν το ηθικό σθένος να αποκηρύξουν το αλλοτινό όραμα που υλοποιήθηκε ως εφιάλτης?

O ίδιος ο Berkman όταν αποπειράθηκε να δολοφονήσει το βιομήχανο Frick προέβαινε σε πράξη ή έδινε ένα "παράδειγμα επαναστατικής θεωρίας"? Η πράξη του στρέφονταν εναντίον ενός ανθρώπου ή ενός συμβόλου? Ήταν κοινό έγκλημα ή πολιτική πράξη? Και πώς μπορεί κανείς να διαχωρίσει το πρόσωπο Frick από το βιομήχανο Frick? Ποιός νομιμοποιείται να κάνει το διαχωρισμό? Ποιός αποφασίζει ποιά ιδιότητα διασώζει και ποιά καταδικάζει έναν άνθρωπο? Τα ερωτήματα δεν έχουν τελειωμό...


Η συζήτηση για τη "διάσταση" θεωρίας και πράξης έχει αποκτήσει ανεκδοτολογικά χαρακτηριστικά στο σοσιαλιστικό χώρο.Νομίζω πως αυτό οφείλεται σε δυο παράγοντες:
α) την "ελαφρά τη καρδία αποδοχή" αυτής της διάστασης ως τεκμηριωμένης και ευκρινούς και
β) την υποτίμηση του παράγοντα "σκεπτόμενος άνθρωπος".
Σε κάθε περίπτωση,ο μαρξιστικός πυλώνας αναζήτησης πολιτικής ελευθερίας,αποδεικνύεται καταλυτικός: όχι μόνο δεν ευοδώνει,αλλά καταργεί έμπρακτα τις ατομικές ελευθερίες!
Τα ιστορικά παραδείγματα επιβεβαιώνουν αυτή την εκτίμηση.

Αλλά και ο φιλελεύθερος πυλώνας έχει μερική μόνο επιτυχία.
Το ρητό "nulla poena sine lege" είναι ένας σχετικά ασφαλής μπούσουλας για να προστατεύει τους πολίτες από την κρατική αυθαιρεσία,αλλά προϋποθέτει πως η Πολιτεία στην οποία εφαρμόζεται έχει ήδη αποδεχθεί τα δικαιώματα του ανθρώπου (ζωή,ιδιοκτησία,ελευθερία λόγου-τύπου-ΜΜΕ,αυτοδιάθεση σώματος,ελεύθερη καλλιτεχνική έκφραση,ανεξιθρησκία,ελευθερία συνάθροισης και μετακίνησης,τεκμήριο αθωότητας κλπ).
Διαφορετικά,σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς, που έχει νομοθετήσει π.χ την ομοφυλοφιλία ως ποινικό αδίκημα, το "nulla poena sine lege" είναι κενό γράμμα. Όταν έχει ήδη νομικά προβλεφθεί η καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, η επίκληση του νόμου είναι βήμα προς την υποδούλωση και όχι προς την πολιτική απελευθέρωση.

Οι μαρξιστές ορθά έχουν επισημάνει το ρόλο του νομικού κώδικα ως στοιχείου συντήρησης του αστικού καθεστώτος και συνεπώς,είναι εύλογα επιφυλακτικοί απέναντί του.
Οι φιλελεύθεροι ορθά επίσης περιγράφουν το ρόλο του Νόμου ως θεματοφύλακα της κοινωνικής ειρήνης (αφού προστατεύει την εύρυθμη λειτουργία του αστικού κοινοβουλευτισμού).
Και οι δυο έχουν δίκιο από τη σκοπιά της ανάλυσής τους.
Γι'αυτό και σε επίπεδο πολιτικής πρακτικής,τα κόμματα της αριστεράς είναι πάντοτε υπέρ μιας ελαστικής ερμηνείας των αστικών διατάξεων,ενίοτε και υπέρ της "επαναστατικώ δικαίω" παραβίασής τους.
Οι φιλελεύθεροι αντίθετα,ζητούν αυστηρή Νομοκρατία (rule of the Law),για τους αντίθετους λόγους.

Ο Hayek στο "Road to serfdom" ορίζει την πολιτική ελευθερία ως "απουσία καταναγκασμού" ("lack of coercion"),δίνει δηλαδή έναν αρνητικό ορισμό και παραδέχεται πως αδυνατεί να επινοήσει κάποιον προσφορότερο.Η ελευθερία νοείται μόνο ως πολιτική έννοια,άρα ως ένα πολιτειακό χαρακτηριστικό.Πολιτικά ελεύθερη είναι η κοινωνία που απαγορεύει τον καταναγκασμό πολίτη από κάποιον άλλο ή από το κράτος.Φυσικά,απόλυτα ελεύθερη κοινωνία δεν υπάρχει αφού κάποιου βαθμού καταναγκασμός είναι αναπόφευκτος.Το κρίσιμο σημείο εδώ,είναι αυτός να περιορίζεται στη δημόσια σφαίρα του πολίτη και να αφήνει τον ιδιωτικό του χώρο πέραν της κρατικής παρέμβασης.
Πράγματι,όσες κοινωνίες σέβονται και διαφυλάσσουν τον ιδιωτικό χώρο των πολιτών,είναι στατιστικά και οι περισσότερο ελεύθερες.
Και εδώ βέβαια,υπάρχει ο περιορισμός των neigborhood effects: η συμπεριφορά του ιδιώτη στο χώρο του απαγορεύεται να θέτει σε κίνδυνο τα δικαιώματα των "γειτόνων"!
Η φιλελεύθερη προσέγγιση της ελευθερίας,είναι αυστηρά πολιτική και με όρους κοινωνικής εποπτείας.
"Η "ελευθερία" του Ροβινσώνα Κρούσου είναι άνευ νοήματος (Murray Rothbard-Ethics of Liberty)".

Αντίθετα,οι σοσιαλιστές κατά κανόνα συλλαμβάνουν την ελευθερία με όρους προαγωγής των δυνατοτήτων του ατόμου.Γι'αυτό και επιζητούν βελτίωση της κοινωνικής του θέσης και των οικονομικών δεδομένων της ζωής του.Η ελευθερία-σωστά επισημαίνει ο Hayek-συλλαμβάνεται απ'τους σοσιαλιστές ως δύναμη.Όσο περισσότερες δυνατότητες δίνουμε στα άτομα,τόσο περισσότερο τα απελευθερώνουμε απ'τα δεσμά της ανάγκης.Η σοσιαλιστική προσέγγιση της ελευθερίας,είναι πιο ατομοκεντρική,φλερτάρει με το καλλιτεχνικό πρότυπο του Ροβινσώνα που είναι "ελεύθερος στη φύση ".

Ιδού λοιπόν ένα ακόμη παράδοξο: οι "ατομιστές" φιλελεύθεροι ομνύουν στην πολιτική ελευθερία δηλαδή στην ελευθερία εντός της κοινωνίας ενώ,οι "αντι-ατομιστές" σοσιαλιστές θέλγονται από το όραμα της ατομικής απελευθέρωσης από τις κοινωνικές ανάγκες.Ενίοτε και από το όραμα της "εκτός της κοινωνίας ελευθερίας" (αναρχικός σοσιαλισμός).

Και το ταξίδι συνεχίζεται...

15/9/2012

Η άνοδος του φασισμού

Η θεαματική άνοδος της Χρυσής Αυγής είναι γεγονός.

Ας προσπαθήσουμε με ψυχραιμία να ερμηνεύσουμε τα αίτια.

1) Είναι γεγονός πως σημαντικό ποσοστό της σοβαρής παραβατικότητας (εγκλήματα κατά της ζωής,σωματική βία) έχει στατιστικά συσχετιστεί με αδικοπραγούντες αλλοδαπούς.Οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για τα κίνητρα που ωθούν κάποιον στο έγκλημα.Απαιτούν-δικαίως-από την πολιτεία προστασία,εμπέδωση της τάξης,αίσθημα ασφάλειας.Για ποικίλους λόγους,η πολιτεία έχει αποτύχει σ’αυτήν την αποστολή.Η Χ.Α έσπευσε να καλύψει αυτό το κοινωνικό αίτημα με επιτυχία και εισπράττει αναμενόμενη αναγνώριση.Και πάλι τονίζεται πως τον πολίτη δεν τον ενδιαφέρει ποιός επιβάλλει το νόμο και με ποιές μεθόδους,του αρκεί ο νόμος να επιβάλλεται.

Όσοι αμφισβητούμε το απλό αυτό γεγονός-πως δηλαδή η Χ.Α καλύπτει δεδηλωμένες ανάγκες των πολιτών-και αρνούμαστε να το αξιολογήσουμε εν ονόματι θεωρητικών προσεγγίσεων μάλλον βυζαντινολογούμε: εφόσον το κράτος δεν ανταποκρίνεται στην υποχρέωσή του,κάποιος άλλος φορέας θα το υποκαταστήσει νομοτελειακά.Το γεγονός πως αυτός τυγχάνει αποκρουστικός,βίαιος,ρατσιστικός κλπ είναι δευτερεύον για τον πολίτη.Είναι σαν να ζητάμε από κάθε αστυνομικό να είναι ηθικά άμεμπτος,ακέραιος,εμφορούμενος από πολιτικά ορθές αντιλήψεις,προκειμένου να αποδεχτούμε το ρόλο του.

Συμπέρασμα: η έξαρση της εγκληματικότητας και η σύνδεση των αλλοδαπών με τα σοβαρά εγκλήματα,έδωσαν ένα πρώτο έναυσμα στη Χ.Α.

2) Σε συνθήκες κοινωνικής κρίσης,οι ακραίοι πολιτικοί σχηματισμοί ενισχύονται.Αυτό ισχύει και προς τα δεξιά και προς τα αριστερά.Η Χ.Α αποτελεί τον ακροδεξιό πόλο.

