Ιστορίες του Σαββατοκύριακου

Ήταν -μετά από πολλούς μήνες- ένα σαββατοκύριακο απ'τα παλιά! Νυχτερινή έξοδος,κοινωνικές εκδηλώσεις,ψυχαγωγία.Παράλληλα όμως και αφορμή έμπνευσης προβληματισμών που μετουσιώθηκαν σε μικρές αφηγήσεις.

1) Η μπυραρία
Σαββατόβραδο σε μπυραρία στην Καισαριανή.Το μαγαζί γνωστό από παλιά,με εξαιρετικό σέρβις,επαγγελματισμό,θαυμάσια κουζίνα (με τεράστιες μερίδες)και απόλυτα δικαιολογημένες τιμές.Έχει κι ένα άλλο χαρακτηριστικό: εφαρμόζει τον νόμο απαγόρευσης του καπνίσματος στους χώρους εστίασης! Απίστευτο κι όμως αληθινό! Στη χώρα της "ελαστικής εφαρμογής" (βλέπε έμπρακτης περιφρόνησης) των νόμων,υπάρχουν επαγγελματίες που τους σέβονται! Αυτή η λεπτομέρεια,για έναν πρώην καπνιστή-όπως εγώ-που υποφέρει από το κάπνισμα σε κλειστούς χώρους,μετέτρεψε μια ευχάριστη βραδιά σε πραγματική απόλαυση! Κάτι τέτοιες στιγμές,μετά από ένα πλούσιο δείπνο σε ένα φροντισμένο χώρο,δεν μπορείς να μην αναρωτηθείς: "τι είναι αυτό που κάνει εφικτή την ύπαρξη τέτοιων επιχειρήσεων,τι είναι αυτό που προάγει το φαγητό από απλή βιωτική ανάγκη σε κοινωνική εκδήλωση,με ποιόν τρόπο ο άνθρωπος κατόρθωσε να αντικαταστήσει το σπήλαιο με σύγχρονη κατοικία,το τομάρι του ζώου με ρουχισμό για κάθε εποχή,την ωμή τροφή με την τέχνη της μαγειρικής,ποιό είναι με άλλα λόγια το κίνητρο της προαγωγής του πολιτισμού"?
Η απάντηση έχει δοθεί εδώ και διακόσια και πλέον χρόνια απ'τον Adam Smith : "δε βασιζόμαστε στην καλή προαίρεση του κρεοπώλη,του ζυθοποιού,του φούρναρη για το γεύμα μας αλλά στην επιδίωξη του ατομικού του οφέλους. Απεύθυνόμαστε σ'αυτόν όχι επικαλούμενοι την ανθρωπιά αλλά τη φιλαυτία του,όχι στο όνομα των αναγκών μας αλλά του συμφέροντός του" ("It is not from the benevolence of the butcher,of the brewer,of the baker,that we expect our dinner,but from their regard to their own self-interest.We address ourselves not to their humanity,but to their self-love and never talk to them of our own necessities,but of their advantages".).Επιδιώκοντας ο καθένας το ατομικό του όφελος μέσα στην κοινωνία,προάγει-ακόμη κι αν δεν είναι αυτή η αρχική του πρόθεση-τους όρους της κοινωνικής επιβίωσης συνολικά.Αυτό υπονοεί και η περίφημη "αόρατος χειρ" ("...led by an invisible hand to promote an end which was no part of his intention").
Καλοδεχούμενες οι καλές προθέσεις,αλλά από μόνες τους δεν αρκούν.Μια κοινωνία καλών προθέσεων αδυνατεί να συντηρήσει ένα πολυτελές εστιατόριο διότι της λείπει το κίνητρο.Ακόμη περισσότερο,έχοντας υιοθετήσει μια συγκεκριμένη ηθική αντίληψη ενδεχομένως να απορρίπτει ως περιττή την αναγκαιότητα ύπαρξης μιας τέτοιας επιχείρησης.Έτσι όμως βαθμιαία φυλλοροούν οι αφορμές βελτίωσης των όρων της καθημερινότητας και ξανανοίγει ο δρόμος για την επιστροφή στο σπήλαιο...

2) Το πουρμπουάρ
Κυριακή πρωί στο "Σάββα" στην Αργυρούπολη για μπουγάτσα! Πάνω στον πάγκο,ο διαφανής κουμπαράς για τα πουρμπουάρ.Ο γιός μου ρωτάει να μάθει,του εξηγώ και ταυτόχρονα σκέφτομαι: τι σημαίνει άραγε το φιλοδώρημα (πουρμπουάρ) και από πού εκκινείται η ύπαρξή του? Μια πρώτη απάντηση είναι "από την καλοσύνη των πολιτών προς τους εργαζόμενους συμπολίτες τους".Η ερμηνεία έχει ηθική βάση και δεν με ικανοποιεί.Η ηθική είναι εξαιρετικά υποκειμενικός παράγοντας για να βασίσουμε την ανάλυσή μας πάνω του.Υπάρχει κατά τη γνώμη μου μεγάλη δόση αλήθειας στην άποψη πως"κάθε ηθική είναι βαθιά ωφελιμιστική" (Ludwig von Mises-Human Action). Ονομάζουμε κατά κόρον "ηθικό" ό'τι έχει αποδειχθεί σε τελική ανάλυση πως λειτουργεί προς όφελος του ατόμου ή των κοινωνιών.Ασφαλώς υπάρχει και η άλλη πλευρά της ηθικής,η μη-ωφελιμιστική,αυτή που καλεί σε ενέργειες αυτοθυσίας.Γι'αυτό,ας μην ξεφύγουμε στον ωκεανό των ηθικών ορισμών.
Πίσω απ'το πουρμπουάρ,υπάρχει η ίδια αρχή της επιδίωξης ατομικού οφέλους που προανέφερε ο Adam Smith.Δίνουμε φιλοδώρημα για να επιβραβεύσουμε έναν άνθρωπο για τις υπηρεσίες του,που σημαίνει τον ανταμοίβουμε γιατί μας εξυπηρέτησε.Για τον αντίστροφο λόγο, δε δίνουμε φιλοδώρημα σε έναν αγενή υπάλληλο,σε μια μη εξυπηρετική σερβιτόρα,σε έναν ακάθαρτο πωλητή.
Το φιλοδώρημα όμως λειτουργεί πλέον ως κίνητρο γι'αυτόν που το δέχεται ώστε να βελτιώνει διαρκώς τις υπηρεσίες του.Αυτό,μπορεί να μην ανήκε στις προθέσεις μας,κατέστη όμως "δια της αοράτου χειρός",απολύτως αληθές.
Τούτου δοθέντος,το φιλοδώρημα έχει έναν κοινωνικό ρόλο προαγωγής της ποιότητας της εργασίας τον οποίο και θα έπρεπε να ενισχύουμε.Για να μιλήσω πρακτικά,αν ένας πολίτης επιθυμεί να φιλοδωρήσει κάποιον εργαζόμενο με κάποιο ποσό πέραν του συμφωνημένου μισθού του,θα πρέπει να μπορεί να το πράξει,νόμιμα,σε οποιονδήποτε χώρο εργασίας (ιδιωτική επιχείρηση ή δημόσια υπηρεσία).Εννοείται πως το πουρμπουάρ θα είναι νόμιμο (με απόδειξη) και απολύτως προαιρετικό (θα το δίνει όποιος επιθυμεί,αν το επιθυμεί).Έτσι θα λειτουργήσει η αξιολόγηση των εργαζομένων στην πράξη,δίχως γραφειοκρατικές περικοκλάδες και επιτροπές αξιολόγησης αμφιβόλων κριτηρίων και διαβλητών διαδικασιών.
Ο γιατρός του ΕΣΥ που φροντίζει τους ασθενείς θα έχει τη δυνατότητα επιπλέον αμοιβής για το έργο του (επαναλαμβάνω προαιρετικής και νόμιμης).Ο συνάδελφός του που αδιαφορεί θα αρκείται στον κρατικό μισθό.Είναι απολύτως συμβατό με το ευρύτερο κοινωνικό συμφέρον,ο πιο παραγωγικός,ο πιο ευγενής,ο πιο πρόθυμος εργαζόμενος,σε κάθε τομέα δουλειάς,να μπορεί να αμείβεται περισσότερο από κάποιον που δεν έχει κανένα τέτοιο προσόν.Αν απορρίψουμε αυτή την αντίληψη επειδή δήθεν το κέρδος είναι "επάρατο" και επιστρέψουμε στον ισοπεδωτικό εξισωτισμό,αδικούμε τους εργατικούς προς όφελος των οκνηρών και διαιωνίζουμε την πρακτική του παράνομου χρηματισμού και της παροχής υπηρεσιών υπό συνθήκες ωμού εκβιασμού ("φακελάκια").
Δεν αντιμετωπίζεις όμως ένα κοινωνικό πρόβλημα προσπαθώντας ν'αλλάξεις την ανθρώπινη φύση,αλλά προσαρμόζοντάς το στα αδιαμφισβήτητα χαρακτηριστικά της: και η επιδίωξη του ατομικού κέρδους,η ωφελιμιστική ηθική,ανήκει αναμφίβολα σ'αυτά.

3) Η πινιάτα
Μεσημέρι σε παιδικό πάρτυ και έρχεται η στιγμή να σπάσει η πινιάτα! Η πινιάτα είναι ένα Μεξικάνικο έθιμο,πολύ αγαπητό στα παιδιά: μια πήλινη γαβάθα που κρέμεται από ένα σκοινί,γεμάτη λιχουδιές κι από κάτω τα πιτσιρίκια με ένα ξύλο να την χτυπούν με τη σειρά μέχρι ν'ανοίξει και το πολυπόθητο περιεχόμενο να χυθεί κάτω.
Πως έφτασε ένα Μεξικάνικο έθιμο να γιορτάζεται σε ένα Ελληνικό σπίτι? Μα ζούμε πια όλοι σ'ένα παγκόσμιο χωριό! Οι άνθρωποι ανταλλάσσουν γλώσσες,πληροφορίες,προιόντα,και- φυσικά- έθιμα! Κάποια απ'αυτά γίνονται αποδεκτά κι από άλλους ανθρώπους ή λαούς,ταιριάζουν στην αισθητική τους και-γιατί όχι-υιοθετούνται! Προσωπικά όχι μόνο δε βρίσκω τίποτε αρνητικό σ'αυτό,αλλά αντίθετα εκτιμώ πως συμβάλλει στη διανθρώπινη προσέγγιση,στην αλληλοκατανόηση των λαών,στην ανθρώπινη φιλία πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε εμπνευσμένη πολιτική ομιλία,οποιαδήποτε "παγκόσμια ημέρα",οποιαδήποτε καμπάνια των κρατών,των ΜΜΕ ή των διανοούμενων.
Το σπάσιμο της πινιάτας φέρνει έμπρακτα το Ελληνάκι δίπλα στο Μεξικανάκι εν μέσω γενικής ευωχίας: ισχυρότερη σχέση δεν μπορώ να φανταστώ!
Παγκοσμιοποίηση λοιπόν δε σημαίνει μόνο παγκόσμια κίνηση κεφαλαίων,αλλά και ιδεών,συναισθημάτων,παιχνιδιών,συνταγών μαγειρικής,εθίμων,χρωμάτων,μουσικής,πολιτισμού...
Όσο πιο ελεύθερη αυτή η διακίνηση,τόσο προάγεται η ανθρώπινη κατανόηση,τόσο εκλείπουν οι προκαταλήψεις που καλλιεργούν τα σχολικά εγχειρίδια και οι εθνικιστές πολιτικοί.
Ατενίζοντας το μέλλον,η ανθρωπότητα έχει δυο βασικές επιλογές: η πρώτη είναι η περιχαράκωση σε στερεότυπα εθνικής υπεροχής/ιδιαιτερότητας και η δεύτερη είναι το θαρραλέο άνοιγμα στον κόσμο και την ποικιλομορφία του.
Πιστεύω πως ο διεθνιστής του 21ου αιώνα δεν μπορεί παρά να είναι οπαδός της παγκοσμιοποίησης.
Ως τώρα η εθνική ταυτότητα παρεμπόδιζε τη διανθρώπινη κατανόηση.Είναι πια καιρός να ενταχθεί στο ευρύτερο κάδρο της ιδιότητας του Ανθρώπου και των δικαιωμάτων του.Αυτό ηχεί κάπως θεωρητικό,αλλά χάρη-και- στην πινιάτα, μπορούμε να το βιώσουμε...


