Malisunda fames

http://www.capital.gr/News.asp?id=1952894
Η Ιταλική κυβέρνηση ξεκινά δικαστικό αγώνα κατά του οίκου χρηματοπιστωτικής αξιολόγησης "Standard&Poor's" με το επιχείρημα πως 
"κατά την αξιολόγηση της Ιταλίας,ο οίκος δεν έλαβε υπ'όψιν του την πλούσια πολιτισμική κληρονομιά της χώρας"!

Με άλλα λόγια,επειδή η Ιταλία είναι μια χώρα με πλούσια πραγματικά πολιτιστική παραγωγή και καλλιτεχνική ιστορία,η SP θα έπρεπε να αξιολογήσει ευνοικότερα την πιστοληπτική της ικανότητα!
Ράβδος εν γωνία άρα βρέχει!

Το επιχείρημα φυσικά στερείται σοβαρότητας.
Η ιστορία κάθε χώρας είναι καταγεγραμμένη και ανήκει στο παρελθόν.
Η πιστοληπτική της ικανότητα όμως αποτελεί σημερινό χαρακτηριστικό και έχει να κάνει με τα χαρακτηριστικά της οικονομίας της.
Τα δυο στοιχεία-πολιτισμική κληρονομιά και οικονομική ευρωστία-μόνο με μια εξαιρετικά διασταλτική ερμηνεία μπορούν να συσχετιστούν και πάλι πολύ αμφίβολα!

Αλλά ακόμη κι αν η ιστορία μπορούσε να αποτελέσει πρόκριμα για την πιστοληπτική ικανότητα μιας χώρας,ποιά άραγε ιστορικά στιγμιότυπα θα έπρεπε να προκριθούν? Κάθε χώρα έχει φωτεινές και σκοτεινές ιστορικές στιγμές.Η Ιταλία υπήρξε κοιτίδα της Αναγέννησης αλλά και του Φασισμού! Του Da Vinci,του Michelangelo,των Μεδίκων, αλλά και του Βοργία και του Μακιαβέλλι! Δώρησε αριστουργήματα στην ανθρωπότητα,αλλά έστειλε τον Bruno στην πυρά! Τίμησε την ιστορία της στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και την ατίμασε στο Δεύτερο! Γέννησε την Όπερα αλλά και τη Μαφία! Τις Φερράρι,τις Λαμποργκίνι,τις Μαζεράτι,την πίτσα και τα μακαρόνια,την υψηλή ραπτική,αλλά και τη Σικελική βεντέτα,την ευρεία πολιτική διαφθορά,το θρησκευτικό φανατισμό! Είναι πατρίδα του ιστορικού συμβιβασμού,αλλά και των ερυθρών ταξιαρχιών! Του Μαλατέστα,αλλά και του Μουσολίνι! Του Φελλίνι αλλά και της τσόντας! Των τεσσάρων κατακτημένων μουντιάλ,αλλά και του κατενάτσιο! Της Monicca Bellucci αλλά και των υστερικών στριγγλών!

Δε χρειάζεται να μακρηγορήσουμε!
Για κάθε φωτεινό παράδειγμα,υπάρχει μια αντίστοιχη σκιά!
Οι άνθρωποι-και οι λαοί-δεν είναι πλάσματα αλάνθαστα,αγγελικά πλασμένα,αλλά κοινοί θνητοί ικανοί για τη δημιουργία και την καταστροφή.
Η προσφυγή στην Ιστορία,είναι ένα εξαιρετικά αμφιλεγόμενο μονοπάτι...

Ωστόσο,κάθε λαός τείνει να ωραιοποιεί το παρελθόν του.Σε τέτοιο βαθμό,ώστε να το χρησιμοποιεί ως επιχείρημα αποενοχοποίησης και μεγαλείου!
Η ιστορία που διδάσκουν τα σχολεία-παντού-εξυπηρετεί λίγο-πολύ τα προκατασκευασμένα στερεότυπα "εθνικού μεγαλείου"!

Ο μέσος Ιταλός λοιπόν,αναπόφευκτα αισθάνεται περήφανος για την καταγωγή του,πεπεισμένος πως ανήκει σε μια "πολιτισμικά υπέρτερη χώρα".
Αυτού του είδους η απροκάλυπτη αυτοκολακεία την οποία καλλιεργούν τα εκπαιδευτικά συστήματα ανά τον κόσμο,έχει δυο βασικές αρνητικές επιπτώσεις στενά συνυφασμένες.

Η πρώτη είναι η αδυναμία του μέσου πολίτη να κατανοήσει τις πραγματικές διαστάσεις της ιστορικής του παρουσίας.Δεν προσλαμβάνει τον εαυτό του ως έναν απλό άνθρωπο,βιολογικά ισότιμο με κάθε άλλον συνάνθρωπό του όπου γης,αλλά ως μια "εξέχουσα ιστορική παρουσία" που περίπου περιποιεί τιμή στην ανθρωπότητα!
Αυτή η καλλιεργημένη υποσυνείδητη έπαρση,συμβαδίζει με ένα αναπόφευκτο συναίσθημα αριστοκρατικότητας,το οποίο πολύ συχνά εκδηλώνεται ως απροκάλυπτος ρατσισμός έναντι των αλλοεθνών: "εμείς,είμαστε ανώτεροι"!

Η δεύτερη επίπτωση-λογικό επακόλουθο της προηγούμενης-είναι πως αυτό το ψυχολογικό υπόβαθρο δυσχεραίνει την προσέγγιση και συνεννόηση των λαών!
Οι μεν υποβλέπουν τους δε,είτε ως "ιστορικούς εχθρούς",είτε ως "ένοχους παλαιών συμφορών",είτε ως "πολιτισμικά υποδεέστερους,ενίοτε δε και φυλετικά κατώτερους".

Σ'αυτό το κλίμα,είναι λογικό να ευδοκιμούν πολιτικοί που κολακεύουν τα προκατασκευασμένα στερεότυπα του πλήθους.Πολιτικοί που προκρίνουν αντιλήψεις "εθνικού μεγαλείου" και "υπεροχής της φυλής".Κοινοί δημαγωγοί και λαικιστές δηλαδή.
Στην αγαπημένη γείτονα χώρα,ένας τέτοιος όψιμος πολιτικός αστέρας,υψηλής δημοφιλίας είναι βέβαια ο Beppe Grillo .
Η δημοφιλία του,αναπόφευκτα,συμπαρασύρει ολόκληρο το πολιτικό σύστημα σε θέσεις συγγενείς σε ό'τι έχει να κάνει με ζητήματα που άπτονται της "εθνικής υπεροχής" της χώρας.
Έτσι εξηγείται και η παρανοική προσφυγή του Ιταλικού κράτους έναντι της SP επειδή η τελευταία "δεν εκτίμησε" το αυτονόητο "μεγαλείο του"!

Το χειρότερο βέβαια είναι πως τέτοιες προσεγγίσεις της πραγματικότητας,δυσχεραίνουν την αντιμετώπιση των προβλημάτων της.Αντί της ανάλυσης και του ορθολογικού σχεδιασμού,ανέξοδες αναζητήσεις φανταστικών λύσεων συνδεδεμένων με ιστορικές επινοήσεις μεγαλείων.
Όταν η αφήγηση δε συμβαδίζει με την καθημερινή εμπειρία,το επόμενο στάδιο είναι η συνωμοσιολογία: μόνο αυτή εξηγεί πειστικά την ασυμβατότητα ανάμεσα σε όσα οι πολίτες φαντασιώνονται και σε όσα στην πράξη βιώνουν!

Ο Bastiat συνόψισε το φαινόμενο σε μια γνωστή ρήση του: "οι πιο παράλογες θεωρίες,έχουν την ευκαιρία τους,όταν οι άνθρωποι υποφέρουν: malisunda fames"!
Δεν αρκεί όμως μόνο ο πόνος,για την υιοθέτηση του παραλογισμού.Χρειάζεται και μια ιδεολογική προεργασία,κατά την περίοδο της ευημερίας.Αυτήν ακριβώς την παρέχουν οι προσεγγίσεις ιστορικού εθνικού μεγαλείου των εκπαιδευτικών συστημάτων των κρατών.

Υπάρχει μήπως κάποιο αντίδοτο στην προπαγάνδα αυτή?
Ίσως,η διεθνιστική αντίληψη,η προώθηση αντιλήψεων πανανθρώπινης συνεργασίας,η υιοθέτηση ενός υπερεθνικού ανθρωπισμού.
Αλλά η χαρτογράφηση των μονοπατιών του,είναι μια εξαιρετικά απαιτητική και μακρά διαδικασία,κυρίως γιατί υπερβαίνει τα σχηματοποιημένα ιδεολογήματα της δεξιάς και αριστεράς και μάλλον ίσταται πέραν της κηδεμονίας των επαγγελματιών της πολιτικής.

5/2/2014

Η στρέβλωση των προθέσεων

"Ο καπιταλισμός μετουσιώνει έτσι την ιδιοφέλεια σε κοινή ωφέλεια.Οι μαρξιστές προσπάθησαν να θεμελιώσουν την κοινωνία στην αλληλεγγύη και οδηγήθηκαν στην εξαθλίωση,την καταπίεση ανθρώπου από άνθρωπο και τη θεσμοθέτηση της βίας.Οι φιλελεύθεροι θεσμοποίησαν το πεφωτισμένο συμφέρον-ή ορθότερα την πεφωτισμένη προτίμηση-και οδηγήθηκαν στην ελευθερία,τα δικαιώματα του ανθρώπου και τον πλούτο".
Μάρκος Δραγούμης 
 ("Πορεία προς τον Φιλελευθερισμό")

Επειδή τυγχάνω βαθύς θαυμαστής της Μεταρρύθμισης,της Αναγέννησης και του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού,διέπομαι από μία καλοπροαίρετη καταρχήν διάθεση απέναντι στα δύο ιδεολογικά τέκνα του τελευταίου:το Φιλελευθερισμό και το Σοσιαλισμό!
Εκτιμώ πως η μήτρα των δυο αυτών ιδεολογιών υπήρξε κοινή,διαπνεόμενη από το αίτημα της απελευθέρωσης του ανθρώπου από το πέπλο της άγνοιας,της αποτίναξης της μοιρολατρείας ως στάσης ζωής και της εγκαινίασης μιας νέας ηθικής επιλογής: αυτής της αυτονομίας του ιστορικού υποκειμένου "άνθρωπος",της αποθέωσης του "Λόγου" ως εργαλείου νοητικής ανάλυσης και της Εμπειρίας ως παράγοντα επαλήθευσης ή διάψευσης των θεωρητικών μας συνθέσεων.

