Πρώτες εντυπώσεις

Οι εκλογές της 25/1 ανέδειξαν μια νέα κυβέρνηση,απαρτιζόμενη από το ΣΥΡΙΖΑ και τους ΑΝ.ΕΛ.
Μετά από είκοσι περίπου μέρες,κάποιες πρώτες σκέψεις είναι δόκιμο να κατατεθούν.

1) Στο μεγάλο ζήτημα της διαπραγμάτευσης της χώρας με τους δανειστές της (ΕΕ,ΕΚΤ,ΔΝΤ),το οποίο μονοπωλεί σχεδόν την πολιτική ζωή μας εδώ και πέντε χρόνια,οι ζυμώσεις βρίσκονται εν εξελίξει. Η νέα κυβέρνηση αρχικά επιδίωξε μια πιο δυναμική διαπραγμάτευση,την οποία ανέλαβε να εκφράσει ο εξαιρετικά δημοφιλής αυτή τη στιγμή υπουργός Οικονομικών Γ.Βαρουφάκης. Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα είναι αβέβαια.Στο μεν εσωτερικό μέτωπο το "στυλ Βαρουφάκη",σε συνδυασμό με ένα πρωτοφανές φιλοκυβερνητικό brain washing από την πλειοψηφία των media,έχει διαμορφώσει μια ανεξήγητη αίσθηση "εθνικής περηφάνειας" στην πλειοψηφία της κοινής γνώμης.Περηφάνεια η οποία δε θεμελιώνεται σε κανένα χειροπιαστό αποτέλεσμα,αλλά σε μια αυτάρεσκη διέγερση του θυμικού.
Αυτή η ανορθολογική επιλογή,είναι λογικό να ζητά ενστικτώδεις αντιδράσεις επιβεβαίωσης και ήδη συνοδεύεται από "αυθόρμητες λαοσυνάξεις" υποστήριξης της κυβέρνησης,με μια ταυτόχρονη καλλιέργεια διχαστικής ρητορικής για όσους εκφράζουν τις αντιρρήσεις τους.Στους τελευταίους καταλογίζεται "ανεπαρκής πατριωτισμός" στην καλύτερη περίπτωση...Αυτό το νοσηρό πολιτικό κλίμα,ασφαλώς το χρεώνεται η νυν κυβέρνηση.Δε θα ήθελα να υπενθυμίσω τα ιστορικά του ανάλογα στο Μεσοπόλεμο,αλλά δεν μπορώ και να αποφύγω τις συγκρίσεις. Ελπίζω να εκτονωθεί γρήγορα και ειρηνικά.

2) Στο ζήτημα της ευρύτερης οικονομικής πολιτικής,το μόνο που μπορούμε να αξιολογήσουμε μέχρι στιγμής,είναι κάποιες διακηρύξεις.Τούτο είναι απολύτως λογικό,καθόσον η όποια υλοποίησή τους,θα εξαρτηθεί από το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης με τους δανειστές.Η χώρα,μόλις πέρυσι απέκτησε πρωτογενές πλεόνασμα και τούτο με το βασικό αστερίσκο της καθυστέρησης καταβολής ληξιπρόθεσμων οφειλών προς φυσικά πρόσωπα (κοινώς,πάλι οι ιδιώτες σέρνουν το κάρο).Αυτό,απέχει πολύ από το να δύναται να σχεδιάζει πολιτικές παροχών,εικάζοντας πως θα μπορεί να τις χρηματοδοτήσει εξ ιδίων πόρων. Αλλά,έστω...
-Διακηρύσσεται λοιπόν,σε όλους τους τόνους η διεύρυνση της φορολογικής βάσης και η πάταξη της φοροδιαφυγής.Δεν έχω καμία αντίρρηση επί της αρχής και μακάρι να επιτευχθεί κάτι τέτοιο,χωρίς πρακτικές "μεγάλου αδελφού" (ο νοών νοείτω).Αλλά,επειδή αυτές τις διακηρύξεις τις ακούω τριάντα χρόνια τώρα,είμαι επιφυλακτικός.
-Διακηρύσσεται επίσης,η επανεξέταση των αδειών λειτουργίας των ΜΜΕ.Καλώς και είμαι σύμφωνος.Η διακήρυξη λειτουργεί θετικά σε δυο επίπεδα: στην κοινή γνώμη,ως ηθικό πρόκριμα και στα ΜΜΕ,ως προειδοποίηση (γεγονός που ίσως ερμηνεύει και την ευμενή προς την κυβέρνηση στάση τους).Σε κάθε περίπτωση,για την κυβέρνηση το ζήτημα είναι "win-win".
-Ο βασικός μισθός πρόκειται να αυξηθεί "σε βάθος χρόνου" στα 751 ευρώ,λέει η κυβέρνηση. Αν αυτό συμβεί,η ανεργία θα εκτιναχθεί,λέω εγώ και οι περισσότεροι οικονομολόγοι (αλλά και η κοινή λογική).
-Οι ιδιωτικοποιήσεις θα "επανεξεταστούν" με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον,λέει πάλι η κυβέρνηση.
Εγώ πάλι πιστεύω πως έχουν ήδη καθυστερήσει και θα έπρεπε να επιταχυνθούν.Το ίδιο πιστεύουν και οι Ευρωπαίοι.Το αντίτιμο της αγοραπωλησίας,το καθορίζει φυσικά ο νόμος της προσφοράς και ζήτησης,δεν μπορώ να αντιληφθώ πως αλλιώς μπορεί να συμβεί...
-Για το μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης,ακούμε σπερμολογίες περί "κεντρικής τράπεζας χρηματοδότησης" που θα καθοδηγεί τις επενδύσεις! Αναρωτιέμαι που στον κόσμο λειτουργεί κάτι αντίστοιχο! Η εμπειρία δείχνει πως η κρατικά καθοδηγούμενη οικονομία χρεοκοπεί οπουδήποτε κι αν εφαρμόζεται...


3) Στο ζήτημα της Παιδείας,οι διακηρύξεις είναι εξοργιστικές: η αριστεία απαξιώνεται δια στόματος του αρμοδίου Υπουργού (!),οι εξετάσεις βαίνουν προς κατάργηση,ο νόμος Διαμαντοπούλου για τη λειτουργία των Πανεπιστημίων αναθεωρείται,οι άριστοι καθηγητές των συμβουλίων εκδιώκονται,το "άσυλο των μπαχαλάκηδων" όπως το ζήσαμε στη Μεταπολίτευση αποκαθίσταται,μαζί και το δικαίωμα στην "ισόβια φοίτηση"...Αναρωτιέμαι,μετά απ'όλα αυτά,πως η Ελλάδα θα επενδύσει στην έρευνα και την καινοτομία; Προφανώς ο ιδεοληπτικός σοσιαλισμός,θεωρεί πως η καινοτομία προκύπτει ως αποτέλεσμα του "ιστορικού προτσές",περίπου με μια αυτόματη διαδικασία καθώς περνάει ο καιρός. Η καινοτομία,ως αποτέλεσμα της επίπονης επιστημονικής έρευνας,μάλλον δε συμφωνεί με τα ιδεολογικά πρότυπα του Υπουργείου Παιδείας.
Στα πλαίσια του σοσιαλιστικού εξισωτισμού,προαναγγέλλεται και η κατάργηση των εξετάσεων για την εισαγωγή στα Πειραματικά Γυμνάσια! Προφανώς,η αριστεία θα εξασφαλιστεί δια της απλής και μόνον εγγραφής των μαθητών σ'αυτά...

4) Στον τομέα της Δημόσιας Τάξης,έχουμε εξαγγελίες περί αφοπλισμού και μετονομασίας των ΜΑΤ,διάλυσης των κέντρων φιλοξενίας μεταναστών και κατάργησης των φυλακών ανηλίκων. Η αστυνόμευση εκλαμβάνεται ως εκπαιδευτική νουθεσία προς τους πολίτες,αλλά έχουμε ήδη μάθει πως αξιολογείται η εκπαίδευση...Προβλέπω σοβαρά αδιέξοδα.
Θετικό μέτρο η στελέχωση της αστυνομίας και με αλλοδαπούς.Χρειαζόμαστε μια αστυνομία που να κατανοεί καλύτερα τους πολίτες μιας πολυεθνικής κοινωνίας.


5) Στον τομέα της Υγείας,για την ώρα παρακολουθούμε διακηρύξεις. Οι περισσότερες είναι προσανατολισμένες στη δημιουργία ενός τύπου αποκλειστικά κρατικά παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.Ας μη λησμονούμε τη μεγάλη προσοδοθηρική ομάδα των ιατρών του πρώην ΙΚΑ,που στηρίζουν  αναφανδόν την παρούσα κυβέρνηση προσδοκώντας επαναπρόσληψη σε ένα νέο ΙΚΑ,ώστε να συνεχίσουν τις "business as usual". Ο αρμόδιος υπουργός πρόσφατα μίλησε για "πάρτυ" στο χώρο του φαρμάκου,αλλά λησμόνησε να μας πει ποιοι οργάνωσαν το πάρτυ και με ποιους τρόπους το πάρτυ περιορίστηκε δραστικά (ηλεκτρονική συνταγογράφηση,μείωση τιμών φαρμάκων,εξάλειψη του ιερατείου του ΙΚΑ).Κατανοητό βέβαια αφού,εάν το έπραττε αφενός μεν θα ήταν αναγκασμένος να συγχαρεί τους προκατόχους του,αφετέρου δε θα δυσαρεστούσε τους αδημονούντες πελάτες-ψηφοφόρους του...Πάντως,κράτη με αποκλειστικά κρατικές υπηρεσίες υγείας,αυτή τη στιγμή στη γη υπάρχουν ελάχιστα.Μου έρχεται στο μυαλό πρόχειρα η Β.Κορέα και η Κούβα.Φυσικά,δεν μπορούμε να γνωρίζουμε κατά πόσον τα συστήματα υγείας εκεί είναι λειτουργικά αφού στοιχεία δε μας παρέχονται,η δε γνώμη των πολιτών γι'αυτά είναι άγνωστη (ορθότερα: απαγορεύεται η διατύπωσή της)...
Καταφεύγω στο σαρκασμό,προκειμένου να αποφύγω τις βαριές εκφράσεις...

6) Στην εξωτερική πολιτική/άμυνα,τα μηνύματα των αρμόδιων υπουργών (Κοτζιάς,Καμμένος) δείχνουν μια τάση ανασχεδιασμού του παραδοσιακού γεωπολιτικού προσανατολισμού της χώρας.Αμφισβήτηση της κοινής έναντι της Ρωσίας Ευρωπαϊκής πολιτικής,πρόθεση εξοπλιστικής συνεργασίας με τους Ρώσους,ανοίγματα προς Πούτιν,ζητήματα Γερμανικών επανορθώσεων του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου κλπ. Ο πρωθυπουργός έχει εκφράσει ανοιχτά τη διαφωνία του με την παρουσία της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ,αν και σέβεται -προς το παρόν- το ιστορικό δεδομένο.
Παρακολουθώ με προβληματισμό και ανησυχία τις πρωτοβουλίες αυτές.
Η Ελλάδα,έχει κατά τη γνώμη μου,ζωτικό-στην κυριολεξία-συμφέρον να παραμείνει ενεργό μέλος της Ευρωατλαντικής Συμμαχίας.Τόσο από την άποψη της γεωπολιτικής ισχύος (το ΝΑΤΟ παραμένει η ισχυρότερη διεθνής συμμαχία),όσο και από την άποψη του θεσμικού πολιτικού πλαισίου που χαρακτηρίζει τις χώρες-μέλη της. Όλες οι σύγχρονες κοινοβουλευτικές δημοκρατίες,οι χώρες στις οποίες τα ατομικά δικαιώματα είναι αναγνωρισμένα και σεβαστά,οι κοινωνίες στις οποίες ισχύουν οι κανόνες της πολιτικής ελευθερίας και της οικονομίας της αγοράς,είναι μέλη του ΝΑΤΟ!
Δεν είναι μόνο η ωμή στρατιωτική ισχύς (που άλλωστε είναι έννοια πεπερασμένων δυνατοτήτων),αλλά και το πολιτικό πρότυπο κοινωνικής οργάνωσης (κοινοβουλευτική δημοκρατία,πλουραλισμός,οικονομία της αγοράς) που θα έπρεπε να καθιστούν τη συμμετοχή μας στους θεσμούς του Δυτικού κόσμου (ΕΕ/ΝΑΤΟ) αδιαπραγμάτευτη!
Προφανώς,η παρούσα κυβέρνηση φρονεί διαφορετικά!
Δυστυχώς για τη χώρα,προσθέτω...