Όπως και να'χει, ήταν ένα ενδιαφέρον Σαββατοκύριακο...

22/4/2013

Κάθε Πέμπτη,μετά τις μία!

"Όλους μας έφθειρε η ανέξοδη αγάπη"
                     (Τίτος Πατρίκιος)
               
"Όλους μας διέφθειρε ο άκοπος πλουτισμός"
                    (Στέφανος Μάνος)                    








Η παρακάτω διδακτική ιστορία,αποτελεί αναπαράσταση μιας εξομολογητικής αφήγησης που έλαβε χώρα πριν τρία καλοκαίρια.Εννοείται πως διαφυλάσσεται η ανωνυμία του αφηγητή...

Ήταν ένα ζεστό βράδυ του Ιουνίου,στην πρώτη ζέση του θέρους.Ένα ανάλαφρο θρόισμα ζεστού αέρα στέγνωνε τον ιδρώτα απ'τα καταπονημένα κορμιά,αλλά ταυτόχρονα επιβάρυνε την ήδη σχεδόν βασανιστική ζέστη.Η βραδιά στη μεγαλούπολη καλούσε για παραθαλάσσια έξοδο προς αναζήτηση δροσιάς.

Η ιατρική συντροφιά στην "Ιθάκη"-πολυτελές εστιατόριο στο "λαιμό" της Βουλιαγμένης για τους αδαείς-είχε από ώρα έρθει στο κέφι! Το εξαιρετικό "κυρίως" ψάρι,τα θαλασσινά ορεκτικά,το ρέον αλκοόλ και η αίσθηση της καλοκαιρινής ραστώνης,σε συνδυασμό με την κολακευμένη ματαιοδοξία των συνδαιτημόνων, απέπνεαν μια διάθεση εξομολογητική, εν είδει αναπολήσεως του "επιτυχημένου βίου" τον οποίο θεωρούσαν πως είχαν πια εξασφαλίσει πέραν πάσης αμφιβολίας.
Ας μην ξεχνάμε και το κλίμα της εποχής.Μπορεί ο τότε πρωθυπουργός "ΓΑΠ" να είχε προσφύγει στο ΔΝΤ,λίγοι όμως είχαν κατανοήσει το νόημα της πράξης.Άλλωστε,η σχετική ανακοίνωση είχε γίνει στο ειδυλλιακό Καστελλόριζο και το τοπίο δεν προδιέθετε αρνητικά.Για πολλούς άλλωστε από τους Έλληνες εκείνου του καιρού,ο όρος "Καστελλόριζο" παρέπεμπε στις αστακομακαρονάδες του ομώνυμου εστιατορίου.Η Ελλάδα συνέχιζε να λικνίζεται γαλήνια στο πέπλο της δάνειας ευδαιμονίας της.Το ΠΑΣΟΚ ήταν "εδώ ενωμένο δυνατό",η ΝΔ διατελούσε υπό πένθος για την ήττα-αποχώρηση του "Βούδα της Ραφήνας",ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθούσε να υπερβεί το 3%,ο Μάνος το 1,5% και η παρέα των ιατρών μας απολάμβανε τη σφυρίδα της.Το μόνο που έμεινε από τότε απαράλλαχτο είναι η επιδίωξη του φίλου μου του Μάνου,αλλά αυτή είναι μια άλλη ιστορία...

Η παρέα λοιπόν,διατελούσε εν ευθυμία.Δε θυμάμαι πως το έφερε η κουβέντα κι ο αφηγητής-συνδαιτημόνας,αναπόλησε τον τρόπο πρόσληψής του στο ΙΚΑ.Ανακαλώ την αφήγησή του:

"Ήταν αρχές της δεκαετίας του "80,είχα μόλις ανοίξει το ιατρείο και πάλευα για το μεροκάματο.Κάποια μέρα,είχα κατέβει στο κέντρο για δουλειές και συνάντησα στην Ομόνοια ένα παλιό μου γνωστό.Μετά τις πρώτες κουβέντες με ρώτησε για τη δουλειά μου.
-Παλεύω να τα φέρω βόλτα.
-Ρε συ,θες να μπεις στο ΙΚΑ?
-Δεν ξέρω...είχα κάνει αίτηση αλλά δε μου απάντησαν...γίνεται?
-Μα και βέβαια ρε! Ετοίμασέ μου μια αίτηση και θα τη δώσω εγώ κατευθείαν στον Άκη να την υπογράψει.Μόνο που πρέπει να μου τη φέρεις Πέμπτη,μετά τις μία η ώρα!
-Γιατί έτσι?
Ο φίλος πήρε ύφος πονηρό και μου εξήγησε συνωμοτικά: μετά τις μία κλείνουμε τις πόρτες στο υπουργείο,βάζουμε μουσικούλα,ανοίγουμε κανένα ουίσκυ,ρίχνουν και οι κοπέλες κανένα χορό και τον ανεβάζουμε τον Άκη σε άλλη διάσταση.Ό'τι του πάμε εκείνη την ώρα το υπογράφει!

Έτσι κι έγινε.Πέμπτη μετά τις μία ο Άκης υπέγραψε την αίτηση-αφού πρώτα ρώτησε αν ο ενδιαφερόμενος είναι "δικός μας"-και ο γιατρός βρέθηκε στο ΙΚΑ.
Το πως πλούτισαν οι γιατροί του ΙΚΑ,είναι μια άλλη ιστορία γνωστή λίγο-πολύ και σχετιζόμενη με την υπερτιμολόγηση των φαρμάκων και την εκτόξευση της φαρμακευτικής δαπάνης στη χώρα...

Αυτή την ιστορία τη θυμήθηκα με αφορμή ένα πρόσφατο αίτημα ανανέωσης της σύμβασης έργου ιατρών του ΙΚΑ.Μου είναι αδιάφορο αν θα ικανοποιηθεί ή όχι.Αυτό για το οποίο είμαι βέβαιος είναι πως,τόσο αυτοί,όσο και οι προηγούμενοι,αλλά και οι επόμενοι και γενικότερα όλοι όσοι περάσαμε κάποτε από το ΙΚΑ,είτε παραμείναμε είτε όχι,ήμασταν όλοι κατηγορίας "κάθε Πέμπτη,μετά τις μία"!
Η διαφορά είναι πως τότε όποιος έμπαινε στο ΙΚΑ πλούτιζε,τώρα είναι απλά ένας τρόπος επιβίωσης (βλέπετε οι εποχές άλλαξαν και η αστακομακαρονάδα εξέλιπε).

Προσωπικά,κατανοώ του καθενός την προσωπική επιλογή,τις αγωνίες,τα αδιέξοδα.
Είμαι υπέρ ενός συστήματος πρωτοβάθμιας περίθαλψης ανοιχτού προς όλους τους γιατρούς που επιθυμούν να ενταχτούν σ'αυτό δίχως εξαιρέσεις,απολύτως διαφανούς,με απόλυτη ελευθερία των ασφαλισμένων να επιλέγουν το γιατρό της αρεσκείας τους.Το κράτος μπορεί να εκδώσει συγκεκριμένο τιμολόγιο αποζημίωσης για κάθε ιατρική πράξη και από κει κι έπειτα κάθε γιατρός εκδίδει το δικό του τιμολόγιο και ο ασφαλισμένος καλύπτει τη διαφορά.
Διαφάνεια,ανταγωνισμός,ελεύθερη επιλογή γιατρού: ιδού τα ελάχιστα προαπαιτούμενα ενός αποτελεσματικού συστήματος πρωτοβάθμιας υγείας για όλο τον πληθυσμό! Ούτε γραφειοκρατικές αγκυλώσεις,ούτε ολιγοπωλιακές πρακτικές,ούτε συναλλαγές κάτω απ'το τραπέζι,ούτε "κάθε Πέμπτη,μετά τις μία",ούτε άκοπος πλουτισμός των ολίγων εκλεκτών σε βάρος της κοινωνίας...
Ένα ανοιχτό σε όλους,προσβάσιμο σε όλους και διαφανές σύστημα πρωτοβάθμιας υγείας!

Δυστυχώς,η πλειοψηφία των συνδικαλιστών,δεν επιθυμεί τέτοιες λύσεις.Προτιμά τα κλειστού τύπου συστήματα,στα οποία εισέρχονται "κάθε Πέμπτη,μετά τις μία" οι ολίγοι εκλεκτοί και θησαυρίζουν συναλλασσόμενοι κάτω απ'το τραπέζι.Ίσως επειδή οι συνδικαλιστές μας είναι ήδη "εντός",έχουν ήδη προηγηθεί στις "Πέμπτες μετά τις μία"...
Το ίδιο επιδίωκε και το κομματικό-πελατειακό κράτος με τους κομματάρχες που το λυμαίνονταν εξαγοράζοντας ψήφους με αντάλλαγμα "μια Πέμπτη,μετά τις μία"!
Είναι ίσως ευτύχημα πως η χρεοκοπία απογύμνωσε πλήρως τη διαφθορά της συναλλαγής αυτής και ανέδειξε τον αντικοινωνικό της χαρακτήρα.
Τώρα,εκ των πραγμάτων,το κόστος της πρωτοβάθμιας περίθαλψης μετακυλίεται (σιωπηρά,διότι δε "συμφέρει" να το λέμε) στους ασφαλισμένους.Θα χρειαστεί κάποιο χρονικό διάστημα για να εκλείψουν οι αγκυλώσεις που καλλιεργήθηκαν τα προηγούμενα τριάντα χρόνια.Οι ασφαλισμένοι θα αρχίσουν να ψάχνουν γιατρό και όχι "τζάμπα συνταγογράφο",αναζητώντας λύση στο πρόβλημα υγείας τους και όχι "τζάμπα εξυπηρέτηση".Η υγεία θα επανακτήσει τη σημασία που οφείλει καθένας να της αποδίδει,παύοντας να είναι η εύκολη "τζάμπα λύση".Οι γιατροί θα επικεντρωθούν στην ιατρική και όχι στη συναλλαγή με τις φαρμακευτικές εταιρείες.
Ασφαλώς αυτά θα πάρουν χρόνο και θα απαιτήσουν επώδυνες προσαρμογές από όλους (γιατρούς και ασφαλισμένους).Ας μην ξεχνάμε πως είμαστε μια χρεοκοπημένη χώρα.