Εκτιμώ πως και οι δυο ιδεολογίες έχουν ανθρωπιστικά κίνητρα και στοχεύουν στην προαγωγή της ανθρώπινης ζωής.
Ωστόσο,η ανάλυση της ιστορικής εμπειρίας δείχνει πως,εκείνο που έχει τελικά σημασία,δεν είναι οι καλές προθέσεις,αλλά τα τελικά αποτελέσματα.
Δεν πρόκειται φυσικά να επιδοθώ σε ανάλυση του σοσιαλισμού.Η σχετική βιβλιογραφία είναι τεράστια.Προσωπικά πιστεύω πως η ανάλυση του Mises στο "Socialism" παραμένει αξεπέραστη στην ανάδειξη των θεωρητικών σφαλμάτων που οδήγησαν τα σοσιαλιστικά πειράματα παντού και πάντοτε σε αδιέξοδα.
Αυτό που θα επιχειρήσω,είναι μια παρουσίαση (αδρή) του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί ο καπιταλισμός.

Βασικό χαρακτηριστικό της οικονομικής συμπεριφοράς είναι η επίτευξη του βέλτιστου συντελεστή απόδοσης.Με απλά λόγια, πώς θα επιτύχουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα σπαταλώντας τους λιγότερους δυνατούς πόρους.Το αποτέλεσμα είναι είτε η παραγωγή κάποιου εμπορεύματος,είτε η παροχή κάποιας υπηρεσίας.Οι πόροι έχουν να κάνουν,τόσο με το ανθρώπινο δυναμικό που απασχολείται,όσο και με τις εργατοώρες που δαπανώνται,αλλά και με τις πρώτες ύλες που απαιτούνται και τη διαδικασία επεξεργασίας τους στη γραμμή παραγωγής.

Υποστηρίζω λοιπόν την άποψη πως η επιτυχία του καπιταλισμού,οφείλεται στο γεγονός πως είναι οικονομικά ορθολογικός.Δηλαδή επιτυγχάνει μαι διαρκή βελτίωση του συντελεστή απόδοσης,σε ό'τι έχει να κάνει με την παραγωγή και την παροχή υπηρεσιών.Με απλά λόγια καταφέρνει διαρκώς να παράγει αγαθά και υπηρεσίες σε ολοένα μικρότερο κόστος,άρα προσβάσιμα σε ολοένα μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων.

Ας πάρουμε για παράδειγμα το κινητό τηλέφωνο.Πριν δεκαπέντε χρόνια περίπου,όταν πρωτοεμφανίστηκε στην αγορά,ήταν ογκώδες,περιορισμένων δυνατοτήτων και ακριβό.Η διαδικασία της καπιταλιστικής εξέλιξης (συσσώρευση κεφαλαίου,εξειδίκευση παραγωγής,επένδυση σε νέες τεχνολογίες,παραγωγή μεγάλης κλίμακας),οδήγησε σε λίγα χρόνια σε ένα μικρό κατασκεύασμα (που ολοένα μικραίνει),πολλαπλών δυνατοτήτων (που ολοένα αυξάνονται) και προσβάσιμο σε όλο τον πληθυσμό (σχεδόν όλοι έχουν,τουλάχιστον από ένα)!

Πώς επιτυγχάνονται όλα αυτά τα αξιοθαύμαστα?
1) Το πρώτο απαιτούμενο είναι η ύπαρξη κεφαλαίου προς επένδυση.Άρα η αποταμίευση μέρους του παραγόμενου πλούτου (capital accumulation).Δίχως αποταμίευση,δεν υπάρχει κεφάλαιο.Δίχως κεφάλαιο,δε γίνονται επενδύσεις.Δίχως επενδύσεις,δεν υπάρχει εξέλιξη (τεχνική,τεχνολογική,επιστημονική,καλλιτεχνική,κοινωνική με την ευρύτερη έννοια).
2) Το δεύτερο απαιτούμενο,είναι η επένδυση σε μαζική παραγωγή.Η μαζική παραγωγή,επιτρέπει την παροχή μεγάλης ποσότητας προϊόντων/υπηρεσιών με μικρό συγκριτικά κόστος,άρα με τελική τιμή προσβάσιμη στον καταναλωτή.
Γιατί συμβαίνει αυτό? Επειδή η μαζική παραγωγή συγκεντρώνει δύο επιπλέον χαρακτηριστικά που την εξελίσσουν
α) την εξειδίκευση στη γραμμή παραγωγής,που εξοικονομεί χρόνο και
β) την τεχνολογική εξέλιξη που προκύπτει απ΄την εξειδίκευση και την επένδυση κεφαλαίου σ'αυτήν
Όταν μια ομάδα ανθρώπων εξειδικεύονται σε μια συγκεκριμένη κατασκευή,είναι θέμα χρόνου να την κάνουν καλύτερη,ελαφρύτερη,αποτελεσματικότερη και ταχύτερα κατασκευάσιμη! Πρόκειται για προφανές αποτέλεσμα οφειλόμενο στις ικανότητες της ανθρώπινης διάνοιας.
Ταυτόχρονα,όταν υπάρχει κεφάλαιο για να επενδυθεί σε νέες δοκιμές υλικών και μεθόδων κατασκευής,η τεχνολογική πρόοδος ακολουθεί ως λογικό επακόλουθο.
3) Από τη στιγμή που ο πρώτος κατασκευαστής θα παρουσιάσει το νέο προϊόν,ένα πλήθος επίδοξων ανταγωνιστών (εφ'όσον λειτουργεί ο ελεύθερος ανταγωνισμός) θα τον μιμηθούν! Αυτό θα έχει ως συνέπεια,τα αρχικά υψηλά του κέρδη (του πρωτοπόρου),σταδιακά να συμπιέζονται απ'τον ανταγωνισμό και η τιμή του (αρχικά μοναδικού,αλλά τώρα πολλαπλά παρεχόμενου) προιόντος,διαρκώς να μειώνεται.
4) Έτσι,ολοένα και περισσότεροι καταναλωτές είναι πια σε θέση να αποκτήσουν το άλλοτε πολυτελές προϊόν ή να απολαύσουν την άλλοτε εξεζητημένη υπηρεσία!
Ο καπιταλισμός λειτουργεί προάγοντας το μαζικό πλούτο και τη μαζική συμμετοχή των ανθρώπων στα αγαθά της παραγωγής (προϊόντα και υπηρεσίες).
Είναι ένα σύστημα βαθιά δημοκρατικό και απόλυτα διανεμητικό.Όχι βέβαια άμεσα για όλους,ούτε στον ίδιο βαθμό για όλους,άλλα ως αποτέλεσμα μιας αρμονικής νομοτελειακής εξέλιξης!

Το αξιοθαύμαστο είναι,πως όλα αυτά συμβαίνουν,όχι εκ προθέσεως των επιχειρηματιών,αλλά ως παράπλευρο αποτέλεσμα της ατομικής τους επιδίωξης για κέρδος.Ακριβώς σαν "ένα αόρατο χέρι" να κατευθύνει αυτή τη διαδικασία μέσω του ατομικού,στο γενικό όφελος,κατά τη μνημειώδη παρομοίωση του Adam Smith!

'Ετσι,επιδιώκοντας ένα μη γενικευμένο όφελος,απολήγουμε δια της καπιταλιστικής παραγωγής,στο ευρύτερο κοινωνικό όφελος.
Αντίθετα,στο σοσιαλισμό,διακηρύσσουμε την επιδίωξη του κοινωνικού οφέλους και απολήγουμε,δια των αδιεξόδων της σοσιαλιστικής οικονομίας,στη γενικευμένη ανέχεια και στην πολιτική υποδούλωση των ανθρώπων.
Αυτή ακριβώς η στρέβλωση των προθέσεων,οφείλεται κατά τη γνώμη μου σε μια βασική παράμετρο: την ικανοποίηση των οικονομικών νόμων.Ο καπιταλισμός λειτουργεί επειδή τους σέβεται,ο σοσιαλισμός αποτυγχάνει,προσπαθώντας να τους παραβιάσει.

Φυσικά,η διαδικασία της καπιταλιστικής εξέλιξης δεν είναι τέλεια (μιλάμε για ανθρώπινες κοινωνίες πάντοτε,η τελειότητα είναι ανέφικτη).Στην πορεία της,υπάρχουν δυσάρεστες εξελίξεις για μεμονωμένα άτομα ή και για ολόκληρες επαγγελματικές ομάδες.
Η υποκατάσταση του αλόγου από το αυτοκίνητο,ως μεταφορικό μέσο,κατέστησε περιττή για παράδειγμα την ύπαρξη του επαγγελματικού κλάδου των πεταλωτών! Οι τελευταίοι,δεν είχαν άλλη επιλογή παρά να αλλάξουν εργασιακό αντικείμενο αφού,το προϊόν που μέχρι τότε παρήγαγαν έπαψε σταδιακά να έχει ζήτηση.Από την άλλη μεριά βέβαια,το αυτοκίνητο ως μαζικό μέσο μεταφοράς,έδωσε ζωή σε πλήθος νέων αντικειμένων εργασίας: ανταλλακτικά,λάστιχα,συνεργεία,καύσιμα,διαφήμιση κι ένα σωρό άλλοι κλάδοι ανθρώπινων δραστηριοτήτων οφείλουν την ύπαρξή τους στην αυτοκίνηση!
Η έκλειψη των πεταλωτήδων δεν οδήγησε την κοινωνία σε κατάσταση μειωμένου συνολικού πλούτου,αντίθετα υπήρξε η παράπλευρη απώλεια για την επαύξηση του συνολικού πλούτου που η τεχνολογία (δια του αυτοκινήτου) επέφερε!

Ωστόσο,για τον πεταλωτή κάθε εποχής,αυτή η διαδικασία -την οποία ο Schumpeter ονόμασε εύστοχα "δημιουργική καταστροφή"-δεν παύει να είναι επώδυνη!
Ιδιαίτερα επώδυνη είναι για "τον πεταλωτή της μέσης ηλικίας".Τον άνθρωπο δηλαδή που δεν είναι ακόμη ηλικιωμένος αρκετά (ώστε να συνταξιοδοτηθεί),αλλά ούτε και ηλικιακά ακμαίος (ώστε να μπορεί εύκολα να εκπαιδευτεί σε νέες δεξιότητες).Ο μεσήλικας λοιπόν που πέφτει θύμα της "δημιουργικής καταστροφής",ο ανώνυμος εργάτης που πρέπει στη μέση ηλικία να βρει νέα δουλειά,ο Joe Smith (http://nikorestis.blogspot.gr/2013/09/blog-post_29.html) ή Γιάννης Παπαδόπουλος (κατά τη ρήση του Henry Hazlitt) αξίζει την προσοχή και την υποστήριξή μας.