Θετικό μέτρο,η σχεδιαζόμενη απόδοση ιθαγένειας στους μετανάστες δεύτερης γενιάς και φυσικά η νομική κατοχύρωση του σύμφωνου συμβίωσης και για τα ομόφυλα ζευγάρια.Στοιχειώδεις ατομικές ελευθερίες τις οποίες οφείλαμε εδώ και καιρό να έχουμε κατοχυρώσει.
Θετική-έστω και σε συμβολικό επίπεδο-η πολιτική ορκομωσία,ως δείγμα αναγκαίας εκκοσμίκευσης της Πολιτείας μας.Χρειάζονται φυσικά και άλλα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.


Προφανώς,το μεγάλο διακύβευμα συμπυκνώνεται στο (1),στη διαπραγμάτευση με τους πιστωτές της χώρας.Από την κατάληξή της εξαρτώνται άμεσα όλες οι υπόλοιπες διακηρύξεις,εκτός φυσικά από όσες είναι μηδενικού κόστους (π.χ ιθαγένεια μεταναστών,θεσμικές μεταρρυθμίσεις εκκοσμίκευσης).
Ο γρίφος που ζητά ακόμη επίλυση,έχει να κάνει με την πολιτική στόχευση της κυβέρνησης.
Σκοπεύει να κρατήσει τη χώρα στην Ευρωζώνη πάση θυσία και απλώς διαπραγματεύεται σκληρά ή επιζητά τη σύγκρουση με την Ευρώπη και την αλλαγή γεωπολιτικού προσανατολισμού της χώρας;
Πρόκειται για κρίσιμο ερώτημα,στο οποίο δεν έχουμε έγκυρη απάντηση.
Ακόμη όμως κι αν ισχύει η πρώτη εκδοχή-και η συντριπτική πλειοψηφία των ψηφοφόρων που ανέδειξαν τη νέα κυβέρνηση,ασπάζεται αυτή την εκδοχή- πόσο βέβαιος μπορεί κανείς να αισθάνεται πως θα είναι αυτή η ατζέντα που θα κυριαρχήσει; Στην Ιστορία,συχνά οι δυναμικές μειοψηφίες επιβάλλουν τη δική τους άποψη,όπως ακριβώς συνέβη με το πραξικόπημα των μπολσεβίκων τον Οκτώβρη του 1917 που ανέτρεψε την πλειοψηφική κυβέρνηση Κερένσκι.
Προσωπικά,προτιμώ να προετοιμάζομαι για το χειρότερο σενάριο,ώστε να αποδεχθώ ευμενώς το καλύτερο,αν τελικά ευοδωθεί.Στοιχειώδης σωφροσύνη,αυτό επιβάλλει.
Από την άποψη αυτή,η γνώμη που διατύπωσε ο Π.Βουρλούμης στην "Καθημερινή" της 13/2 έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον http://www.kathimerini.gr/803755/article/epikairothta/politikh/apoyh-ekloges

Φοβάμαι πως ο πειρασμός είτε των νέων εκλογών,είτε ενός Δημοψηφίσματος,εν μέσω κλίματος πρωτοφανούς χειραγώγησης του πλήθους,θα τεθεί την επομένη της-πολύ πιθανής-σύγκρουσης με την Ευρωζώνη. Το ενδεχόμενο αυτό ενισχύεται και από την αδράνεια που επιδεικνύει η φιλοευρωπαϊκή αντιπολίτευση (ΝΔ,Ποτάμι,ΠΑΣΟΚ) και τυχόν υλοποίησή του,θα σημάνει την εθελουσία έξοδο της χώρας από τη χορεία του Δυτικού πολιτισμού και την περιπλάνησή της σε τριτοκοσμικές περιπέτειες.Περιττό να περιγραφτεί τι θα σημάνει ένα τέτοιο ενδεχόμενο σε πολιτικό,οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο...

Ειλικρινά ελπίζω οι εξελίξεις να με διαψεύσουν ευχάριστα,αλλά οφείλω να προετοιμάζομαι για το χειρότερο σενάριο.Το ίδιο πιστεύω πρέπει να κάνει και κάθε πολίτης που πιστεύει στην Ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και στην αταλάντευτη θέση της μεταξύ των κοινωνιών του φιλελεύθερου κοινοβουλευτισμού και της οικονομίας της αγοράς.

Οι ώρες είναι κρίσιμες !


17/2/2015

Προεκλογικές ιστορίες

@Ο Άδωνις γράφει στο twitter πως όταν δεν προλαβαίνει να παραστεί ο ίδιος στις προεκλογικές συναθροίσεις...στέλνει τη σύζυγό του! Πραγματικά εντυπωσιακή πρακτική (εδώ που τα λέμε,μπορεί και να αποδίδει καλύτερα...).
Την ίδια στιγμή,ο Βορίδης δηλώνει σε ταβέρνα πως "θα κάνει ό'τι χρειαστεί για να μην παραδώσει (sic) τη χώρα στην αριστερά"! Υπέροχο δείγμα δημοκρατικής αντίληψης!
Κι εγώ είμαι δυστυχώς εξαναγκασμένος να ψηφίσω το κόμμα που τον στεγάζει!
"Α ρε Αλέξη τι με κάνεις" που θα'λεγε κι ο Βουτσάς...


@Παρακολουθώ με ενδιαφέρον τις προτάσεις του Σύριζα και νομίζω πως μπορώ να παρουσιάσω συνοπτικά το σουρρεαλιστικό μωσαικό που σχηματίζουν:
-Πως αντιμετωπίζεις το πρόβλημα του χρέους; Αρνείσαι την αποπληρωμή του!
-Πως αντιμετωπίζεις τη διαφθορά στη δημόσια διοίκηση; Καταργείς τη λογοδοσία των υπαλλήλων!
-Πως αντιμετωπίζεις την εκπαιδευτική διαδικασία; Καταργείς τις εξετάσεις!
-Πως αντιμετωπίζεις την εγκληματικότητα; Αφοπλίζεις την αστυνομία!
-Πως αντιμετωπίζεις την ανεργία; Τους διορίζεις όλους στο δημόσιο!
Η αλήθεια είναι πως το πρόγραμμα έχει κάποιες ελλείψεις. Δεν προβλέπει ακόμη την κατάργηση της γκαντεμιάς,της "χυλόπιτας",της γήρανσης και του θανάτου,αλλά ας είμαστε επιεικείς: ο "Μέγας Ανατολικός" μόλις απέπλευσε...


@Το Ποτάμι ζητά να βγει τρίτο προκειμένου να "εκλογικεύσει" το Σύριζα!
Προεξοφλεί δηλαδή πως ο Σύριζα-αν δε βγει αυτοδύναμος- θα του ζητήσει συνεργασία και πως αυτό θα μπορέσει να επιβάλλει τους όρους της! Δύο εξαιρετικά επισφαλείς υποθέσεις και υπό αίρεση (της μη αυτοδυναμίας)...
Αλλά ακόμη κι αν-για την οικονομία της συζήτησης-το σενάριο αυτό επιβεβαιωθεί,προς τι το άγχος για την 3η θεση; Δεν μπορούν αυτά να γίνουν και από την 4η;

@Η Χρυσαυγή έχει επιστρατεύσει τον  Γιώργο-"η αλήθεια βρίσκεται στους sex pistols"-Πετρόχειλο!
Αυτό το παιδί το θυμάμαι απ'την "Αστροφεγγιά",έπαιζε έναν φοιτητή που είχε "μπάρμπα στην Κορώνη". Δεν ξέρω τι με λυπεί περισσότερο:η επαγγελματική του εξέλιξη ή η αποκάλυψη του μπάρμπα του...

@Σταθερή αξία-όπως πάντα-το ΚΚΕ! Για κάποιον ανεξήγητο,σχεδόν μεταφυσικό λόγο,ίσως καταλήξει αποκούμπι του αστικού κοινοβουλίου,αρνούμενο πεισματικά να συνεργαστεί με το Σύριζα! Αν συμβεί κι αυτό,θα τα έχουμε δει όλα σ'αυτή τη ζωή!

@Το Πασόκ ασθμαίνοντας θα επιπλεύσει,σκιά του πάλαι ποτέ κραταιού εαυτού του.Η ψυχή του,σαν άλλο "Allien" έχει μετακομίσει από καιρό στο Σύριζα,αλλά το σώμα αρνείται να εκπνεύσει! Περιέργως δε,μετά την αφαίμαξη που έχει υποστεί,συμπεριφέρεται ως το πιο υπεύθυνο ίσως κόμμα του κοινοβουλίου! Με αδιαπραγμάτευτο φιλοευρωπαικό και κοινοβουλευτικό πνεύμα,έχει εξελιχθεί σε ένα σύγχρονο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα! Τουλάχιστον,όσο μπορεί ένα Ελληνικό κόμμα,να προσεγγίσει τον όρο...

@Ο ΓΑΠ πραγματοποιεί ντεμαράζ επιδιώκοντας το "ευλογημένο 3%", έστω στο νήμα! Ο ίδιος έχει άριστη φυσική κατάσταση και πιστούς φίλους,ενώ η αίγλη του ονόματος "Παπανδρέου" διατηρεί αρκετή από την παλιά της λάμψη.Το βασικό του μειονέκτημα είναι πως εκστρατεύει απολογούμενος για τα πεπραγμένα του ως πρωθυπουργός,κανείς δεν ενδιαφέρεται ν'ακούσει τις προτάσεις του,όλοι θέλουν να σκαλίσουν τις ευθύνες του.Το βασικό του πλεονέκτημα από την άλλη,είναι πως απευθύνεται στον -αποδεδειγμένα- "εξυπνότερο λαό του κόσμου",οπότε οι πιθανότητες επιτυχίας του είναι υπαρκτές!

@Συγγενής του ΓΑΠ,σε επίπεδο ακροατηρίου,ο Πάνος Καμένος ! Είναι κι αυτός-κατά δήλωσή του-"αντισυστημικός" και ποιοί είμαστε εμείς που θα τον αμφισβητήσουμε; Πρέπει να ομολογήσω πως το σποτ με το τρενάκι,το βρήκα χαριτωμένο και καλαίσθητο! Τι άλλο είναι άλλωστε ο Πάνος,από ένας συμπαθής θείος που όλα τα ξέρει και για όλα έχει λύσεις; Θα μας κάνει κι αυτός παρέα στην επόμενη Βουλή,εξασφαλίζοντάς μας άφθονες ώρες ανεμελιάς! Ακόμη κι ως Vice President σε κυβέρνηση Τσίπρα,θα είναι ο σταθμάρχης της καρδιάς μας!

@Για το Σαμαρά τα έχουμε πει: ένας απ'τους τρεις χειρότερους πολιτικούς της Μεταπολίτευσης!
Οι εμπνεύσεις του όλες "μνημειώδεις" αλλά θα ξεχωρίσω δύο:το "μακεδονικό" και η "αντιμνημονιακή παράκρουση" είναι τα κορυφαία του δημιουργήματα! Το πρώτο τον εξανάγκασε σε πολιτική εξορία,η δεύτερη εκτιμώ πως θα σημάνει το τέλος της πολιτικής του σταδιοδρομίας.Ο πολιτικός που προσωποποιεί με τον καλύτερο τρόπο,την προσκόλληση σε εμμονές και ιδεολογήματα βαλκανικής οπισθοδρόμησης...Θα ψηφίσω το κόμμα του ("Α ρε Αλέξη τι με κάνεις") αλλά δεν τρέφω αυταπάτες.Το βέβαιο είναι πως δε θα μου λείψει...

Δυο λόγια για τη ΝΔ: νομίζω πως την κρατάει ακόμη ζωντανή ο φόβος του Σύριζα! Προβλέπω,μετά τις εκλογές σημαντικές εξελίξεις.Ελπίζω ν'αποτελέσουν αφορμή για ζυμώσεις και καθαρότερους σχηματισμούς.Ίσως σημάνει η ώρα για ένα συντηρητικό κόμμα στα πρότυπα της ευρωπαικής χριστιανοδημοκρατίας και για ένα αμιγώς φιλελεύθερο κόμμα.Η αναγκαστική-λόγω Σύριζα-συστέγαση,είναι εξ ορισμού προβληματική...