Προτιμώ πάντως την επώδυνη μεταβολή από την παρελθούσα σήψη!
Το μέλλον θα δείξει...

3/4/2013

ΟΛΜΕ και Master Chef

http://olmesch.wordpress.com/2013/02/19/15-02-2013-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%BD%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B7%CE%B3%CE%B5%CF%83%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF/

Η ανακοίνωση της ΟΛΜΕ αναφέρει ξεκάθαρα: "είμαστε αντίθετοι στη σύνδεση της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού με τη μισθολογική του εξέλιξη".
Με λίγα λόγια το συνδικαλιστικό όργανο των εκπαιδευτικών δε συμφωνεί να ανταμείβονται οι καθηγητές που αξιολογούνται ως ικανότεροι.Επειδή αυτή η άποψη χρήζει διαφόρων ερμηνειών,η ΟΛΜΕ σπεύδει να προσθέσει στην ίδια ανακοίνωση: "είμαστε αντίθετοι στη διετή παραμονή-ποινή στον ίδιο βαθμό των συναδέλφων που θα κριθούν ανεπαρκείς".
Συνδυάζοντας λοιπόν τις δυο αυτές απόψεις,το συμπέρασμα είναι αναπόφευκτο.Η αξιολόγηση δεν πρέπει -κατά την ΟΛΜΕ- να αποτελεί κριτήριο ανταμοιβής! Ο καλύτερος δεν πρέπει να ανταμείβεται παραπάνω απ'τον λιγότερο καλό! Η ποιοτική υπεροχή δεν πρέπει να επιβραβεύεται!
Μήπως η ΟΛΜΕ κατά βάθος δε διαφωνεί με την επιβράβευση των ικανότερων,αλλά ζητά μισθολογικό εξισωτισμό για λόγους δημοσιονομικής κρίσης?
Κάθε άλλο: "είμαστε αντίθετοι στη μισθολογική καθήλωση που προβλέπει ο νόμος 4024/11"...
Με λίγα λόγια,η ΟΛΜΕ είναι αντίθετη στη μισθολογική επιβράβευση των ικανότερων και προκρίνει τις συλλογικές μισθολογικές αυξήσεις ("ωριμάνσεις" στη γλώσσα του συνδικαλισμού).
Λεφτά λοιπόν ζητά η ΟΛΜΕ για "τα μέλη της" (sic) δίχως να την ενδιαφέρει η ποιότητα των μελών της...
Η ανακοίνωση φιλοξενείται στην ιστοσελίδα της ΟΛΜΕ,την οποία κοσμεί και μια θυμωμένη κουκουβάγια με υψωμένη τη φτερούγα και απειλητικές διαθέσεις (απέναντι σε ποιούς άραγε)?


"Τα πιάτα σας ήταν εξαιρετικά,οπότε είμαστε υποχρεωμένοι,προκειμένου να επιλέξουμε το καλύτερο,να επικεντρωθούμε στις λεπτομέρειες"
(Οι κριτές στο Master Chef αναλύουν το σκεπτικό της αξιολόγησης των διαγωνιζομένων).

Στο δημοφιλές αυτό τηλεοπτικό παιχνίδι,η αξιολόγηση των διαγωνιζομένων είναι συνεχής,καθημερινή,εξαντλητική και με έμφαση στην παραμικρή λεπτομέρεια.
Ο ικανότερος συνεχίζει,ο λιγότερο ικανός φεύγει απ'το παιχνίδι.Ο ικανότερος ανταμείβεται με την παράταση της διαμονής του, ο λιγότερο ικανός υφίσταται τη δυσάρεστη συνέπεια της αποχώρησης.
Στο τέλος,ένας θα είναι ο νικητής και ο κατά τεκμήριο ικανότερος.

Νομίζω πως η ΟΛΜΕ και το Master Chef ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους!
Η μεν κινείται στο σύμπαν της προσοδοθηρικής απαίτησης,του βίαιου επί τα χείρω εξισωτισμού,της άρνησης της ποιοτικής αναβάθμισης.Συμπυκνώνει τη νοοτροπία της μετριότητας που έχει επίγνωση των ορίων της και τρέμει την αποκάλυψή τους.Προσωποποιεί τη ζηλοφθονία του ανεπαρκούς απέναντι στον άριστο.Καταριέται την αξιολόγηση,τη δοκιμασία ανάδειξης των ικανών,αρνείται κάθε υπερέχοντα εν ονόματι της συλλογικής ισοπέδωσης.Συντρίβει το άτομο και τις ικανότητές του,μέσα στο συνδικαλιστικό πολτό της συλλογικότητας.Απαρνούμενη τη μαθητεία των μελών της αυτοκαταργείται : πώς γίνεται καθηγητές που κρίνουν τους μαθητές,να αρνούνται εμπράκτως τη διαδικασία της μαθητείας? Η συνδικαλιστική ιδιότητα εκφυλίζει τη διδασκαλική,αλλά η ΟΛΜΕ δεν ενοχλείται. Έχει αυτοπροσδιοριστεί ως αυστηρός θεματοφύλακας κεκτημένων,ο ρόλος του εκπαιδευτικού της είναι πολύ μικρός για να τον καταδεχτεί!
Η ΟΛΜΕ "είναι αντίθετη",σε κάθε επιχειρούμενη αξιολόγηση,το ανακοινώνει με κάθε τρόπο.
Είναι επίσης θυμωμένη η ΟΛΜΕ,το δείχνει και η κουκουβάγια της,που "κάποιοι" τολμούν να της ζητήσουν αξιολόγηση.
Ο κόσμος της ΟΛΜΕ,είναι ο θυμωμένος κόσμος του συντεχνιακού σοσιαλισμού (guild socialism).
Παρέχει αμφίβολης ποιότητας υπηρεσίες,οργισμένους εκπροσώπους και ανύπαρκτη καινοτομία.

Το Master Chef ανήκει στον κόσμο που δε φοβάται να δείξει τις γνώσεις του,να πειραματιστεί πάνω σε νέες ιδέες,να δοκιμάσει,να κρίνει,να αξιολογήσει και να αξιολογηθεί,να αναλάβει πρωτοβουλίες,να αποτύχει και να επωμιστεί την ευθύνη ή να επιτύχει και να δρέψει τον καρπό της ανταμοιβής.Τα μέλη του ανταγωνίζονται μεταξύ τους και μέσα απ'την αμοιβαία άμιλλα αναπτύσσουν τεχνικές δεξιότητες που τα βελτιώνουν και κοινωνικές αρετές που τα αναδεικνύουν: σεβασμό στο συμπαίχτη/συμπολίτη,υπευθυνότητα απέναντι στην κοινή προσπάθεια της ομάδας (κοινωνική ευθύνη),αυτοπειθαρχία και διαρκή τελειοθηρία μέσα από ειλικρινή αυτοκριτική διάθεση.Δε λείπουν φυσικά οι ανεπάρκειες (τεχνικές ή προσωπικές),οι εντάσεις,οι αντεγκλήσεις,μιλάμε για ανθρώπινη κοινότητα όχι για ιδεατή αγγελική κοινωνία.Αλλά στο τέλος-χάρις στο πνεύμα που περνάει η ομάδα των κριτών/παιδαγωγών-το κλίμα που διαμορφώνεται είναι ιδεατά αξιοκρατικό! Οι αποτυχόντες αναγνωρίζουν αυτοκριτικά τα όριά τους,η γενική αίσθηση είναι πως "δίκαια προχωρά αυτός που επιλέχθηκε".Είναι τόσο εξαντλητικά λεπτομερής η αξιολόγηση που σχεδόν αβίαστα εγγυάται την αξιοπιστία του εγχειρήματος.
Ο κόσμος του Master Chef παράγει ανθρώπους τεκμηριωμένα ικανότερους απ'όταν ξεκίνησαν,αδιαπραγμάτευτα ευγενείς (έστω και από επαγγελματική υποχρέωση) και συχνά χαμογελαστούς (τουλάχιστον σε σχέση με το μέσο εκπρόσωπο της ΟΛΜΕ).
Είναι ο κόσμος που προυποθέτει την προσωπική αγωνία και την επίπονη προετοιμασία πριν από οποιαδήποτε "απαίτηση ανταμοιβής".Ο κόσμος που γνωρίζει πως το αποτέλεσμα της δουλειάς του κρίνεται κάθε μέρα απ'τον υπέρτατο κριτή: τον πολίτη-καταναλωτή.Ο κόσμος που επιδιώκει την καινοτομία και τη διαρκή βελτίωση για να κρατήσει τον καταναλωτή ευχαριστημένο,αντί να απαιτεί από το απρόσωπο κράτος ανταμοιβή για το "υψηλό του λειτούργημα" που αρνείται να θέσει υπό τον έλεγχο του "κοινού".
Το Master Chef είναι ο κόσμος του ελεύθερου ανταγωνισμού,ο κόσμος του καινοτόμου,φιλελεύθερου καπιταλισμού.Παράγει επαγγελματίες που ικανοποιούν τις απαιτήσεις των καταναλωτών και προάγουν την καθημερινότητά τους.

Ακόμη και στο πεδίο των ανθρώπινων σχέσεων,ο δήθεν απάνθρωπος ανταγωνισμός του Master Chef έχει δημιουργήσει δεσμούς ανθρώπινης φιλίας ανάμεσα σε αρκετούς (φυσικά όχι όλους) από τους συμμετέχοντες.Δεν είμαι διόλου βέβαιος πως πίσω απ'τη διαφημισμένη "συναδελφική αλληλεγγύη" των συνδικάτων υπάρχουν αντίστοιχης ειλικρίνειας φιλίες.

Ο κόσμος της ΟΛΜΕ είναι αυτοαναφορικός,διαφημίζει τον κοινωνικό του ρόλο ενώ στην πράξη τον απαρνείται.
Αυτός του master chef επικαλείται την ατομική βελτίωση,για να προσφέρει τελικά στην κοινωνία.
Η ΟΛΜΕ απαιτεί συνεχώς πόρους για να βελτιώσει το έργο της.
Το master chef ζητά απ'τους παίχτες,με συγκεκριμένα υλικά,να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό.
Η ΟΛΜΕ προκρίνει ανθρώπους φοβικούς απέναντι στον ανταγωνισμό,καχύποπτους στην καινοτομία,θυμωμένους.
Το master chef  ανθρώπους καινοτόμους,δημιουργικούς,σίγουρους για τις ικανότητές τους.
Η ΟΛΜΕ φοβάται την αξιολόγηση διότι δεν μπορεί να τη χειριστεί.
Το master chef την επιζητά,γιατί γνωρίζει πως σημασία έχει η προσπάθεια και πως ακόμη κι αν δεν είσαι πρώτος,έχεις ρόλο και θέση στην κοινωνία.