Είναι γεγονός πως η σοσιαλιστική αντίληψη,η οποία κυριάρχησε στον 20ο αιώνα στην πλειοψηφία των οργανικών διανοούμενων της Δύσης,παρά την καθολική της αποτυχία σε επίπεδο πρακτικής εφαρμογής,εξακολουθεί να επιβιώνει ιδίως σε χώρες περιορισμένης απήχησης των φιλελεύθερων απόψεων,όπως η Ελλάδα.Επιπλέον,χρησιμοποιώντας τη διαδικασία της "δημιουργικής καταστροφής",επικρίνει την οικονομία της αγοράς ως "ανάλγητη" και,προστρέχοντας στα θιγόμενα συμφέροντα κάθε επαγγελματικής ομάδας,διεκδικεί την "κοινωνική προστασία" των θιγομένων ως αυτονόητη υποχρέωση του Κράτους απέναντι στον δήθεν αντικοινωνικό χαρακτήρα της αγοράς.
Πρόκειται για δεύτερη στρέβλωση.
Αυτό που επιζητούν οι απολογητές του προστατευτισμού,είναι η διαφύλαξη των συντεχνιακών τους προνομίων σε βάρος των καταναλωτών.
Διότι η προστασία που παρέχει το Κράτος έναντι του ελεύθερου ανταγωνισμού (κλειστά επαγγέλματα,περιορισμοί στη διακίνηση/διάθεση προιόντων,διατιμήσεις,κρυφές ή φανερές επιδοτήσεις κλπ) μόνο με έναν τρόπο επιτυγχάνεται: με την επιβάρυνση των καταναλωτών,είτε έμμεσα (φόροι υπέρ τρίτων),είτε άμεσα (τελική τιμή προϊόντος/υπηρεσίας).
Έτσι λοιπόν,στο όνομα της προστασίας του "αδύναμου παραγωγού",οι πολίτες καλούνται να επιδοτήσουν ένα μη παραγωγικό επάγγελμα!
Αυτή η σπατάλη κεφαλαίου (το να πληρώνεις τεχνηέντως ακριβότερα ένα αγαθό ή μια υπηρεσία),είναι στην ουσία της βαθιά αντικοινωνική: περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών,δηλαδή την αγοραστική τους δύναμη αλλά και την αποταμιευτική τους ικανότητα,μειώνει τις δυνατότητες νέων επενδύσεων (το κεφάλαιο δαπανάται αντί να επενδύεται κάπου αλλού),παρεμποδίζει την προσαρμογή των προστατευμένων επαγγελμάτων στις νέες εξελίξεις της τεχνολογίας (όταν προστατεύεσαι,δεν έχεις κίνητρο να βελτιώνεσαι),συνολικά αποτελεί παράγοντα οικονομικής στασιμότητας και οπισθοδρόμησης!
Δεν προάγεται ο κοινωνικός πλούτος όταν όλοι πληρώνουμε ακριβότερα τις υπηρεσίες ή τα προϊόντα που προστατεύονται.Το αντίθετο ακριβώς συμβαίνει!
Η "προστασία" απ'τον ελεύθερο ανταγωνισμό εξυπηρετεί μόνο τα συμφέροντα της προστατευμένης ομάδας ενώ επιβαρύνει συνολικά την κοινωνία.
Η αντίληψη αυτή,αποτελεί την ουσία του κορπορατισμού,μιας μορφής οικονομικής οργάνωσης στην οποία το Κράτος έχει αναλάβει τον έλεγχο της αγοράς και μεριμνά για την προστασία των επαγγελματικών ενώσεων,έναντι του ανταγωνισμού.
Ο κορπορατισμός εκ των πραγμάτων,σημαίνει πως κυρίαρχο ρόλο στη διαμόρφωση των οικονομικών όρων δεν έχει η αρχή της προσφοράς/ζήτησης ,αλλά η διαπραγματευτική ισχύς των διαφόρων συντεχνιών!
Αν το πολίτευμα είναι ολοκληρωτικό,όπως ο ιταλικός φασισμός ή ο γερμανικός ναζισμός του μεσοπολέμου,το Κράτος κυριαρχεί απόλυτα και δεν συνδιαλέγεται,οι δε συντεχνίες τελούν υπό τον έλεγχό του.
Αν το πολίτευμα είναι δημοκρατικό,όπως στη χώρα μας,η οικονομική ζωή εκφυλίζεται σε ένα διαρκές αλισβερίσι Κράτους-ομάδων συμφερόντων,με την πρόθυμη συνδρομή των ΜΜΕ (που έχουν έννομο συμφέρον να προάγουν παρόμοια θέματα,ως κατεξοχήν χώρος συμμετοχής στη συναλλαγή).
Κι όλα αυτά,ενδύονται τον ιδεολογικό μανδύα της αντικαπιταλιστικής πάλης,είτε εξ αριστερών,είτε εκ δεξιών.
Η αριστερή αφήγηση επικεντρώνει στην άρνηση των αλλαγών που επιφέρει η "δημιουργική καταστροφή" στο όνομα της "προστασίας των αδύναμων",η δεξιά στο όνομα της "προστασίας των Ελλήνων".Δεν είναι παράξενο που οι δυο αφηγήσεις συχνά συμπίπτουν σε κοινές πολιτικές επιδιώξεις: άρνηση της επιχειρηματικής εξωστρέφειας,φοβία για τον ανταγωνισμό με το διεθνές περιβάλλον,καχυποψία απέναντι στην καινοτομία,απαισιόδοξη ανάγνωση του μέλλοντος.
Το τοπίο χωράει και θεωρίες συνωμοσίας στις οποίες τα νήματα κινούν κατά περίπτωση,"υστερόβουλοι καπιταλιστές","προδότες του ελληνισμού","ανθέλληνες","πράκτορες του κεφαλαίου ή/και των ξένων συμφερόντων" και λοιπές επινοήσεις του φαιοκόκκινου θερμοκηπίου...

Η φιλελεύθερη ανάγνωση,απέναντι στο συμφέρον της συντεχνίας,προκρίνει το συμφέρον των καταναλωτών.Με άλλα λόγια το συμφέρον των πολλών,έναντι των ολίγων,δίχως την κατάλυση του ατομικού δικαιώματος της επιλογής.Η φιλελεύθερη αντίληψη,ξεκινώντας απ'τον οικονομικό ορθολογισμό καταλήγει στη δημοκρατική επιλογή (το δίκαιο των πολλών αλλά και το δικαίωμα του ατομικώς διαφέρειν).Η σοσιαλιστική ανάγνωση,περιφρονώντας την οικονομική λογική,καταλήγει να υπερασπίζεται τα συμφέροντα μεμονωμένων ομάδων έναντι των πολιτών,δηλαδή μια μορφή ιδιότυπης ολιγαρχίας.
Αλλά και πέραν των οικονομικών δεδομένων,ο φιλελεύθερος,σταθερά προσανατολισμένος στο δικαίωμα της ελεύθερης ατομικής επιλογής,προστατεύει τα δικαιώματα των καταναλωτών.Ο σοσιαλιστής,ομνύοντας στην προστασία των αδύναμων,εκλαμβάνει ως τέτοιους τους επαγγελματίες και περιφρονεί τους καταναλωτές!
Οι στρεβλώσεις διαρκώς πολλαπλασιάζονται...

Είναι σημαντικό να αντιληφθούμε πως στη σύγχρονη κοινωνία,όπως σωστά σημείωσε ο Bastiat,καθένας μας είναι ταυτόχρονα παραγωγός και καταναλωτής,πάροχος αλλά και χρήστης υπηρεσιών.Κάθε προστασία που ζητά για την υπηρεσία που παρέχει ή το προιόν που παράγει,τη βρίσκει μπροστά του ως αγοραστής ή χρήστης.Το κράτος του δίνει κάτι,αφαιρώντας το από τους άλλους και ταυτόχρονα τον υποχρεώνει να πληρώσει στο πολλαπλάσιο την αντίστοιχη προστασία που παρέχει το Κράτος στους υπόλοιπους.
Ένα ατελείωτο γαιτανάκι αλληλοεπιδοτούμενων πασχίζει να εξασφαλίσει το μεγαλύτερο κομμάτι μιας πίτας διαρκώς συρρικνούμενης!
Διότι,αφού οι επιδοτήσεις εξακοντίζουν το κόστος παραγωγής,η συνολική πίτα διαρκώς μειώνεται!
Ο πλούτος περιορίζεται και ταυτόχρονα οι ομάδες συμφερόντων διαγκωνίζονται όλο και πιο έντονα για το μεγαλύτερο κομμάτι!
Και ιδού η μεγαλύτερη των στρεβλώσεων: η Κρατική παρέμβαση στην αγορά και η "προστασία στο όνομα της κοινωνικής ειρήνης" οδηγεί σε αθέμτο ανταγωνισμό,συντεχνιακή αλληλουπονόμευση,συνθήκες κοινωνικής έντασης,καχυποψία,απαξιωτικές συμπεριφορές,ό'τι συνοπτικά χαρακτηρίζεται ως "κοινωνικός αυτοματισμός"!

Είναι νομίζω σαφές,μετά απ΄όλα αυτά πως η σταθερή οικονομική επιδίωξη των κοινωνιών,πρέπει να είναι η συνεχής αύξηση της αποδοτικότητας της εργασίας.Πώς δηλαδή θα παράγουμε διαρκώς περισσότερα με συνεχώς λιγότερο κόπο.Όχι πώς θα συντηρούμε τεχνητά εργασίες μη παραγωγικές,αλλά πώς θα μειώνουμε διαρκώς το κόστος της μαζικής παραγωγής.
Όχι μια κοινωνία πλήρους απασχόλησης,αλλά μια κοινωνία πλήρης παροχών!
Όχι μια φοβική κοινωνία που θα ομνύει στην ασφάλεια της στασιμότητας,αλλά μια ανοιχτή κοινωνία που θα δοκιμάζει διαρκώς,θα πρωτοτυπεί και θα δημιουργεί!
Αλλά ταυτόχρονα,θα φροντίζει τους Joe Smiths της! Εδώ ακριβώς,χρειάζεται η συνδρομή της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας και του κράτους πρόνοιας,ως απαραίτητων συμπληρωμάτων της οικονομίας της αγοράς!