3) Ο πολιτικός λόγος της Χ.Α εμπεριέχει ευρέως αποδεκτές στην Ελληνική κοινωνία αντιλήψεις.Ενδεικτικά αναφέρω:

-"οι μετανάστες εξυπηρετούν τα σχέδια της νέας τάξης για τον αφελληνισμό της χώρας" (σενάριο συνωμοσίας εθνικοπατριωτικό)

-"οι κεφαλαιοκράτες/τοκογλύφοι απομυζούν τον παραγωγικό πλούτο του λαού" (σενάριο συνωμοσίας κοινωνιολογικό το οποίο συναντά ιδεολογικά την αριστερή ανάλυση)

-"οι μετανάστες παίρνουν τις δουλειές των Ελλήνων" (σενάριο συνωμοσίας οικονομικού τύπου,σε πλήρη αντίθεση με τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα)

-"για το χάλι μας φταίνε αυτοί που τα φάγανε" (σενάριο ανθρωπολογικής συνωμοσίας,ιδιαίτερα προσφιλές στα λαϊκά στρώματα,με αποχρώσεις αριστερής κουλτούρας σε ό’τι αφορά την προκαταβολική αθώωση του αγνού λαού που έπεσε θύμα των απατεώνων)

-"η Ελλάδα μπορεί να μεγαλουργήσει αν την αφήσουν" (σενάριο παγκόσμιας συνωμοσίας,δημοφιλές κι αυτό στα λαϊκά στρώματα που γνώρισαν την εθνικοκεντρική βασική εκπαίδευση του Ελληνικού κράτους:ολόκληρη η εθνική μας μυθολογία στηρίζεται στο σενάριο των ανθρωπολογικά υπέρτερων Ελλήνων που καταδιώκονται από κακοήθεις ξένους και δεινοπαθούν εξαιτίας δόλιων σχεδιασμών).

4) Η βία είναι κυρίαρχη στην Ελληνική κοινωνία εδώ και δεκαετίες.Τα παραδείγματα δεκάδες: βίαιες καταλήψεις δημοσίων κτιρίων,δρόμων,λιμανιών, βίαιες αντιδράσεις επαγγελματικών ομάδων που νιώθουν ότι θίγονται τα συμφέροντά τους, οδική βία,καθημερινή αστική βία στις πολυκατοικίες,γηπεδική βία,ενδοοικογενειακή βία. Η κουλτούρα της βίας είναι κυρίαρχη είτε ως ιδεολογική εξ αριστερών επιλογή ("βία στη βία του κράτους"),είτε ως απολιτική επιλογή (κοινός τσαμπουκάς) ελλείψει αστυνομικού ελέγχου.Όταν η πολιτεία δεν τιμωρεί παραδειγματικά τους βιαιοπραγούντες,με πρόσχημα ευεργετικές διατάξεις του νομικού κώδικα ή ιδεολογικές ερμηνείες των βίαιων εκδηλώσεων, η βία ως επιλογή εμπεδώνεται στη συνείδηση των πολιτών. Η Χ.Α χρησιμοποιεί ένα ήδη καθιερωμένο μέσον έκφρασης.

5) Σε πολιτικό επίπεδο,πολλαπλά φαινόμενα κοινωνικής βίας,είχαν εδώ και δεκαετίες,είτε την ανοχή είτε την ανοιχτή υποστήριξη μερίδας του πολιτικού κόσμου (κυρίως τμημάτων/τάσεων της αριστεράς).Το ενδεχόμενο η Χ.Α να εκπροσωπεί  το αντίπαλον δέος –την ακροδεξιά βία- στην ως τώρα μονοπωλούσα την πολιτική βία ακροαριστερά, είναι πιθανό.

6) Οι Έλληνες είναι εθισμένοι σε κοινωνιολογική ανάλυση με όρους πολεμικούς: τόσο όσοι ενστερνίζονται τη μαρξιστική ανάλυση ("πάλη των τάξεων"),όσο και όσοι υιοθετούν τα εκλαϊκευμένα σχήματα περί "κοινωνικής ζούγκλας όπου το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό".

Τα πολιτικά κόμματα και οι πολιτικοί συνηθίζουν να αντιδικούν με λεξιλόγιο ακραίας απαξίωσης.

Σ’αυτή τη διαμορφωμένη πολιτική κουλτούρα,κάθε απόπειρα συνεργασίας θεωρείται ηθικά ύποπτη,κάθε συμβιβασμός συνιστά μειοδοσία. Ο λαός είναι εθισμένος σε πολεμικές κραυγές ολοκληρωτικής εξόντωσης του αντιπάλου.

Οι Έλληνες γονείς θεωρούν ασήμαντη αρετή την ανοχή απέναντι στη διαφορετικότητα.

Η μισαλλοδοξία είναι παρούσα ακόμη και στους κόλπους της εκκλησίας (που υποτίθεται πως κηρύσσει το μήνυμα της αγάπης).

Η Χ.Α αποτελεί το ιδεωδέστερο πολιτικό σχήμα έκφρασης αυτής της νοοτροπίας.

7) Το κοινοβούλιο ως πολιτικό σύμβολο έχει πλήρως απαξιωθεί με καθολική ευθύνη των πολιτικών κομμάτων.Η Χ.Α χαρακτηρίζει το πολίτευμα κοινοβουλευτική δικτατορία (συμπλέοντας με την κομμουνιστική φρασεολογία από αντιδιαμετρικές αφετηρίες) και καλλιεργεί τον αντικοινοβουλευτισμό των λαϊκών μαζών.

8) Το οικονομικό σχέδιο της Χ.Α είναι αποκαλυπτικό: Το δημόσιο να μην αποτελεί την τροχοπέδη, αλλά την ατμομηχανή της εθνικής ανάπτυξης. Όπως δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή οικονομία χωρίς την ιδιωτική πρωτοβουλία, έτσι δεν μπορεί να υπάρξει και χωρίς Δημόσιο τομέα. Οι στρατηγικοί τομείς της οικονομίας να ελέγχονται από το εθνικό κράτος. Στον ευρύτερο δημόσιο τομέα η πλειοψηφία των μετοχών να παραμένει στον έλεγχο του δημοσίου.
Ειδικά προγράμματα με προδιαγραφές για την στήριξη της αγροτικής παραγωγής, της βιοτεχνίας, των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, των επαγγελματιών και των νέων. Η αγροτική τράπεζα αποσύρεται από το χρηματιστήριο, γίνεται 100% κρατική και μετατρέπεται σε ουσιαστικό μοχλό ανάπτυξης της αγροτικής παραγωγής (από το site του κόμματος).

Αναβιώνει ο σοσιαλιστικός κορπορατισμός του μεσοπολέμου.Σε όλον τον κόσμο έχει καταστεί σαφές πως η οικονομική ανάπτυξη είναι το παράγωγο της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας.Μόνο στην Ελλάδα του εμπεδωμένου αντικαπιταλισμού χαίρουν ακόμη αναγνωρίσεως αντιλήψεις κρατικών μοντέλων ανάπτυξης.Οι ομοιότητες των οικονομικών αντιλήψεων της Χ.Α με αυτές του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι διόλου τυχαίες (εθνικοσοσιαλισμός και σοσιαλιστική ορθοδοξία έχουν ξανασυναντηθεί και στο παρελθόν).

9) Το σύνδρομο του ψεύτη βοσκού: χρόνια τώρα,έχει γίνει κατάχρηση του όρου φασίστας/φασισμός. Μια μερίδα της αριστεράς τον χρησιμοποιούσε για να απομειώσει συλλήβδην όσους διαφωνούσαν πολιτικά με αυτήν.Είναι ορατός ο κίνδυνος,τώρα που ο πραγματικός φασισμός αναπτύσσεται να καθυστερήσουμε να τον διαγνώσουμε λόγω μιθριδατισμού.Ας μην έχει κανείς αυταπάτες: η ιδεολογία της Χ.Α συνιστά γνήσιο φασισμό.

10) Η -ρητορική τουλάχιστον-προάσπιση εκ μέρους της Χ.Α του χριστιανορθόδοξου ιερατείου (στο όνομα της Ορθοδοξίας) είναι παράγοντας ιδιαίτερα σημαντικός σε μια χώρα με βαθύ θρησκευτικό αίσθημα και άκριτη προσήλωση στην "ιερότητα των παραδόσεων της φυλής".

Αφού περιγράψαμε -ελλιπώς ασφαλώς- κάποιους από τους γενεσιουργούς παράγοντες της Χ.Α, πρέπει να ανιχνεύσουμε και αυτούς που ευοδώνουν σε πρακτικό επίπεδο τη δράση της.
Σταχυολογώ ενδεικτικά κάποιους:

α) Η βουλευτική ασυλία.Χρόνια τώρα συζητάμε για την αναγκαιότητα κατάργησής της.Τώρα που τη χρησιμοποιούν οι βουλευτές της Χ.Α,αναδεικνύεται το ύψος του παραλογισμού της διάταξης.Η άμεση κατάργησή της επιβάλλεται.
β) Η συμπάθεια μέρους της κοινωνίας,στις πρακτικές της Χ.Α.Τα πρόσφατα επεισόδια στις λαϊκές βρήκαν την αμέριστη υποστήριξη των πλανόδιων μικροπωλητών οι οποίοι είδαν κάποιον (αδιάφορο ποιόν) να εφαρμόζει το νόμο και να εκδιώκει τους παράνομους.Η λύση είναι μόνο η εφαρμογή του Νόμου από τα όργανα της πολιτείας.
γ) Η ώσμωση της Χ.Α με στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. Είναι κοινό μυστικό πως η Χ.Α χαίρει μεγάλης αποδοχής στους χώρους της ΕΛ.ΑΣ και αυτό εκφράστηκε και από τα ποσοστά που έλαβε σε αντίστοιχα εκλογικά τμήματα. Το φαινόμενο είναι ιδεολογικά ευεξήγητο αν ανατρέξει κανείς στη θεωρία των συγκοινωνούντων δοχείων και των ιδεολογικά όμορων χώρων (σώματα ασφαλείας/ακροδεξιά, πανεπιστημιακό άσυλο/ακροαριστερά).
δ) Η επικοινωνιακά αδέξια και δεοντολογικά άνιση μεταχείριση της Χ.Α από τα ΜΜΕ,λειτουργεί ως μπούμερανγκ "επιβεβαιώνοντας τον αντισυστημικό ρόλο" της Χ.Α. στη συνείδηση των οπαδών της.Το ίδιο αμήχανη είναι και η πολιτική αντιμετώπιση της Χ.Α: αντί για σοβαρή επιχειρηματολογία αποκαθήλωσης των πολιτικών της θέσεων , υιοθετούνται κραυγές και αισθητικές παρατηρήσεις αποτροπιασμού. Ο φασισμός όμως είναι ιδεολογία και οι ιδέες μόνο με ιδέες αντιμετωπίζονται.

Υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης της Χ.Α?
Κατά τη γνώμη μου η πολιτεία πρέπει να δράσει σε δυο επίπεδα:
-Το πρώτο έχει να κάνει με την άρση των παραγόντων που ευνοούν τη δράση της.Είναι σαφές πως κάποιοι απ'αυτούς δεν μπορούν να εξαλειφθούν άμεσα.Τα δυο βασικά πράγματα που μπορούν να γίνουν άμεσα είναι η άρση της βουλευτικής ασυλίας και η άτεγκτη εφαρμογή του Νόμου (Νομοκρατία-rule of the law)προς κάθε κατεύθυνση.
-Το δεύτερο πρέπει να γίνει σε επίπεδο μυστικών υπηρεσιών.Ας μη γελιόμαστε,κάθε φορέας που βάλλει ευθέως κατά της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας πρέπει να παρακολουθείται.Επισήμανση των βασικών εκφραστών της Χ.Α,στενή παρακολούθησή τους,συνεχής έλεγχος των ενεργειών τους.

Τί προοπτικές υπάρχουν?
Φοβάμαι όχι ευοίωνες.
Τα αντανακλαστικά του κράτους έχουν περιέλθει σε κατάσταση ημιπαραλυσίας.Όταν η ανοχή της κοινωνικής βίας έχει προσλάβει χαρακτηριστικά εθιμικά,είναι δυσχερής η κινητοποίηση για την αντιμετώπισή της.
Η ρητορική της Χ.Α είναι εύηχη κοινωνικά: αντικαπιταλισμός,καταδίκη των πλουσίων,αντιευρωπαϊσμός,μίσος προς την παγκοσμιοποίηση,αντισιωνισμός,αντιαμερικανισμός,υπεπρπατριωτικός εθνικισμός: με εξαίρεση το τελευταίο στοιχείο σε όλα τα υπόλοιπα έχει εθίσει το κοινωνικό σώμα η αριστερή ρητορεία της μεταπολίτευσης.Θα χρειαστεί χρόνο η ιδεολογική αποκαθήλωσή τους.
Τέλος,το επίπεδο της παιδείας του μέσου Έλληνα,αναδεικνύεται σε όλη την τραγική του ανεπάρκεια τώρα που εξέλιπε ο μανδύας του επί πιστώσει ευδαιμονισμού: μια κοινωνία που παρήγαγε τεχνηέντως πτυχιούχους σε σχολές ολοένα φθίνοντος επιπέδου,χορηγώντας πλασματικά εχέγγυα γνώσης και μετατρέποντας τη βασική εκπαίδευση σε διαδικασία παραγωγής απολυτηρίων λυκείου,εμφανίζεται πλέον γυμνή.Είναι μια κοινωνία περιορισμένης παιδείας,καχύποπτη προς τον επιστημονικό λόγο,ευπειθής προς συνωμοσιολογικές θεωρίες και μεταφυσικές κατασκευές ερμηνείας της πραγματικότητας.Ιδανικό έδαφος για την καλλιέργεια-και-της φασιστικής ιδεολογίας...

Ιστορικά,ο βασικός αντίπαλος του φασισμού υπήρξε πάντοτε ο φιλελεύθερος δημοκρατικός καπιταλισμός.Οι χώρες που συνειδητά αντιτάχθηκαν στη φασιστική Ιταλία και ναζιστική Γερμανία σε όλη τη διάρκεια της ιστορικής τους παρουσίας ήταν η Μ.Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Η κομμουνιστική ΕΣΣΔ εξωθήθηκε από το Χίτλερ σε σύγκρουση:μέχρι τότε υπήρξε πιστός σύμμαχος στο διαμελισμό της Πολωνίας και στην προσάρτηση Φινλανδίας,Λετονίας,Λιθουανίας,Εσθονίας.
Στη διάρκεια της απελευθέρωσης της Ευρώπης,μόνο όσες χώρες απελευθερώθηκαν από τις φιλελεύθερες δημοκρατίες βίωσαν αληθινή απελευθέρωση.Όσες ατύχησαν να γνωρίσουν τη σοβιετικού τύπου "απελευθέρωση" προσαρτήθηκαν βίαια στο στρατόπεδο του κομμουνιστικού ολοκληρωτισμού...
Ο συνεπής ιδεολογικός αντίπαλος του φασισμού είναι ο φιλελευθερισμός.Ο κομμουνισμός,ρητορεύει μεν την αντίθεσή του,αλλά ουδόλως απολογείται για την κοινή με το φασισμό πολιτική του πρακτική.
Η περιορισμένη αποδοχή του φιλελευθερισμού από το Ελληνικό κοινωνικό σώμα,είναι ένας ακόμη λόγος που καθιστά δυσχερή την ιδεολογική αντιμετώπιση της Χ.Α.

Ο αγώνας είναι δύσκολος,αλλά η ελευθερία υπέρτατο ιδανικό!

11/9/2012

ΥΓ Σήμερα το ημερολόγιο υπενθυμίζει τη θλιβερή στιγμή της επίθεσης στους δίδυμους πύργους της Νέας Υόρκης.Η Αμερική επούλωσε τις πληγές της και συνεχίζει να αποτελεί τον ασφαλέστερο εγγυητή των πολιτικών ελευθεριών όπου γης. Στην Ελλάδα,το γεγονός αντιμετωπίστηκε χαιρέκακα! Ίσως δεν πρέπει να μας εκπλήσσει-από άποψη κοινωνικού ήθους-το γεγονός πως δέκα χρόνια μετά το τέρας του φασισμού θεριεύει.Η επώασή του είχε από χρόνια δρομολογηθεί... 

Κράτος και Εκκλησία

«Ο πρωθυπουργός διαβεβαίωσε τον αρχιεπίσκοπο πως δεν τίθεται θέμα περικοπής της κρατικής μισθοδοσίας των ιερέων...»

(εφημερίδες-blogs)

«επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα είναι η θρησκεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού...»

(Σύνταγμα της Ελλάδος,άρθρο 3,Βασικές Διατάξεις)

Από τη στιγμή που ένα κράτος δεν προσδιορίζεται ως ανεξίθρησκο,δύο άμεσες συνέπειες προκύπτουν:

Α) Η πολιτειακή του δομή δεν οικοδομείται με όρους κοσμικούς,αλλά σε στενή συσχέτιση με την επίσημη αναγνωρισμένη θρησκεία (εν προκειμένω τη Χριστιανική Ορθόδοξη) και

Β) Όσοι εκ των υπηκόων του κράτους δεν ανήκουν στο επίσημο θρησκευτικό δόγμα,υφίστανται εκ των πραγμάτων σειρά διακρίσεων σε βάρος τους κατά τις συναλλαγές τους με την «Ορθόδοξη Χριστιανική Πολιτεία».Και τούτο κατ’αντίθεση προς ό’τι προβλέπει το Σύνταγμα («Οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου»άρθρο 4,παρ.1 και «Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις» άρθρο 4,παρ.2).

Σε ό’τι αφορά το (Α): η πολιτεία αναλαμβάνει την υποχρέωση να μισθοδοτεί τους λειτουργούς της επίσημης θρησκείας.Οι πολίτες δηλαδή-ακόμη κι αν δεν είναι χριστιανοί ορθόδοξοι-χρηματοδοτούν δια των φόρων τους την Ορθόδοξη εκκλησία της Ελλάδας.

Οι ορθόδοξοι ιερείς συμμετέχουν στην κύρωση επίσημων κρατικών εγγράφων: από την ονοματοδοσία του πολίτη,ως την πιστοποίηση του θανάτου του.Μόλις πριν λίγα χρόνια,επιτεύχθηκε ο διαχωρισμός της ονοματοδοσίας από το χριστιανικό βάπτισμα,αλλά στην πράξη εγείρονται ποικίλης φύσεως ζητήματα στις περιπτώσεις που το όνομα δεν αντιστοιχεί προς το ορθόδοξο εορτολόγιο! Ο πολιτικός γάμος (επίτευγμα της πρώτης κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ) γνώρισε απηνή πόλεμο από την ορθόδοξη εκκλησία και μόλις τα τελευταία χρόνια «ήρθη» το «ασυμβίβαστον» των δυο τελετών,από την πλευρά των ιερέων (τουλάχιστον «off the record»). Η ταφή όμως,εξακολουθεί ν’αποτελεί ζήτημα τριβής μεταξύ εκκλησίας-πολιτείας.Εξαιρουμένων των κομμουνιστών οι οποίοι επιτελούν πολιτικές κηδείες,οι λάτρεις άλλων θρησκειών αλλά και όσοι αυτοβούλως επιθυμούν τη μεταθανάτια καύση αντί της ταφής,δεν μπορούν να ικανοποιήσουν αυτήν τους την επιθυμία εντός της Ελληνικής επικράτειας,λόγω των αντιδρώντων ιερέων/επισκόπων!

Το εκπαιδευτικό σύστημα του κράτους,εντάσσει στις υποχρεώσεις του τη μύηση των μαθητών στις λειτουργίες του επίσημου δόγματος (πρωινή προσευχή,εκκλησιασμός) και συνέχει τον εορτασμό των εθνικών επετείων με την παρουσία των φορέων του επίσημου δόγματος (πανηγυρικός εκκλησιασμός,ομιλίες,παρελάσεις ενώπιον ιερέων κλπ).

Αντίστροφα,στις μεγάλες εορτές της Ορθοδοξίας,συμμετέχουν εκπρόσωποι των ενόπλων δυνάμεων! Υποδοχή «αγίου φωτός» με τιμές αρχηγού κράτους (!) και ανάκρουση εθνικού ύμνου (!), λιτάνευση του επιταφίου από στρατιωτικό άγημα (!), παρουσίαση όπλων ενώπιον θρησκευτικών συμβόλων κλπ. 