Η ζωή φυσικά είναι πολυπλοκότερη από ένα τηλεοπτικό παιχνίδι.Και πολλές φορές "θα σου καεί το φαγητό" όσο κι αν έχεις βάλει τα δυνατά σου.Αρκεί να'χεις τη διάθεση να ξαναπροσπαθήσεις.
Η ζωή επίσης είναι κατά κανόνα πιο εύθυμη απ'όσο την παρουσιάζουν οι θυμωμένοι συνδικαλιστές καθώς προσπαθούν να πείσουν για την "αδικία που βιώνουν".Αρκεί ν'απομακρύνεσαι που και που απ'το θόρυβο των συνθημάτων.

Νομίζω πως μια καλή συνταγή -μια και μιλάμε για master chef- είναι να εμπιστεύεσαι περισσότερο τις χαμηλές φωνές και τις χαμηλές φωτιές.
Κι ακόμη καλύτερα,να φτιάχνεις κάθε μέρα τις δικές σου συνταγές...

15/3/2013

Η αναπόφευκτη κατήχηση

http://www.tanea.gr/news/greece/article/5003761/h-diabrwsis-twn-paidwn/

Πριν από λίγες μέρες ο τύπος παρουσίασε την πληροφορία πως η "Χρυσή Αυγή" πρόκειται να επιδοθεί σε κατήχηση των ελληνοπαίδων.Η είδηση προκάλεσε τη συντονισμένη διαμαρτυρία πολλών αντιπάλων κομμάτων,των ΜΜΕ,εκπροσώπων πολιτών και ποικίλων οργανώσεων.

Έχω από αρκετόν καιρό σημειώσει πως το αποτρόπαιο δεν το αντιμετωπίζεις ξορκίζοντάς το αλλά κοιτάζοντάς το κατάματα με θάρρος. Δυστυχώς,η κοινωνία μας,απέναντι στο αποτρόπαιο που προσωποποιεί η Χ.Α,έχει επιλέξει την οδό της υστερικής διαμαρτυρίας ή του υστερόβουλου αρνητισμού.Η άρνηση (ή μήπως αδυναμία?) του πολιτικού συστήματος,της κοινωνίας των πολιτών,των επιστημόνων,των σκεπτόμενων ανθρώπων,να επιχειρηματολογήσουν έναντι της Χ.Α,έχει μοιραία ρίξει το βάρος ανάσχεσής της στα ΜΜΕ.Τα τελευταία,στερούμενα επιχειρημάτων και έχοντας εθίσει το κοινό (και εθιστεί τα ίδια) σε εξ αντανακλάσεως στερότυπες αντιδράσεις,αναπαράγουν το αδιέξοδο.Υστερικές κραυγές ("πρόκληση","σοκ","σχέδια ντροπής") και επίμονη (αντιδεοντολογική και πολιτικά ελέγξιμη) λογοκρισία των εκπροσώπων της Χ.Α,οι οποίοι πεισματικά παραμένουν απρόσκλητοι από τα τηλεοπτικά πάνελ (αυτό δε συνιστά δημοκρατική συμπεριφορά από πλευράς δημοσιογράφων,αλλά υπακοή σε φορμαλιστικά στερεότυπα politically-correct δημοσιογραφίας).

Πολύ φοβάμαι,διαβάζοντας την επιχειρηματολογία όσων εθίγησαν από τις προθέσεις της Χ.Α,πως η νοοτροπία της μη-ανοχής απέναντι στην αντίθετη άποψη,έχει διαποτίσει ευρύτατα κοινωνικά στρώματα.Σε τέτοιο βαθμό,ώστε η Χ.Α να αποτελεί συχνά,το ανεστραμμένο είδωλο παρόμοιων ολοκληρωτικών απόψεων που εμφιλοχωρούν σε ποικίλους πολιτικούς χώρους.Υπό αυτή την έννοια,πριν επικρίνουμε τη Χ.Α,πρέπει -για να παραφράσω ένα σύνθημα του γαλλικού Μάη- "να ξεριζώσουμε το χρυσαυγίτη που κουβαλάμε μέσα μας".
Υπερβολικό? Ας δούμε ορισμένες θέσεις μη-χρυσαυγιτών,από το άρθρο των "Νέων":

1) Η οικογένεια δεν έχει το δικαίωμα να οδηγεί τα παιδιά σε παράλληλες ομάδες εκπαίδευσης που αμφισβητούν τον ρόλο του σχολείου και τους θεσμούς της οργανωμένης κοινωνίας, λένε στα «ΝΕΑ» ακαδημαϊκοί σχολιάζοντας την κατήχηση μαθητών ηλικίας 6-10 ετών που έχει ξεκινήσει η Χρυσή Αυγή. Οποιαδήποτε τέτοια απόπειρα, σύμφωνα με τους ειδικούς, απομονώνει τα παιδιά από τους συνομηλίκους τους.

Ποιός νομιμοποιείται να κηρύττει την αυθεντία των θεσμών? Η αποδοχή του ρόλου των θεσμών και της σημασίας τους για την κοινωνική συμβίωση,πρέπει να είναι προϊόν κριτικής αποτίμησης και αποδοχής τους,από πλευράς των ατόμων και όχι ex cathedra διακήρυξης του υποτιθέμενου "αλάθητου" της κοινωνικής οργάνωσης.Με απλά λόγια,πρέπει να πείσουμε με επιχειρήματα τους πολίτες πως οι θεσμοί είναι χρήσιμοι και όχι να διακηρύξουμε τη μη-αμφισβήτησή τους! Άλλωστε υπάρχουν πολίτες που θεωρούν πως οι θεσμοί (γενικά) ή κάποιοι θεσμοί (ειδικότερα) έχουν αρνητικές επιπτώσεις σε ό'τι οι ίδιοι εκτιμούν ως ιδεατή κοινωνική εξέλιξη. Το ΚΚΕ και ευρύτατο τμήμα της Αριστεράς,αμφισβητεί για παράδειγμα το θεσμό του αστικού κοινοβουλίου,ως αντιδραστικό! Οι Αναρχικοί αμφισβητούν κάθε κοινωνικό θεσμό ως "ενεργούμενο της κρατικής καταστολής"! Οι παραθρησκευτικές οργανώσεις αμφισβητούν όσους πολιτειακούς θεσμούς εκτιμούν πως στρέφονται ενάντια σε ό'τι θεωρούν "ιερό και απαραβίστο"!
Η αμφισβήτηση των θεσμών του κράτους όχι μόνο είναι εύλογη (ως προϋπόθεση της κριτικής του αποτίμησης),όχι μόνο πρέπει να είναι ενεργός (ως παράγοντας διαρκούς αποτίμησης της κοινωνικής τους επίπτωσης),αλλά υφίσταται ήδη στην Ελληνική κοινωνία εδώ και δεκαετίες από διαφορετικούς ιδεολογικο-πολιτικούς χώρους! Είναι τουλάχιστον υποκριτικό να την ανακαλύπτουμε και να τη στηλιτεύουμε, μόλις επιχειρείται εκ μέρους της Χ.Α!


2) «Καμία πολιτική οργάνωση δεν έχει το δικαίωμα να χειραγωγεί το μυαλό και την ψυχή μικρών παιδιών, ιδιαίτερα όταν αυτή είναι φορέας μισαλλόδοξων μηνυμάτων και ιδεών. Την Ιστορία αυτού του τόπου τη διδάσκονται τα παιδιά στα σχολεία και πουθενά αλλού», δήλωσε ο υφυπουργός Παιδείας Θεόδωρος Παπαθεοδώρου.

Ο υφυπουργός λοιπόν αποκηρύσσει τη διδασκαλία της Ιστορίας από άλλους φορείς πέραν των σχολείων! Προφανώς,ό'τι δεν εμπίπτει στη "διδακτέα ύλη Ιστορίας" δεν επιτρέπεται να διδάσκεται! Με άλλα λόγια,αυτό που επιτρέπεται να διδάσκεται είναι μόνο ό'τι έχει την έγκριση του επίσημου κράτους! Θαυμάστε "δημοκρατική" αντίληψη πολιτικού ο οποίος καμαρώνει πως ανήκει στο "δημοκρατικό τόξο του κοινοβουλίου"! Το ενδεχόμενο το Κράτος να τελεί υπό καθεστώς ολοκληρωτισμού και να αστυνομεύει την παρεχόμενη γνώση και τις πηγές πληροφόρησης των πολιτών,προφανώς δεν απασχόλησε τον υφυπουργό ή δεν ήταν αρκετό να άρει τη βεβαιότητά του για την αναγκαιότητα "αποκλειστικότητας του Κράτους στη διδασκαλία της ιστορίας"! 
Ειλικρινής είναι ο υφυπουργός: δίχως το Κρατικό μονοπώλιο στην Ιστορική διδασκαλία,δεν μπορεί κανένα Κράτος να οικοδομήσει τους εθνικούς μύθους που χρειάζεται για τη νομιμοποίησή του.Ολόκληρη η διδασκαλία είναι προσανατολισμένη σ'αυτό το στόχο.Οι πολίτες στα σχολεία μαθαίνουν πάντοτε πως στην πορεία της ιστορίας το έθνος τους υπήρξε πάντοτε "υπερέχον","ξεχωριστό",ενίοτε και "επιλεγμένο απ'το Θεό ή απ'το Πεπρωμένο,για να κυριαρχήσει".Στις πολεμικές συγκρούσεις υπήρξε "εν δικαίω",σχεδόν πάντοτε "αμυνόμενο" απέναντι σε επίβουλους εχθρούς και ποτέ "επιτιθέμενο αναιτίως".Οι νίκες του έθνους αποτελούν πάντοτε "μεγαλειώδη κατορθώματα" που συγκλονίζουν την υφήλιο (sic) ενώ οι σποραδικές ήττες,οφείλονται κατά κανόνα σε "προδότες" που τους αξίζει μόνο περιφρόνηση ή κρεμάλα!
Τα σχολικά εγχειρίδια όλων των κρατών καλλιεργούν λίγο-πολύ αυτά τα στερεότυπα εθνικού μεγαλείου.Δεν είναι τυχαίο πως,στη σχολική διδαχή της Ιστορίας και των Θρησκευτικών,έχουν επισημανθεί οι περισσότερες αιτίες για την καλλιέργεια της μισαλλοδοξίας και της αμοιβαίας καχυποψίας ανάμεσα στους ανθρώπους.
Προφανώς,ο δημοκράτης υφυπουργός δεν ενοχλείται απ'αυτά όταν αξιώνει την αποκλειστικότητα της διδασκαλίας από τους φορείς των οποίων-τυχαία?-είναι πολιτικός προϊστάμενος.
Αλλά τότε,σε τι ακριβώς διαφέρει η αντίληψή του απ'την αντίστοιχη της Χ.Α?

3)  «Αυτές οι ομάδες δεν είναι ούτε πρόσκοποι ούτε Κατηχητικό της Εκκλησίας. Δεν είναι τίποτα το θεσμοθετημένο».