Ας συμπληρώσουμε πως και ο "ελεύθερος χρόνος",αποτελεί δημιούργημα του αποθέματος πλούτου που ο καπιταλισμός κατέστησε εφικτό! Η αξιοποίηση του "ελεύθερου χρόνου" (τουρισμός,ταξίδια,δραστηριότητες,χόμπυ κλπ) αποτελεί εργασιακό πεδίο των τελευταίων πενήντα χρόνων.Μέχρι τότε,η έννοια του "ελεύθερου χρόνου" και της "αναψυχής" ήταν ανύπαρκτη...
Η νομοθεσία για την 8ωρη εργασία,ήρθε να επικυρώσει μια δυνατότητα που ήταν πλέον εφικτή χάρις στην επάρκεια παραγωγής και τον πλούτο.Δεν ήταν όμως οι νόμοι που βελτίωσαν τις συνθήκες ζωής των ανθρώπων,αλλά ο παραγόμενος πλούτος που κατέστησε εφικτούς αυτούς τους νόμους! (http://nikorestis.blogspot.gr/2012/11/blog-post_15.html)

Εντυπωσιάζει πραγματικά η διάσταση,ανάμεσα στο πλήθος των προιόντων,υπηρεσιών και επιλογών που οφείλουμε στον καπιταλισμό από τη μια και στη γενικευμένη αποστροφή,μέχρις απροκάλυπτου μίσους που τρέφουμε γι'αυτόν!
Αυτή δε,ίσως είναι η υπέρτατη στρέβλωση...

Η πρόκριση του συμφέροντος των καταναλωτών/πολιτών έναντι αυτού των επαγγελματικών συντεχνιών,είναι η γνώση που οφείλω στον Frederic Bastiat το έργο του οποίου αποτελεί υπόδειγμα ανάλυσης στον τομέα της πολιτικής οικονομίας.
Εξ ου και το οφειλόμενο εξώφυλλο.

29/1/2014

"Το αόρατο ρήγμα"

Συνοπτικές διαπιστώσεις από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Αρίστου Δοξιάδη (με πλάγια γράμματα οι παραπομπές,με κανονικό κείμενο τα σχόλιά μου):

1) Η πιο θεμελιακή αδυναμία της Ελληνικής οικονομίας ήταν διαχρονικά το γεγονός πως ο παραγωγικός καπιταλιστικός τομέας ήταν πολύ μικρός.Με στοιχεία του 2007,μόνο το 2,6% του εργατικού δυναμικού απασχολούνταν σε μεγάλες (>250 άτομα προσωπικό) επιχειρήσεις (σελ.209-212).
Η κλασική μαρξιστική αφήγηση λοιπόν στην Ελλάδα δεν έχει βάση,ακριβώς διότι λείπουν οι μεγάλες καπιταλιστικές επιχειρήσεις.

2) Δεν υπάρχει άλλη χώρα στον ΟΟΣΑ με τόσο υψηλό ποσοστό αυτοαπασχολούμενων (57% με μ.ο ΟΟΣΑ 30%) (σελ.38).Ταυτόχρονα,το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας (74,7%) απορροφάται σε μη-ανταγωνιστικές ("μη-εμπορεύσιμες") διεθνώς δραστηριότητες (π.χ Δημόσια Διοίκηση,ΔΕΚΟ,Τράπεζες,τηλεφωνία,ΜΜΕ,λιανεμπόριο,οικοδομή,δικηγορικές υπηρεσίες,κουρεία κλπ).(σελ.208)
Έτσι,λοιπόν,ελλείψει διεθνούς ανταγωνισμού,το Ελληνικό κράτος αποτελεί το βασικό προμηθευτή της επιχειρηματικότητας.
Γι'αυτό το λόγο,οι περισσότερες από τις (λίγες) μεγάλες επιχειρήσεις του δευτερογενούς τομέα στην Ελλάδα,είναι προμηθευτές του Δημοσίου. (σελ.64)
Ήδη λοιπόν έχει σκιαγραφηθεί ένα μοντέλο οικονομίας στο οποίο το Κράτος έχει τον κυρίαρχο ρόλο και η όποια ιδιωτική επιχειρηματικότητα βρίσκεται υπό την άμεση κρατική εξάρτηση.
Δε χρειάζεται πολλή σκέψη για να αντιληφθεί κανείς πως εδώ θεμελιώνεται η άνομη συναλλαγή,η αδιαφάνεια και η διαφθορά.

3) Το δεύτερο στοιχείο,που επιβάλλει την άνομη συναλλαγή του επιχειρηματία με το Κράτος,είναι οι "νόμοι των Φαρισαίων" (σελ.82-94). Γράφει χαρακτηριστικά ο Α.Δ "όταν σε κάποιον κλάδο υπάρχει μη εφαρμόσιμη νομοθεσία,αυτή λειτουργεί στρεβλά:δίνει πλεονέκτημα σε όποιον την παραβαίνει" (σελ90).
Ο συνδυασμός της εκτεταμένης κρατικής παρέμβασης,της δαιδαλώδους γραφειοκρατίας και του ασαφούς νομικού καθεστώτος,νομοτελειακά οδηγεί στις άνομες συναλλαγές.Καμία έκπληξη λοιπόν που η χώρα μας έχει έναν από τους υψηλότερους δείκτες διαφθοράς διεθνώς.Σύμφωνα με http://www.transparency.org/cpi2013/results η Ελλάδα έχει δείκτη διαφθοράς 40 (κάτω από 50 θεωρείται εκτεταμένη διαφθορά) και είναι 80η από 175 χώρες.

4) Η κρατικοδίαιτη επιχειρηματικότητα όμως έχει και άλλη μία σοβαρή παρενέργεια : "τα ΜΜΕ και οι συλλογικοί φορείς της εγοδοσίας,δεν έβαλαν ποτέ ψηλά στην ατζέντα τη μείωση των δημοσίων δαπανών,γιατί από αυτές προέρχονται τα έσοδά τους" (σελ66).
Έτσι λοιπόν η κυρίαρχη αφήγηση (ΜΜΕ/συνδικάτα) προασπίζει αυτόν τον θεσμοποιημένο προσοδοθηρικό κορπορατισμό.

5) Πώς λοιπόν επιβίωνε τόσα χρόνια μια μεγάλου μεγέθους μεσαία τάξη αυτοαπασχολούμενων δίχως να είναι διεθνώς ανταγωνιστική? Μα προφανώς με την κρατική προστασία: περιορισμοί ανταγωνισμού στα κλειστά επαγγέλματα,ελάχιστες εγγυημένες αμοιβές,κρατικά εγγυημένο ποσοστό κερδοφορίας,διοικητικοί περιορισμοί στην είσοδο νέων ανταγωνιστών κλπ.
"Αυτό που έκανε το Κράτος,ήταν να εξασφαλίζει ένα μίνιμουμ εισόδημα για όλους,επιβαρύνοντας υπέρμετρα την υπόλοιπη οικονομία" (σελ101)
Γιατί βέβαια την προκλητή ζήτηση ιατρικών υπηρεσιών,το υψηλό ποσοστό κέρδους των φαρμακείων,τις υποχρεωτικές παραστάσεις των δικηγόρων,τις απευθείας αναθέσεις έργων στους μηχανικούς,τις επιχορηγήσεις των ευγενών ταμείων και ένα σωρό άλλες ρυθμίσεις,τις επιβαρύνονταν οι καταναλωτές.

6) Το επόμενο ερώτημα προκύπτει αβίαστα: πού έβρισκε χρήματα το Κράτος για να επιδοτεί όλες αυτές τις προσοδοθηρίες?
Η απάντηση που μπορώ να υποθέσω είναι: τυπώνοντας δραχμές (όσο είχαμε δραχμή) ή δανειζόμενο σε ευρώ (από όταν μπήκαμε στο ευρώ).Η πρώτη πρακτική εκτοξεύει τον πληθωρισμό,η δεύτερη το δημόσιο χρέος και οι δύο μαζί τα ελλείμματα...

7) Καλά όλα αυτά,αλλά μήπως τουλάχιστον η εκτεταμένη Κρατική παρέμβαση είχε και την καλή της όψη,στον τομέα των κοινωνικών παροχών? Δυστυχώς τα στοιχεία το διαψεύδουν: η επίδραση των κοινωνικών δαπανών στη μείωση του αριθμού των φτωχών ήταν (2010) η χαμηλότερη από όλες τις χώρες της ΕΕ-27 (13% έναντι μέσου ευρωπαϊκού μ.ο 38%) (σελ.58).
Σε ένα σύστημα εκτεταμένης διαπλοκής ομάδων συμφερόντων,η κατανομή των προνοιακών παροχών ήταν λογικό να υπακούει σε ασκήσεις ισορροπιών μεταξύ των διαφόρων ομάδων πίεσης αντί να κατανέμεται στους πραγματικά φτωχούς.

8) Ποιές ομάδες συμφερόντων ασκούσαν την αποτελεσματικότερη πίεση? Αυτό το γνωρίζουμε ήδη: οι συντεχνίες των ΔΕΚΟ και του ευρύτερου δημόσιου τομέα.Γιατί συνέβαινε αυτό?
Επειδή το Κράτος,παρά το μέγεθός του "είχε περιορισμένες διοικητικές ικανότητες,ενώ αντίθετα η εξουσία των εργαζόμενων σ'αυτό ήταν πολύ ισχυρή στο να δημιουργούν και να διατηρούν κεκτημένα για τον εαυτό τους.Αυτά τα δυο στοιχεία,είναι αλληλένδετα" (σελ138)
Είναι γνωστά τα προνόμια των ΔΥ και των ταμείων τους έναντι των εργαζομένων και συνταξιούχων του ΙΚΑ για παράδειγμα.
"Η αναδιανομή και οι υπηρεσίες που παρείχε το Κράτος στήριζαν περισσότερο μια μεγάλη και πολύμορφη μεσαία τάξη παρά τους πιό αδύναμους (σ.138)".

9) Επιστρέφοντας στο (6),ο Α.Δ εκτιμά πως στην Ελλάδα είχαμε ένα Δημόσιο που λειτουργούσε χωρίς όρια δαπανών (budget constraint) δηλαδή ένα τριτοκοσμικό Δημόσιο (σελ.148).
Δύσκολα μπορεί κανείς να αμφισβητήσει αυτή την κρίση για μια χώρα που μέχρι πριν δυο χρόνια αγνοούσε πόσους ΔΥ μισθοδοτεί...
Γιατί συνέβαινε όμως κάτι τέτοιο? Μα επειδή όλη αυτή η άρνηση της στατιστικής καταγραφής,ισοδυναμούσε με ανεξέλεγκτες δαπάνες,από τις οποίες προσπορίζονταν πλήθος διαπλεκομένων.
ο ΑΔ εκτιμά πως οι μίζες,οι αργομισθίες,οι προμήθειες του Δημοσίου,οι λογής επιδοτήσεις και κοινωνικοί πόροι,οι στρεβλώσεις (υπερσυνταγογράφηση,ιδιωτικά φροντιστήρια) κλπ αν αθροιστούν ισοδυναμούν με ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του ΑΕΠ και υπερβαίνουν την όποια υπεραξία καρπούνται οι λίγοι μεγάλοι εγχώριοι εργοδότες (σελ.151).
Πρόκειται για κρίσιμη διαπίστωση,η οποία στο βαθμό που ισχύει αναιρεί τη μυθολογία περί "ολίγων που υφάρπαξαν το δημόσιο πλούτο" και τείνει μάλλον να επιβεβαιώσει το Παγκαλικό "μαζί τα φάγαμε"!