@Κατέρχεται και ο Ανταρσύα-ΜΑΡΣ! Στην Ελλάδα όλοι δηλώνουν αριστεροί,αλλά δεν ξεχνούν και τη σοκολάτα τους!

@Ας περάσουμε τώρα και στον πονεμένο φιλελεύθερο χώρο.
Όπως κάθε ιδεολογία,έχει και ο φιλελευθερισμός τις συνιστώσες του.Στη δική μου αντίληψη,το διακύβευμα της ευρωπαικής πορείας της χώρας και η θεσμικά έννομη πολιτική συμπεριφορά,καθώς και η προάσπιση του κοινοβουλευτισμού και η -έστω και ρητορική- πρόκριση ενός μοντέλου οικονομίας που βασίζεται στην ιδιωτική επιχειρηματικότητα,είναι απολύτως θεμελιώδη! Επειδή θεωρώ πως όλα αυτά απειλούνται άμεσα από ενδεχόμενη κυβέρνηση Σύριζα,θα ψηφίσω ΝΔ. Κι αυτό,παρά το γεγονός πως τη θεωρώ εξαιρετικά ανεπαρκή για τα δικά μου τουλάχιστον κριτήρια ενώ,όπως σημείωσα,έχει επικεφαλής έναν από τους χειρότερους πολιτικούς της Μεταπολίτευσης.
Άλλοι φιλελεύθεροι,επιλέγουν το Ποτάμι,με το σκεπτικό της μετεκλογικής εκλογίκευσης του Σύριζα (αν φυσικά αυτός δε βγει αυτοδύναμος),αλλά και μιας απέχθειας προς την πολιτική της ΝΔ την οποία εκτιμούν ως "έχουσα ανεπίτρεπτα μεγάλο ποσοστό ακροδεξιών αντιλήψεων"!
Σέβομαι την άποψή τους,αλλά διαφωνώ!
Υπάρχουν όμως κάποιοι εξ αυτών που δε σέβονται τη δική μου!
Ένας μάλιστα  Πρόεδρος σε πρόσφατη παρέμβασή του,σχεδόν εγκάλεσε όσους φιλελεύθερους επιλέξουν ΝΔ,φέρνοντας το παράδειγμα του Βορίδη,ως ενδίδοντες στην ακροδεξιά!


Επειδή πολλά έχω ακούσει,κατά τη σύντομη επαφή μου με το χώρο,θα σας διηγηθώ μια αλληγορική ελαφρώς νουάρ ιστοριούλα:
Είσαι στον 101ο όροφο του Empire State Building και μόλις χρεοκόπησες!
Παρουσιάζονται οι εξής επιλογές:
α) Πέφτεις γιατί "είναι ωραίο πράμα η ελευθερία"
β) Πέφτεις και ελπίζεις να σε σώσει ο Σταύρος που κρατάει ένα μαξιλάρι καναπέ και περιμένει στη λεωφόρο
γ) Πέφτεις γιατί "άμα διαπραγματευτείς σωστά,καταργείται ο νόμος της βαρύτητας"
δ) Αποφασίζεις να μην πέσεις και να αντιμετωπίσεις τη σκληρή πραγματικότητα

Είναι δύσκολες οι ώρες.Χρειάζεσαι ένα ποτό.Πηγαίνεις στο μπαρ.Ο μπάρμαν χαμογελάει.Ζητάς ένα malt.Στο φέρνει τίγκα στα παγάκια! Του εξηγείς πως σερβίρεται σκέτο.Χαμογελάει χωρίς λόγο,βγάζει τα παγάκια και στο ξαναδίνει.Του ζητάς άλλο ποτό! Αδειάζει το ποτό και σου βάζει ξανά,χωρίς ν'αλλάξει ποτήρι! Έχεις αρχίσει να εκνευρίζεσαι.Συνεχίζει να χαμογελάει άσκοπα! Του πιάνεις κουβέντα,δεν υπάρχει ψυχή στο μπαρ.Του εξηγείς.Σε κοιτάζει ανέκφραστα,συνεχίζοντας να
χαμογελάει! Περιμένεις να πει κάτι! Επιτέλους μιλάει: "ξέρετε,λέω πως μάλλον πρέπει να πιστέψετε το Σταύρο και να πέσετε,γιατί ωραία είμαστε εδώ στο μπαρ,αλλά στο τέταρτο τραπεζάκι στο βάθος κάθεται ένας κύριος που μου φαίνεται ακροδεξιούλης! Δεν ξέρω κατά πόσον αντέχετε να μοιράζεστε τα εκατονσαρανταεφτά τετραγωνικά του μπαρ με έναν τέτοιο κύριο! Εμένα βέβαια,θα μου επιτρέψετε να μη σας ακολουθήσω,θα σας περιμένω κάτω ελπίζοντας να σημαδέψετε το μαξιλαράκι του Σταύρου"...

Πρόκειται αφαλώς για φανταστική ιστορία: ένας τέτοιος μπάρμαν δε θα δούλευε ποτέ στο ρετιρέ του Empire State Building...



Καλό βόλι!



(Στη φωτογραφία,η σημαντικότερη στιγμή της Μεταπολίτευσης,η στιγμή της ένταξής μας στην Ευρωπαική οικογένεια χάρις στο όραμα ενός μεγάλου πολιτικού! Μόνο θλίψη μπορεί να προκαλέσει η σύγκριση με τα "ζάππεια" του νυν αρχηγού της ΝΔ...)

23/1/2015

Ώρες ευθύνης

Στην πολιτική,κατά τη γνώμη μου,υπάρχουν δυο σημαντικές συνιστώσες σε ο'τι έχει να κάνει με το περιεχόμενο κάθε ιδεολογικής επιλογής.
Η πρώτη σχετίζεται με την οικονομική αντίληψη κάθε ιδεολογικού χώρου.Πως αντιλαμβάνεται αυτός την οικονομία,πως αποτιμά το ρόλο της στην ανθρώπινη ζωή,πως πιστεύει ότι παράγεται ο πλούτος,αν έχουν σημασία οι διαδικασίες παραγωγής του και,συνακόλουθα,ποιες πρέπει να είναι οι προτεραιότητες των οικονομικών μας επιλογών.
Η δεύτερη σχετίζεται με μια ευρύτερη αντίληψη πολιτικής συμπεριφοράς,θα την ονόμαζα "γεωστρατηγική",υπό την έννοια πως έχει να κάνει με όσα συνιστούν τις διπλωματικές επαφές.Πως αξιολογούνται αυτές,κατά πόσον γίνονται αποδεκτοί οι αξιακοί κώδικες που τις διέπουν,ποια ευρύτερα συστήματα συμμαχιών προκρίνονται και ποια απορρίπτονται και,κατά συνέπεια,με ποιους επιλέγουμε πολιτικές συνεργασίες και ποιους αποκλείουμε ως πολιτικά μη συμβατούς με εμάς.

Οι δυο συνιστώσες δεν είναι ξένες μεταξύ τους,κάθε άλλο: η μια προϋποθέτει την άλλη σε βαθμό απόλυτο.Κάθε οικονομική δραστηριότητα χρειάζεται ένα συγκεκριμένο πολιτικό περιβάλλον για να εκδηλωθεί.Αλλά και κάθε γεωστρατηγική ανάλυση χρειάζεται τους πόρους που θα προκύψουν από μια επιτυχημένη οικονομική πολιτική.
Αν θα έπρεπε να ιεραρχήσω-έστω οριακά-τις δυο παραμέτρους,θα έδινα μια οριακή αλλά σαφή προτεραιότητα στη γεωστρατηγική.Το πολιτικό περιβάλλον προηγείται,η οικονομική ανάπτυξη έπεται.Πολιτικές κοινωνίες έσχατης ένδειας υφίστανται (αν και φυσικά δεν είναι διόλου αξιοζήλευτες).Αντίθετα,οικονομική ανάπτυξη δίχως πολιτικό περιβάλλον που να την εγγυάται,δεν υπάρχει (υπάρχει μόνο η μικρής κλίμακας διαπροσωπική ανταλλακτική οικονομία).
Ασφαλώς ο ιδανικός συνδυασμός είναι η αρμονική συνύπαρξη και των δυο: Πολιτεία που να εγγυάται τους οικονομικούς θεσμούς της ελεύθερης αγοράς και οικονομική ανάπτυξη που να
ενισχύει τη θέση των πολιτών και να εμπεδώνει τη σημασία των Πολιτειακών θεσμών στη συνείδησή τους.

Ασφαλώς υπάρχουν και άλλα ζητήματα που απασχολούν τα κόμματα και τους πολίτες.Η δημοκρατική διαδικασία είναι αμφίδρομη: τα κόμματα οφείλουν να ακούν τους πολίτες προκειμένου να διαμορφώσουν τις θέσεις τους,διαφορετικά δεν πρόκειται να κερδίσουν την εμπιστοσύνη τους.
Δεν έχουν σημασία μόνο τα οικονομικά/γεωστρατηγικά προτάγματα,αλλά και εκατοντάδες άλλα.Οτιδήποτε απασχολεί την καθημερινότητα του ψηφοφόρου,αποτελεί δυνητικά πολιτικό αίτημα προς ικανοποίηση.Τα κόμματα προσπαθώντας να παρακολουθήσουν αυτόν τον εξατομικευμένο κυκεώνα επιθυμιών,αναγκαστικά καταφεύγουν στην ασάφεια.Δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά.Από τα εκατομμύρια διαφορετικών και συχνά αντικρουόμενων μεταξύ τους αιτημάτων,είναι αδύνατον να προκύψει συγκεκριμένη πολιτική πρόταση!
Το κομματικό παιχνίδι έχει και στοιχεία ψυχολογίας,διαχείρισης των μαζών,οραματικής προβολής,αισθητικής υπεροχής,διαφήμισης,συγκινησιακής φόρτισης,συμβολισμών κ.α
Μπορεί το πλήθος των παραμέτρων της πολυκομματικής δημοκρατίας να εγείρει ζητήματα αξιοπιστίας της στη συνείδηση πολλών,είναι ωστόσο αναμφίβολα προτιμότερη από την "ενός ανδρός αρχή".

Επιστρέφοντας στο θέμα μου,το ερώτημα που πρέπει να απαντήσω είναι,με βάση τις δικές μου προτεραιότητες στην οικονομία και γεωστρατηγική,τι θα ψηφίσω αύριο;

Υπάρχει κομματικός φορέας στοιχειώδους πολιτικής απήχησης με φιλελεύθερες οικονομικές αντιλήψεις; Όχι,δυστυχώς!
Πρέπει να συμφιλιωθούμε με το γεγονός πως οι κρατούσες οικονομικές αντιλήψεις στη χώρα,εντάσσονται στη μεγάλη σχολή του κρατισμού και ποικίλουν μόνο ως προς την ένταση του κρατισμού από σοσιαλδημοκρατικές/συντηρητικές έως καθαρά κομμουνιστικές!
Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο,η Ελληνική κοινωνία διακρίνεται από μια απέχθεια προς τις φιλελεύθερες αντιλήψεις: η επιχειρηματικότητα έχει δαιμονοποιηθεί, η ατομική ευθύνη δεν αναγνωρίζεται-αντίθετα χάνεται στις επικλήσεις περί συλλογικών ευθυνών-, η ανεκτικότητα στο διαφορετικό αναζητείται μάταια,η καινοτομία αντιμετωπίζεται καχύποπτα,όπως και κάθε μεταβολή που επιφέρει ενώ,οτιδήποτε αμφισβητεί το ρόλο της παράδοσης προσλαμβάνεται ως απειλή!
Συνεπώς ο φιλελευθερισμός,ως πολιτικοοικονομική πρόταση έχει περιορισμένη απήχηση στο Ελληνικό κοινό! Τα όποια φιλελεύθερα πολιτικά μορφώματα φυτοζωούν μεταξύ σεχταρισμού και γραφικότητας.