Άρα κάθε θεσμοθετημένη κατήχηση είναι θεμιτή! Αρκεί η Κρατική σφραγίδα για να νομιμοποιηθεί στη συνείδηση της καθηγήτριας Σχολικής Παιδαγωγικής του Α.Π.Θ,η οποία ζητά την παρέμβαση του Υπουργείου και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου! Ζητά λοιπόν απερίφραστα τη λογοκρισία,την απαγόρευση του κατηχητικού της Χ.Α,επειδή δε διαθέτει κρατική αναγνώριση! Μα είναι επιχειρηματολογία κριτικής αντιμετώπισης του φασισμού αυτή? Κι αν αύριο,το επίσημο κράτος αποκτήσει ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά και επικυρώσει κατηχητικά της αρεσκείας του,όλα θα είναι εντάξει? Οχυρωνόμενη πίσω από φορμαλισμούς,η καθηγήτρια αποφεύγει να μιλήσει για το περιεχόμενο των κατηχητικών.
Αγνοεί πως σε αρκετά εκκλησιαστικά κατηχητικά καλλιεργείται συστηματικά η μισαλλοδοξία και ο θρησκευτικός φανατισμός?
Ή μήπως,στις κρατικά αναγνωρισμένες κομματικές νεολαίες το κλίμα είναι διαφορετικό? Η ΚΝΕ διδάσκει την "πάλη των τάξεων",κάποιοι άλλοι πιο προχωρημένοι το "ταξικό μίσος".Υπάρχουν και τα συγκοινωνούντα δοχεία που επωάζουν τον "πόλεμο στο κεφάλαιο" μαζί με το φθόνο για τους πλούσιους που "θα στερηθούν την επουράνια βασιλεία"...
Η κρατική αναγνώριση δεν εξαλείφει τη μισαλλοδοξία αγαπητή καθηγήτρια!
Η μισαλλοδοξία είναι εδώ χρόνια τώρα,δεν την ανακάλυψε η Χ.Α, απλώς διεκδικεί κι αυτή το μερίδιό της.


Είναι προφανές πως με τέτοιους "δημοκράτες-κατήγορους",η Χ.Α, δε χρειάζεται συνήγορους. 
Η κουλτούρα της μη ανοχής είναι κυρίαρχη.Οι επικριτές της Χ.Α εμφορούνται απ'αυτήν την κουλτούρα, σε μεγάλο δυστυχώς βαθμό.Η Χ.Α παίζει εντός έδρας και οι θεατές είναι από χρόνια εθισμένοι σ'αυτού του είδους το σπορ.Η διαλλακτική επιχειρηματολογία,ο στέρεος κριτικός λόγος,το ψυχικό σθένος απέναντι στο φανατισμένο εκπρόσωπο του μίσους,όλα αυτά που θα'πρεπε να μας διαχωρίζουν απ'τη χρυσαυγή,ψάχνουμε να τα βρούμε μέσα μας και -μάταια- στους αυτοαποκαλούμενους δημοκράτες πολιτικούς.Η χρυσαυγή κολακεύει το απάνθρωπο μέσα μας υποδαυλίζοντας τα χειρότερά μας ένστικτα και το φαρισαϊκό πολιτικό σύστημα το βάζει στα πόδια κραυγάζοντας "κλέφτης"!

Υπάρχει όμως και το ζήτημα της κατήχησης.
Τι είναι κατήχηση?
Μια απόπειρα ορισμού της δίνεται εδώ http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AE%CF%87%CE%B7%CF%83%CE%B7&dq=

Ενδιαφέρον στοιχείο είναι το ό'τι η "κατήχηση" στην ευρύτερη σημασία της γίνεται συνώνυμη του "προσηλυτισμού".Και πράγματι,η επίμονη και συνεχής προώθηση/υποστήριξη/ευμενής παρουσίαση συγκεκριμένων απόψεων που αποσκοπεί στην υιοθέτησή τους από πλευράς του κοινού,είναι το ίδιο πράγμα,όπως κι αν την ονομάσουμε:"κατήχηση","προσηλυτισμό","προπαγάνδα","διαφώτιση","διάπλαση" κ.ο.κ

Δεκάδες προβληματισμοί μπορούν να διατυπωθούν εν είδει ερωταποκρίσεων:

-Μπορούν τα παιδιά μας να αποφύγουν την κατήχηση?
-Ναι,εφόσον αυτή προϋποθέτει την ένταξή τους σε συγκεκριμένο περιβάλλον (εκκλησιατικά κατηχητικά,κομματικές νεολαίες κλπ)

-Μήπως όμως η υποχρεωτική ένταξή τους στο σχολικό περιβάλλον τα εκθέτει σε κάποιου είδους κατήχηση?
-Το ερώτημα έχει βάση και μπορεί να υποστηριχθεί απ'το περιεχόμενο της διδασκαλίας της ιστορίας και των θρησκευτικών,αλλά και των σχολικών εορτών ("28η Οκτωβρίου","Πολυτεχνείο","25η Μαρτίου").

-Μήπως τότε η εκπαίδευση θα έπρεπε να είναι προαιρετική για κάθε παιδί?
-Θεωρητικά ναι,στην πράξη εγείρονται πρακτικά ζητήματα στοιχειώδους διδασκαλίας.

-Αλλά τότε,δε θα υφίσταντο τα παιδιά εξ ολοκλήρου οικογενειακή κατήχηση?
-Αναπόφευκτα...

-Και τι μας "εγγυάται" πως η οικογένεια δε θα είναι εξίσου μισαλλόδοξη με τη χρυσαυγή?
-Τίποτε δυστυχώς,τα διλήμματα πολλαπλασιάζονται...

-Μήπως τότε θα έπρεπε το Κράτος να παρακολουθεί τις οικογενειακές συζητήσεις?
-Κιμ-Γιονγκ Ουν άσε τα αστεία και πήγαινε να παίξεις με τους πυραύλους σου...


Για να κλείσουμε το θέμα (αδιέξοδο για άλλη μια φορά) ίσως πρέπει,μια που μιλάμε για τα παιδιά,να ρωτήσουμε τη δική τους γνώμη.
Διαβάζοντας μια έκθεση του γιού μου (γ' δημοτικού),στάθηκα στον επίλογό του: "...στην τάξη μου νιώθω ο'τι μαθαίνω περισσότερα από οπουδήποτε αλλού.Εμένα δε με νοιάζει αν είναι αλλιώς,ακόμα κι αν αλλάξει θα τη θυμάμαι για πάντα".
Ίσως λοιπόν αυτό να είναι το σημαντικότερο.Το σχολείο,εκτός από χώρος παροχής (αμφισβητούμενων έστω) γνώσεων και δεξιοτήτων,είναι πρωτίστως ένας χώρος κοινωνικοποίησης των παιδιών.Το μάθημα δε γίνεται μόνο μέσα στην τάξη αλλά και έξω απ'αυτήν.Στο διάλειμμα,στην αυλή μαθαίνουν να συμβιώνουν,να παίζουν,να μοιράζονται στιγμές χαράς ή πόνου,να επικοινωνούν,να διαφωνούν,να πληγώνονται,να ερωτεύονται...να ζουν κοινωνικά.
Ίσως η μεγαλύτερη προσφορά του σχολείου να είναι η καλλιέργεια της κοινωνικής συμβίωσης.
Τα υπόλοιπα,οι γνώσεις,οι αντιλήψεις,οι ιδέες είναι και θα είναι εσαεί υπό αίρεση!

Προχώρα λοιπόν γιέ μου με την "Καινή Διαθήκη" δίπλα στο "Κοράνι" πλάι στην "Ιστορία της Αθεϊας".
Με το "Κομμουνιστικό Μανιφέστο" και τον "Πλούτο των Εθνών",πλάι στην "Προδομένη Επανάσταση" στο "Θεός και Κράτος" και στο "Σύνταγμα της Ελευθερίας".
Με τους Προσωκρατικούς και τους Τραγικούς,δίπλα στη "Θεία Κωμωδία" γιατί είναι "Ανθρώπινο,πολύ ανθρώπινο".
Με τις παρτίδες σκάκι του Φίσερ,τον Αστερίξ τον Καβάφη και τον Yeats.
Και μην ξεχνάς ποτέ την "Epistola de Tolerantia" και τους κυνηγημένους της γης...

6/3/2013

Η οπτική του Stiglitz

Διάβασα πρόσφατα το "Τίμημα της Ανισότητας" του Joseph Stiglitz.
Πρόκειται για μια ανάλυση της σύγχρονης οικονομικής κρίσης,καθώς και μια παράθεση ενδεικτικών προτάσεων υπέρβασής της,από τη σκοπιά του έγκριτου νομπελίστα οικονομολόγου.Ο Stiglitz είναι οπαδός της "ισορροπίας ανάμεσα στις αγορές και την κρατική ρυθμιστική παρέμβαση",ανήκει δηλαδή με την ευρύτερη έννοια στους υπερασπιστές των κυβερνητικών παρεμβάσεων στη λειτουργία της αγοράς.Δεν είναι λοιπόν με κανέναν τρόπο οπαδός του laissez-faire καπιταλισμού,ούτε βέβαια και σοσιαλιστής.Μπορούμε να τον κατατάξουμε για λόγους πολιτικού προσανατολισμού στους οικονομολόγους-θιασώτες του Κέυνς.

Σε κάθε περίπτωση,η άποψή του παρουσιάζει ενδιαφέρον.Μολονότι επικεντρώνεται στις οικονομικές εξελίξεις της Αμερικανικής αγοράς,οι θέσεις του και οι προτάσεις του έχουν ισχύ και για ευρύτερες οικονομικές εφαρμογές.

Ο Stiglitz θεωρεί πως η εισοδηματική ανισότητα στις ΗΠΑ οξύνεται συνεχώς τις τελευταίες δεκαετίες.Παραδέχεται μεν πως η οικονομία της αγοράς επαυξάνει το συνολικό πλούτο,αλλά εκτιμά πως η άνιση κατανομή του δημιουργεί κοινωνικές εντάσεις.Κατά τη γνώμη του,το ΑΕΠ δεν εκφράζει αξιόπιστα το επίπεδο ευμάρειας ενός έθνους αφού,σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης,μπορεί να παράγεται εκτός εθνικών συνόρων και επομένως να αφορά άλλες οικονομίες.Προτείνει την υιοθέτηση του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος ως δείκτη οικονομικής ανάπτυξης μιας εθνικής οικονομίας.