10) Μια άλλη δυσάρεστη αλήθεια είναι πως τα αδήλωτα εισοδήματα στην Ελλάδα,είναι σε μικρό ποσοστό κέρδη του μεγάλου κεφαλαίου και σε μεγάλο ποσοστό κέρδη των αυτοαπασχολούμενων και των μικροεπιχειρήσεων (σελ.165).
Κοινώς,εμείς η μεσαία τάξη (που τραγουδούσε και ο Μούτσης) είμαστε οι κατεξοχήν φοροφυγάδες,πολύ απλά επειδή είναι πολύ ευκολότερο να φοροδιαφύγουμε! Άλλος ένας μύθος της αριστερής ανάλυσης που οραματίζεται τάχατες αμύθητο πλούτο κρυμμένο στις "μεγάλες καπιταλιστικές επιχειρήσεις" (τις ελάχιστες άλλωστε στην Ελλάδα)...

11) Γιατί λοιπόν ειδικά η Ελλάδα μπήκε στο μάτι του κυκλώνα? Ο Α.Δ είναι σαφής: επειδή η χώρα μας συνδύαζε τέσσερα στοιχεία εξαιρετικά προβληματικά: ελλειμματικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (από το 1982 και πέρα),υψηλό ποσοστό κατανάλωσης (χαμηλή αποταμίευση) επί τουλάχιστον 15ετία,σημαντικό δημοσιονομικό έλλειμμα επί τουλάχιστον 30 χρόνια (με έμφαση στη διετία 2007-9) και τέλος σχεδόν το υψηλότερο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην ΕΕ(σελ.185).
Τα σενάρια συνωμοσίας κάπου εδώ καταρρέουν...
Ο ελληνικός μικροκαπιταλισμός...αντί για μεγάλες επιχειρήσεις,υπαλληλοποιημένους επαγγελματίες και golden boys,διάλεξε τους βουλευτές και υπουργούς που με το δημοκρατικό εργαλείο των δημοσίων δαπανών έφερναν το παγκόσμιο χρήμα μέσα στο ελληνικό νοικοκυριό (σελ.189).
Για να είμαστε δίκαιοι,το φαινόμενο της πιστωτικής επέκτασης δεν ήταν αμιγώς ελληνικό.
Σε όλη τη Δύση,τις τελευταίες δεκαετίες η αύξηση του ΑΕΠ στηρίχτηκε σε μεγάλο βαθμό στη διόγκωση του δανεισμού των νοικοκυριών (σελ.188).
Τυπική δηλαδή Κεϋνσιανή συνταγή "τόνωσης της ζήτησης"!
Μόνο που στην Ελλάδα,"το ξεχειλώσαμε"!
Δεν μπορώ πάντως να μη σημειώσω τη δικαίωση όσων φιλελεύθερων οικονομολόγων επικρίνουν την Κευνσιανή συνταγή οικονομικής ανάπτυξης...

12) Ποιό ήταν όμως το "αόρατο ρήγμα"? Είναι πολύ ενδιαφέρουσα εδώ η ανάλυση του Δοξιάδη και θα την περιγράψω όπως την κατάλαβα.
Το ρήγμα λοιπόν ήταν η διόγκωση των μη ανταγωνιστικών οικονομικών κλάδων και υπηρεσιών σε βάρος των ανταγωνιστικών (βλ.σημείωση 2).
Η καλομαθημένη μεσαία τάξη έστελνε τα παιδιά της να σπουδάσουν,ώστε να συνεχίσουν την καριέρα των προσοδοθήρων αυτοαπασχολούμενων,σε τομείς ελάχιστα παραγωγικούς ή παροχής υπηρεσιών απολύτως μη ανταγωνιστικούς (αλλά προστατευμένους απ'το διεθνή ανταγωνισμό)!
Η βιομηχανία παραγωγής πτυχίων ΑΕΙ/ΤΕΙ τις τελευταίες δεκαετίες,απαντούσε σε αυτή τη διαρκώς διογκούμενη κοινωνική απαίτηση.
Έτσι ο μη-εμπορεύσιμος τομέας έγινε υπερτροφικός,σε βάρος του εμπορεύσιμου.
Δυστυχώς όμως,στην πραγματική οικονομία ο εμπορεύσιμος είναι το άλογο,ο μη-εμπορεύσιμος το κάρο.
Η Ελληνική πολιτική τάξη και κοινωνία,έβαλε το κάρο μπροστά απ'το άλογο!
Δεν μπορώ εδώ να μη θυμηθώ τον Schumpeter ο οποίος περιέγραφε στην πορεία της καπιταλιστικής ανάπτυξης,μια διαρκώς διογκούμενη  τάξη εκπαιδευμένων ανθρώπων η οποία κάποια στιγμή δεν μπορεί να εξαργυρώσει το πτυχίο της,με μια καλά αμοιβόμενη εργασία.Αυτοί οι άνθρωποι-λέει ο Schumpeter-γίνονται οι ισχυρότεροι επικριτές του καπιταλισμού.Πιθανόν να έχει δίκιο,είναι πολλά τα παραδείγματα εύπορων γόνων αστών που τον επιβεβαιώνουν.Υποψιάζομαι δε πως,στα καθ'ημάς,συγκροτούν και το βασικό κορμό του ΣΥΡΙΖΑ,αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση.


Το βιβλίο του Αρίστου Δοξιάδη δεν τελειώνει εδώ.
Ο συγγραφέας προτείνει μια διαδικασία εξόδου από την κρίση "με τις δικές μας δυνάμεις".
Δε θα την αναλύσω,θα σας παροτρύνω να αγοράσετε το βιβλίο και να την αξιολογήσετε οι ίδιοι.
Αν αισθάνθηκα την ανάγκη για την παραπάνω-ατελή ασφαλώς-παρουσίαση,είναι επειδή το "Αόρατο Ρήγμα" είναι κατά τη γνώμη μου η εγκυρότερη αφήγηση των αιτιών της Ελληνικής κρίσης,τουλάχιστον από όσες έχω προσωπικά υπ'όψιν μου.
Μακριά από δογματισμούς και σχήματα μακροοικονομίας,περιγράφει τη σημασία των θεσμών στην μικροοικονομία,δηλαδή στην καθημερινή οικονομική συμπεριφορά του καθενός μας,εκεί που πραγματικά λαμβάνει χώρα το οικονομικό γίγνεσθαι.
Εγώ τουλάχιστον,αναγνώρισα τον εαυτό μου σε αρκετές περιγραφές.
Το τελικό μήνυμα του συγγραφέα είναι αισιόδοξο!
Θα τα καταφέρουμε,στηριζόμενοι σε ορθολογικές επιλογές!
Μια άποψη που εδράζεται στην ατομική ευθύνη του υποκειμένου και στην αναγκαιότητα χρήσης των εργαλείων της εμπειρίας ως θεμελιωδών πηγών γνώσης,μακριά από δεισιδαιμονίες και αναπόδεικτες συνωμοσιολογικές κατασκευές,δεν μπορεί παρά να με βρίσκει σύμφωνο!

26/1/2014

Παραμονή 2014

"...Πετάμε με το μονοπλάνο του Saint-Exupery πάνω απ'τον Ειρηνικό.Είναι βράδυ και μόνο τ'αστέρια μας δίνουν πορεία,μέσα στο σκοτάδι,πάνω απ'τη μαύρη άβυσσο.Τα μαλλιά της κυματίζουν μαζί με το κίτρινο φουλάρι του λαιμού και με κρατάνε ζωντανό.Δεν μπορώ να τη δω,έτσι όπως κάθεται στην μπροστινή θέση,αλλά μου φαίνεται πως χαμογελάει δακρυσμένη.
Πλησιάζουμε στις Άνδεις.Τα αιώνια χιόνια τους αστράφτουν απόκοσμα μέσα στη νύχτα,λουσμένα απ'το φως του Σταυρού του Νότου.Όπου να'ναι θα φανούν οι φωτιές απ'το χωριό των Ινδιάνων.Μερικά σύντομα λεπτά παγωνιάς κι ύστερα η προσγείωση στο οροπέδιο...
...μπαίνουμε στην καλύβα εξαντλημένοι αλλά γεμάτοι ένταση.Την κοιτάζω κάτω απ'το τρεμουλιαστό φως της λάμπας πετρελαίου.Ο αέρας που περνάει απ'τις ρωγμές,κάνει τη σκιά της να τρέμει.
Το αύριο,είναι ένα άγνωστο ενδεχόμενο.
Απόψε όμως,θα κάνουμε έρωτα μέχρι να'ρθει..."

31/12/2013

Κυριακάτικα

-Γράφει ο Frederic Bastiat: "ο άνθρωπος,όταν διαπιστώσει την ύπαρξη μιας προνομιούχας ομάδας,υιοθετεί μια απ'τις εξής επιλογές: είτε προσπαθεί να εξαλείψει την ομάδα,είτε να γίνει μέλος της".
Πιστεύω πως,διαχρονικά,με βάση αυτή την επιλογή οι άνθρωποι διακρίνονται σε προοδευτικούς (αρνούνται τα προνόμια και τις διακρίσεις) και συντηρητικούς (αποδέχονται και επιζητούν την προνομιακή συμπεριφορά).
Να λοιπόν ένα αξιόπιστο κριτήριο "προοδευτικότητας": πως αντιμετωπίζεις τις προνομιούχες κοινωνικές/επαγγελματικές ομάδες που συναντάς.
Περιττό να σημειώσω πως,η Ελληνική κοινωνία,με βάση αυτό το κριτήριο είναι βαθιά συντηρητική!
Το ίδιο βέβαια ισχύει και για την Ελληνική αριστερά!