Η αστυνομική ταυτότητα κάθε πολίτη (κρατικό έγγραφο,χορηγούμενο για λόγους αστικής ασφάλειας) εμπεριέχει υποχρεωτικά τη δήλωση του θρησκεύματός του («κατά προτίμηση του επίσημου»,φυσικά). Νωπές είναι ακόμη οι διαδηλώσεις για «τις ταυτότητες» στις οποίες καλούσαν οι ιερείς τον «ευσεβή λαό»,εναντίον της σχετικής πρωτοβουλίας της τότε κυβέρνησης (πάλι ΠΑΣΟΚ). Το ζήτημα τελικά επιλύθηκε με το συνηθισμένο στην Ελλάδα τρόπο: «στα μουλωχτά»!

Η διαδικασία απονομής δικαιοσύνης,αλλά και η ανάληψη των καθηκόντων των κρατικών λειτουργών εποπτεύονται από την απόδοση όρκων εν ονόματι της επίσημης θρησκείας.Σε σκληροπυρηνικότερες πολιτείες,όπως ορισμένες ισλαμικές,ο ίδιος ο νομοπαρασκευαστικός κώδικας αποτελεί πιστό αντίγραφο των ιερών κειμένων του επίσημου δόγματος.Αλλά και στην Ελλάδα,ας θυμηθούμε πως η αποποινικοποίηση της μοιχείας («αμάρτημα» σύμφωνα με τη χριστιανική αντίληψη,αλλά όχι «αδίκημα» σύμφωνα με την κοσμική) συντελέστηκε μόλις το 1981,από την πρώτη κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ.

Σε ό’τι αφορά το (Β): φανταστείτε έναν μη-χριστιανό ορθόδοξο Έλληνα πολίτη πριν λίγα χρόνια να δηλώνει το (μη ορθόδοξο) όνομα του παιδιού του στο ληξιαρχείο, να το εγγράφει στο (υποχρεωτικά ορθόδοξο) δημόσιο σχολείο, να το υποχρεώνει να παρελαύνει ενώπιον ορθοδόξων επισκόπων! Αργότερα,ο ίδιος άνθρωπος,στρατεύεται στον υποχρεωτικά ορθόδοξο Ελληνικό στρατό και ορκίζεται υποχρεωτικά στο Ευαγγέλιο να φυλάττει πίστη στην Πατρίδα.Παντρεύεται υποχρεωτικά σε ορθόδοξο ναό και βαφτίζει τα παιδιά του ομοίως υποχρεωτικά! Δηλώνει υποχρεωτικά το θρήσκευμά του στην ταυτότητά του και αν χρειαστεί να παραστεί στο δικαστήριο μάρτυρας,ορκίζεται –πάλι υποχρεωτικά- στο Ευαγγέλιο! Αν τέλος εργαστεί ως δημόσιος υπάλληλος ή εν γένει κρατικός λειτουργός,αναλαμβάνει τα καθήκοντά του αφού ορκιστεί-υποχρεωτικά φυσικά-στο Ευαγγέλιο!

Όλα αυτά συνέβαιναν μέχρι πριν λίγα χρόνια.

Σήμερα υπάρχει πρόβλεψη «εναλλακτικών επιλογών» για τους μη-χριστιανούς ορθόδοξους σε κάθε μια από τις παραπάνω διαδικασίες.

Είναι όμως προφανές πως η μέχρι τώρα πρακτική,αποσκοπούσε στη μέγιστη δυνατή εμπλοκή της «επίσημης θρησκείας» στη ζωή των πολιτών.

Στη δική μου οπτική,αυτή η πρακτική έχει μόνο αρνητικές συνέπειες: προσηλυτισμός, κατάργηση της ισονομίας,επιλεκτική συμπεριφορά, μη ανοχή στη διαφορετικότητα, καλλιέργεια μισαλλοδοξίας,παρέμβαση των εκπροσώπων της εκκλησίας στη λειτουργία της Πολιτείας,διαμόρφωση «ιδιαίτερων» κατηγοριών πολιτών κ.ο.κ. Για να μην αναφερθούμε στις συνέπειες που έχει η εκκοσμίκευση της εκκλησίας στην επιτέλεση της θρησκευτικής της αποστολής.

Σε όσους διατηρούν επιφυλάξεις και υπενθυμίζουν πως ο χριστιανισμός είναι η θρησκεία της αγάπης,της συγγνώμης και της ανεκτικότητας,υπάρχει δυστυχώς μια σοβαρή ένσταση: η ιστορική εμπειρία έχει δείξει πως οι λειτουργοί της χριστιανοσύνης,συχνότατα αγνόησαν το ανθρωπιστικό της περιεχόμενο.

Μπορεί αυτή η διαστροφή να προσέλαβε συστηματικότερη μορφή στη Δύση (Σταυροφορίες,Ιερά Εξέταση,θρησκευτικοί πόλεμοι,συγχωροχάρτια κλπ),αλλά και οι καθ’ημάς «άγιοι» δεν υπήρξαν «χριστιανικότεροι».Δε χρειάζεται να προστρέξουμε σε ιστορικές αναφορές περί Τουρκοκρατίας (βλ. «Ελληνική Νομαρχία») ή να θυμίσουμε το «ανάθεμα» στο Βενιζέλο και τον «αφορισμό» του Καζαντζάκη.

Κατά καιρούς έχουμε διάφορες αφορμές: δηλώσεις για τους σημαιοφόρους στις παρελάσεις (περίπτωση Οδυσσέα Τσενάι),καταδίκη των ομοφυλόφιλων, υποτιμητική περιγραφή αλλόθρησκων/αλλοεθνών, θεωρίες συνωμοσίας (ηλεκτρονικές ταυτότητες και 666,μποζόνιο του Χιγκς), επικριτικός λόγος περί «ασέμνων θεαμάτων» (αποκριάτικο καρναβάλι, «υβριστικά» βιβλία και καλλιτεχνικά θεάματα) κλπ.: ένας συνδυασμός γραφικών προκαταλήψεων με αντιεπιστημονική συνωμοσιολογία και κοινό παρονομαστή τη μισαλλοδοξία!

Στοιχειώδης ιστορική δικαιοσύνη επιβάλλει να αναγνωρίσουμε πως όλες οι μεταρρυθμίσεις της μεταπολίτευσης που αποσκοπούσαν στην απεμπλοκή της εκκλησίας από  πολιτειακές αρμοδιότητες,έγιναν από κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ.

Ακόμη και το ζήτημα της εκκλησιαστικής περιουσίας και της φορολόγησής της,ανακινήθηκε από το ΠΑΣΟΚ.Απέναντι σε κάθε τέτοια πρωτοβουλία, η ΝΔ υπήρξε σταθερός σύμμαχος του εκκλησιαστικού ιερατείου και των αντιλήψεών του.

Το φαινόμενο είναι εύλογο και το έχει εξηγήσει πειστικά ο Χρ.Γιανναράς: στα διχασμένα μεταπολεμικά χρόνια,τα –προτεσταντικής προέλευσης- κατηχητικά σχολεία,υπήρξαν το ιδεολογικό αντίβαρο στο λόγο της (διωκόμενης,αλλά πολιτικά κυρίαρχης στην ακαδημαική κοινότητα) Αριστεράς! Η «νικήτρια» του εμφυλίου ελληνική αστική τάξη,ελλείψει ιδεολογίας,υιοθέτησε το εκκλησιαστικό κήρυγμα στον ιδεολογικό πόλεμο με τον «άθεο ιστορικό υλισμό».Το τελικό αποτέλεσμα υπήρξε φαιδρό («Ελλάς-Ελλήνων-Χριστιανών») και πολιτικά ατελέσφορο (διόλου δεν παρεμπόδισε τη μεταπολιτευτική ιδεολογική κυριαρχία της Αριστεράς).

Για την ίδια την εκκλησία όμως υπήρξε καταστροφικό: ταύτισε το ιερατείο με τους συνεργάτες των συνταγματαρχών,αποστέωσε κάθε επιχείρημα μεταφυσικής πρότασης,θυσίασε ιερές έννοιες στον επελαύνοντα λαϊκισμό του «αντιπάλου».Μέχρι πριν λίγα χρόνια ντρεπόσουν να επικαλεστείς την Πατρίδα μήπως χαρακτηριστείς «φασίστας».

Όλα αυτά είναι λίγο-πολύ γνωστά.

Η ΝΔ και-δυστυχώς-ο σημερινός της αρχηγός,παρέμειναν προσηλωμένα ευγνώμονες σε ό’τι διαχρονικά θεωρούσαν «ιδεολογικό τους συγγενή».

Επειδή όμως,ο αρχηγός της ΝΔ τυγχάνει και πρωθυπουργός των Ελλήνων,καλό θα είναι να υπερβεί τα ιδεολογικά του καθήκοντα χάριν των εθνικών.

-Πλήρης διαχωρισμός εκκλησίας-κράτους,τόσο σε επίπεδο διοικητικό (γάμοι,βαπτίσεις,ταφές,ορκομωσίες κλπ),όσο και σε επίπεδο συμβολισμών (εθνικές εορτές,απόδοση στρατιωτικών τιμών κ.ο.κ)

-Μισθοδότηση των ιερέων-κάθε δόγματος- εξ ιδίων πόρων (εισφορές πιστών,πρόσοδοι από την αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας) και όχι από τον προϋπολογισμό. («Οι Έλληνες πολίτες συνεισφέρουν χωρίς διακρίσεις στα δημόσια βάρη,ανάλογα με τις δυνάμεις τους»-Σύνταγμα της Ελλάδος,άρθρο 4,παρ.5)

-Συνταγματική διακήρυξη της «ανεξιθρησκείας» ως επίσημης θρησκείας του Ελληνικού κράτους.

Ιδού ορισμένες προτάσεις προς αυτή την κατεύθυνση.

Αλλά,ας μην τρέφουμε αυταπάτες...