Σε επίπεδο "γεωστρατηγικής" αντίληψης,υπάρχει τουλάχιστον κάποια στοιχειώδης προοπτική;
Υπάρχουν πολιτικοί φορείς που να αποδέχονται την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και όσα αυτή συνεπάγεται σε πολιτικό/οικονομικό/θεσμικό επίπεδο; Διάκριση εξουσιών,κοσμική ανεξίθρησκη Πολιτεία,διοικητικός εκσυγχρονισμός,αδιαμφισβήτητο κοινοβουλευτικό πνεύμα,σεβασμός των ατομικών δικαιωμάτων και των μειονοτήτων,για να αναφέρω ενδεικτικά ορισμένα μόνο χαρακτηριστικά της ευρωπαικής κουλτούρας,αποτελούν άραγε αξίες κοινές και για εμάς ή τουλάχιστον για κάποιον πολιτικό φορέα ικανής απήχησης;
Η απάντηση εδώ είναι πιο περίπλοκη.
Θεωρητικά,η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων και των κομμάτων που τους εκπροσωπούν,αποδέχονται την ένταξή τους στο ευρωπαϊκό σύστημα αξιών.
Την ίδια στιγμή όμως,οι έμπρακτες ενστάσεις που εγείρουν,απέναντι σε σειρά προαπαιτούμενων εξευρωπαϊσμού,καθιστούν προβληματική την ουσιαστική ταύτιση της χώρας με τα ευρωπαϊκά Πολιτειακά πρότυπα.
Στην Ελλάδα,το Σύνταγμα προβλέπει "επικρατούσα θρησκεία" και ως εκ τούτου,ο ρόλος της Ορθόδοξης εκκλησίας είναι θεσμικά ενισχυμένος και υπέρτερος έναντι των άλλων δογμάτων.
Το εγχείρημα του διοικητικού εκσυγχρονισμού σκοντάφτει στη δαιδαλώδη γραφειοκρατία,το πολύπλοκο νομικό καθεστώς και την παράδοση των πελατειακών σχέσεων που συντηρεί ο κομματισμός.
Οι μειονότητες υφίστανται διακρίσεις εθνοτικού και θρησκευτικού τύπου,η ελευθερία καλλιτεχνικής έκφρασης και λόγου συχνότατα αμφισβητείται,υπάρχει ευρέως διαδεδομένη διαφθορά και αμφισβήτηση της Αρχής του Νόμου.
Το ίδιο το κοινοβουλευτικό σύστημα,ειδικά μετά την οικονομική κρίση των τελευταίων ετών,έχει απαξιωθεί στη συνείδηση ικανής μερίδας του πληθυσμού.
Η σχέση της χώρας με την Ευρώπη,η θέση της στον μεταξύ των κρατών του Δυτικού κόσμου,δεν αποτελεί αυτονόητη επιλογή,αντίθετα τίθεται υπό αμφισβήτηση,από σημαντικό μέρος των πολιτών και των κομμάτων.
Μεγάλη τέλος μερίδα των κομμάτων,ενθαρρύνει και καλλιεργεί πρακτικές ανομίας,περιφρόνησης των θεσμών και συγκρουσιακής κουλτούρας απέναντι σε καθημερινές εκφράσεις της λειτουργίας των οργάνων της Πολιτείας.
Συνεπώς και στο "γεωστρατηγικό" επίπεδο,τα δεδομένα είναι θολά.
Η ειδοποιός διαφορά,σε σχέση με την οικονομία,είναι πως στον τομέα της γεωστρατηγικής οι έχοντες φιλοδυτική αντίληψη μοιάζουν διατεθειμένοι να την υπερασπιστούν ενεργότερα.
Στην οικονομία οι μεταρρυθμίσεις μπορεί να σέρνονται,αλλά η γεωπολιτική θέση της χώρας στο Δυτικό κόσμο και τους θεσμούς του (ΕΕ,ΝΑΤΟ) μοιάζουν να κινητοποιούν έναν πολιτικά σημαντικότερο όγκο ενδιαφερομένων.


Έτσι λοιπόν,το κομματικό παιχνίδι σήμερα,διεξάγεται με όρους γεωπολιτικής.
Ακόμη και οι οικονομικές προτάσεις των κομμάτων,όσες ξεφεύγουν από τη γραφικότητα,είναι στην ουσία προτάσεις γεωπολιτικής οπτικής: τα δυο μεγάλα κόμματα διαγκωνίζονται ποιο απ'τα δυο θα επιτύχει καλύτερη διαπραγμάτευση με τους δανειστές της χώρας! Η διπλωματική ικανότητα,ως πρόταση οικονομικής ανάπτυξης δηλαδή...
Μοιάζει παράδοξο η κομματική αντιπαράθεση στην Ελλάδα να διεξάγεται σήμερα με όρους ψυχρού πολέμου,τη στιγμή που αυτός έληξε πριν 25 χρόνια.Το φαινόμενο όμως εξηγείται από την παραδοσιακή υστέρηση της χώρας στην πρόσληψη των διεθνών μεταβολών και τη διχοστασία της ανάμεσα στην ταυτόχρονη αποδοχή της καπιταλιστικής ευδαιμονίας από τη μια και της αριστερής κουλτούρας από την άλλη.
Επέστη η στιγμή της βίαιης ωρίμανσης και οι πολίτες καλούνται να επιλέξουν: είτε με τον Che, είτε με την Google! Η πρώτη επιλογή αποκλείει την άλλη,η δεύτερη αντίθετα μπορεί να εμπεριέχει και την πρώτη! Μόνο που αυτό,πρέπει επιτέλους να το συνειδητοποιήσει ο μέσος Έλληνας ο οποίος ανατράφηκε μαθαίνοντας να αποστρέφεται το σύστημα αξιών που ήταν υπεύθυνο για την ευδαιμονία των τελευταίων πενήντα χρόνων της ιστορίας του! Η ζωή,κάποια στιγμή,δίνει τέλος στις αντιφάσεις,τουλάχιστον στις πιο εξόφθαλμες...

Μέσα σ'αυτό το ζοφερό τοπίο,οι επιλογές που έχει ένας φιλελεύθερος είναι περιορισμένες και θα τις περιέγραφα συνθηματολογικά ως εξής: "όσο το δυνατόν λιγότερος κρατισμός,όσο το δυνατόν περισσότερη Δύση"!
Προσωπικά,έχω πάψει να διαβάζω προγραμματικές θέσεις,τις βαριέμαι αφόρητα.
Μου αρκούν συγκεκριμένες απόψεις κορυφαίων στελεχών για να αντιληφθώ τις προτάσεις των κομμάτων στα δυο προαναφερθέντα καίρια,κατά την εκτίμησή μου,ζητήματα: ποιος ζητά λιγότερο κράτος και ποιος ομνύει στον κρατισμό; Ποιος επιδιώκει συμπόρευση και ποιος σύγκρουση με τους Ευρωπαίους εταίρους και τους δυτικούς συμμάχους;

Από τις απαντήσεις στα δυο αυτά ερωτήματα,θα κριθεί και η ψήφος μου,η οποία ασφαλώς δε συνεπάγεται κομματική ένταξη πουθενά και δίνεται με επίγνωση των ορίων της και υπό το πνεύμα του "μη χείρονος βελτίστου".

Οι φιλελεύθεροι μέχρι στιγμής,έχουμε χάσει το τρένο της ικανής πολιτικής εκπροσώπησης.Φτάσαμε πολύ κοντά τον Ιούνιο του 2012,αλλά αποτύχαμε.Μπορεί να μη μας ικανοποιεί κανένα απ'τα υπάρχοντα πολιτικά σχήματα,αλλά υπάρχουν διακυβεύματα τα οποία δεν μπορούν να μας αφήνουν αδιάφορους.Κι αν οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις μοιάζουν με θέατρο του παραλόγου,η θέση της χώρας στο δυτικό κόσμο και τις αξίες του πρέπει να είναι για μας αδιαπραγμάτευτη! Έστω ως ελάχιστο προαπαιτούμενο προκειμένου να...συνεχίσουμε να ζητάμε τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν στην οικονομία!
Επαναφέρω την αρχική μου εκτίμηση: δίχως αξιόπιστο θεσμικό πολιτικό πλαίσιο,δεν μπορεί να υπάρξει οικονομία της αγοράς! Και τέτοιο πολιτικό πλαίσιο,μόνο παραμένοντας στη χορεία των κρατών του δυτικού κόσμου,μπορούμε να ελπίζουμε βάσιμα πως θ'αποκτήσουμε κάποια στιγμή.
Η άλλη γεωπολιτική επιλογή,αποτελεί κατά τη γνώμη μου,καθολική οπισθοδρόμηση σε πολιτικά και οικονομικά υποδεέστερες κοινωνίες.
Εκτιμώ πως αυτή η πρόκληση,δεν πρέπει να μας αφήνει ασυγκίνητους...


23/12/2014

Μηνολόγιο

-Τα "ετήσια μετεκπαιδευτικά μαθήματα στο Σακχαρώδη Διαβήτη" που διοργάνωνε το "Ιπποκράτειο",τα πρωτοπαρακολούθησα όταν ήμουν ακόμη ειδικευόμενος.Οι δυο καθηγητές που τα επιμελούνταν, ο Παναγιώτης Χριστακόπουλος και ο -αείμνηστος πια- Βάσος Καραμάνος,είχαν ένα σπάνιο χάρισμα.Δε διακρίνονταν μόνο για την εξαιρετική τους κατάρτιση στο γνωστικό τους τομέα (αυτό είναι κάτι που το συναντάς σε αρκετούς ανθρώπους,καθηγητές ή μη),ούτε ήταν απλά εξαιρετικοί μεταδότες των γνώσεών τους στο κοινό (αυτό το χάρισμα το έχουν αρκετοί ομιλητές).
Είχαν επιπλέον,ευρύτητα παιδείας,την οποία μπορούσες να αντιληφθείς σε κάθε τους έκφραση: άριστη χρήση της Ελληνικής γλώσσας,εύστοχες παραπομπές σε γνωστικά αντικείμενα άλλων επιστημών,δομημένο συλλογισμό,κριτική οξύνοια.
Ο Χριστακόπουλος,πιο οικείος,πιο εκλαϊκευμένος,δίχως ποτέ να είναι ρηχός (κάθε άλλο),μιλούσε με γλαφυρότητα και διάνθιζε την ομιλία του με αυτοσχεδιασμούς που πρόδιδαν βαθύτερες ανησυχίες. Σαν παθολόγος,σε κέρδιζε αμέσως για τον απλούστατο λόγο πως γνώριζε φυσιολογία. Για τους μη-ιατρούς,πρέπει να σημειώσω πως η φυσιολογία είναι η κορωνίδα της παθολογίας,όπως αντίστοιχα η ανατομική είναι αυτή της χειρουργικής. Ο Π.Χ περιέγραφε τους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς του διαβήτη και σε γοήτευε: ήταν Παθολόγος!
Ο Καραμάνος,είχε πάντοτε πιο επίσημο λόγο,με λιγότερες παρεκβάσεις,αλλά με στέρεα επιχειρηματολογία και τεκμηρίωση που ήταν μάλλον αδύνατον να αμφισβητήσεις.Επιπλέον,απέπνεε ως παρουσία μια φυσική ευγένεια,μια μειληχιότητα,μια αληθινή αρχοντιά που σπάνια συναντά κανείς σήμερα.
Οι δυο μαζί συνέθεταν ένα εκπληκτικό δίδυμο: σε γοήτευαν,σε ενθουσίαζαν και συχνά σε συγκινούσαν! Προσωπικά,μου υπενθύμιζαν κάθε φορά για ποιους λόγους αγάπησα την ιατρική! Αυτό δε,το θεωρώ μέγιστο επίτευγμά τους,γιατί καθώς τα χρόνια περνούν και ο ακαδημαϊκός οραματισμός δίνει τη θέση του στην αγωνία της επιβίωσης,είναι εξαιρετικά δύσκολο να κρατήσεις μέσα σου ζωντανή τη φλόγα της εξιδανίκευσης. Αυτοί,σ'εμένα τουλάχιστον, το κατόρθωναν και τους ευγνωμονώ ως ανθρώπους περισσότερο απ'όσο τους υπολήπτομαι ως καθηγητές (και ήταν Καθηγητές με κεφαλαίο "Κ"...)!
Όλα αυτά τα θυμήθηκα σήμερα,στην ετήσια συνάντηση που γίνεται πια υπό την επιμέλεια των διαδόχων τους. Ας θεωρηθούν ελάχιστος φόρος τιμής σε δυο υπέροχους Ιατρούς και ευλαβικό μνημόσυνο στον αποδημήσαντα Βάσο Καραμάνο...