-Εδώ και λίγες βδομάδες διαβάζω την επίτομη έκδοση του έργου του Churchill "Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος",από την έξοχη προσφορά της Κυριακάτικης "Καθημερινής".Πρόκειται για συγκλονιστικό έργο από κάθε άποψη!
Θα σταθώ σε κάτι που θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό ως πολιτικό όραμα: αυτό της Ευρωπαικής Ένωσης! Ο μεγάλος πολιτικός,στη μέση του πολέμου και μάλιστα ακριβώς στην καρδιά της μεγάλης νύχτας,όταν μόνη η Αγγλία μάχονταν το χιτλερικό ολοκληρωτισμό,είχε τη διαύγεια να οραματιστεί το μεταπολεμικό κόσμο.Στο όραμα αυτό,αφού προεξοφλούνταν φυσικά η τελική νίκη επί του ναζισμού,η ένωση των Ευρωπαικών λαών πρόβαλλε ως αναπόφευκτη προοπτική.
Σήμερα που η λήξη της μεταπολεμικής ευδαιμονίας,έχει επαναφέρει τον ευρωσκεπτικισμό στο προσκήνιο και το τέρας του ναζισμού ξεπροβάλλει απ'την ιστορική του κρύπτη ζητώντας τη ρεβάνς,έχει σημασία για εμάς που πιστεύουμε στην ανθρώπινη ελευθερία,η υπόμνηση που ο μεγάλος Άγγλος διατύπωσε για την Ευρώπη,στη διάρκεια των σκοτεινότερων χρόνων της.

-Για την "πρωτοβουλία των 58" δεν έχω πολλά να σχολιάσω.Θεωρώ τους περισσότερους,αξιόλογους πολίτες της μετριοπαθούς φιλοευρωπαικής κεντροαριστεράς.Ως εκ τούτου,"κατ'αρχήν" ο λόγος τους με ενδιαφέρει.Υπάρχουν βέβαια πολλά "ναι μεν αλλά",με κυριότερο για μένα το πως τοποθετούνται απέναντι στο κράτος και τις ομάδες που το νέμονται.Δεν έχω πειστεί για την εναντίωσή τους απέναντι στην κρατική γραφειοκρατία,ούτε για την αποφασιστικότητά τους έναντι των προνομιούχων του ευρύτερου δημοσίου τομέα.Όλα αυτά,μένει να φανούν στην πορεία.
Σημειώνω πάντως τη χολή που εκτοξεύουν εναντίον τους οι "άλλοι αριστεροί" (από το ορθόδοξο ΚΚΕ,μέχρι τον εναλλακτικό ΣΥΡΙΖΑ).Προσωπικά δε με εκπλήσσει.Οι μεσσιανικές θεωρίες,όπως ο χριστιανισμός και ο σοσιαλισμός,παραδοσιακά εχθρεύονταν κυρίως τους "αιρετικούς" παρά τους αλλόθρησκους...

-Η Βάσω Κιντή είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο.Είναι επίσης η μοναδική που ζήτησε τη συνδρομή της αστυνομίας προκειμένου να απελευθερωθούν συνάδελφοί της που κρατούνταν όμηροι σε μια αίθουσα διδασκαλίας από φοιτητές και εξωπανεπιστημιακούς.Δηλώνει ευθαρσώς πως "δεν υπάρχει ελεύθερη διακίνηση ιδεών στο Πανεπιστήμιο" και πως "η Αριστερά ηγεμονεύει στα Πανεπιστήμια και όλα αυτά γίνονται υπό την αιγίδα της".
Στη χώρα που έχουμε μάθει να κρύβουμε κάτω απ'το χαλί τις ενοχλητικές αλήθειες,ο λόγος της θαρραλέας καθηγήτριας ηχεί εκκωφαντικά!
Μου θυμίζει τους στίχους του Borges : "τι σημασία έχει η δική μας δειλία,όταν υπάρχει έστω ένας γενναίος"!
Μία γενναία εν προκειμένω!
Υποκλίνομαι κα.Κιντή!

-Πριν λίγο επέστρεψα από καφενείο όπου είχα πάει να δω ποδόσφαιρο.Μύριζα τσιγάρο ως τα εσώρουχα! Αφού έκανα ντους και εξανθρωπίστηκα,είπα να γράψω κι εγώ άλλη μια μάταιη παράγραφο για τον αντικαπνιστικό νόμο στη χώρα: η κοινωνία που περιφρονεί τους νόμους,περιφρονεί τους πολίτες της.Είμαστε μια κοινωνία με βαθιά περιφρόνηση προς ό'τι συνιστά τον "άλλον"! Του το δείχνουμε σε κάθε περίσταση.Καπνίζουμε πάνω του,παρκάρουμε στη ράμπα του καροτσιού του,του κλέβουμε τη σειρά όπου μπορούμε.
Οι μεγάλοι φιλελεύθεροι στοχαστές ορίζουν την ελευθερία πάντοτε αρνητικά: ως το πλέγμα των ενεργειών που δεν δικαιούται κάποιος να κάνει.Ελευθερία (πολιτική) σημαίνει να θέτεις ακριβή και σαφή όρια .Στη χώρα μας έχει επικρατήσει η υπαρξιακή έννοια της ελευθερίας: "κάνε ό'τι θες,χωρίς περιορισμούς"! Έτσι όμως,καμία συνεκτική κοινωνία δεν μπορεί να οικοδομηθεί,καμία έννοια ατομικής ευθύνης δεν νοείται,όλα ανάγονται σε έναν απρόσωπο πολτό που αναζητά μονίμως "υπεύθυνους" έξω απ'αυτόν.
Όταν αντιλαμβάνεσαι την ελευθερία με όρους Ροβινσώνα Κρούσου,είναι επόμενο να βλέπεις τον νόμο ως κάτι απεχθές.Έτσι πορευόμαστε,ο καθένας μας στο νησί του...

-Τις προάλλες,καθώς έγραφα μια συνταγή,πληκτρολόγησα ένα λάθος αριθμό προσωπικών στοιχείων.
Αμέσως το σύστημα με ενημέρωσε πως,ο αριθμός αυτός ανήκει σε θανόντα! Θυμήθηκα τις,όχι και τόσο παλιές ιστορίες συνταγογράφησης,στις οποίες γιατροί έγραφαν φάρμακα (είτε εν γνώσει τους είτε εν αγνοία τους) σε βιβλιάρια πεθαμένων! Κυκλώματα υπεξαίρεσης δημοσίου χρήματος είχαν στηθεί πάνω σ'αυτή την πρακτική.Τώρα κάτι τέτοιο είναι πλέον αδύνατον.Ή ακριβέστερα,αδύνατον να γίνει σε μεγάλη κλίμακα και αδύνατον να υποστηρίξει ο γιατρός πως συνέβη εν αγνοία του.
Να λοιπόν άλλος ένας μηχανισμός με τον οποίο η ηλεκτρονική συνταγογράφηση εκκαθαρίζει εστίες διαφθοράς.
Μην περιμένετε φυσικά από κανέναν ιατρικό σύλλογο να τα ακούσετε αυτά.Η μόνιμη επωδός τους,ως γνήσιων συνδικαλιστών της μεταπολίτευσης,είναι "όποιος έχει στοιχεία,να τα στείλει στον εισαγγελέα"! Αναζητώντας τον εισαγγελέα,γεμίσαμε εισαγγελείς και κοιταζόμασταν καχύποπτα τόσα χρόνια.
Μην τρέφετε  αυταπάτες: ο εκσυγχρονισμός ,σε κάθε τομέα,μόνο οφέλη φέρνει στο κοινωνικό σύνολο.Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση,αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα.

-Σήμερα έφυγε ο Peter O'Toole.Πρωταγωνίστησε στον επικό "Λώρενς της Αραβίας",προτάθηκε οχτώ φορές για Όσκαρ,υπήρξε μεγάλος πότης και οπαδός της Σάντερλαντ! Οι φίλοι του Richard Burton και Richard Harris,έχουν ήδη ανοίξει μπουκάλι και τον περιμένουν!
May he rest in peace...

15/12/2013

Η υποκριτική αντιπαράθεση

Όταν είχε προκύψει στη χώρα το ζήτημα των γενοσήμων φαρμάκων,είχα γράψει πριν από ενάμιση χρόνο τις απόψεις μου. Όσα έχουν μεσολαβήσει δεν τις έχουν μεταβάλλει ουσιωδώς. Με λίγα λόγια υποστήριζα πως τα γενόσημα φάρμακα είναι κατά κανόνα ασφαλή,πως η εκστρατεία συκοφάντησής τους δεν έχει καμία επιστημονική βάση αλλά εκπορεύεται από θιγόμενα συμφέροντα στο χώρο του φαρμάκου (εταιρείες,ιατρούς,φαρμακοποιούς κ.α) και πως σε μια αγορά που οι τιμές καθορίζονται από το κράτος-όπως είναι η αγορά του φαρμάκου- είναι λογικό το κόστος των προιόντων να είναι υπερτιμημένο και να κυριαρχεί ο διαγκωνισμός των ομάδων πίεσης για την εξασφάλιση ευνοϊκότερης μεταχείρισης.
Εκτιμώ πως όλα τα παραπάνω εξακολουθούν να ισχύουν.

Τις τελευταίες μέρες παρακολουθούμε μια διαμάχη μεταξύ του ρέκτη υπουργού υγείας Α.Γεωργιάδη και του ΣΥΡΙΖΑ, με αφορμή την επανατιμολόγηση των φαρμάκων.Με λίγα λόγια,το υπουργείο ζητά μείωση της τιμής των γενοσήμων,ώστε να μην υπερβαίνει το 65% αυτής των πρωτοτύπων ενώ,ο ΣΥΡΙΖΑ-αν έχω αντιληφθεί σωστά τη θέση του- ζητά καθολική μείωση της τιμής όλων των φαρμάκων (πρωτοτύπων και γενοσήμων) κατά 15-20%.
Προφανώς,το κόστος της φαρμακευτικής δαπάνης θα μειωθεί με οποιαδήποτε απ'τις δυο προτάσεις.
Ενώ όμως με την πρώτη (υπουργείου) πλήττεται κατά κύριο λόγο η τιμολόγηση των γενοσήμων, με τη δεύτερη (συριζα) η μείωση είναι ομοιόμορφη.
Κάπου εδώ λοιπόν ξεκινούν τα σενάρια συνωμοσίας: ο ένας κατηγορεί τον άλλο ως υπηρέτη των συμφερόντων των λιγότερο θιγομένων από κάθε σενάριο!
Με το σενάριο Γεωργιάδη,θίγονται κυρίως τα γενόσημα,άρα οι Ελληνικές εταιρείες που τα παράγουν: εξ αυτού,ο συριζα συμπεραίνει πως ο υπουργός εξυπηρετεί τις "πολυεθνικές"!
Με το σενάριο ΣΥΡΙΖΑ,διατηρούνται ανταγωνιστικές οι Ελληνικές εταιρείες γενοσήμων έναντι των υπολοίπων: εξ αυτού,ο Γεωργιάδης συμπεραίνει πως ο ΣΥΡΙΖΑ εξυπηρετεί συμφέροντα των "ντόπιων φαρμακοβιομηχάνων"!
Υπάρχουν όμως κι άλλες αναγνώσεις.
Με το σενάριο Γεωργιάδη,πλήττεται η κερδοφορία των Ελληνικών εταιρειών γενοσήμων,άρα ο ΣΥΡΙΖΑ τον εγκαλεί πως "επιχειρεί να τις κλείσει προς όφελος των πολυεθνικών"!
Ο Γεωργιάδης,ανταπαντά πως, με το σενάριο ΣΥΡΙΖΑ,αναιρείται το κίνητρο συνταγογράφησης γενοσήμων (αφού η τιμή τους δεν υπολείπεται αρκετά των πρωτοτύπων) και άρα,δεν περιορίζεται η συνταγογράφηση πρωτοτύπων,δηλαδή "ευνοούνται οι πολυεθνικές"!

