Ο γιατρός και η νυχού

Όχι,δεν είναι τίτλος αισθηματικού ρομάντζου!
Αποτελεί τη συνέχεια της υπέρ κομμωτηρίου απολογίας ,καθώς συνειδητοποίησα ακόμη μία φενάκη που μας βασανίζει.
Πρόσφατα,συζητώντας με συναδέλφους ιατρούς,διαπίστωσα την οργή τους επειδή οι ίδιοι ασθενείς που δυσανασχετούν όταν τους ζητούν οι ιατροί 10 ευρώ αντίτιμο συνταγογράφησης,δίνουν την ίδια στιγμή ευχαρίστως 30 ή 40 ή 50 ευρώ στις νυχούδες!
Ξεκαθαρίζω εξ αρχής πως χρησιμοποιώ τη λέξη νυχού,ακριβώς όπως εκφέρεται,δίχως υποκριτικά εισαγωγικά και δίχως καμία διάθεση υποτίμησης του επαγγέλματος.Πρόκειται για τις γυναίκες που περιποιούνται τα νύχια μας.Τιμώ τη δουλειά τους όπως και κάθε άλλη! Επίσης,ο όρος νυχού,δεν υποκρύπτει κανενός είδους σεξιστικής διάκρισης: όταν θα εμφανιστεί ο πρώτος νυχάς,θα χαιρετίσω το εγχείρημα απόλυτα καλοπροαίρετα! Μέχρι τότε,ο γενικός όρος νυχού,αντιστοιχεί στο είδος της εργασίας και στο φύλο που κατεξοχήν την ασκεί (αλλά και προς το οποίο κατεξοχήν απευθύνεται).

Αφού τελείωσα με την απαραίτητη προ-απολογία μου στους τύπους του politically-correct αναγνώστη,επανέρχομαι στο θέμα.

Η απόγνωση των συναδέλφων μου αποτελεί προϊόν παρανόησης.

α) Παρανόησης του νοήματος της επαγγελματικής αποζημίωσης.
Σε μια κοινωνία ανοιχτής αγοράς, το ύψος της αμοιβής κάθε εργαζόμενου,το καθορίζουν οι καταναλωτές.Εφ' όσον οι τελευταίοι εκτιμούν το παρεχόμενο προϊόν ή την παρεχόμενη υπηρεσία,αποζημιώνουν αντίστοιχα.Σε αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή η παρεχόμενη υπηρεσία δε χαίρει εκτιμήσεως ή το προϊόν δεν κρίνεται αξιόλογο, οι καταναλωτές/πολίτες αποσύρουν την προτίμησή τους και οι παραγωγοί των αντίστοιχων υπηρεσιών/προϊόντων αναγκάζονται είτε να τα βελτιώσουν, είτε να αναζητήσουν άλλη απασχόληση!
Η Ελλάδα,παρά τις προσπάθειες των πολιτικών,παραμένει σε αρκετά επίπεδα οικονομία της αγοράς, πράγμα που σημαίνει πως σε αρκετές οικονομικές δραστηριότητες το αντίτιμο προκύπτει από τη συναλλαγή μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή και μόνο! Η περιποίηση των νυχιών είναι μία τέτοια-τυχερή-δραστηριότητα!


β)Παρανόησης με όρους κοινωνικού status
Μεγάλη μερίδα ανθρώπων έχει προ-διαμορφωμένες αντιλήψεις σχετικά με την "αξία" κάθε επαγγέλματος, το "γόητρο" που αυτό προσπορίζει στον επαγγελματία, τις αποδοχές που "πρέπει" να έχει το κάθε επάγγελμα,ανάλογα με το βαθμό "σημαντικότητάς του"!
Στον αυθαίρετο αυτό,αριστοκρατικής έμπνευσης ,κατάλογο επαγγελματικής αξιολόγησης,ο γιατρός παραδοσιακά καταλαμβάνει υψηλότερες θέσεις από τη νυχού, παρ'όλο που η κοινωνία μπορεί να έχει αντίθετη άποψη! Το αποτέλεσμα είναι μια αναντιστοιχία απέναντι στη θεωρητική κατασκευή του "επικυρίαρχου γιατρού" και στην απλή αλήθεια της καθημερινής του υποσκελίσεως από την "ταπεινή νυχού"!
Προσωπικά καθόλου δε μ'ενοχλεί.
Γιατί θα έπρεπε να είναι διαφορετικά?
Στο όνομα ποιάς "αυθεντίας" θα έπρεπε να αδιαφορήσουμε για τη γνώμη των πολιτών (δηλ.της αγοράς)?