-Νοέμβρης μήνας,προεόρτια χειμώνα.
Τα νεκρά φύλλα ("les feuilles mortes") του Jacques Prevert τα παίρνει ο άνεμος κι "Ω,μη ρωτάς που πάνε" έγραφε ο Τάσος Λειβαδίτης.
Νυχτώνει νωρίς κι όταν κάνει κρύο,μπορείς πιο εύκολα,στην ερημιά να διακρίνεις τους "νυχτολάτες" του Καρούζου: έναν τέτοιο αντίκρισα απόψε,τυλιγμένο στο παλτό του να κρατάει μια πλαστική σακούλα και να μονολογεί. Κανείς δεν ξέρει τι έλεγε,ποια φαντάσματα ξόρκιζε,ποιες μνήμες επούλωνε.Είμαστε όλοι εύθραυστοι,σα φύλλα του φθινοπώρου.Η θαλπωρή του σπιτιού μας ξεγελάει κι ούτε που φανταζόμαστε πως ένα τίποτε αρκεί για να γίνουμε άθυρμα του ανέμου και της νύχτας.
Κράτα γερά φίλε μου και φύλαγε μια γωνιά μέσα σου για τους απόκληρους του κόσμου...

-Πάνε μέρες τώρα,που ένας φυλακισμένος κάνει απεργία πείνας διεκδικώντας την ικανοποίηση ενός αιτήματός του. Πάνε μέρες τώρα που πάνω σ'αυτό το αίτημα,έχει αναπτυχθεί μια παρωδία πολιτικής εκμετάλλευσης,με βασικό της συστατικό το μίσος.Μίσος για όσα έχουμε,όσα θα θέλαμε ν'αποκτήσουμε κι η έλλειψή τους μας βασανίζει,όσα μας περιβάλλουν και όσα νιώθουμε πως εκπροσωπούν,όσα σκεφτόμαστε,εισπράττουμε,αισθανόμαστε. Με λίγα λόγια,μίσος για τη ζωή την ίδια!  Ο Ντοστογιέφσκι ψηλάφισε στους "Δαιμονισμένους" του αυτό το παράφορο μίσος για τη ζωή κι η Ayn Rand το ενέταξε στην αποκρουστική anti-life αντίληψη σκέψης.
Νιώθω βαθιά αποστροφή για τις ιδεολογίες του μίσους! Μισώ το μίσος που εκπέμπουν και καλλιεργούν! Λυπάμαι τους νέους ανθρώπους που εγκλωβίζονται σ'αυτές,χωρίς επιστροφή.
Χρέος μου να βρίσκω αντίδοτο στο δηλητήριο της σκέψης,τουλάχιστον για όσους αγαπώ.

-Τ' αι Νικόλα σήμερα. Γιορτάζουν οι συνονόματοι κι οι θαλασσινοί. Γιορτάζουμε κι εμείς που η ψυχή μας είναι θάλασσα. Θάλασσα βαθιά,ακυβέρνητη,σκοτεινή μα και κάποτε ηλιόλουστη.Συχνά αγριεμένη,λυσσομανά να πνίξει τα καράβια,να τσακίσει τα στεριανά βράχια,να επιβάλλει τη σιωπή του υδάτινου τάφου.Κι άλλες φορές αναποφάσιστη,απέναντι στον ναυαγό καταμεσής της,ν'ανακαλύπτει το αλλόκοτο αίσθημα της συμπόνιας,τη "μόνη δικαιολογία της ύπαρξης" κατά το Lautreamont.Τότε είναι που ακουμπάει τα ναυαγισμένα κορμιά στοργικά στις αμμουδιές. Κι αφήνει δίπλα τους αστερίες και πέρλες,που λαμποκοπούν...
Σκοτεινή κάθε νύχτα,συνομιλήτρια της αστρικής σιωπής.
Κι αλμυρή πάντα,σαν ανθρώπινο δάκρυ...

Το ποίημα του Σεφέρη,είναι ο καλύτερος επίλογος

Οι γάτες τ’ Αϊ-Νικόλα

Σεφέρης Γιώργος

Τον δ’ άνευ λύρας όμως υμνωδεί θρήνον Ερινύος αυτοδίδακτος έσωθεν θυμός, ου το παν έχων ελπίδος φίλον θράσος. ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ, 990 επ. «Φαίνεται ο Κάβο-Γάτα...», μου είπε ο καπετάνιος δείχνοντας ένα χαμηλό γιαλό μέσα στο πούσι τ’ άδειο ακρογιάλι ανήμερα Χριστούγεννα, «... και κατά τον Πουνέντε αλάργα το κύμα γέννησε την Αφροδίτη· λένε τον τόπο Πέτρα του Ρωμιού. Τρία καρτίνια αριστερά!» Είχε τα μάτια της Σαλώμης η γάτα που έχασα τον άλλο χρόνο κι ο Ραμαζάν πώς κοίταζε κατάματα το θάνατο, μέρες ολόκληρες μέσα στο χιόνι της Ανατολής στον παγωμένον ήλιο κατάματα μέρες ολόκληρες ο μικρός εφέστιος θεός. Μη σταθείς ταξιδιώτη. «Τρία καρτίνια αριστερά» μουρμούρισε ο τιμονιέρης. ...ίσως ο φίλος μου να κοντοστέκουνταν, ξέμπαρκος τώρα κλειστός σ’ ένα μικρό σπίτι με εικόνες γυρεύοντας παράθυρα πίσω απ’ τα κάδρα. Χτύπησε η καμπάνα του καραβιού σαν τη μονέδα πολιτείας που χάθηκε κι ήρθε να ζωντανέψει πέφτοντας αλλοτινές ελεημοσύνες. «Παράξενο», ξανάειπε ο καπετάνιος. «Τούτη η καμπάνα ―μέρα που είναι― μου θύμισε την άλλη εκείνη, τη μοναστηρίσια. Διηγότανε την ιστορία ένας καλόγερος ένας μισότρελος, ένας ονειροπόλος. »Τον καιρό της μεγάλης στέγνιας, ―σαράντα χρόνια αναβροχιά― ρημάχτηκε όλο το νησί· πέθαινε ο κόσμος και γεννιούνταν φίδια. Μιλιούνια φίδια τούτο τ’ ακρωτήρι, χοντρά σαν το ποδάρι ανθρώπου και φαρμακερά. Το μοναστήρι τ’ Αϊ-Νικόλα τό ειχαν τότε Αγιοβασιλείτες καλογέροι κι ούτε μπορούσαν να δουλέψουν τα χωράφια κι ούτε να βγάλουν τα κοπάδια στη βοσκή· τους έσωσαν οι γάτες που αναθρέφαν. Την κάθε αυγή χτυπούσε μια καμπάνα και ξεκινούσαν τσούρμο για τη μάχη. Όλη μέρα χτυπιούνταν ώς την ώρα που σήμαιναν το βραδινό ταγίνι. Απόδειπνα πάλι η καμπάνα και βγαίναν για τον πόλεμο της νύχτας. Ήτανε θαύμα να τις βλέπεις, λένε, άλλη κουτσή, κι άλλη στραβή, την άλλη χωρίς μύτη, χωρίς αυτί, προβιά κουρέλι. Έτσι με τέσσερεις καμπάνες την ημέρα πέρασαν μήνες, χρόνια, καιροί κι άλλοι καιροί. Άγρια πεισματικές και πάντα λαβωμένες ξολόθρεψαν τα φίδια μα στο τέλος χαθήκανε· δεν άντεξαν τόσο φαρμάκι. Ωσάν καράβι καταποντισμένο τίποτε δεν αφήσαν στον αφρό μήτε νιαούρισμα, μήτε καμπάνα. Γραμμή!             Τι να σου κάνουν οι ταλαίπωρες παλεύοντας και πίνοντας μέρα και νύχτα το αίμα το φαρμακερό των ερπετών. Αιώνες φαρμάκι· γενιές φαρμάκι». «Γραμμή!» αντιλάλησε αδιάφορος ο τιμονιέρης. Τετάρτη, 5 Φεβρουαρίου 1969

Μη σταθείς ταξιδιώτη...

Γραμμή...

6/12/2014

Η αδιέξοδη σέχτα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Σεκταρισμός ή Σεχταρισμός (αγγλ. sectarism < λατ. secta) ονομάζεται η αυστηρή προσκόλληση στις πεποιθήσεις μιας σέκτας.

Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται επίσης για να περιγράψει την στενότητα πνεύματος και την έλλειψη ανεκτικότητας όσον αφορά την στάση και συμπεριφορά ομάδας ατόμων, που παρουσιάζεται σε θρησκευτικό, πολιτικό ή άλλο επίπεδο και εκδηλώνεται με την προσκόλληση σε μια ιδεολογία, δόγμα ή παράδοση με αδιαλλαξία και φανατισμό. Ο σεκταρισμός την περίπτωση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει διακρίσεις και αποδοκιμασία προς εκείνους που είναι εκτός σέκτας.

Χρησιμοποιείται επίσης αναφορικά με ομάδες που ενυπάρχουν σε θρησκεύματα ή ομολογίες της ίδιας θρησκείας.

Το 1914 ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος.
Για πρώτη φορά η ανθρωπότητα γνώριζε τη φρίκη της συστηματικής πολυεθνικής αλληλοεξόντωσης. Για το Σοσιαλιστικό κίνημα ο πόλεμος αυτός έθετε σε δοκιμασία θεμελιώδεις ιδεολογικές αρχές: έπρεπε να αντιταχθούν σ'αυτόν στο όνομα της διεθνιστικής εργατικής αλληλεγγύης και συναδέλφωσης των λαών ή αντίθετα έπρεπε να υπακούσουν στο πατριωτικό καθήκον της προάσπισης του έθνους;
Η 2η Διεθνής επέλεξε το δεύτερο δρόμο ενώ,όσοι διαφώνησαν,ανάμεσά τους ο Λένιν και η Λούξεμπουργκ,αποχώρησαν το 1916 σχηματίζοντας την 3η Διεθνή.
Δυο χρόνια αργότερα,ο Λένιν,ως επικεφαλής της επαναστατικής μπολσεβικικής κυβέρνησης της Ρωσίας,έρχονταν σε συναλλαγή με τους ιμπεριαλιστές των Κεντρικών Αυτοκρατοριών και υπέγραφε τη συνθήκη ειρήνης στο Μπρεστ-Λιτόφσκ,θέτοντας προφανώς το συμφέρον της κυβέρνησής του υπεράνω της παγκόσμιας επανάστασης.
Ο ιδεολόγος του χθες,μετατράπηκε στον ρεαλιστή πολιτικό της επόμενης μέρας.
Λίγα χρόνια αργότερα,ο Στάλιν υιοθετούσε το σύνθημα της "οικοδόμησης του σοσιαλισμού σε μια χώρα"-τη Ρωσία- κατά παράβαση της Μαρξιστικής θεωρίας περί παγκόσμιας σοσιαλιστικής κοινωνίας και ερχόμενος σε αντίθεση με το συνεπή ιδεολόγο Τρότσκι.Ουσιαστικά,ακολουθούσε τη γραμμή πραγματισμού του Λένιν:πρώτα εδραιώνουμε την πολιτική μας κυριαρχία στο χώρο μας και ύστερα βλέπουμε για την παγκόσμια επανάσταση.
Ενδιαφέρον έχει πως,παρόμοια διλήμματα αντιμετώπισε και ο Αναρχικός χώρος.Η Έμμα Γκόλντμαν αντιτάχθηκε σθεναρά στο μιλιταριστικό πνεύμα του Μεγάλου Πολέμου και θεώρησε την ουδετερότητα τη μοναδική ιδεολογικά συνεπή επιλογή.Ο Κροπότκιν αντίθετα,αν και αναμφισβήτητος πασιφιστής,υποστήριξε πως μεταξύ των δυο αντικρουόμενων στρατοπέδων είναι προτιμότερη η νίκη των αστικών κοινοβουλευτικών δυνάμεων παρά του Πρωσικού μιλιταριστικού καθεστώτος.