ΥΓ Προλαμβάνω το «πλειοψηφικό» επιχείρημα: το γεγονός πως η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων-ανάμεσά τους κι εγώ- δηλώνουμε Χριστιανοί Ορθόδοξοι,ουδόλως σχετίζεται με το ζήτημα των σχέσεων εκκλησίας/κράτους.Άλλωστε,ο σεβασμός των ατομικών δικαιωμάτων,είναι συζήτηση που αφορά κατεξοχήν τους μειοψηφούντες σε κάθε κοινωνικό/πολιτειακό πλαίσιο: τα δικαιώματα της πλειοψηφίας δεν απειλούνται από κανέναν...

3/9/2012

Περί απολύσεων

(Το παρακάτω κείμενο ασχολείται με ένα δύσκολο ζήτημα και η θέση που παίρνει είναι σαφής,δίχως "ναι μεν αλλά".Προτιμώ τις καθαρές επιλογές-με την πιθανότητα αυτές να αποδειχθούν εσφαλμένες μελλοντικά-από την τήρηση ισορροπιών που χαϊδεύουν αντί να επιλύουν τα προβλήματα).

Είναι σαφές,για όσους τουλάχιστον δεν αυταπατώνται,πως στην Ελλάδα κάθε συζήτηση για απολύσεις στο Δημόσιο θεωρείται ταμπού.

Το δικαίωμα στην εργασία, ενώ στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας είναι δυνητική προοπτική,στο δημόσιο θεωρείται αδιαπραγμάτευτη κατάκτηση.

Το ζήτημα χρήζει περαιτέρω διευκρινήσεων.

Πώς ορίζει κάποιος την εργασία?

Μια πρώτη ερμηνεία-ατομοκεντρική- είναι πως «εργασία είναι μια δραστηριότητα την οποία ασκεί κανείς προς βιοπορισμό».

Ο ορισμός είναι σωστός και θα ήταν πιο ολοκληρωμένος αν μιλούσε για «δραστηριότητα την οποία κατ’ανάγκη ασκεί κάποιος».

Είναι σαφές πως,ελλείψει βιοποριστικού άγχους,δεν υπάρχει κίνητρο εργασίας.

Αν το άτομο έχει για οποιουσδήποτε λόγους εξασφαλισμένο εισόδημα (π.χ έχει κληρονομήσει περιουσία ή διαθέτει προσόδους από παροχές τρίτων),δεν έχει ανάγκη να εργαστεί.

Διατηρεί το δικαίωμα της εργασίας,αλλά ταυτόχρονα έχει και την πολυτέλεια να επιλέξει εργασία της αρεσκείας του.

Αυτή η πολυτέλεια ασφαλώς δεν ισχύει για τη συντριπτική πλειοψηφία των εργαζόμενων.

Γι’αυτούς,εργασία σημαίνει κάποιου βαθμού «καταναγκασμό» και είναι λογικό,αφού το θεμελιώδες κίνητρο της εργασίας είναι η βιοποριστική ανάγκη.

Ο καταναγκασμός και τα σύμφυτα με αυτόν χαρακτηριστικά,ο μόχθος,το υποχρεωτικό ωράριο,οι υπερβάσεις ενίοτε του ωραρίου,η συμβατική συμπεριφορά,οι παραχωρήσεις που απαιτεί η συνεργασία με τρίτους και η παρουσία προιστάμενου,η τήρηση αυστηρών κανόνων,η σωματική και ψυχική κόπωση που επιφέρει ο κάματος,όλα αυτά είναι φυσικό να συνοδεύουν την εργασία και να την καθιστούν μια κατά κανόνα δυσάρεστη για τον εργαζόμενο δραστηριότητα.

Ο όρος «δουλειά» άλλωστε,είναι παράγωγο της αρχαίας δουλείας και αυτό δεν είναι διόλου τυχαίο.

Κατά καιρούς,υπήρξαν θεωρητικές παρεμβάσεις για την αλλαγή της φύσης της εργασίας προς μια

 « δημιουργικότερη» ή «ανθρωποκεντρικότερη» κατεύθυνση.

Υποστηρίχθηκε-κυρίως από σοσιαλιστές θεωρητικούς-πως αν άλλαζαν οι όροι της εργασίας,αν οι εργάτες γίνονταν ταυτόχρονα και κύριοι της δουλειάς τους ελέγχοντας τους όρους παραγωγής,αν δίνονταν στην παραγωγή μια κατεύθυνση πιο «λελογισμένη»,τότε η δουλειά θα μετατρέπονταν σε μια ευχάριστη δραστηριότητα την οποία όλοι θα επιτελούσαν αγόγγυστα.Οι άνθρωποι θα δούλευαν «τόσο όσο χρειάζεται»(?) για να παράξουν «όσο είναι αναγκαίο»(?) και στη συνέχεια,χαρούμενοι που ολοκλήρωσαν την κοινωνική τους υποχρέωση,θα αφιερώνονταν σε δραστηριότητες δημιουργικού ελεύθερου χρόνου...

Περιττεύει να αναλύσουμε το αδιέξοδο αυτών των θωριών και πώς αυτές μεταφράστηκαν εμπράκτως από τα ανα τον κόσμο σοσιαλιστικά καθεστώτα.

Η εργασία λοιπόν είναι μόχθος,είναι μια δραστηριότητα που ασκεί το άτομο επειδή αναγκάζεται για λόγους βιοπορισμού.Η εργασία,δεν μπορεί ποτέ να είναι χαρούμενη,αγόγγυστη,χαλαρή δραστηριότητα.

Μια δεύτερη ερμηνεία της εργασίας-κοινωνιοκεντρική-είναι πως πρόκειται για μια «δραστηριότητα την οποία ασκούν τα άτομα για λόγους βιοπορισμού,εξυπηρετώντας κάποιες ανάγκες του κοινωνικού συνόλου».

Η ερμηνεία αυτή,συμπληρώνει την πρώτη και ολοκληρώνει την αντίληψη περί εργασίας: ναι μεν αναγκαία βιοποριστική δραστηριότητα,αλλά ταυτόχρονα κοινωνικά χρήσιμη,δηλαδή καλύπτουσα υπαρκτές ανάγκες των άλλων ατόμων.

Ο Milton Friedman στο «Free to chose»,γράφει σωστά πως «το ζητούμενο δεν είναι να έχει κανείς δουλειά,αλλά να έχει παραγωγική δουλειά: αλλιώς,είναι πολύ εύκολο να πληρώνουμε έναν άνθρωπο για να ανοίγει τρύπες και έναν άλλο για να τις κλείνει»! (τέτοιες δουλειές,μπορεί κανείς να βρει άφθονες στο ελληνικό δημόσιο...)

Είναι περίεργο πως την κοινωνική αυτή αναφορά της εργασίας,τείνουν να λησμονούν συχνά οι σοσιαλιστές!

Οι τελευταίοι,ενδίδουν συχνά σε μια ιδιοκτησιακού τύπου αντίληψη περί εργασίας,σύμφωνα με την οποία «η εργασία καθενός είναι αναφαίρετο δικαίωμά του και κανείς δεν μπορεί να του την πάρει»!

Εξ ού και η απόλυτη αντίθεση των σοσιαλιστών στις απολύσεις!

Οι απολύσεις στον ιδιωτικό τομέα οφείλονται-σύμφωνα με αυτή την αντίληψη-στην «απληστία των εργοδοτών που προτιμούν να απολύσουν ανθρώπους παρά να μειωθούν τα κέρδη τους».Το γεγονός πως η κερδοφορία είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για την ίδια την ύπαρξη της επιχείρησης και όσων εργάζονται εκεί,δε φαίνεται να τους απασχολεί.Ούτε το γεγονός πως είναι προτιμότερη η μείωση του προσωπικού από το κλείσιμο της επιχείρησης.Η άκαμπτη λογική των αριθμών (καλύτερα μερικοί απολυμένοι,παρά όλοι άνεργοι) παραβλέπεται εν ονόματι μιας υπερβατικής συναδελφικότητας (όλοι ή κανένας) την οποία όμως δεν υποστηρίζουν τα οικονομικά δεδομένα!

Κανέναν επίσης δε φαίνεται να απασχολούν οι συνέπειες της απαγόρευσης των απολύσεων.

Αλλά εδώ,έχουμε απτό παράδειγμα ενώπιόν μας,την εκλαμπρότητα του Ελληνικού Δημοσίου: το ιερατείο εντός του οποίου οι απολύσεις απαγορεύονται εδώ και δεκαετίες.Ας σταχυολογήσουμε τις συνέπειες αυτής της πολιτικής:

-ανύπαρκτη παραγωγικότητα (ελλείψει κινήτρου)

-αγένεια (ελλείψει επιπτώσεων)

-διαφθορά (χάρις στην αυτοτροφοδοτούμενη γραφειοκρατία αλλά και στην έλλειψη διοικητικού ελέγχου και ποινών)

-ιδιοκτησιακή αντίληψη της εργασίας: οι υπάλληλοι δεν θεωρούν δουλειά τους την εξυπηρέτηση των πολιτών,αλλά το αντίστροφο.Εκτιμούν πως είναι αναφαίρετο δικαίωμά τους να πληρώνονται ακόμη κι αν δεν έχουν αντικείμενο! Είναι τόσο εμπεδωμένη αυτή η αντίληψη στη συνδικαλιστική τους συνείδηση,ώστε δε διστάζουν να κάνουν κατάληψη στο χώρο «τους» προκειμένου να διεκδικήσουν τα οποιαδήποτε αιτήματα.Το γεγονός πως ό’τι θεωρούν χώρο «τους», τους έχει εκχωρηθεί από την κοινωνία,δεν τίθεται καν προς συζήτηση.Δεν το υπενθυμίζουν ούτε καν οι σοσιαλιστές εξ αυτών (δηλ.η πλειοψηφία)!

Ασφαλώς υπάρχουν οι εξαιρέσεις.Μόνο που είναι ελάχιστες και πνίγονται μπροστά στην επελαύνουσα αγένεια και στην αντικοινωνική πρακτική των λογής εργατοπατέρων.