Για τη γέννηση της φούσκας στην αγορά ακινήτων στις ΗΠΑ και τις επακόλουθες συνέπειές της (αδυναμία αποπληρωμής δανείων,κατασχέσεις σπιτιών,πρόβλημα στέγασης πληθυσμού),ο Stiglitz κατηγορεί ευθέως το χρηματοπιστωτικό τομέα (τις τράπεζες) διότι ακολούθησαν πολιτικές εύκολου αθρόου δανεισμού,με αποτέλεσμα να παρασύρουν χιλιάδες πολίτες οι οποίοι δε διέθεταν την απαιτούμενη πληροφόρηση ή κρίση για να αποφύγουν τη σύναψη δανείων που υπερέβαιναν τις δυνατότητές τους.Στο σημείο αυτό όμως,προκύπτει μια αντιφατική θέση.Ο Stiglitz μέμφεται την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve Bank) διότι ενθάρρυνε τις τράπεζες να ακολουθήσουν αυτή την πολιτική και στη συνέχεια,όταν διαπιστώθηκε αδυναμία αποπληρωμής δανείων και έλλειψη ρευστότητας,έσπευσε να τις διασώσει επειδή το κόστος κατάρρευσής τους θα ήταν κοινωνικά δυσβάστακτο ("too big to fail").
Θα έπρεπε-γράφει ο Stiglitz-να αφήσουν τον καπιταλισμό να λειτουργήσει: να αφήσουν τις τράπεζες που είχαν εκτεθεί σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια,να πτωχεύσουν.Το κράτος αναλαμβάνει να εγγυηθεί τις καταθέσεις των πολιτών και οι μέτοχοι και τα στελέχη της τράπεζας υφίστανται το κόστος της πτώχευσης.Είναι ενδιαφέρον ό'τι την ίδια ακριβώς άποψη έχουν και οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι,οι οποίοι θεωρούν πως τα προγράμματα διάσωσης των τραπεζών είναι άδικα διότι μετακυλίουν στην κοινωνία το κόστος της τραπεζικής αφροσύνης και,επιπλέον,ενθαρρύνουν τις τράπεζες να εξακολουθήσουν παρόμοιες πολιτικές δανεισμού αφού γνωρίζουν πως το κράτος θα σπεύσει να τις διασώσει.
Ταυτόχρονα όμως,ο Stiglitz προτείνει και κάτι άλλο: τη διαγραφή των χρεών των πολιτών που αδυνατούν να τα αποπληρώσουν,σε βάρος φυσικά της τράπεζας! Μ'αυτόν τον τρόπο,οι τράπεζες θα αναγκαστούν να είναι πιο προσεκτικές στη χορήγηση δανείων αφού θα ξέρουν πως μπορεί να χάσουν τα χρήματά τους! Η πρόταση αυτή βέβαια έχει προβλήματα: γιατί να δανείσει μια τράπεζα,αν γνωρίζει πως μπορεί ο δανειστής να επικαλεστεί αδυναμία αποπληρωμής και να τη βγάλει καθαρή? Γιατί,να πληρώσουν οι πολίτες το κόστος από δάνεια που πήραν κάποιοι και ξαφνικά δήλωσαν αδυναμία αποπληρωμής?

Ένα άλλο στοιχείο στην ανάλυση του Stiglitz είναι το γεγονός πως παραδέχεται ό'τι οι αγορές δε δρουν ανεξέλεγκτα,αλλά πάντοτε σε περιβάλλον κυβερνητικών παρεμβάσεων οι οποίες έχουν διανεμητικά αποτελέσματα.Κάθε κυβερνητική παρέμβαση,έχει οικονομικές επιπτώσεις,κατά κανόνα στη διανομή του πλούτου.Ο Stiglitz αποδέχεται την αναγκαιότητα αυτής της διανομής προς όφελος των οικονομικά ασθενέστερων ομάδων.

Ο Stiglitz ως Κευνσιανός,έχει ήδη αποδεχθεί κάποιες αρχικές τοποθετήσεις:
α)"δεν έχει τόση σημασία ο πληθωρισμός,όσο οι πολιτικές πλήρους απασχόλησης":αυτό σημαίνει πως το κράτος "νομιμοποιείται" να επιδοτεί προγράμματα εργασίας (ακόμη και μη παραγωγικής ?) και να προβαίνει σε επενδύσεις κεφαλαίων προκειμένου να ευοδωθεί η επιχειρηματική δραστηριότητα,οι συναλλαγές και η προσωρινή έστω απασχόληση.H άποψη αυτή,υπακούει στη λογική της τόνωσης της ζήτησης ως παράγοντα ευόδωσης της οικονομικής δραστηριότητας.Έχει κάποια ισχύ,αλλά έχει και όρια: πρώτα παράγεις και μετά καταναλώνεις,όχι το αντίστροφο...
β) "οι κρατικοί προϋπολογισμοί διαφέρουν ουσιωδώς από τους οικογενειακούς,διότι τα κράτη διαθέτουν δυνατότητες δανεισμού,πιστωτικών διευκολύνσεων και νομισματικών ρυθμίσεων (υποτίμηση) που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι πολίτες κατά βούληση".Η άποψη αυτή είναι ευθέως αντίθετη μ'αυτήν που διατύπωσε ο Adam Smith στο "Wealth of Nations" και νομιμοποιεί πολιτικές αρνητικού ισοζυγίου δίχως ιδιαίτερη έμφαση στις μελλοντικές επιπτώσεις."Μακροπρόθεσμα άλλωστε,είμαστε όλοι νεκροί" όπως έγραψε και ο Κέυνς και συνηγορεί και ο Stiglitz.Πρόκειται κατά τη γνώμη μου,περισσότερο για ηθική παρά για οικονομική επιλογή διευθέτησης των πραγμάτων.
γ) "οι υφέσεις προκαλούνται από έλλειψη ζήτησης.Όταν το κράτος περικόπτει τις δαπάνες του η ζήτηση μειώνεται ακόμη περισσότερο και η ανεργία αυξάνεται" και "οι φούσκες είναι κομμάτι του δυτικού καπιταλισμού από τις απαρχές του".Θεμελιωδώς διαφορετική είναι η άποψη που έχει διατυπώσει ο Mises στο "Human Action" περιγράφοντας τον εμπορικό κύκλο και τη δημιουργία της φούσκας ως συνέπειας της αλόγιστης πιστωτικής επέκτασης.

Για το Ελληνικό πρόβλημα,ο Stiglitz μας καταλογίζει πως "καταναλώναμε πολύ περισσότερα απ'όσα μπορούσε το εισόδημά μας να δικαιολογήσει" αν και δεν είναι σαφής στην κρίση του ως προς το αποπειραθέν δημοψήφισμα Παπανδρέου (για την ακρίβεια αφήνει να εννοηθεί πως θα μπορούσαν οι Έλληνες να κηρύξουν στάση πληρωμών έναντι των πιστωτών τους,δίχως όμως να αναλύει τις συνέπειες ενός τέτοιου εγχειρήματος).

Τι προτείνει ο Stiglitz απέναντι στην κρίση? Σε γενικές γραμμές τα εξής:
-Χαλιναγώγηση του χρηματοπιστωτικού τομέα,διαφάνεια στην τραπεζική λειτουργία,κλείσιμο υπεράκτιων τραπεζικών κέντρων,νομοθεσία προστασίας του ανταγωνισμού,περιορισμό των μπόνους των διευθυντικών στελεχών,μεταρρύθμιση του πτωχευτικού δικαίου ώστε "ο δανειστής να επωμίζεται τις κύριες συνέπειες ενός σφάλματος"(!),τερματισμό των προνοιακών φορολογικών ρυθμίσεων για τις εταιρείες.
-"Προοδευτική" φορολογία.Φορολόγηση των υψηλών εισοδημάτων με συντελεστή "ίσως και πάνω από 70%" (!).
-Υγειονομική περίθαλψη για όλους και ενίσχυση προγραμμάτων κοινωνικής προστασίας.
-Έλεγχο στην παγκοσμιοποίηση,ρυθμίσεις στις διασυνοριακές κινήσεις κεφαλαίων
-Δημοσιονομική πολιτική με στόχο την "πλήρη απασχόληση",το θετικό εμπορικό ισοζύγιο,το δανεισμό για επενδύσεις "υψηλής απόδοσης"(?),την κρατική χρηματοδότηση νέων επιχειρήσεων και την προώθηση "πράσινων" πολιτικών.

Πρέπει να ομολογήσω πως δεν πείστηκα.Με εξαίρεση τα προγράμματα κοινωνικής προστασίας και υγειονομικής περίθαλψης,τα οποία πρέπει να διαθέτει κάθε σύγχρονη δημοκρατία και των οποίων το εύρος δράσης και το κόστος πρέπει να εναρμονίζονται με τις οικονομικές τις δυνατότητες,οι υπόλοιπες προτάσεις,συνιστούν κατά τη γνώμη μου μορφές διανομής του υπάρχοντος πλούτου και όχι δημιουργίας νέου.
Σε έναν κόσμο όμως διαρκώς αυξανόμενου πληθυσμού και προσδόκιμου ζωής των ανθρώπων,είναι λογικό οι βιωτικές ανάγκες να βαίνουν διαρκώς αυξανόμενες.Πώς θα ικανοποιηθούν αυτές δίχως περαιτέρω επαύξηση του παγκόσμιου πλούτου?
Η λογική λέει πως πρώτα παράγουμε και ύστερα διανέμουμε και καταναλώνουμε.Η ιστορία επίσης διδάσκει πως,οποτεδήποτε αντιστράφηκε αυτή η διαδικασία,το οικονομικό αποτέλεσμα ήταν γενικευμένη φτωχοποίηση και όχι συμμετρική ευμάρεια.
Πολλές απ'τις προτάσεις Stiglitz είναι αμφίβολης εφαρμοσιμότητας:
-φορολογικό συντελεστή 70% έχει επιβάλλει η Γαλλία και το αποτέλεσμα είναι να επαναπατρίζονται οι Γάλλοι υψηλού εισοδήματος.
-Ο στόχος της "πλήρους απασχόλησης" αδυνατώ να κατανοήσω πώς συμπλέει με μια ανοιχτή κοινωνία καινοτομιών στην οποία νέες δουλειές προκύπτουν και παλιές καταργούνται στην πορεία της ιστορικής της εξέλιξης.
-Οι επενδύσεις υψηλής απόδοσης επίσης δε διευκρινίζεται ποιές μπορεί να είναι.Κάθε επένδυση έχει αμφίβολο αποτέλεσμα,όπως ορθά επισήμανε ο Mises.Αλλιώς,αν γνωρίζαμε εκ των προτέρων την κατάληξή της,κάθε μας ενέργεια θα ήταν επιτυχής...

 
Υπάρχουν κι άλλες αντιφάσεις:
-Ο Stiglitz,αν και δεν αμφισβητεί την αξία του ελεύθερου ανταγωνισμού,φλερτάρει με το πνεύμα κινημάτων διαμαρτυρίας ("Occupy Wall Street" και "Indignados") εντός των οποίων η κυρίαρχη αντίληψη είναι αντι-καπιταλιστική,ο δε πολιτικός οραματισμός σαφώς σοσιαλιστικός.
-Ασκεί κριτική στη θεσμική ανεπάρκεια του πολιτικού συστήματος στις ΗΠΑ και ζητάει-σωστά-περισσότερη λογοδοσία από τη Fed.Φτάνει όμως στο σημείο να αμφισβητήσει τη δημοκρατικότητα της λειτουργίας του,με το επιχείρημα πως "η αρχή ένα άτομο μία ψήφος" έχει εκφυλιστεί σε "ένα δολάριο,μία ψήφος".
-Ζητά κατάργηση της προσοδοθηρίας (τόσο των managers όσο και των επιδοτούμενων αγροτών),αλλά ταυτόχρονα επιθυμεί ενεργότερο ρόλο του κράτους στην προώθηση της επιχειρηματικότητας.Παραβλέπει άραγε το γεγονός πως η κρατική παρέμβαση εκδηλώνεται κυρίως υπό μορφή επιδοτήσεων και προσόδων?
-Θεωρεί υπεύθυνη τη Fed για τη φούσκα του real estate,αναγνωρίζει πως η Fed αποτελεί κυβερνητικό όργανο και ταυτόχρονα ζητά περισσότερο και "καλύτερο" κυβερνητικό έλεγχο στη δράση της...