γ)Παρανόησης της έννοιας της "αξίας"
Παράγωγη της (β) είναι η άποψη που πολλοί άνθρωποι υιοθετούν πως "υπάρχει για κάθε τί ένα αντικειμενικό κριτήριο αξιολόγησης ανεξάρτητο από τη γνώμη της αγοράς".
Πρόκειται για φενάκη.
Κανένα αντικείμενο,κανένα επάγγελμα δεν εμπεριέχει αξία per se (αφ'εαυτού).
Η αξιολόγησή του και η αποτίμηση του κόστους του υπόκειται στη γνώμη των καταναλωτών.
Είναι αλήθεια πως υπάρχουν στοιχεία,δίχως τα οποία η ζωή είναι αδύνατη: ο αέρας,το νερό,το ηλιακό φως.
Μόνο που αυτά παρότι "αντικειμενικά ανεκτίμητα",παρέχονται σχεδόν δωρεάν!
Αντίθετα,ο σπάνιος και διόλου απαραίτητος στη ζωή χρυσός,είναι διαχρονικά πανάκριβος!
Κατ'αντιστοιχία,παρόλο που το αντικείμενο του γιατρού είναι "αντικειμενικά σημαντικότερο" από αυτό της νυχούς,δεν έπεται κατ'ανάγκη πως και η αμοιβή του θα είναι υψηλότερη.
Στην αγορά,ένα σωρό παράμετροι καθορίζουν το ύψος των αμοιβών και μια σημαντικότατη είναι η αναλογία προσφοράς/ζήτησης.
Όσο ο αριθμός των γιατρών θα υπερβαίνει συντριπτικά τον αριθμό των νυχούδων,τόσο το συγκριτικό τους πλεονέκτημα θα εξανεμίζεται.
Λυπηρό μεν για τους γιατρούς, σοκαριστικό για τους κήνσορες του κοινωνικού σνομπισμού,αλλά απολύτως αληθές και-κατά τη γνώμη μου-δημοκρατικότατο!

Προφανώς το πρόβλημά μας-των γιατρών-είναι άλλο: δε βγάζουμε πλέον αρκετά χρήματα!
Ο δείκτης αποδοτικότητας του επαγγέλματος (απόδοση/επένδυση) έχει καταβαραθρωθεί.
Αληθές,αλλά δε φταίει η κοινωνία γι'αυτό,ούτε βέβαια οι νυχούδες!


Στα περισσότερα- δυστυχώς- επαγγέλματα,ανάμεσα στον παραγωγό και στον καταναλωτή,παρεμβάλλεται η κρατική ρυθμιστική δράση! Αυτό σημαίνει πως η αμοιβή του επαγγελματία,δεν αποτυπώνει την αξιολόγηση του έργου του από πλευράς καταναλωτών (δηλαδή της ζωντανής κοινωνίας των πολιτών),αλλά έχει διαμορφωθεί από ποικίλες εκφράσεις του κρατικού παρεμβατισμού (επιδοτήσεις,μπόνους,περιορισμούς στον ανταγωνισμό,φορολογικές επιβαρύνσεις κλπ).Το τελικό αποτέλεσμα,είναι σχεδόν πάντα οι παρεχόμενες υπηρεσίες να υπερκοστολογούνται σε σχέση με το πραγματικό αντίκρυσμα που οι πολίτες θα κατέβαλλαν γι'αυτές.
Το ιατρικό επάγγελμα, είναι μια τέτοια μορφή παροχής υπηρεσιών η οποία τελεί υπό την ασφυκτική κηδεμονία της κρατικής παρέμβασης.
Οι όροι ασκήσεώς του, ο αριθμός των ασφαλισμένων που θα εξετάζονται μηνιαίως,η μηνιαία αποζημίωση του ιατρού,το είδος των φαρμάκων που συνταγογραφούνται και η μηνιαία ποσότητά τους, η δοσολογία τους,το είδος και ο αριθμός των παρακλινικών εξετάσεων που εκτελούνται, η κοστολόγησή τους,το σύνολο των ιατρών που συμβάλλονται με τον ΕΟΠΥΥ και ένα πλήθος ακόμη λεπτομερειών,είναι εξονυχιστικά ελεγχόμενα από το Κράτος!
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα παροχής υπηρεσιών υγείας το οποίο δεν ικανοποιεί ούτε τους λειτουργούς, ούτε τους χρήστες του!
Οι μεν λειτουργοί (ιατροί) υποαμείβονται με μεγάλες καθυστερήσεις, οι δε χρήστες (ασφαλισμένοι) αδυνατούν να εξυπηρετηθούν,παρόλο που έχουν θεωρητικά προ-πληρώσει τους γιατρούς (θεωρητικά,διότι τα χρήματα καταλήγουν...αλλού)!
Ο ΕΟΠΥΥ λοιπόν καρκινοβατεί,αλλά δε φταίνε γι'αυτό οι νυχούδες!

Ίσως όταν αποκατασταθεί κάποιου είδους αμεσότερη συναλλαγή ιατρού-ασθενούς,χωρίς την καταστροφική πατερναλιστική χειραγώγηση της Πολιτείας,να υπάρξουν ικανοποιητικότερα δεδομένα.
Ο χώρος δεν επαρκεί για λεπτομέρειες,θα χρειαστεί ξεχωριστή ανάρτηση.
Ως τότε θα χορεύουμε όλοι μαζί (ιατροί και ασφαλισμένοι) το κακόηχο βαλς του ΕΟΠΥΥ,πατώντας συνέχεια τα πόδια μας και, ψάχνοντας για αποδιοπομπαίους τράγους θα κοιτάμε με μίσος τις νυχούδες!