Συμβαίνει λοιπόν,στην Ελλάδα της κρίσης,το εξής παράδοξο:

Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι,κατά κανόνα ευγενείς,συνεπείς και παραγωγικά εργαζόμενοι,εξωθούνται στην ανεργία λόγω της φοροεπιδρομής που έχει εξαπολύσει η πολιτεία ενώ,οι δημόσιοι υπάλληλοι,κατά κανόνα αντιπαραγωγικά απασχολούμενοι,παραμένουν οχυρωμένοι πίσω από την απαγόρευση των απολύσεων.

Ο ιδιωτικός τομέας αφαιμάσσεται φορολογικά,προκειμένου να συντηρεί τον υπερτροφικό,αντιπαραγωγικό,ενίοτε διεφθαρμένο δημόσιο,η μόνη δουλειά του οποίου είναι η «παροχή υπηρεσιών»! Περιττεύει να αναλύσουμε την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών,καθώς και το γεγονός πως πολλές απ’αυτές τις υπηρεσίες τις γέννησε η ίδια η κρατική γραφειοκρατία...

Καταργείται λοιπόν έμπρακτα η ισονομία,αφού κάποιοι εργαζόμενοι υφίστανται το άχθος της απόλυσης ενώ,κάποιοι άλλοι είναι προστατευμένοι απ'αυτή την προοπτική.

Επιπλέον,η προοπτική οικονομικής ανάκαμψης,παραμένει αβέβαιη όσο επιμένει η Ελληνική Πολιτεία να συντηρεί δημόσιους φορείς άνευ αντικειμένου (ή με μοναδικό αντικείμενο την...αμοιβή όσων απασχολούνται σ'αυτές) ή άλλους οι οποίοι λειτουργούν παράγοντας ελλείμματα (τα οποία φυσικά μετακυλίονται δια των φόρων στην κοινωνία).

'Εχει υποστηριχθεί από φιλελεύθερους αναλυτές (Ανδριανόπουλος,Παπανδρόπουλος) πως,το κόστος συντήρησης μιας θέσης εργασίας στο ελληνικό δημόσιο,απαιτεί-λόγω φόρων- τη θυσία τριών θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα.Ακόμη κι αν η αναλογία είναι ένα προς ενάμισυ,το παράλογο αυτής της οικονομικής επιλογής είναι προφανές.

Το δίλημμα λοιπόν που υπάρχει ενώπιόν μας είναι η επιλογή ανάμεσα σε μια δυσάρεστη προοπτική (απολύσεις στο δημόσιο) ή σε μια δυνητικά καταστροφική πολιτική (συντήρηση αντιπαραγωγικών δημόσιων οργανισμών).

Η άτεγκτη λογική της οικονομίας,καθιστά τις απολύσεις στο δημόσιο,αναπόφευκτες.

Για την προστασία των απολυμένων,υπάρχουν προτάσεις,με πιο ολοκληρωμένη-θεωρώ-αυτή της "Δράσης": για τρία χρόνια αποζημίωσή τους με το 70% των τακτικών τους αποδοχών.

Σήμερα,η αντίστοιχη προνοιακή επιδότηση απ'τον ΟΑΕΔ για τους άνεργους ιδιωτικούς υπαλλήλους είναι δωδεκάμηνη και πολύ μικρότερου ύψους.

Το πρόβλημα της ανεργίας λύνεται μόνο με παραγωγικές επενδύσεις.

Για να υπάρξουν τέτοιες,είναι απαραίτητες οι φορολογικές ελαφρύνσεις,τις οποίες όμως αυτή τη στιγμή εμποδίζουν οι ανάγκες μισθοδοσίας του υπερτροφικού δημοσίου.

Πρέπει επίσης να ομολογήσουμε πως κάποιου βαθμού ανεργία είναι αναπόφευκτη σε κοινωνίες ελεύθερου οικονομικού ανταγωνισμού,στις οποίες οι προτιμήσεις των καταναλωτών-άρα και οι αποδοχές των επιχειρήσεων-υπόκεινται σε διαρκείς διακυμάνσεις.

Το ζητούμενο είναι η ανεργία να διατηρείται σε χαμηλά ποσοστά και να μην αποκτά χαρακτηριστικά χρονιότητας.Επιπλέον,η επιδότηση των ανέργων για εύλογο (12μηνο/24μηνο) διάστημα προσαρμογής είναι κοινωνικά αναγκαία (και οικονομικά εφικτή για τις περισσότερες κοινωνίες).

Σε μια ιδεατή κοινωνία,οι άνθρωποι δε θα χρειάζεται να εργάζονται,ανεργία δε θα υπάρχει,όλοι θα απολαμβάνουμε συνθήκες επίγειου παράδεισου μέσω ενός μαγικού τρόπου αέναης παραγωγής πλούτου άνευ εργασίας.

Τέτοιες κοινωνίες ιστορικά δοκιμάστηκαν: παρήγαγαν ανέχεια και πολιτικό ολοκληρωτισμό.

Όταν το ΚΚΕ κραυγάζει για το "δικαίωμα στη δουλειά", αποκρύπτει το γεγονός πως η ανεργία στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού υπήρξε μη καταγεγραμμένη διότι ήταν απλά...παράνομη!

Όποιος δήλωνε "άνεργος",θεωρούνταν αυτόματα "υπονομευτής" και υφίστατο τις γνωστές συνέπειες (εκτόπιση,καταναγκαστική εργασία κ.ο.κ).

Έτσι "έλυσε" το πρόβλημα της ανεργίας ο σοσιαλισμός: κηρύσσοντάς την ανύπαρκτη!

Επειδή όμως δε ζούμε σε παραδείσιες συνθήκες είμαστε υποχρεωμένοι να λαμβάνουμε υπ'όψιν τα μαθήματα της εμπειρίας.Ένα από αυτά,είναι πως μόνο στον καπιταλισμό είναι δυνατή η έλλογη οικονομική συμπεριφορά και η παραγωγή πλούτου.

Οι απολύσεις είναι μια δυσάρεστη αλλά αναγκαία συνθήκη για τη λειτουργία της αγοράς με όρους οικονομικού ορθολογισμού.

Είναι ευκταίο και κοινωνικά επιθυμητό να περιορίζουμε τις συνέπειές τους βραχυπρόθεσμα (επίδομα ανεργίας),αλλά είναι αδύνατον να τις εξαλείψουμε.

Ακόμη και η τελευταία σοσιαλιστική νησίδα της Ευρώπης-το Ελληνικό δημόσιο-αρχίζει να το αντιλαμβάνεται...

27/8/2012

Ο λαθρέμπορος

"Ένας εχθρός του λαού,δεν είναι μόνο αυτός που διαπράττει δολιοφθορά,αλλά κι εκείνος που αμφισβητεί την ορθότητα της γνώμης που χαράζει το Κόμμα"
                                                                                    (Λαβρέντι Μπέρια,αρχηγός NKVD,1937)

"O κύριος Πρόεδρος,διαβεβαίωσε στη συνέντευξη τύπου,πως οι πληρωμές διεξάγονται κανονικά και ουδέν πρόβλημα υπάρχει!Προειδοποίησε δε,πως οι τυχόν ολίγοι επίορκοι παραβάτες,θα τιμωρηθούν αμείλικτα..."
                      (εφημερίδες και blogs,Ελλάδα 2012)



Το κινητό χτύπησε ξαφνικά!
Η φωνή διαστακτικά ευγενική: "ξέρετε,συγγνώμη,αλλά έμαθα πως μπορεί να παρακαμφθεί το σύστημα...με το αζημίωτο φυσικά"!

Το ραντεβού κλείστηκε αργά το απόγευμα.
Η ρετσέτα ήταν έτοιμη,εκτυπωμένη και διπλωμένη στο ντοσιέ για καμουφλάζ.
Ξεκλείδωσε βιαστικά και μπήκε.
Ενστικτωδώς,άνοιξε τα παντζούρια και ανοιγόκλεισε το φως.Υποσυνείδητα,απολάμβανε το συνωμοτικό σκηνικό!

Το κουδούνι διέκοψε τη σύντομη,εκνευριστική αναμονή.
Σε λίγο,το "πράμα" πέρναγε από τον ένα στον άλλο.
Δυο τσαλακωμένα δεκάευρα χώθηκαν στην πίσω τσέπη.Αστείο ποσό για ένα λαθρέμπορο,αλλά οι εποχές ήταν δύσκολες! Άλλωστε,μόλις άρχιζε τη σταδιοδρομία του,είχε καιρό...
Είχε ετοιμάσει και παραστατικό,για το φόβο των Ιουδαίων.Το υπέγραψε ο ίδιος,με το αριστερό...

"Συγγνώμη που σας κουβάλησα γι'αυτό,αλλά να με το θάρρος που σας έχω και επειδή άκουσα πως γίνεται κι έτσι..."
Μα φυσικά,γίνεται κι έτσι!
Για την ακρίβεια,μόνο έτσι γίνεται,χρόνια τώρα!
Κανείς δε θέλει καθαρές εξηγήσεις,κανείς δεν ψάχνει έντιμες συναλλαγές.Θαρρείς και μια ολόκληρη κοινωνία μισεί την ειλικρίνεια! Πόσο μάλλον που το κλίμα έχει αρρωστήσει με τόσους "σαμποτέρ","εχθρούς του λαού","κερδοσκόπους" τριγύρω,όπως καταγγέλουν καθημερινά οι γνωρίζοντες!

Δεν της απάντησε καν.
Το βλέμμα του τη συνόδευσε ανέκφραστα στην έξοδο.
Τα τελευταία χρόνια,το βλέμμα του ολοένα και άδειαζε.Τα οράματα που λαμπύριζαν στα φοιτητικά του χρόνια,τα όνειρα της νιότης,τα αφελή σχέδια της αθωότητας,είχαν όλα ναυαγήσει!
Στη θέση των αλλοτινών του ματιών,δυο δίδυμες μαύρες χοάνες κατάπιναν κάθε απόχρωση συμπόνιας.

Για λίγο έμεινε μόνος.
Κλείδωσε απότομα τα παντζούρια και βγήκε σαν κυνηγημένο αγρίμι απ'το γραφείο,έτσι όπως συνήθιζε να φεύγει τον τελευταίο καιρό.
Κοντοστάθηκε στην εξώπορτα και κοίταξε ανήσυχα τριγύρω:κανείς!
Τα κατάφερε πάλι!
Με το ίδιο αίσθημα αδειοσύνης,ανέβηκε στη μηχανή κι έβαλε μπρος.