Συνοψίζοντας,υπάρχουν αρκετές ενδιαφέρουσες επισημάνσεις στο βιβλίο και πειστική ανάλυση των αιτίων της χρηματοπιστωτικής φούσκας του real estate στις ΗΠΑ.Η κριτική που γίνεται στη λειτουργία του χρηματοπιστωτικού τομέα είναι δικαιολογημένη,όπως και οι ευθύνες που επιρρίπτονται στην πολιτική εξουσία για τη διαπλοκή της με τα συμφέροντα των τραπεζιτών.Ωστόσο,οι προτεινόμενες λύσεις πάσχουν τόσο ως προς τη δομή,όσο και ως προς την εφαρμοσιμότητά τους,ηχώντας περισσότερο ως ευχολόγια.Επιπλέον,η σύμπλευση-εκούσια ή όχι-σε κάποια σημεία με τη σοσιαλιστική επιχειρηματολογία,δημιουργεί σύγχυση ως προς τον τελικό πολιτικό προσανατολισμό του συγγραφέα.

Το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά απ'τις εκδόσεις "Παπαδόπουλος".

26/2/2013

Οι βολικές μισές αλήθειες

Έτυχε σήμερα κάνοντας ζάπινγκ να ακούσω ένα μέρος απ'το κήρυγμα του Αρχιεπίσκοπου.Ήταν μια εκτενής αναφορά στη ζωή και την προσφορά του αείμνηστου μαιευτήρα Γεωργίου Παπανικολάου,του γιατρού ο οποίος επινόησε το διάσημο test-pap και συνέβαλλε στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου της μήτρας.
Ο Αρχιεπίσκοπος σωστά τόνισε τη μεγάλη ανθρωπιστική προσφορά του Παπανικολάου και δίκαια εξήρε τα επιστημονικά του επιτεύγματα.
Παρέλειψε ωστόσο να γίνει πιο συγκεκριμένος.
Ο γιατρός έσωσε και συνεχίζει να σώζει γυναίκες,προβαίνοντας σε εξέταση των γενετικών τους οργάνων,εξετάζοντας παράγωγά τους,παρεμβαίνοντας επιστημονικά στη γυναικεία μήτρα.
Αυτή η παρέμβαση προϋποθέτει αλλά και συνεπάγεται δυο καταστάσεις,απέναντι στις οποίες η επίσημη εκκλησία της Ελλάδας,τηρεί στάση από αμήχανη έως αρνητική.

Εξηγούμαι.

1) Προϋποθέτει πως η γυναίκα απαλλάσσεται από την "ενοχή της γυμνότητας" την οποία ο χριστιανικός ευσεβισμός καλλιεργεί και εμπιστεύεται το σώμα της στην ιατρική επιστήμη. Ο Αρχιεπίσκοπος-και εκατοντάδες επίσκοποι και ιερείς στα κηρύγματά τους- απέφυγε αυτή την αναφορά.Προτίμησε να τιμήσει την αφηρημένη επιστημονική ανακάλυψη δίχως να αποενοχοποιήσει τη διαδικασία δια της οποίας αυτή πραγματοποιείται. Την ίδια στιγμή που "ευλογούσε" την επιστημονική έρευνα της γυναικείας μήτρας,απέφευγε να "ευλογήσει" τη θέα της γυναικείας μήτρας (έστω για ιατρικούς σκοπούς).Η συνέπεια αυτής της αντίφασης είναι πως μεγάλος αριθμός γυναικών,ιδίως όσων εκκλησιάζονται τακτικά και επηρεάζονται από το κήρυγμα των ιερέων,αποφεύγουν να κάνουν test-pap επειδή "ντρέπονται". 
Έμπρακτα λοιπόν ο πουριτανισμός (τον οποίο καλλιεργεί το επίσημο ιερατείο) ακυρώνει το επίτευγμα της ιατρικής.

2) Η αποδοχή της μαιευτικής παρέμβασης-από πλευράς εκκλησίας- για λόγους πρόληψης του καρκίνου,ουδόλως συνεπάγεται και την αποδοχή της μαιευτικής παρέμβασης οποτεδήποτε η γυναίκα την επιζητήσει (π.χ προκειμένου να προβεί σε τεχνητή διακοπή μιας ανεπιθύμητης για την ίδια εγκυμοσύνης). Η εκκλησία δηλαδή εμφανίζεται να παρεμβαίνει κατά συνθήκη στη γυναικεία μήτρα: προτρεπτικά προκειμένου για pap-test,απαγορευτικά προκειμένου για άμβλωση!
Έτσι όμως η εκκλησία,αντί να απευθύνεται σε γυναίκες,απευθύνεται σε μήτρες! Η μήτρα είναι όργανο του γυναικείου σώματος,δεν είναι άνθρωπος.Δεν είναι λογικό το "κήρυγμα" να απευθύνεται στους ανθρώπους που φέρουν μήτρες? Ρωτήθηκαν οι γυναίκες πώς επιθυμούν να διαχειρίζονται το σώμα τους?
Η ερώτηση είναι προφανώς ρητορική: είναι γνωστή η αντίθεση της εκκλησίας στην άμβλωση την οποία και χαρακτηρίζει "φόνο"!
Αν όμως έτσι πιστεύει η εκκλησία και αν-όπως είδαμε με το test pap- δεν αντιτίθεται στις παρεμβάσεις στη γυναικεία μήτρα,γιατί δεν επεκτείνει το κήρυγμά της σε παρεμβάσεις αποτροπής της ανεπιθύμητης κύησης?
Γιατί δεν προκρίνει τη χρήση του προφυλακτικού ως μέσου αντισύλληψης (αλλά και προστασίας από αφροδίσια νοσήματα),τη χρήση του ενδομήτριου spiral και το αντισυλληπτικό χάπι?
Μα επειδή προφανώς η εκκλησία μας αντιτίθεται και στις προγαμιαίες σχέσεις!
Κι άλλη "περι τη μήτρα" απαγόρευση λοιπόν: έξοχη η μήτρα ως όργανο τεκνοποιίας,ως μέσο διαιώνισης της ζωής,αλλά απαγορευμένη,καταραμένη,εξόριστη ως αντικείμενο ηδονής από την εκκλησία μας!
Πώς μπορεί η εκκλησία να διαχωρίζει το ρόλο της μήτρας?
Πώς μπορεί να την καθαγιάζει ή να την αναθεματίζει ανάλογα με την περίσταση?
Η μόνη λογική απάντηση είναι τελεολογική: ανάλογα με το σκοπό για τον οποίο χρησιμοποιείται η μήτρα είναι πότε ευλογημένη (τεκνοποιία) και πότε καταραμένη (ηδονή).
Οι Ιησουίτες κήρυτταν πως "ο σκοπός αγιάζει τα μέσα".
Η Ορθόδοξη εκκλησία-η οποία αποστρέφεται υποτίθεται την Ιησουιτική αντίληψη-έχει προσχωρήσει πλήρως σ'αυτήν.


Για να είναι λοιπόν πειστικός ο λόγος του Αρχιεπισκόπου,θα πρέπει,πριν φτάσει στο test pap,να αποδεχθεί όλη την απαιτούμενη διαδικασία: το δικαίωμα της γυναίκας να ορίζει το σώμα της,να το φροντίζει και να το διαθέτει δίχως ντροπή και δίχως ενοχές.Τη γυμνότητα του σώματος ως φυσική του παρουσία και όχι ως "αμαρτία", τη γυμνότητα ως προϋπόθεση φυσικής ένωσης των ανθρώπων, την ηδονή της ένωσης ως αφορμή,ως αιτία,ως σκοπό,ως νόμιμη επιλογή,ως αναπόσπαστο στοιχείο της ερωτικής συνεύρεσης.Τη συνεύρεση καθεαυτή ως ανθρώπινη ανάγκη που δε χρειάζεται την τεκνοποιία για να είναι "καθαγιασμένη",αλλά της είναι αρκετή η συναίνεση των εραστών που έχουν δικαίωμα να ορίζουν και να διαθέτουν τα σώματά τους...
Ας μη μιλήσουμε καθόλου για την άμβλωση,η απάντηση θα προκύψει νομοτελειακά αν εκπληρωθούν τα παραπάνω προαπαιτούμενα...

Έχει πολύ δρόμο να διανύσει η εκκλησία της Ελλάδας για να προσεγγίσει το ανθρώπινο σώμα και τις ανάγκες του με πνεύμα κατανόησης και αγάπης.
Μέχρι τότε,οι αόριστες "ευλογίες" των ιατρικών επιτευγμάτων θα φαντάζουν εξόχως υποκριτικές.
Για να πείσει ο κάθε ιερωμένος πως κατανοεί τη σημασία του test pap θα πρέπει πρώτα να μπορεί δημόσια να εκφέρει τη λέξη "μήτρα" χωρία ντροπή!

"Μήτρα" όπως "ζωή"...

17/2/2013

Ευθανασία και ιατρική

"Στη ζωή υπάρχουν πράγματα που λέγονται και δε γίνονται και άλλα που γίνονται και δε λέγονται"
                                                                                                     (λαϊκό ρητό)





Όταν ήμουν ειδικευόμενος,θυμάμαι μια μέρα σε μονόκλινο θάλαμο μια νέα ασθενή.Ήταν μια ηλικιωμένη γυναίκα με βαριά εγκεφαλοπάθεια λόγω προχωρημένης αρτηριοσκλήρωσης και πολλαπλών εγκεφαλικών επεισοδίων.Είχε περιέλθει σ'αυτό που οι γιατροί αποκαλούμε "φυτική κατάσταση" (vegetative state),μια μάλλον πετυχημένη περιγραφή ενός ανθρώπου στερημένου από τις ζωικές λειτουργίες του (κίνηση,ομιλία,κατάποση κλπ),ο οποίος απλώς ανέπνεε και διατηρούνταν στη ζωή χάρις στο βασικό του μεταβολισμό που του εξασφάλιζε την αναγκαία ενέργεια (παρόλο που,σε αντίθεση με τα φυτά,δεν μπορούσε βέβαια να φωτοσυνθέσει).Ο λαός αυτό το λέει "φυτό",χωρίς περιττούς εξωραϊσμούς...
Ο διευθυντής της κλινικής (παλιά καραβάνα του ΕΣΥ) μόλις την είδε,απαίτησε-δικαιολογημένα- να μάθει το λόγο της νοσηλείας της.Η απάντηση ήταν εύλογη:"είναι η μητέρα του Διοκητή του Νοσοκομείου",οπότε κάθε περαιτέρω διατύπωση περίσσευε!
Προς τιμήν του,όμως,έδωσε σαφείς οδηγίες:"καμία εργαστηριακή εξέταση,καμία αιμοληψία,καμία απεικονιστική εξέταση (ακτινογραφίες,υπέρηχοι κλπ) και για αγωγή ένας ορός το 24ωρο"!