Αυτές οι ιστορικές αναφορές έχουν ενδιαφέρον για έναν πολύ απλό,αλλά θεμελιώδη λόγο: δείχνουν τα όρια αντοχής μιας θεωρίας,όταν αυτή καλείται να δοκιμαστεί στην πράξη,σε συνθήκες που δεν είχε συμπεριλάβει στην αφήγησή της.
Ως εκ τούτου,αναδεικνύουν το βαθμό στον οποίο μια θεωρία μπορεί να υλοποιηθεί σε πολιτική πράξη ή αδυνατεί να το κάνει και μοιραία περιέρχεται στο χώρο της φιλοσοφικής ενατένισης.
Έτσι λοιπόν,μπορούμε να υποστηρίξουμε πως ο Λένιν και ο Στάλιν υπήρξαν κατεξοχήν πολιτικοί ηγέτες (αδιάφορο αν συμφωνούμε ή όχι με την πολιτική τους) ενώ ο Τρότσκι ήταν περισσότερο θεωρητικός ιδεολόγος παρά πρακτικός πολιτικός.Φυσικά,ο αφορισμός αυτός είναι υπεραπλουστευτικός διότι και ο Τρότσκι,όταν κλήθηκε ως αρχηγός του κόκκινου στρατού να αντιμετωπίσει την εξέγερση των αναρχικών στην Κρονστάνδη,δεν έδειξε κανένα έλεος! Υπήρξε συνεπέστατος μπολσεβίκος...
Σωστότερο λοιπόν θα ήταν ίσως να ισχυριστούμε πως,γνώρισμα ενός ικανού πολιτικού ηγέτη,είναι η προσαρμοστικότητα: το να γνωρίζει δηλαδή πότε η στιγμή επιτρέπει ιδεολογικές αναφορές και πότε επιβάλλει αποφάσεις ερήμην ή και σε αντίθεση με όσα η ιδεολογία πρεσβεύει!

Στην Ελλάδα,πολύ ενδιαφέρουσα είναι η περίπτωση των αρχειομαρξιστών του μεσοπολέμου: συνεπείς σοσιαλιστές,βαθιά προσηλωμένοι στη θεωρία και μελέτη των έργων του Μαρξ,κατέληξαν σφοδροί πολέμιοι της γραφειοκρατικοποίησης,αντικομμουνιστές,φιλοτροτσκιστές για ένα διάστημα,μέχρι τη διάσπασή τους και τέλος,στη διάρκεια του Ελληνικού εμφυλίου,υποστηρικτές του Εθνικού Στρατού εναντίον του ΔΣΕ!
Η συνεπής ιδεολογική γραμμή,οδήγησε στην πλήρη πολιτική διαφοροποίηση από το ΚΚΕ!
Εδώ έχουμε ένα ακραίο παράδειγμα επιδίωξης ιδεολογικής καθαρότητας το οποίο οδηγεί τελικά στη συμπόρευση με τον πολιτικό αντίπαλο!
Ο όρος που περιγράφει τέτοια φαινόμενα είναι "σεχταρισμός"!

Η αναδρομή στην ιστορία του Σοσιαλιστικού κινήματος είναι εξαιρετικά χρήσιμη διότι ο σεχταρισμός δεν αποτελεί μοναδικό χαρακτηριστικό των σοσιαλιστών.
Ενδημεί δυστυχώς και στο φιλελεύθερο χώρο!

Θα περίμενε κάποιος πως κάτι τέτοιο δε θα συνέβαινε αφού,η έλλειψη ενός φιλελεύθερου Ευαγγέλιου (όπως το "Κεφάλαιο" του Μαρξ) θα καθιστούσε δύσκολη την επίκληση της αυθεντίας.
Ωστόσο,ο φιλελεύθερος χώρος,αν και στερείται Ευαγγελίου (ή Κορανίου),διαθέτει κι αυτός αρκετούς προφήτες με αντίστοιχους οπαδούς.
Έτσι,ο σεχταρισμός είναι εξαιρετικά διαδεδομένος.Η κοινωνία ζητά προτάσεις,οι φιλελεύθεροι ερίζουν για το αν έχει δίκιο η Αυστριακή ή η Μονεταριστική Σχολή!
Η πολιτική ζητά πράξη,οι φιλελεύθεροι αναλώνονται σε πείσματα,ασκήσεις αναζήτησης ιδεολογικής καθαρότητας,προσωπικές αντεγκλήσεις και λοιπά γνωστά παλαιοκομματικά τερτίπια.
Δεν είναι τυχαίο που η κοινωνία τους έχει γυρίσει την πλάτη και η πολιτική τους επιρροή είναι φθίνουσα.
Τελευταίο σύμπτωμα του φιλελεύθερου σεχταρισμού είναι η ...προσμονή του ΣΥΡΙΖΑ!
Σαν άλλοι αρχειομαρξιστές αποζητούν την έλευση του αντιπάλου,αφού οι θεωρητικοί συγγενείς δεν έκαναν όσα έπρεπε ή διέψευσαν τις φιλελεύθερες προσδοκίες!
Ένα εκρηκτικό μείγμα πληγωμένου εγωισμού,πείσματος και υστεροβουλίας οδηγεί στην προσμονή της καταστροφής: "ας έρθει,να τα διαλύσει όλα,για να βάλουμε μυαλό"!
Ο παραλογισμός αποτελεί το φωτοστέφανο της καταστροφολαγνείας. Δεν είναι δυνατόν να πιστεύει ένας φιλελεύθερος πως οι ιδέες του που δεν κατόρθωσαν να ευοδωθούν σε συνθήκες κοινωνικής ειρήνης,θα ...αναδειχθούν ως εκ θαύματος εν μέσω καταστροφής του κοινωνικού ιστού!
Σαν να περιμένει κανείς να ανακύψει φιλελεύθερο κίνημα αύριο το πρωί στη Σομαλία!
Πολλοί βέβαια δε φτάνουν σ'αυτό το στάδιο παραλογισμού.Υποστηρίζουν πως ο ΣΥΡΙΖΑ απλά θα κάνει μια μεγαλοπρεπή κυβίστηση (κωλοτούμπα) και "δε θα τρέξει κάστανο"! Απλά θα αποκαθηλωθεί στη συλλογική συνείδηση και αυτή η πρόταση διακυβέρνησης!
Η υπόθεση αυτή εγείρει δυο βασικά ερωτήματα:
α) Από που αντλείται αυτή η βεβαιότητα;
β) Ακόμη κι αν η υπόθεση επαληθευτεί,αυτό με ποιον τρόπο προωθεί τη φιλελεύθερη αντίληψη;

Στα ερωτήματα αυτά φυσικά,δεν υπάρχει αξιόπιστη απάντηση αφού και τα δύο έχουν να κάνουν με μελλοντικές προβλέψεις.
Αποτελεί πάντως απίστευτη εξέλιξη για ένα χώρο ο οποίος ομνύει στις αρχές του ορθολογισμού η σχεδόν μοιρολατρική εγκατάλειψη και αποδοχή ενός σεναρίου Αποκάλυψης,ως πολιτικής επιλογής!
Ο σεχταρισμός όμως,αργά ή γρήγορα,οδηγεί σε πολιτικά αδιέξοδα!


Εύχομαι να διαψευστώ,αλλά βλέπω πολλά σύννεφα τελευταία στον ορίζοντα...


15/10/2014

The purgatory

Στη χώρα μας,διαχρονικά απολαμβάνουν υψηλής δημοφιλίας :
α) η πρόσληψη της ιστορικής μας παρουσίας με όρους θύματος
β) ο αντιδυτικισμός/αντιαμερικανισμός και ο αντίστοιχος φιλορωσισμός
γ) η οίηση,ως αποτέλεσμα της ημιμάθειας και των εμπεδωμένων εκπαιδευτικών προτύπων
δ) ο οικονομικός αναλφαβητισμός
ε) η εκκλησία-ορθότερα το ιερατείο-ως θεσμός περίπου αδιαχώριστος απ'την "ιδιαιτερότητά" μας


Ας αναλύσουμε κάπως διεξοδικότερα το οικοδόμημα που διαμορφώνουν οι πέντε προαναφερθέντες πυλώνες.

α) Η αντίληψη του θύματος,ως επιλογή ταυτότητας και αυτοσυνειδησίας,έχει δύο βασικές επιπτώσεις.Στο μεν πεδίο των εθνικών διεκδικήσεων,την αποδοχή σεναρίων συνωμοσίας ως βασικών αφηγημάτων τα οποία αθωώνουν τους -εξ ορισμού αθώους- συμπατριώτες μας και ενοχοποιούν τους-εξ ορισμού επίβουλους -ξένους, ως υπεύθυνους των εκάστοτε ιστορικών μας ατυχημάτων.Στο δε πεδίο της κοινωνικής σφαίρας και πολιτικής ζωής,την υιοθέτηση της μαρξιστικής αφήγησης περί των ηθικά επίμεμπτων διαδικασιών παραγωγής, οι οποίες εξασφαλίζουν δια της "εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο","πλούτο σε ολίγους και πενία σε πολλούς".

β) Ο αντιδυτικισμός/αντιαμερικανισμός,συγκεκριμενοποιεί στο ιστορικό πεδίο την αντίληψη του θύματος: είμαστε τα θύματα της συνωμοσίας των δυτικών,ο οποίοι είναι οι αποκλειστικά υπεύθυνοι των ατυχημάτων μας. Οι λόγοι ποικίλουν,αλλά ο βασικός είναι ένας: "μας φθονούν,διότι διαθέτουμε τεκμήρια ιστορικής υπεροχής (ίσως και φυλετικής)."
Η αντίληψη αυτή συμπληρώνει την πρώτη.Κάθε θύμα χρειάζεται υποχρεωτικά έναν θύτη.Κάθε αφήγηση τραγωδίας,έναν αποδιοπομπαίο τράγο.
Ο φιλορωσισμός,προκύπτει εξ αντανακλάσεως. Οι μεν "εθνικώς φρονούντες" βρίσκουν σ'αυτόν την ορθοδοξία ως κοινή συνιστώσα, οι δε "κοινωνικώς φρονούντες" αναπολούν αταβιστικά την πάλαι ποτέ Σοβιετική Ένωση και το πολιτικό της πρότυπο.

γ) Η οίηση είναι αποτέλεσμα της ημιμάθειας. Το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας,αναπαράγει πρότυπα αυτοκολακείας με αφορμή τις εθνικές επετείους (28/10,25/3),στις οποίες προστέθηκε και μία πολιτική (17/11),έτσι ώστε η σκιαγράφηση ενός "ηρωικού λαού" να εμπεριέχει κάθε διάσταση του βίου.Μεροληπτικοί πανηγυρικοί λόγοι σκιαγραφούν έντεχνα το πορτραίτο ενός λαού αγωνιστών (αποσιωπώντας πλήθος στοιχείων που ενισχύουν την αντίθετη άποψη) και τριτοκοσμικές μαθητικές παρελάσεις προσθέτουν το αναγκαίο φολκλόρ για όσους συγκινούνται περισσότερο από συμβολικές δραματουργίες παρά από τον προφορικό λόγο.Την ίδια στιγμή,η βασική εκπαίδευση παρέχεται από καθηγητές οι οποίοι αρνούνται κάθε πρόταση αξιολόγησης και εκπροσωπούνται από μια συντεχνία απολύτως εχθρική σε κάθε εκσυγχρονισμό.Στη χώρα απαγορεύεται η λειτουργία μη-κρατικών Πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και συγχρόνως-με μια διασταλτική ερμηνεία της έννοιας του ακαδημαϊκού ασύλου-επικρατεί ένα καθεστώς ανομίας στα Πανεπιστημιακά ιδρύματα.Τα τελευταία,διόλου τυχαία ασφαλώς,τερματίζουν στις τελευταίες θέσεις κάθε διεθνούς κατάταξης.

δ) Ο οικονομικός αναλφαβητισμός,αποτελεί μάλλον διαχρονική πολιτική επιλογή του Ελληνικού κράτους.Ικανοποιεί το μεταπολεμικό οικονομικό μοντέλο του,το οποίο βασίστηκε στην κρατικά επιδοτούμενη οικονομική δραστηριότητα,τις συντεχνίες των κλειστών επαγγελμάτων,τον προστατευτισμό,την απέχθεια προς το διεθνή ανταγωνισμό και την καινοτομία.Επιβεβαιώνει τις προκαταλήψεις των "εθνικοφρόνων" για το "ηθικά απεχθές εμπόριο" που αποσκοπεί στο -ηθικά καταδικαστέο- "κέρδος".Ικανοποιεί ταυτόχρονα και την οικονομική αφήγηση των μαρξιστών,στη βάση της οποίας υπάρχει η απαξίωση της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας και η εναλλακτική πρόκριση της κεντρικά οργανωμένης οικονομίας.Στην αφήγηση αυτή,ο εκτεταμένος κρατικός παρεμβατισμός,τα κρατικά μονοπώλια σε πλείστους οικονομικούς τομείς (ενέργεια,μεταφορές,τηλεπικοινωνίες,λιμάνια κλπ),μπορεί να μην επαρκούν για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού,αποτελούν όμως ικανοποιητικές μορφές εναλλακτικής προς τον καπιταλισμό ανάπτυξης (και προσοδοθηρίας...).