Ένας πραγματικός "μύλος" δηλαδή,στον οποίο όποια άποψη κι αν υποστηριχθεί,έχει βάσιμη επιχειρηματολογία,αλλά καμία δεν περιγράφει όλες τις πτυχές του ζητήματος.Κάθε πλευρά επιλέγει να φωτίσει το μέρος της αλήθειας που την εξυπηρετεί και να αποκρύψει εκείνο που ενδεχομένως την εκθέτει!
Συνεπής μακιαβελλισμός δηλαδή,αρμονικά προσαρμοσμένος στο διαγκωνισμό των ομάδων πίεσης που έχουν συμφέροντα στο χώρο του φαρμάκου.

Κατά τη γνώμη μου,μια πολιτική προάσπισης του δημοσίου συμφέροντος,στο χώρο της τιμολόγησης των φαρμάκων θα ακολουθούσε τις εξής αρχές:
1) Άνοιγμα της αγοράς,εμπέδωση συνθηκών ελεύθερου ανταγωνισμού στο χώρο του φαρμάκου.
Αν ήμουν υπουργός,θα στρεφόμουν προς φάρμακα φθηνότερα οποιασδήποτε προέλευσης.Θα πιστοποιούσα την ποιοτική τους επάρκεια δια του ΕΟΦ και θα ανακοίνωνα πως "ο ΕΟΠΥΥ αποζημιώνει μόνο αυτά ενώ,οποιαδήποτε ακριβότερη επιλογή,βαρύνει τον καταναλωτή ο οποίος θα καλύπτει το κόστος της διαφοράς"!
Αυτό θα είχε ως συνέπεια,όσες εταιρείες επιθυμούσαν να ανταγωνιστούν τις τιμές αυτές,να ρίξουν αντίστοιχα τις δικές τους.Σήμερα,παρά το γεγονός πως οι τιμές των γενοσήμων φαρμάκων μπορούν να διαμορφώνονται ελεύθερα προς τα κάτω,στην πράξη είναι όλες ίδιες! Αυτό συνιστά ισχυρή ένδειξη λειτουργίας καρτέλ,κοινώς άτυπης συμφωνίας μεταξύ των εμπλεκομένων ανταγωνιστών.Ο μόνος τρόπος για να διαρραγεί αυτό,είναι η έκθεσή του σε ευρύτερο ανταγωνισμό.
2) Εφαρμογή της ίδιας αρχής σε ό'τι έχει να κάνει με τις προμήθειες φαρμάκων και υγειονομικού υλικού στα Νοσοκομεία.Θα γίνονται δεκτά προϊόντα οποιασδήποτε προέλευσης,αρκεί να έχουν ποιοτικά πιστοποιηθεί απ'τον ΕΟΦ ή άλλη αρμόδια αρχή ποιοτικού ελέγχου.

Οι συνέπειες από μια τέτοια πολιτική θα είναι ευεργετικές για τη μείωση του κόστους της φαρμακευτικής δαπάνης και της δαπάνης υγειονομικού υλικού,σε όλα τα επίπεδα λειτουργίας των υπηρεσιών υγείας.

Φυσικά,θα υπάρξουν αναταράξεις και αντίλογος.
α) Είναι ενδεχόμενο,αρκετές εγχώριες βιομηχανίες να μην αντέξουν τον ανταγωνισμό και να οδηγηθούν σε κλείσιμο.Όσοι προβάλλουν αυτό το επιχείρημα,θα πρέπει όμως ταυτόχρονα να ενημερώσουν το κοινό πως η εναλλακτική επιλογή για τη "διατήρηση θέσεων εργασίας με κάθε κόστος",σημαίνει θέσεις εργασίας επιδοτούμενες από τους καταναλωτές.Αυτή η πρακτική όμως εκτοξεύει το εργασιακό κόστος,στερεί πόρους απ'τους καταναλωτές (άρα στερεί νέες δυνατότητες επενδύσεων) και δημιουργεί τη στρέβλωση του κορπορατισμού.Αν είναι εύλογο να επιδοτούμε έναν επαγγελματικό κλάδο,τότε κάθε επαγγελματικός κλάδος νομιμοποιείται να εγείρει αντίστοιχες αξιώσεις επιδότησης.Θυμίζω πως η Ελληνική οικονομία τελούσε υπό καθεστώς εκτεταμένου κορπορατιστικού προστατευτισμού και αυτός ήταν ο βασικότερος λόγος για το υψηλό κόστος εργασίας και παρεχομένων υπηρεσιών,δηλαδή κακής ανταγωνιστικότητας,εκτεταμένης γραφειοκρατίας,αδυναμίας νέων επενδύσεων.
β) Οι ομάδες συμφερόντων που δραστηριοποιούνται στο χώρο θα στερηθούν σημαντικό μέρος παραπλεύρων εσόδων.Οι εταιρείες σε επίπεδο πωλήσεων,οι γιατροί σε επίπεδο "αντισταθμιστικών παροχών",οι φαρμακοποιοί σε επίπεδο επιλογής του ακριβότερου σκευάσματος.Ας υπενθυμίσουμε εδώ πως αυτά ακριβώς τα παράπλευρα οφέλη εκτόξευσαν τη φαρμακευτική δαπάνη στη χώρα μόλις το 2008 στα επίπεδα της Ισπανίας.Σήμερα βέβαια,λόγω "μνημονιακής προσαρμογής" έχει υποδιπλασιαστεί και βαίνει περαιτέρω μειούμενη.
γ) Οι θιγόμενες ομάδες,μαζί με πρόθυμους δημοσιογράφους θα δημιουργήσουν κλίμα εκφοβισμού του κοινού για τα "φάρμακα απ'το Μπαγκλαντές"! Ήδη το έχουν πράξει για τους λόγους που προανέφερα.

Όλα αυτά οφείλει να τα λάβει υπ'όψη του ένα υπουργείο όταν σχεδιάζει μια νέα πολιτική ελέγχου των φαρμακευτικών δαπανών.Πολύ φοβάμαι πως στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν πρόκειται περί αυτού.Γίνεται απλά μια άκομψη αναδιανομή της πίτας στο χώρο και ο θόρυβος που προκαλείται είναι παρελκυστικός.Ούτε ο Γεωργιάδης επιθυμεί περισσότερο ανταγωνισμό,ούτε φυσικά ο ΣΥΡΙΖΑ.Πρόκειται απλά για διαγωνισμό κορπορατιστικού προστατευτισμού,με προκάλυμμα το "δημόσιο συμφέρον".

Οφείλουμε να σημειώσουμε και ορισμένα άλλα στοιχεία:
-Η Πρωτοβάθμια Παροχή Υγείας τελεί υπό συνολικό ανασχεδιασμό.Το ζήτημα είναι εξαιρετικά σημαντικό,αλλά τείνει να χαθεί κάτω απ'το σκυλοκαβγά για "τα φάρμακα".
-Οι απεργούντες ιατροί του ΙΚΑ εκπροσωπούν 6000 άτομα τα οποία κόπτονται για το οικονομικό τους συμφέρον.Οι γιατροί του ΙΚΑ εκπροσωπούν κατά ιδανικό τρόπο τον κορπορατιστικό προστατευτισμό που προανέφερα.Εισπράττουν αντιμισθία και ταυτόχρονα δικαιούνται να εργάζονται ως ιδιώτες.Με άλλα λόγια επιδοτούνται απ'τους φόρους των πολιτών για να έχουν προνομιακή θέση στην αγορά εργασίας,έναντι των άλλων γιατρών.Αυτό που αναδεικνύουν τα ΜΜΕ είναι η ανησυχία 6000 γιατρών για την επερχόμενη περικοπή των προνομίων τους.Αυτό που δεν αναδεικνύουν,είναι η αγωνία 40000 γιατρών για την επαγγελματική τους επιβίωση!
-Σε κανένα υγειονομικό σύστημα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας,δεν υπάρχει μηδενική συμμετοχή των ασφαλισμένων στην ιατρική επίσκεψη!Παντού,ο ασφαλισμένος συμμετέχει καταβάλλοντας στο γιατρό ένα στοιχειώδες αντίτιμο.Ο χρόνιος λαϊκισμός πολιτικών/συνδικαλιστών/ΜΜΕ στην Ελλάδα,συντηρεί τη φενάκη της "δημόσιας δωρεάν υγείας".Αν δεν απεμπλακούμε απ'αυτήν και αν δε συνειδητοποιήσουμε πως "δημόσιο" δε σημαίνει "δωρεάν",αν με λίγα λόγια οι ασφαλισμένοι δεν καταστούν συμμέτοχοι στο κόστος παροχής ΠΦΥ, κανένα σύστημα δεν πρόκειται να τελεσφορήσει.Είναι καιρός να αναδείξουμε την απλή και αναπόφευκτη αυτή αλήθεια!
-Η συμπίεση του κόστους φαρμακευτικής δαπάνης και ΠΦΥ (Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας),έχει κάποιο όριο,πέραν του οποίου οι υγειονομικές παροχές de facto εξαλείφονται! Δεν είμαι σε θέση να το προσδιορίσω επακριβώς,αλλά εκτιμώ πως δεν υπάρχουν αρκετά περιθώρια για περαιτέρω μειώσεις.Ήδη,στη φαρμακευτική δαπάνη,απ'το "πάρτυ" του 2008,έχουμε φτάσει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα σε σύγκριση με κάθε Ευρωπαική χώρα.Πρέπει να παραδεχτούμε πως ο περιορισμός στη χρηματοδότηση της υγείας προκαλεί κατά χρονολογική σειρά τις εξής επιπτώσεις: μείωση συντελεστών κέρδους υγειονομικών,υποβάθμιση υπηρεσιών υγείας,εξάλειψη υπηρεσιών υγείας!
Η δημόσια υγεία,ακριβώς επειδή δεν είναι δωρεάν,χρειάζεται λεφτά!Είναι ευθύνη των Κυβερνήσεων-και της Ελληνικής- να καθορίσουν πόσα,ανάλογα με το πως αξιολογούν τη σημασία της!