Αρχικά,το φαινόμενο μας ξένισε,όσο όμως περνούσαν οι μέρες,αρχίσαμε να μπαίνουμε στο νόημα.
Ο Διοικητής του Νοσοκομείου λοιπόν,κλασικό κομματόσκυλο που διορίστηκε με διαδικασίες επίδειξης κομματικών παρασήμων σε θέση παχυλής μηνιαίας αποζημίωσης,αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τις δομές του ΕΣΥ για να "παρκάρει" (η ακριβής λέξη που χρησιμοποιούσαμε) τη μητέρα του η οποία φυσικά τελούσε υπό ανίατη κατάσταση.
"Ανθρωπιστική ενέργεια" θα έλεγε κάποιος,αλλά αμέσως ξεπροβάλλουν δεκάδες ενστάσεις:
-πόσο ανθρωπιστικό είναι να καταλαμβάνεις κλίνη που θα μπορούσε να χρησιμεύσει για τη νοσηλεία και αποθεραπεία ενός αρρώστου,με έναν άνθρωπο που δεν επιδέχεται θεραπείας?
-πόσο έντιμο είναι να χρησιμοποιείς την εξουσία της θέσης σου για να επιβαρύνεις το κοινωνικό σύνολο με το κόστος νοσηλείας ενός ανθρώπου που δεν μπορεί να θεραπευτεί?
-πόσο δίκαιο είναι να επιβάλλεις την κατ'εξαίρεση νοσηλεία ενός ανίατου ασθενούς,τη στιγμή που δεκάδες άλλοι ιάσιμοι "βολεύονται" στα ράτζα ή δε βρίσκουν κρεβάτι?
Τα ερωτήματα μπορούν να συνεχιστούν...

"Μα τί να κάνει,να την αφήσει αβοήθητη,γίνονται και θαύματα καμιά φορά",ακούγεται η δεύτερη ένσταση.
Υποθέτω πως μπορεί να τη φροντίσει στο σπίτι,με δικά του έξοδα (δε χρειάζονται άλλωστε πολλά) και να αναμείνει το πιθανό θαύμα να συντελεστεί κατ'οίκον! Αν πρόκειται να γίνει θαύμα,δε θα το εμποδίσει η τοπογραφία...

"Εντάξει,αλλά μπορεί να την έβαλε για λίγες μέρες μέχρι να δει μήπως υπάρξει καμιά βελτίωση",ακούγεται το τρίτο επιχείρημα.
Η ασθενής παρέμεινε έξι (6) μήνες νοσηλευόμενη στην κλινική! Μάλιστα,επειδή υπήρχε τότε νόμος που απαιτούσε εκτεταμένες διατυπώσεις για την νοσηλεία πέραν του εξαμήνου,η λύση δόθηκε με κλασικό νεοελληνικό στυλ: η άρρωστη "διεκομίσθη" λίγο πριν συμπληρώσει εξάμηνο,σε διπλανή κλινική (καρδιολογική) με ψευδή αιτιολογία,παρέμεινε δυο μέρες και..."επαναδιεκομίσθη" στην παθολογική! Ο δόλος του ενδιαφερόμενου,είναι νομίζω προφανής!

Μπροστά σ'αυτή τη φαρσοκωμωδία,η αντίληψη του γερο-διευθυντή μου,άρχισε να νομιμοποιείται πλήρως στη συνείδησή μου.Απέναντι στην αυθαίρετη επιβολή ασθενούς "εκ της διοικήσεως",ο ιατρός αρνήθηκε-και μπράβο του!-να υποκριθεί το θεράποντα.Ένας ορός το 24ωρο,δε συνιστά φυσικά θεραπευτική αγωγή.Συνιστά παθητική ευθανασία! Αυτό σημαίνει πως,ο γιατρός δεν προβαίνει σε ενέργειες άμεσης επίσπευσης του θανάτου (ενεργητική ευθανασία),αλλά δεν κάνει και τίποτε ουσιαστικό για να επιβραδύνει την έλευσή του.Και το πράττει αυτό,όντας απολύτως πεπεισμένος πως βρίσκεται μπροστά σε έναν άνθρωπο καταδικασμένο,για τον οποίο καμία θεραπευτική παρέμβαση δε μεταβάλλει τα κλινικά δεδομένα.

Έχω επιβεβαιώσει από συζητήσεις μου με συναδέλφους,πως η πρακτική της παθητικής ευθανασίας,ήταν ευρύτατα διαδεδομένη σε αντίστοιχες περιπτώσεις.Μάλιστα σε πολλούς τέτοιους ασθενείς γίνονταν αιμοληψίες για εκπαιδευτικούς κυρίως σκοπούς (για "να μάθουν" οι γιατροί).Ο διευθυντής μου,προς τιμήν του,τις είχε απαγορέψει!

Ποιά θέση μπορεί να πάρει ο γιατρός απέναντι στην ευθανασία?
Η απάντηση δίνεται,αφού πρώτα ο γιατρός ξεκαθαρίσει τη στάση του απέναντι στο θάνατο.
Κι εδώ,καταδυόμαστε στο απόλυτο μυστήριο της ύπαρξης που θα απασχολεί στο διηνεκές το ανθρώπινο πνεύμα σε κάθε του έκφραση: οντολογική φιλοσοφία,θρησκείες και μεταφυσικά δόγματα,ψυχολογία και κοινωνικές επιστήμες,συστήματα ηθικής,θεωρίες ερμηνείας του κόσμου από πλευράς θετικών επιστημών κ.α...
Από τη στάση του γιατρού μπροστά στο θάνατο,εξαρτάται και η θέση του στο ζήτημα της ευθανασίας.
Και βέβαια,η θέση αυτή,δεν μπορεί παρά να είναι απόλυτα εξατομικευμένη,απόλυτα προσωπική.
Κανένας "ιατρικός σύλλογος",καμία "παγκόσμια οργάνωση υγείας",κανένα "υπουργείο υγείας" δεν μπορεί να την καθορίσει.Καμία γραφειοκρατική "οδηγία" δεν μπορεί να διεκδικήσει ισχύ απέναντι στο ζήτημα αυτό.
Προφανώς,το ερώτημα είναι απαιτητικό για κάθε γιατρό.

Συνηθέστατα,πολλοί γιατροί αποφεύγουν να τοποθετηθούν.Προτιμούν την ψευδαίσθηση της παντοτινής ελπίδας που "πεθαίνει τελευταία" και οχυρώνονται πίσω από ανθρωπιστικές διακηρύξεις που "επιβάλλουν"τη συνέχιση κάθε θεραπευτικής προσπάθειας.
Προσωπικά,δεν ανήκω σ'αυτούς.
Χρέος νομίζω του γιατρού,δεν είναι μόνο να επιλέγει και να εφαρμόζει μια θεραπευτική αγωγή,αλλά και να κρίνει πότε μια θεραπεία είναι μάταιη.Να κοινοποιεί την άποψή του στους άμεσα ενδιαφερόμενους και να τους αφήνει το δικαίωμα να επιλέξουν τα επόμενα βήματα.
Μπορεί να συμφωνήσουν και να επιλέξουν την παθητική αναμονή μέχρι το αναπόφευκτο ή να δοκιμάσουν την τύχη τους σε άλλον θεράποντα.Κάθε επιλογή είναι σεβαστή!

Θα προχωρήσω ακόμη ένα βήμα.
Ένας άνθρωπος που πάσχει από ανίατη νόσο και έχοντας απόλυτη συνείδηση της κατάστασής του,βιώνει με τρόπο επώδυνο τις μέρες του,έχει για μένα δικαίωμα να ζητήσει την επίσπευση του θανάτου του. Είναι απόλυτο δικαίωμά του να επιλέξει να μη συνεχίσει να ζει
 Φυσικά,ο θεράπων ιατρός μπορεί να αρνηθεί να συναινέσει.Κανείς δεν μπορεί να υποχρεώσει ένα γιατρό να διενεργήσει ευθανασία.Μπορεί όμως η νομοθεσία να διευκολύνει αντίστοιχες καταστάσεις νομιμοποιώντας το δικαίωμα στην ευθανασία.

Γνωρίζω τις ενστάσεις: το δικαίωμα στη ζωή είναι το ιερότερο όλων! Η ιατρική είναι αφιερωμένη στην προαγωγή της υγείας του ανθρώπου,στην απάλυνση του φυσικού πόνου (σωματικού και ψυχικού),στην αποκατάσταση κάθε βλάβης που επηρεάζει αρνητικά τη δυνατότητα του ανθρώπου να ζει και να απολαμβάνει τη ζωή!
Αλλά η ιατρική επιστήμη δεν μπορεί να καταλύσει το θάνατο.Πολύ περισσότερο,είναι η κατεξοχήν αρμόδια να διαπιστώσει πότε ένας άνθρωπος δεν έχει ελπίδα επιβίωσης.Και τότε,πρέπει να του περιορίσει-αν μπορεί-την αγωνία.Αν ούτε αυτό μπορεί,νομίζω πως πρέπει-αν ο ίδιος το ζητήσει-να τον διευκολύνει να "φύγει"...

Στη χώρα μας ελάχιστα συζητάμε για ακανθώδη θέματα.Προτιμούμε να αφήνουμε τη ζωή να τα επιλύνει. Άλλωστε,νομοτελειακά, "όλοι θα πεθάνουμε,γιατί να μπλέκει κανείς"?
Στην πράξη,η παθητική ευθανασία είναι μια καθημερινή πρακτική ,την οποία πολλοί εφαρμόζουν,αλλά κανείς δε συζητάει (και πολύ περισσότερο,δεν παραδέχεται).
Αυτή η παθητική στάση ζωής κρύβει υποκρισία και δειλία και ουδόλως έχει να κάνει με τον "ανθρωπισμό" που όλοι διακηρύσσουν.
Ας βγούμε απ'το βολικό καταφύγιο των υπεκφυγών.
Έξω,στην άγρια θύελλα της φύσης των πραγμάτων.
Ίσως τότε ατενίσουμε με περισσότερη αποφασιστικότητα τη ζωή.
Ίσως τότε αντιμετωπίσουμε με λιγότερο δέος το θάνατο.
Και ίσως τότε αντιληφθούμε πως ανθρωπισμός δεν είναι ν'αρνείσαι το αναπότρεπτο.
Αλλά να το αποδέχεσαι με το θάρρος του ελεύθερου ανθρώπου.
Κι ίσως μ'ένα σεβάσμιο χαμόγελο κατανόησης,καθώς παίρνεις μακριά τον πόνο από ένα βλέμμα που αργοσβήνει...




(Στον Ν.Σ με σεβασμό και εκτίμηση και στον άγνωστο συνοδό που μ'ευχαρίστησε κλαίγοντας ένα βράδυ εφημερίας πριν από δέκα χρόνια...)

8/2/2013