Έπεφτε η νύχτα...

23/8/2012

Ο Murphy στο ιατρείο

1) Υπάρχει-σπάνια-κάποιος ασθενής που σε σέβεται.Φρόντισε να μην τον χάσεις!
2) Πριν νιώσεις οίκτο για κάποιον που σου φαίνεται δυστυχής, ρίξε μια ματιά στους λογαριασμούς του μήνα.
3) Κάνεις επάγγελμα/ζητάς αμοιβή.Κάνεις λειτούργημα/ζητάς αντίδωρο!
4) "Ο Έλληνας για να σε σεβαστεί πρέπει να σε πληρώσει" (ρήση παλαιού ιατρού)!
5) Οι περισσότεροι αδιαφορούν για ερμηνείες.Θέλουν απλώς να κάνουν τη δουλειά τους,δωρεάν κατά προτίμηση!
6) Ο Έλληνας προτιμά να νιώσει πως σε υποχρεώνει ("πάρε γιατρέ έναν καφέ"),παρά να νιώσει πως του επιβάλλεσαι ("είκοσι ευρώ με απόδειξη").
7) Ο ασθενής που πληρώνει βρίσκει πάντα ραντεβού!
8) Φυλάξου από τον άγνωστο που "είδε φως και μπήκε" για δωρεάν-φυσικά-εξυπηρέτηση.
9) Κανείς δε σε βλέπει σαν γραμματέα,αν εσύ δεν του έχεις δώσει το δικαίωμα.
10) Μην ξεχνάς να λες "όχι"! Είναι μια λέξη καθ'όλα νόμιμη,σε γλιτώνει από μπελάδες και σου προσδίδει κύρος!
11) Η "συναδελφική αλληλεγγύη" είναι πρωτεύουσα της χαμένης Ατλαντίδας.
12) Δε φταίει ο φαρμακοποιός που δίνει φάρμακα.Φταις εσύ που τα γράφεις μετά!
14) Το (1) ισχύει και για κάποιους φαρμακοποιούς.
13) Στο χώρο σου είσαι απόλυτος άρχοντας ή δεν είσαι τίποτα!
15) Για να ισχύει αυτό,είναι αναγκαίο να αποπέμπεις τους ασχημονούντες: μην ανησυχείς,είναι ανεξάντλητοι...
16) Όλοι μας έχουμε μετανιώσει για περιπτώσεις που εξετάσαμε δωρεάν.Η αμοιβή περιορίζει την ηθική απογοήτευση.
17) Όλοι μας έχουμε φάει δούλεμα από "καημένους ασθενείς".Με τα χρόνια, είναι απαραίτητο αυτό να περιορίζεται.
18) Γι'αυτό είναι πάντοτε προτιμότερο να προπληρώνεσαι αδρά...
19) Δωρεάν επίσκεψη κατ'οίκον ισοδυναμεί με αυτοκτονία! Αν ποτέ σου συμβεί,φρόντισε να εκδικηθείς (υπάρχουν τρόποι)!
20) Στήσιμο σε ραντεβού ισοδυναμεί με τάκλιν με τις τάπες: κόκκινη κάρτα στον "ασθενή" (κατά προτίμηση δια παντός)!
21) Υπάρχει πάντοτε κάποιος "ασθενής" που νομίζει πως θα σε κοροϊδέψει.Ενίοτε το καταφέρνει.Δες ξανά το (19).
22) "Ο ΕΟΠΥΥ είναι φίλος μας" (Νέστωρ Μάτσας)!
23) "Ο ΙΣΑ μας φροντίζει" (Δήμος Σταρένιος)!
24) "Η Ιατρική είναι λειτούργημα" (Βαρώνος Μυγχάουζεν, συνδικαλιστές ΕΣΥ)!
25) "Οι γιατροί βγάζουν λεφτά".Μπορεί να το πιστεύουν οι άλλοι,αλλά εσύ δεν είσαι τόσο ηλίθιος...
26) "Γιατρός έγινες? Καλά ρε παιδιά γιατί δε ρωτάτε"?

20/8/2012

Η "διαλεκτική" του τρόμου

Η κυβέρνηση της Αυστραλίας,υιοθέτησε πρόσφατα,στα πλαίσια της αντικαπνιστικής πολιτικής,μια ενδιαφέρουσα πρακτική: στο εξής όλα τα πακέτα τσιγάρων θα "διακοσμούνται" με αποκρουστικές εικόνες των παθήσεων με τις οποίες έχει συνδεθεί το κάπνισμα.
Εικάζεται πως μ'αυτόν τον τρόπο,την καλλιέργεια αποστροφής,την επίκληση του τρόμου του θανάτου,θα περιοριστεί το κάπνισμα στη χώρα.

Το κάπνισμα αναμφίβολα βλάπτει σοβαρά την υγεία.Η άποψη αυτή υποστηρίζεται από τα δεδομένα εκατοντάδων επιστημονικών μελετών όπου η στατιστική ανάλυση αποδεικνύει πέραν πάσης αμφιβολίας,αυξημένη συσχέτιση του καπνίσματος με ασθένειες δυνητικά θανατηφόρες.Επιπλέον έχει σαφώς τεκμηριωθεί-πάλι με στατιστικές μελέτες-η σύνδεση του καπνίσματος με μειωμένο προσδόκιμο επιβίωσης.
Το κάπνισμα λοιπόν προκαλεί νόσους,βλάπτει την υγεία και επιφέρει πρόωρο θάνατο.
Είναι ένα γεγονός που τεκμηριώνεται από την επιστημονική παρατήρηση και τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων.
Ουδείς το αμφισβητεί,ούτε καν οι καπνιστές.

Ταυτόχρονα,το κάπνισμα αποτελεί μια βλαβερή μεν,ευχάριστη δε συνήθεια,μια έξη! Αυτό δεν υπάρχουν "αντικειμενικά" τεκμήρια που να το στοιχειοθετούν,οπότε αναγκαστικά προκύπτει από τις υποκειμενικές γνώμες των καπνιστών.Ελλείψει άλλου κριτηρίου,υποχρεωτικά αποδεχόμαστε την υποκειμενική άποψη του χρήστη!

Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την απόφαση της Αυστραλιανής κυβέρνησης είναι κυρίως δύο:
α) Έχει δικαίωμα το Κράτος να αποτρέπει επιβλαβείς πρακτικές των πολιτών και -αν ναι-μέχρι ποιού σημείου?
β) Είναι η τρομοκράτηση αποτελεσματικός τρόπος επίτευξης αποτελέσματος και-αν ναι-ηθικά αποδεκτή ως επιχείρημα?

Ως προς το (α),υπάρχουν εν γένει δυο αντιλήψεις: αυτή που αποδέχεται και επιζητά από το Κράτος έναν πατερναλιστικό ρόλο ως "παιδαγωγού των πολιτών" απαντά καταφατικά στην αντικαπνιστική εκστρατεία του Κράτους."Ναι" λέει η άποψη αυτή "το Κράτος οφείλει να προστατεύει τους πολίτες από βλαβερές συνήθειες και να τους υποδεικνύει κανόνες προαγωγής της υγείας τους".Απέναντι στο κάπνισμα λοιπόν,οφείλει να αποτρέπει τους καπνιστές και να προστατεύει τους μη-καπνιστές.
Την άποψη αυτή,αποδέχονται κατ'αρχήν συντηρητικοί πολίτες που ομνύουν στο Κράτος-παιδαγωγό και πουριτανοί που δεν αναγνωρίζουν στον άνθρωπο το δικαίωμα να βλάπτει τον εαυτό του,αλλά θέλουν να του επιβάλλουν την "ορθή" συμπεριφορά!

Θεωρητικά,η φιλελεύθερη σκέψη είναι αντίθετη: "δεν έχει το Κράτος δικαίωμα να εμποδίζει έναν πολίτη να βλάπτει τον εαυτό του.Το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης είναι υπέρτερο της Κρατικής πρόθεσης για μέριμνα".
Όμως και εδώ υπάρχει μια κερκόπορτα: τα λεγόμενα neighborhood effects δηλαδή οι επιπτώσεις στους άλλους.Ένας πολίτης έχει δικαίωμα να βάλει φωτιά στο σπίτι του και να το καταστρέψει.Όταν όμως η φωτιά απειλεί να εξαπλωθεί στα γειτονικά σπίτια,τότε το Κράτος οφείλει να παρέμβει πυροσβεστικά! Αυτό είναι κάτι που ακόμη και ακραίοι libertarians το αποδέχονται.
Στη θεωρία το ζήτημα λύθηκε,αλλά η πρακτική είναι επιτακτικότερη: τί γίνεται όταν η φωτιά ξεσπάσει σε ένα διαμέρισμα-όπως είναι ο κανόνας? Πού σταματάει το δικαίωμα του πολίτη να κάψει το διαμέρισμά του και πού αρχίζει η φωτιά του διαμερίσματος να απειλεί τα υπόλοιπα διαμερίσματα? Πού σταματά η "αυτοδιάθεση" και πού ξεκινά το "neighborhood effect"?
Αδιέξοδο λοιπόν θεωρητικό (ακόμη ένα...)!