ε) Το ορθόδοξο ιερατείο τέλος,παρέχει την απαραίτητη μεταφυσική κατοχύρωση της "Ελληνικής ιδιαιτερότητας".Ένας "ξεχωριστός λαός",αναμενόμενα διαθέτει και "ξεχωριστή θρησκεία".Άμωμη και άσπιλη κι αυτή,απαλλαγμένη από κάθε σκοτεινή σελίδα και πανταχού παρούσα σε κάθε πτυχή της καθημερινότητάς του.Γέννηση,βάπτιση,γάμος,ξόδι,είναι οι μεγάλοι σταθμοί,αλλά υπάρχουν και εκατοντάδες ενδιάμεσοι στους οποίους η παρουσία του ιερατείου είναι θεσμικά κατοχυρωμένη.Άλλωστε,το ίδιο το Σύνταγμα της χώρας προβλέπει ,αντί της ανεξιθρησκείας,επικρατούσα θρησκεία (την Ορθόδοξη χριστιανική).Παρέχεται δηλαδή Συνταγματική προτεραιότητα στο Ορθόδοξο ιερατείο έναντι οποιωνδήποτε άλλων θρησκευτικών ή αγνωστικιστικών δογμάτων.Επιπλέον,χάρη στο θεσμικό ρόλο που το ίδιο το Σύνταγμα του παρέχει,βλέπουμε και εκδηλώσεις απροκάλυπτης σύμμειξης Εκκλησίας-Πολιτείας: ένοπλες δυνάμεις συμμετέχουν σε θρησκευτικές λιτανείες,στρατιωτικά τμήματα αποδίδουν τιμές στο..."Άγιο Φως" το οποίο μεταφέρεται με...κυβερνητικό αεροσκάφος,υποχρεωτική πρωινή προσευχή εφαρμόζεται στα σχολεία μαζί με τακτικό εκκλησιασμό κλπ.


Το οικοδόμημα που σκιαγράφησα,έχει λοιπόν τα εξής χαρακτηριστικά.
Είναι κλειστό στον εαυτό του,φοβικό προς νεωτερισμούς και καινοτομίες,αλαζονικά αυτάρεσκο.
Είναι ένα Πολιτειακό μόρφωμα που δεν ανοίγεται εύκολα στον κόσμο,αντιμετωπίζει το αλλότριο καχύποπτα,προκρίνει την ψυχολογική ασφάλεια της "ελληνορθόδοξης παράδοσης" από την ανασφάλεια του "κοσμοπολιτισμού".
Ζητά τη θαλπωρή του πατερναλιστικού κράτους,αντιδιαστέλλοντάς την προς την "αδηφαγία" της αγοράς.
Θέλει τον κομματικό του πάτρωνα,αντί του απρόσωπου ελεύθερου ανταγωνισμού.
Προτιμά το χάδι της αυτοεπιβεβαίωσης,από τη βάσανο της αξιολόγησης.
Πάνω απ'όλα ελπίζει πως μπορεί να συνεχίσει να επιβιώνει έτσι στο διηνεκές,κλεισμένο σ'ένα προστατευτικό καψούλι,άτρωτο απ'τις μεταβολές του κόσμου,με "κατοχυρωμένα,κεκτημένα δικαιώματα".

Αυτό το σύνολο ιδεολογημάτων,ορμεμφύτων,μεταφυσικής και ανεπαρκούς παιδείας,είναι απόλυτα φυσικό να δημιουργεί αντίστοιχα μορφώματα αντιπροσώπευσης στο πολιτικό πεδίο.Υπάρχουν κόμματα δομημένα πάνω σε αυτούς τους πυλώνες,τα οποία παρά τις ιδεολογικές τους διαφορές,διατυπώνουν κοινές απόψεις σε σωρεία ευρύτερων ζητημάτων.Σχηματισμοί της κλασσικής "αριστεράς" και "δεξιάς" υπερβαίνουν την ιδεολογία για να συναντηθούν στην κοινή οντολογική αναφορά: είμαστε ξεχωριστοί,αξίζουμε πολύ περισσότερα απ'όσα μας συμβαίνουν,αλλά το "σύστημα" συνωμοτεί για να μας κρατάει χαμηλά.
Η κοινή αφήγηση βρίσκει σημείο κοινής αναφοράς: το "σύστημα"!
Ο απρόσωπος αποδιοπομπαίος τράγος είναι απόλυτα βολικός: δε χρειάζεται ανάλυση (ως απρόσωπος), είναι εύκολο να σημανθεί ως εχθρικός (για τον ίδιο λόγο) και συμπυκνώνει όλη την αφήγηση σε ένα σύνθημα: "είμαστε αντισυστημικοί"!

Η "αντισυστημικότητα" είναι το κοινό σημείο αναφοράς που υπερβαίνει τις παλιές ιδεολογίες και αναδεικνύει τη νέα φαιοκόκκινη συμπόρευση!
Στο όνομα της αντισυστημικότητας παλιά σύνορα κατέρρευσαν και νέες αγάπες θα δημιουργηθούν.
Αυτό φυσικά,δεν είναι κάτι εξ ορισμού αρνητικό.Οι άνθρωποι οφείλουν να ανταλλάσσουν ιδέες και -αν μπορούν- να συνθέτουν αντιλήψεις προς μια κοινή στόχευση.Είναι κάτι που προάγει την κοινή συμβίωση.
Μόνο που είναι απαραίτητο αυτή η σύνθεση να υπακούει στις επιταγές του ορθολογισμού ή,τουλάχιστον,να διαθέτει στοιχειώδες λογικό υπόβαθρο ("common sense").
Τα υλικά όμως που συνθέτουν το φαιοκόκκινο οικοδόμημα είναι βγαλμένα απ'το χώρο των ανεπεξέργαστων επιθυμιών,κοινώς των ενστίκτων.Περιφρονούν τα δεδομένα της εμπειρίας και ομνύουν σε φαντασιακές καταστάσεις,με μοναδικό εφόδιο την επιθυμία: "αφού το θέλω,δεν μπορεί παρά να είναι εφικτό"!

Έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε τη φαιοκόκκινη συμπόρευση,τώρα που στην καθαρή "πούρα" μορφή της βρίσκεται στον προθάλαμο της εξουσίας. Μέχρι τώρα,ως κυρίαρχο κοινωνικό ρεύμα,κυβερνά ανεπίσημα.Οι επόμενες εκλογές,αναμένεται να επικυρώσουν απλά το γεγονός.Άλλωστε οι εκλογές δε σηματοδοτούν τις κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις,μάλλον τις αντικατοπτρίζουν.Υπό την έννοια αυτή η φαιοκόκκινη αντισυστημικότητα είναι ήδη πολιτικά κυρίαρχη.

Φυσικά,ως φιλελεύθερος είμαι διαμετρικά αντίθετος με το πολιτικό της πρόταγμα,τις ιδεολογικές της αναφορές,τη συλλογιστική,την οντολογία της.Αλλά,η βούληση της πλειοψηφίας είναι πάντοτε σεβαστή,ιδιαίτερα όταν τυγχάνει να μη συμφωνούμε μαζί της.
Ασφαλώς δε,οφείλω να αναλάβω και το μερίδιο της ευθύνης που μου αναλογεί επειδή ο φιλελεύθερος χώρος δεν κατόρθωσε να σταθεί ανάχωμα στον ανορθολογισμό και στην αφροσύνη που γοητεύουν κατά πλειοψηφία τους συμπατριώτες μας.

Ίσως να είναι αυτό,το τελευταίο στάδιο του καθαρτήριου...



ΥΓ: σε αντίθεση με τους περισσότερους φιλελεύθερους,είμαι θρήσκος και μάλιστα χριστιανός ορθόδοξος.Αυτό,ουδόλως με εμποδίζει να διακρίνω τις καταχρήσεις του ιερατείου και να επιζητώ το διαχωρισμό εκκλησίας/κράτους ως αναγκαίου προαπαιτούμενου για τον εξορθολογισμό της κοινωνικής μας ζωής.

Παραμύθι για μεγάλους

Ένα δεκάχρονο παιδί γνωρίζει πως με 2 ευρώ χαρτζιλίκι δεν μπορεί να αγοράσει και σουβλάκι και κρέπα και παγωτό και πορτοκαλάδα και να κάνει και βόλτα στα συγκρουόμενα στο λούνα παρκ!
Αναγκαστικά,θα πρέπει να επιλέξει που και πως θα ξοδέψει τα χρήματά του!
Αυτή η επιλογή,υποχρεωτικά συνεπάγεται μια διαδικασία αξιολόγησης: το παιδί συγκρίνει τις διαθέσιμες επιλογές,αξιολογεί την κατά τη γνώμη του σημαντικότερη και στο τέλος προκρίνει αυτή έναντι των υπολοίπων.
Με άλλα λόγια,το παιδί "εξοικονομεί"! Έχοντας περιορισμένο διαθέσιμο κεφάλαιο,ικανοποιεί πρώτα τις σημαντικότερες-για το ίδιο-ανάγκες και αφήνει τις υπόλοιπες σε εκκρεμότητα.
Το αν αυτές θα ικανοποιηθούν,είναι συνάρτηση του διαθέσιμου μελλοντικού κεφαλαίου.
Το πότε,εξαρτάται από τον παράγοντα "χρόνο".
Ο χρόνος που θα παρέλθει ενδεχομένως θα μεταβάλλει το κόστος των αναγκών που εκκρεμούν,αλλά και τη σημασία τους για το παιδί,το οποίο,μεγαλώνοντας,μεταβάλλει προτιμήσεις,γούστα και προτεραιότητες...

Κάπως έτσι,φτάνουμε στην εφηβική ηλικία και ο έφηβος γνωρίζει πως,ένας καλός τρόπος ικανοποίησης των τυχόν μελλοντικών του επιθυμιών,είναι η ύπαρξη αποθέματος κεφαλαίου,δηλαδή η αποταμίευση. Καλό είναι λοιπόν,προωθώντας το "οικονομείν" ένα βήμα πιο πέρα,να μην ξοδεύεις όλο το διαθέσιμο κεφάλαιό σου,αλλά να αποταμιεύεις ένα μέρος του για μελλοντική χρήση.
Η αποταμίευση προϋποθέτει πως ο παράγοντας "χρόνος" έχει ήδη γίνει υπολογίσιμη συνιστώσα για τον άνθρωπο.Ο τελευταίος,αντιλαμβάνεται πως η οικονομική επιλογή δεν προαπαιτεί μόνο αξιολόγηση των υπαρχουσών δεδομένων,αλλά και συμπερίληψη του κατάλληλου "timing" στην εκάστοτε επιλογή! Κι αυτό γιατί υπάρχουν επιλογές που συμφέρει να γίνουν άμεσα και άλλες που συμφέρει να ληφθούν σε ευθετότερη χρονική στιγμή. Αυτό συμβαίνει φυσικά γιατί η αξία των πραγμάτων δε μένει σταθερή στο χρόνο,αλλά διακυμαίνεται,παρακολουθώντας τη διακύμανση των προτιμήσεων των ανθρώπων!
Στην εποχή των αλόγων ένα πέταλο ήταν προφανώς ακριβότερο από ότι σήμερα...

Φτάνοντας στην ενηλικίωση,αρχίζουν κάποιες άλλες επώδυνες αλήθειες να γίνονται αντιληπτές.Ας σταχυολογήσουμε μερικές:

α) Το κεφάλαιο (ο πλούτος) δεν είναι μια στατική οντότητα επαρκής για την κάλυψη των ανθρώπινων αναγκών στο διηνεκές. Ακόμη κι αν ο καθένας μας διέθετε μια ράβδο χρυσού σε κάθε δωμάτιο του σπιτιού του,αυτή θα επαρκούσε για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και για συγκεκριμένες ανάγκες.Πόσο διάστημα; Πόσες και ποιες ανάγκες; Κανείς δεν μπορεί με ασφάλεια να απαντήσει,αφού πρόκειται για μεταβλητές μη εξαρτώμενες από παράγοντες που μπορεί ο άνθρωπος να ελέγξει. Οι ανθρώπινες ανάγκες εξελίσσονται διαρκώς,μαζί με τον άνθρωπο.Ο άνθρωπος των σπηλαίων είχε ανάγκη ένα δέρας για να καλύψει τη γύμνια του.Ο σημερινός αστός,έχει ανάγκη μια θέση πάρκινγκ κοντά στο διαμέρισμα που ζει...