Και η ζωή συνεχίζεται...

27/11/2013

Σκόρπιες ιστορίες (2)

-Φονικός τυφώνας στις Φιλιππίνες! Νεκροί,αγνοούμενοι,καταστροφή σπιτιών και υποδομών,κίνδυνος υποσιτισμού και επιδημιών,αληθινή ανθρωπιστική κρίση! Οι διεθνείς οργανισμοί κινητοποιούνται,οι μεγάλες-πραγματικά-χώρες το ίδιο,απλοί άνθρωποι από κάθε σημείο της γης προστρέχουν τους πληγέντες συνανθρώπους τους όπως μπορούν.Οι Φιλιππίνες θα ξαναβρούν την κλονισμένη τους καθημερινότητα,είναι ζήτημα χρόνου.
Οι Ιάπωνες,όταν συμβαίνει μια καταστροφή,ασχολούνται πρώτα με την αντιμετώπισή της και σε δεύτερο χρόνο με την αναζήτηση ευθυνών.Όλοι οι υπόλοιποι,κάνουμε ταυτόχρονα και τα δυο.Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα,όσοι είμαστε μακριά και εκ των πραγμάτων δεν μπορούμε να κάνουμε και πολλά στο σκέλος της αντιμετώπισης,να ρίχνουμε όλο μας το βάρος στο σκέλος του καταλογισμού ευθυνών! Είναι εύκολο,ανέξοδο και προσφέρεται και για επιβεβαίωση των δογματισμών μας.
Στα πλαίσια αυτής της συνήθειας,ακούσαμε πως για τον τυφώνα "ευθύνεται η θέρμανση του πλανήτη",δηλαδή ο "κακός καπιταλισμός"!
Μια αμφίβολης εγκυρότητας επιστημονική υπόθεση (επαναλαμβάνω,υπόθεση),έχει μετατραπεί σε εύκολη θεωρία-πασπαρτού για την καταγγελία του καπιταλισμού...
Εγώ πάλι,ως γνωστός αντιδραστικός,προβοκάτορας και σνομπ,βλέπω κάτι διαφορετικό: πως δηλαδή ένα βασικό παράγωγο του καπιταλισμού,η παγκοσμιοποίηση,με τη διάχυση της πληροφορίας σε παγκόσμιο επίπεδο και σε real time,κινητοποιεί την ανθρωπότητα άμεσα απέναντι σε καταστροφές που στο παρελθόν τις αγνοούσαμε πλήρως ή τις μαθαίναμε μετά από μήνες!
Για να μη μιλήσω για τις δυνατότητες παρέμβασης και επανόρθωσης που η τεχνολογία (άλλο παράγωγο του καπιταλισμού) μας παρέχει σήμερα!
Υπάρχουν λοιπόν οι γκρινιάρηδες που καταριούνται τον καπιταλισμό και οι ρεαλιστές που τον χρησιμοποιούν για να κάνουν τη ζωή των ανθρώπων λίγο καλύτερη: με την ευκαιρία,όσοι θέλετε να κάνετε κάτι για τις Φιλιππίνες,μπορείτε να ενημερωθείτε  εδώ.
Οι υπόλοιποι μπορείτε να περιμένετε "έναν άλλο κόσμο,εφικτό".
Κάθε επιλογή,σεβαστή!

-Συζήτηση την Κυριακή το βράδυ στη Βουλή των Ελλήνων για την πρόταση μομφής του ΣΥΡΙΖΑ: κάθισα να ακούσω τον πρωθυπουργό και τον πρόεδρο της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης...
Το επίπεδο του πολιτικού τους λόγου ήταν τραγικό! Δεν έχω βέβαια την απαίτηση να ακούσω επίπεδο Παναγιώτη Κανελλόπουλου απ'τους σημερινούς βουλευτές,αλλά να πάρει η ευχή,τέτοιο έλλειμμα πολιτικής ποιότητας δε θυμάμαι ποτέ! Και μια και μιλάμε για πολιτική αντιπροσώπευση,η λογική είναι άτεγκτη: οι εκπρόσωποι αντικατοπτρίζουν τους εκλογείς τους!

-Η λογική του "δρόμου" έχει ισχυρό συμβολισμό.Οι άνθρωποι φαντάζονται έτοιμους δρόμους που οδηγούν νομοτελειακά σε προσχεδιασμένα τέλη και η ευθύνη σου εξαντλείται στο να επιλέξεις το σωστό.
Είναι γνωστή η ιστορία του Ηρακλή που έπρεπε να επιλέξει ανάμεσα στο δρόμο της "Αρετής" και της "Κακίας".
"Εγώ ειμί η Οδός" ισχυρίζεται ο Ιησούς (Ιωάννης ΙΔ-6).
Για να μη μιλήσουμε για τους "δρόμους του σοσιαλισμού" που είναι δεκάδες,ή το "δρόμο προς τη δουλεία" του Hayek, αλλά και το "on the road" του Κέρουακ και τις αντίστοιχες road movies που εξυμνούν το ταξίδι ως αυτοσκοπό.
Οι συμβολικοί αυτοί δρόμοι,ενώ με γοήτευαν,μου άφηναν πάντοτε μια ανικανοποίητη αίσθηση.
Από τη μια μεριά, μεγαλώνοντας έμαθα πως δεν υπάρχουν καθαροί δρόμοι: η αρετή διαπλέκεται με την κακία,ο σοσιαλισμός με τη βαρβαρότητα,ο Ιησούς με το Σατανά,ο Χέντριξ με τον Τσιτσάνη ,ο Χάγιεκ με τον Κατρούγκαλο!
Από την άλλη,η αίσθηση της προσχεδιασμένης διαδρομής,μου αφαιρούσε την ευθύνη της διαρκούς επιλογής,με άλλα λόγια την ελευθερία μου ως νοούντος οργανισμού!
Πρόσφατα όμως,διαβάζοντας τα ανάλεκτα του Κομφούκιου,βρέθηκα σε μια διαφορετική σύλληψη του "δρόμου" (Dao) που μάλλον την προκρίνω έναντι των υπολοίπων και την παραθέτω σε ελεύθερη απόδοση: "Εσύ είσαι που φτιάχνεις το δρόμο κι εσύ είσαι που βαδίζεις πάνω του.Βαδίζεις πάνω σ'αυτό που εσύ φτιάχνεις.Αλλά ταυτόχρονα φτιάχνεις,προκειμένου να βαδίσεις".
Απλό,ευφυές και αληθινά ελεύθερο!

-Τα Πανεπιστήμια στο μεταξύ παραμένουν κλειστά εδώ και δυο μήνες! Το απόστημα της μεταπολιτευτικής ακαδημαϊκής διαστροφής δε λέει να σπάσει.Θλιβερές μειοψηφίες μπαχαλάκηδων,διαπλεκόμενοι καθηγητές με τα κομματικά γραφεία στα οποία οφείλουν τη θέση τους,πολιτευτές και ακαδημαϊκοί συναλλασσόμενοι με αιώνιους φοιτητές,προαποφασισμένες ανακοινώσεις που εκδίδονται από τρομοκρατημένα μέλη της Συγκλήτου,βίαιη καταστολή κάθε αντίθετης φωνής (και εννοώ απόλυτα τη λέξη "βίαιη"),πλήρης εξευτελισμός του ακαδημαϊκού ασύλου.
Και εν μέσω αυτής της κακόγουστης παράστασης,ο πρύτανης και ερασιτέχνης ηθοποιός διαπρέπει ως αληθινός καμποτίνος που "καλεί όλους να αναλάβουν τις ευθύνες τους"...
Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στα ΑΕΙ με την πλήρη πολιτική κάλυψη της Αριστεράς,η οποία ως γνωστόν τα νέμεται εδώ και δεκαετίες και τη συνενοχή της Πολιτείας και των ΜΜΕ,οδηγεί σε μια εκπαίδευση με έντονα χαρακτηριστικά "ταξικής διαφοροποίησης".Τα παιδιά των "εχόντων" περατώνουν τις σπουδές τους στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια του εξωτερικού και τα παιδιά των "μη εχόντων" υποβάλλονται στον εκπαιδευτικό ευνουχισμό του "μόνιμα υπό κατάληψη δημόσιου ελληνικού πανεπιστήμιου"! Αργότερα,οι σημερινοί φοιτητοπατέρες θα καπαρώσουν τις προνομιακές θέσεις προβάλλοντας τα "αριστίνδην απονεμημένα πτυχία τους",οι "εξ εσπερίας πεφωτισμένοι" θα συμπληρώσουν τις υπόλοιπες διαθέσιμες και οι εντόπιοι αφελείς θα ασπαστούν τη χρόνια κατάθλιψη του μηδέποτε δικαιωθέντος οραματιστή...

-Ένα μικρό κοριτσάκι,έξω απ'την ΕΡΤ,απήγγειλε ένα προκατασκευασμένο "ποίημα",ενάντια στη "φασιστική ΔΤ".Μόλις τελείωσε,εισέπραξε το χειροκρότημα των γονιών του...
Είναι σημειολογικά ενδιαφέρον: αυτοί που αποκαλούν τους άλλους "φασίστες",δεν αισθάνονται κανέναν ηθικό ενδοιασμό να χρησιμοποιήσουν το ανήλικο παιδί τους ως μέσον πολιτικής προπαγάνδας! Ιστορικά,τα καθεστώτα που επιστράτευσαν παιδιά για την προπαγάνδιση των θέσεών τους ήταν φυσικά τα φασιστικά/ναζιστικά και τα κομμουνιστικά! Οι δύστυχοι γονείς νομίζουν τους εαυτούς τους αντιφασίστες,έχοντας υιοθετήσει πλήρως την πρακτική του φασισμού! Δεν υποψιάζονται καν την αντίφαση!
Είναι γνωστή η κατηγορική επιταγή του Καντ "μη χρησιμοποιείς τον άλλον ως μέσον,αλλά ως τελικό σκοπό"!
Ειδικά,αν πρόκειται για το παιδί σου!
Το παιδί σου δεν είναι μέσον,άθλιε πατέρα,είναι τελικός σκοπός!
Αλλιώς,βγάλε το στα φανάρια να σου φέρνει μεροκάματο...άθλιε!



-Μου φαίνεται πολύ τις βάρυνα τις "σκόρπιες ιστορίες" αυτή τη φορά! Μπορεί να φταίει η συνήθεια.
Ας αλλάξουμε λίγο κλίμα με ένα ωραίο τραγούδι κι ένα ακόμη ωραιότερο video clip

Καλό Σαββατοκύριακο!

15/11/2013