Προσπερνώντας το αδιέξοδο,είναι απαραίτητη μια ιστορική αναφορά.
Την εποχή της ποτοαπαγόρευσης-πάλι με επιχειρηματολογία Κράτους-πατερναλιστή-τα αποτελέσματα της Κρατικής παρέμβασης ήταν ευθέως αντίθετα των αρχικών προθέσεων.Το αλκοόλ όχι μόνο δεν εξέλιπε,αλλά η διακίνησή του πέρασε στα χέρια των γκάνγκστερ,συνδέθηκε με την παρανομία,το λαθρεμπόριο,την εγκληματικότητα.Το Κράτος προσπάθησε να λύσει ένα πρόβλημα ακραίας χρήσης (αλκοολισμός) και με την απαγορευτική του πολιτική,δημιούργησε δεκάδες άλλα (λαθρεμπόριο,εγκληματικότητα,κοινωνική βία).
Το μάθημα υπήρξε πολύτιμο και συχνά οι φιλελεύθεροι το υπενθυμίζουν οποτεδήποτε το Κράτος επιχειρεί να παρέμβει "για το καλό μας"!
Σήμερα,κάτι αντίστοιχο συμβαίνει με τα ναρκωτικά! Η ακραία πολιτική απαγόρευσης,έχει οδηγήσει στην άμεση σύνδεση των ναρκωτικών με την παρανομία και τις πρακτικές της (λαθρεμπόριο,έγκλημα,ανύπαρκτος υγειονομικός έλεγχος,ασθένειες από τη χρήση,θάνατοι από νοθεία ή υπερδοσολογία,κοινωνικός στιγματισμός κλπ).Τα ασύλληπτα ποσά που διακινούνται λόγω της παράνομης διαδικασίας,αποτελούν αξεπέραστο εμπόδιο αντιναρκωτικής πολιτικής.Ίσως θα έπρεπε να δοκιμαστεί η οδός της νομιμοποίησης,αλλά το ζήτημα εκφεύγει της ανάρτησης αυτής.

Επιστρέφοντας στο κάπνισμα,είναι σαφές πως η απάντηση στο ερώτημα (α) γεννά ερωτήματα καθημερινής πρακτικής τα οποία δύσκολα μπορούν να απαντηθούν.
Μια ενδιαφέρουσα πτυχή της Κρατικής αντικαπνιστικής εκστρατείας,είναι και η υιοθέτηση ενός αντι-καπιταλιστικού επιχειρήματος: "το Κράτος μας φροντίζει και τα βάζει με τους καπιταλιστές-καπνέμπορους που μας δηλητηριάζουν για να πλουτίζουν"...
Αν και φαινομενικά "πιασάρικο",το επιχείρημα είναι τόσο χονδροειδές που δε συγκινεί ούτε τους πραγματικούς σοσιαλιστές.
Άλλωστε,είναι ένα επιχείρημα έωλο: παραλείπει να μας πει τί κέρδη έχει το Κράτος απ'τη φορολόγηση του καπνού...
Η σοσιαλιστική άποψη απέναντι στο κάπνισμα είναι διχασμένη.Τα επιχειρήματα αιωρούνται ανάμεσα στην υποχρέωση του Κράτους να φροντίζει την υγεία των πολιτών αλλά και στο δικαίωμα του εργαζόμενου να ξεχαρμανιάζει μ'ένα τσιγαράκι,στα υπερκέρδη των καπνέμπορών αλλά και στο μόχθο των καπνεργατών που χρειάζονται τη δουλειά τους, στο κάπνισμα ως lifestyle πρότυπο του καπιταλισμού αλλά και στο κάπνισμα ως icon του σοσιαλιστή διανοούμενου(ειδικά στις εναλλακτικές μορφές του:στριφτό,πίπα κλπ)...
Το αδιέξοδο-και- εδώ είναι πλήρες.
Μένει ως έσχατο ιδεολογικό καταφύγιο η αλλαγή θέματος: "εντάξει βλάπτει το τσιγάρο,αλλά  ο καπιταλισμός που ρυπαίνει και καταστρέφει το περιβάλλον βλάπτει περισσότερο"...είπε η Λιάνα και άναψε επιδεικτικά το τσιγάρο της στο στούντιο ( στην προ-Κασιδιάρη εποχή)!

Αδυνατώ λοιπόν να δώσω απάντηση στο (α),οπότε προχωρώ παρακάτω.

Ως προς το (β),η άποψή μου είναι σαφέστερη.

Κατά τη γνώμη μου η τρομοκράτηση ως επιχείρημα είναι και αμφίβολης αποτελεσματικότητας και ηθικά απορριπτέα.
Ουσιαστικά,πρόκειται για την Ιησουιτική αποστροφή "ο σκοπός αγιάζει τα μέσα".

Κατά πρώτο λόγο,η απευθείας σύνδεση του καπνίσματος με τις απεικονιζόμενες νόσους,συνιστά νοητικό άλμα.Είναι άλλο πράγμα η στατιστική τεκμηρίωση (που αφήνει ανοιχτά τα ποσοστά αστοχίας) και εντελώς άλλο η άμεση συνεπαγωγή (που ερμηνεύει τη σχέση καπνίσματος-νόσου με όρους ντετερμινιστικής βεβαιότητας)!
Η επιστημονικά αυστηρή ορολογία μας επιβάλλει να μιλάμε με πιθανότητες.
Ο δογματικός ντετερμινισμός μιλά με βεβαιότητες και εγκαινιάζει τον ολοκληρωτισμό του δόγματος!
Ο καπνιστής έχει σημαντικά αυξημένες πιθανότητες να νοσήσει αλλά δεν είναι βέβαιο πως θα νοσήσει!
Η διαφορά δεν είναι θεωρητική.
Αν εγκαταλείψουμε την επιστημονική σκέψη,τη θεμελιωμένη στην πάντοτε υπαρκτή πιθανότητα της αστοχίας-κοινώς του σφάλματος-,αν εγκαταλείψουμε το σχετικισμό και την αρχή της απροσδιοριστίας του Heisenberg και υποχωρήσουμε στην αιτιοκρατία (ντετερμινισμό),επιστρέφουμε κατευθείαν στο μεσαιωνικό σχολαστικισμό και στο συνεπέστερο παράγωγό του: την Ιερά Εξέταση!
Κοινώς,αν απορρίψουμε τη στατιστική πιθανότητα σφάλματος και ενδώσουμε σε "βεβαιότητες",ανοίγουμε την πόρτα σε πρακτικές ολοκληρωτισμού: σε Κρατικούς Ιεροεξεταστές που θα αποφασίζουν ex cathedra "τί βλάπτει και τί όχι" άρα "τί επιτρέπεται και τί όχι" και τελικά "ποιά συμπεριφορά είναι κοινωνικά αποδεκτή και ποιά κατακριτέα".
Η απόσταση ανάμεσα στο στιγματισμό μιας πρακτικής (όπως το κάπνισμα) και στη δίωξη όσων την ασκούν,δεν είναι μεγάλη...
Η επιστήμη πρέπει να υπηρετεί την αμφιβολία,ειδάλλως καταντά απολογητής της εξουσίας οποιασδήποτε μορφής!

Η τρομοκράτηση λοιπόν εδράζεται σε αντι-επιστημονική μεθοδολογία!
Από ηθικής πλευράς είναι απορριπτέα επειδή οι κοινωνικές της συνέπειες μειώνουν τους βαθμούς ελευθερίας της κοινωνίας!
Μια μέθοδος συλλογισμού δεν έχει ηθικό περιεχόμενο,είναι ηθικά ουδέτερη.Αποκτά ηθική σημασία,από τη στιγμή που υιοθετείται ως πολιτική πρακτική από το Κράτος και άρα,έχει άμεσες επιπτώσεις στη ζωή των πολιτών.Η τρομοκράτηση των πολιτών ως αποτέλεσμα του σχολαστικού ντετερμινισμού,είναι ηθικά απορριπτέα,τουλάχιστον από έναν φιλελεύθερο πολίτη,όπως εγώ ορίζω τον εαυτό μου.
Είμαι βαθιά προσηλωμένος στο δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής του κάθε ανθρώπου.
Ο τρόμος βιάζει την ελεύθερη επιλογή,την αναιρεί εμπράκτως.
Κάθε επιλογή υπό καθεστώς τρόμου είναι υποχρεωτικά ανελεύθερη.
Συνεπώς η τρομοκράτηση ως πολιτική επιλογή με βρίσκει κατηγορηματικά αντίθετο!

Είναι όμως αποτελεσματική ως μέθοδος-έστω και ηθικά καταδικαστέα-η τρομοκράτηση?
Πρέπει μετά λύπης μου να παραδεχτώ πως,σε αρκετές περιπτώσεις,είναι!
Ο τρόμος έχει αμφίσημα χαρακτηριστικά: δελεάζει τους ανήλικους που στερούνται εμπειρίας (είναι γνωστή η ροπή των παιδιών προς τα "ακατάλληλα" φιλμ),αλλά αποτρέπει τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας που τον αναγνωρίζουν ως υπαρκτό εμπειρικό ενδεχόμενο.
Οι ενήλικοι καπνιστές,μάλλον θα σοκαριστούν απ'τις εικόνες στα πακέτα.Το μήνυμα θα είναι ισχυρό!
Οι ανήλικοι,μάλλον θα βάλουν τα τσιγάρα σε πολύχρωμες ταμπακιέρες  και θα αποστρέψουν το βλέμμα απ'το απεχθές! Υπάρχει μια ηλικία για τον καθένα μας.στην οποία η ψευδαίσθηση της αθανασίας είναι παρούσα...
Οι υπερήλικες πάλι,μάλλον θα αδιαφορήσουν."Ο γέρος,είναι μυστικιστής" έγραψε ο Γκαίτε, τα "λογικά" συμπεράσματα τον αφήνουν αδιάφορο.


Τελικά τί συμπέρασμα βγαίνει από όλον αυτό το θεωρητικό αχταρμά?
Τίποτε ουσιαστικό!
Οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να καπνίζουν εν γνώσει των συνεπειών,οι φανατικοί κάθε είδους θα εξακολουθούν να προσπαθούν να επιβληθούν στους άλλους,το Κράτος θα εξακολουθεί να υποδύεται το φύλακα-άγγελό μας κατά περίπτωση και η ζωή φυσικά θα συνεχίζεται...
Ακόμη κι εγώ που έκοψα το κάπνισμα,πού και πού καίω κανένα.
Και μάλλον έτσι θα το συνεχίσω...

ΥΓ  Μια επεξήγηση για τη φωτό:αρνούμαι να δείξω εικόνες αρρώστιας και θανάτου,μου αρκούν αυτές που βλέπω στη δουλειά μου.Θα προτιμήσω κάτι απ'την ομορφιά της ζωής (έτσι θα το διαβάσουν και περισσότεροι...)


17/8/2012