β) Για να παράγεται πλούτος,είναι απαραίτητο να τηρούνται κάποιοι κανόνες. Πρέπει το υπάρχον κεφάλαιο να μη σπαταλάται αλόγιστα σε μη παραγωγικές επενδύσεις. Πρέπει η επένδυση του κεφαλαίου να το πολλαπλασιάζει σε βάθος χρόνου. Για να συμβεί αυτό,είναι απαραίτητη η συνεργασία μιας ομάδας ανθρώπων,αλλά και ο καταμερισμός της εργασίας τους. Τα δυο αυτά στοιχεία- επένδυση κεφαλαίου και καταμερισμός εργασίας- εκτοξεύουν την ανθρώπινη παραγωγικότητα! Οι άνθρωποι,παράγουν πολύ περισσότερο,σε πολύ λιγότερο χρόνο: δημιουργούν έτσι,απόθεμα παραγωγής,δηλαδή πλούτο!
Ο πλούτος δεν είναι φυσικά το χρήμα-το μέσο ανταλλαγής-αλλά όλα τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που είναι διαθέσιμα σε μια κοινωνία! Μια χρεοκοπημένη,εξαθλιωμένη κοινωνία,μπορεί άνετα να βρίθει νομισμάτων μηδαμινής αξίας. Μια πλούσια κοινωνία αντίθετα,βρίθει αγαθών (προϊόντων) και υπηρεσιών και οι περισσότερες συναλλαγές γίνονται με πλαστικό χρήμα....

γ) Οι άνθρωποι μεταβάλλουν διαρκώς προτιμήσεις.Άρα,σε μια ζωντανή κοινωνία,καμία εργασία δεν έχει εξασφαλισμένο σταθερό εισόδημα στο διηνεκές! Το 19ο αιώνα υπήρχε το επάγγελμα του πεταλωτή και ήταν αναγκαίο.Το αυτοκίνητο,εδώ και εκατό χρόνια,οδήγησε στην εξάλειψη αυτού του επαγγέλματος,αλλά στην υπεραντισταθμιστική δημιουργία άλλων (λαστιχάδες,φαναρτζήδες,μηχανικοί,βενζινοπώλες,ανακυκλωτές,ηλεκτρολόγοι,διαφημιστές κλπ,κλπ).
Ένας ευφυής οικονομολόγος,ο Joseph Schumpeter,ονόμασε τη διαδικασία αυτή "δημιουργική καταστροφή" (creative destruction). Οι ζωντανές κοινωνίες εξελίσσονται μέσω της δημιουργικής καταστροφής. Οι απονεκρωμένες,αποζητούν τη μακαριότητα της στασιμότητας...

δ) Ο καταμερισμός της εργασίας (division of labour) είναι υπεύθυνος για ένα άλλο χαρακτηριστικό των εξελισσόμενων κοινωνιών: την καινοτομία και την τεχνολογική επινόηση! Πρόκειται για απολύτως λογική συνέπεια της εξειδικευμένης ενασχόλησης μιας ομάδας ανθρώπων με έναν συγκεκριμένο γνωστικό τομέα. Η καινοτομία,είναι το οξυγόνο της ανθρώπινης κοινωνίας.Η αναγκαία πνοή που -τη στιγμή ακριβώς που όλα μοιάζουν παγιωμένα- έρχεται να αλλάξει ξανά τα δεδομένα και να οδηγήσει την ανθρωπότητα στο μέλλον!
Η τελευταία καινοτομία,είναι το διαδίκτυο,το οποίο φυσικά ήδη μεταβάλλει τη ζωή μας: την οργάνωση του χρόνου μας,τις δουλειές μας,την παραγωγική διαδικασία,την πληροφόρηση,την καλλιτεχνική δημιουργία,τις ανθρώπινες σχέσεις,τα πάντα!
Όπως ο ατμός σάρωσε τη φεουδαρχική κοινωνία και οδήγησε στη βιομηχανική επανάσταση και στην αστικοποίηση του πληθυσμού,έτσι και το διαδίκτυο σαρώνει τα σύνορα και παγκοσμιοποιεί την ανθρωπότητα.Όπως και τότε,έτσι και σήμερα,οι αριστοκρατίες της εκάστοτε εποχής αντιδρούν,αλλά διεξάγουν έναν αγώνα που έχουν ήδη χάσει...


Φυσικά,δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι την ίδια άποψη με αυτήν που παραπάνω εξέθεσα.
Μια βασική ένσταση πολλών,αρχίζει ήδη από το (α): πλήθος ανθρώπων πιστεύει πως ο πλούτος είναι επαρκής για όλους και αρκεί να αναδιανεμηθεί με εξισωτικό τρόπο,ώστε όλοι μας να είμαστε ευτυχείς! Η άποψη αυτή,ακόμη κι αν δεχτούμε πως ευσταθεί ως προς τον υπάρχοντα πλούτο,παραβλέπει δυο βασικές παραμέτρους. Η πρώτη είναι πως οι ανθρώπινες ανάγκες,είναι διαρκώς αυξανόμενες και η δεύτερη πως υπάρχουν ανάγκες οι οποίες πρέπει να ικανοποιούνται καθημερινά απ'την αρχή (π.χ σίτιση,ένδυση,στέγαση κλπ). Με άλλα λόγια η αναδιανομή παρακάμπτει το ακανθώδες ζήτημα του χρόνου: πρέπει κάθε μέρα να συντηρούμαστε και,όσο η κοινωνική εξέλιξη δεν ανακόπτεται,προκύπτουν διαρκώς νέες ανάγκες για να ικανοποιήσουμε!
Αν αύριο λοιπόν όλοι οι άνθρωποι αποκτούσαν τα ίδια χρήματα,σε μια εβδομάδα ήδη θα είχαν διαμορφωθεί οι πρώτες ανισότητες.Κι αυτό γιατί,κάθε άνθρωπος αξιολογεί με τα δικά του κριτήρια τι θέλει να αγοράσει,σε τι ποσότητα,πόσο συχνά το χρειάζεται.
Ο πλούτος λοιπόν πρέπει να παράγεται διαρκώς!
Αν για οποιονδήποτε λόγο,η παγκόσμια παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών σταματήσει για λίγα 24ωρα,είναι βέβαιο πως το βιοτικό επίπεδο της ανθρωπότητας θα υποχωρήσει κατά αρκετές δεκαετίες.

Μια δεύτερη ένσταση,έχει να κάνει με τον τρόπο παραγωγής του πλούτου. Αφού δεχτήκαμε πως ο πλούτος πρέπει να παράγεται διαρκώς,πρέπει να διερευνήσουμε τον τρόπο με τον οποίο αυτός παράγεται. Είναι άραγε τα εργατικά χέρια που τον παράγουν ή μήπως η παραγωγική επένδυση του κεφαλαίου;
Στην εποχή της αγροτικής οικονομίας και της φεουδαρχικής κοινωνίας ήταν μάλλον εύκολο να διαπιστώσει κανείς πως η αναγκαία συνθήκη για την παραγωγή ήταν η χειρωνακτική εργασία των ανθρώπων.Αυτή ήταν η ζωογόνος δύναμη ("Vis vitalis") που κρατούσε όπως-όπως την ανθρωπότητα ζωντανή. Η βιομηχανική επανάσταση άρχισε να κλονίζει αυτή την πεποίθηση. Η μηχανή άρχισε να υποκαθιστά την ανθρώπινη εργασία και να βελτιώνει την παραγωγικότητα (περισσότερο προϊόν σε λιγότερο χρόνο). Το μυαλό του ανθρώπου άρχισε να παίζει ενεργότερο ρόλο στο μόχθο του.Νέες επινοήσεις,νέες τεχνικές,νέα μηχανήματα,οδήγησαν την παραγωγή σε τέτοια επίπεδα ώστε το φάσμα της μαζικής πείνας εξαλείφθηκε οριστικά από τις χώρες που πρωτοπορούσαν στη βιομηχανική εποχή. Ο καταμερισμός της εργασίας και το κεφάλαιο,εξασφάλιζαν τη μαζική παραγωγή που ήταν αναγκαία για να θρέψει τον πληθυσμό και να οδηγήσει στον πολλαπλασιασμό του . Η αύξηση του πληθυσμού,αποτελεί αλάνθαστο τεκμήριο της βελτίωσης των όρων διαβίωσης.
Είναι λοιπόν μάλλον προφανές πως ο πλούτος παράγεται από την παραγωγική επένδυση του διαθέσιμου κεφαλαίου.
Αν εκλείψει το κεφάλαιο ή αν επενδυθεί μη παραγωγικά, ο πλούτος εξαφανίζεται!
Σήμερα,στην υποσαχάρια Αφρική,εκείνο που λείπει δεν είναι τα εργατικά χέρια,αλλά το κεφάλαιο και οι επαρκείς συνθήκες για την επένδυσή του!
Σήμερα,στη μεταβιομηχανική εποχή της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας,οι όροι της παραγωγής αναδιαμορφώνονται. Τα χέρια των ανειδίκευτων εργατών,έχουν ακόμη λιγότερο ρόλο στην οικονομία από ότι είχαν στη βιομηχανική εποχή.Το κεφάλαιο διατηρεί τη σημασία του,ως επενδυτικό στοιχείο.Αλλά το μπαλάκι τώρα έχει περάσει εξ ολοκλήρου στη δημιουργική ικανότητα του ανθρώπινου νου: επιχειρήσεις στήνονται μπροστά από μια οθόνη υπολογιστή,συναλλαγές πραγματοποιούνται σε real time παντού,νέες ιδέες,νέες τάσεις,νέες επιθυμίες διαμορφώνουν έναν συναρπαστικό καινούργιο κόσμο...

Ασφαλώς και η διαδικασία που περιέγραψα δεν είναι απρόσκοπτη.Δεν υπάρχει κανενός είδους ιστορική αναγκαιότητα (ντετερμινισμός) βάσει της οποίας η πορεία της ανθρωπότητας προς το μέλλον θα είναι διαρκώς καλύτερη. Η ιστορία δείχνει περιόδους υποχώρησης του ανθρώπινου πνεύματος,που οδηγούν σε αντίστοιχη υποβάθμιση του κοινωνικού πολιτισμού,σε διάφορες εποχές.
Όπως ο πλούτος δεν παράγεται αυτόματα,έτσι και η ανθρωπότητα δεν προοδεύει αυτόματα!
Χρειάζεται να πληρούνται οι προϋποθέσεις του "οικονομείν" προκειμένου κάτι τέτοιο να συμβαίνει.
Με άλλα λόγια χρειάζεται: διαθέσιμο κεφάλαιο και επιτυχής επένδυσή του!
Όρος αναγκαίος και απαράβατος,για κάθε κοινωνία και κάθε εποχή!

Είναι τέλος σαφές πως,για την πλειοψηφία ίσως των ανθρώπων,η μετάβαση από την παιδική στην εφηβική ηλικία του homo economicus είτε καθυστερεί τραγικά,είτε δε συντελείται ποτέ!
Χιλιάδες ενήλικοι ανάμεσά μας,πιστεύουν πως "λεφτά υπάρχουν",πως "ο πλούτος παράγεται έτσι κι αλλιώς" και πως "η ανθρωπότητα,αναγκαστικά προοδεύει όσο περνούν τα χρόνια"!
Μοιάζει να έχουν εκχωρήσει τις απαιτήσεις της νόησης σε μια μεταφυσική οντότητα που λέγεται "πρόοδος",γράφει εύστοχα ο Ludwig von Mises σε κάποιο σημείο του έργου του.

Είναι ο άνθρωπος που έγραψε το "Human Action",το βιβλίο που ίσως μου άλλαξε τη ζωή και το σκεπτικό του οποίου προσπάθησα πολύ συνοπτικά-και ασφαλώς ανεπαρκέστατα- να διηγηθώ υπό μορφήν παραμυθιού στο κείμενο αυτό.
Ένα παραμύθι φυσικά για μεγάλα παιδιά,που έχει όμως το βασικό χαρακτηριστικό των παραμυθιών: αφού το διαβάσεις,δεν είσαι πια ο ίδιος άνθρωπος...


10/9/2014