Κορίτσια, εγώ πάντως είμαι μαζί σας!

13/7/2012

Περί ειρήνης

Ο Ζακ γεννήθηκε στο Στρασβούργο το 1857.Στα 13 του γνώρισε για πρώτη φορά τον αναγκαστικό ξεριζωμό απ'τη γη του,καθώς οι προελαύνοντες Πρώσοι ανάγκαζαν τους Γάλλους σε συνθηκολόγηση.Αργότερα,ώριμος άντρας πια το 1914,ξανάπαιρνε το δρόμο της προσφυγιάς κάτω απ'τις φλόγες του Μεγάλου Πολέμου.Η μοίρα του επιφύλαξε και τρίτο ξεριζωμό,στα βαθιά του γεράματα,καθώς το φθινόπωρο του 1940 τα τεθωρακισμένα του Γκουντέριαν διέσπαγαν το Σεντάν και ξεκινούσαν την κατάκτηση της Γαλλίας απ'τους ναζί.

Η εμπειρία εκατομμυρίων Γάλλων δε διέφερε απ'αυτήν του Ζακ.Μέσα σε εβδομήντα χρόνια,τρεις γαλλο-γερμανικοί πόλεμοι και εκατομμύρια θυμάτων ένθεν κακείθεν διαμόρφωσαν αισθήματα αμοιβαίου μίσους!
Το 1962,ο καγκελλάριος Adenauer της Δυτ.Γερμανίας,συνάντησε το Γάλλο Πρόεδρο De Gaulle και δύο χρόνια αργότερα υπέγραψαν μια ιστορική συνθήκη συμφιλίωσης.
Πάνω σ'αυτή τη βάση,δυο δεκαετίες αργότερα,το 1984, Helmut Kohl και Francois Mitterand ενώνουν τα χέρια στο Verdun,τον τόπο όπου οχτακόσιες χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις μάχες του 1916.
Οχτακόσιες χιλιάδες νεκροί!
Σαν να χάνεται ξαφνικά,μια ολόκληρη Θεσσαλονίκη!
'Η,εναλλακτικά,σαν να ερημώσουν αύριο η Κρήτη,οι Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα!

Υπάρχουν άραγε πολιτικές αποτροπής των πολεμικών συγκρούσεων και προκρίσεως της ειρηνικής διευθέτησης και,αν ναι,ποιες είναι αυτές?

Ο Ηράκλειτος υποστήριζε πως "πόλεμος πάντων μεν πατήρ" και αρκετοί συμφωνούν μαζί του.
Από τη μια μεριά οι οπαδοί της εθνοφυλετικής καθαρότητας,της εθνικιστικής υπεροχής,της αναζήτησης εξωτερικών και εσωτερικών απειλών,της διακήρυξης αποκαταστάσεων των ιστορικών "αδικιών που υπέστη το έθνος".Η συντηρητική εθνικιστική ιδεολογία προπαγανδίζει τη σύγκρουση,καλεί σε πολεμική επαγρύπνηση,παιανίζει ύμνους "πατριωτικής αποκατάστασης" σε βάρος πάντοτε των "εχθρών".Πρόκειται για το θεωρητικό υπόβαθρο του ιμπεριαλισμού που οδήγησε στον Ά και ΄Β Παγκόσμιο πόλεμο!

Από την άλλη πλευρά του φάσματος,βρίσκονται οι κήρυκες της μαρξιστικής "πάλης των τάξεων".Ερμηνεύουν την ιστορική εξέλιξη ως συνέπεια αέναων κοινωνικών συγκρούσεων.Η προοπτική της συνεργασίας τους είναι ξένη,η κοινωνία είναι γι'αυτούς το εποικοδόμημα των κοινωνικών ανισοτήτων,τα άτομα δε διαθέτουν ξεχωριστή συνείδηση άλλη απ'αυτήν που η κοινωνική τους τάξη διαμορφώνει,τα μέλη κάθε τάξης συνασπίζονται σε κοινά συμφέροντα και η τάξη των προλετάριων είναι "ιστορικά προορισμένη" να καταλύσει την άνιση κοινωνία και να εγκαθιδρύσει το επίγειο βασίλειο του σοσιαλισμού και το τέλος της Ιστορίας! Αυτό βέβαια θα προκύψει μέσα απ΄τη σύγκρουση και τη βίαιη ανατροπή του αστικού καθεστώτος!
Η αντίληψη αυτή γέννησε τη Ρωσική επανάσταση του 1917 και το επακόλουθο πραξικόπημα των Μπολσεβίκων το 1918, την επανάσταση των Γερμανών Σπαρτακιστών (1919-1921),τη μεγάλη πορεία του Μάο (1926-1948) προς την εξουσία και τις άλλες απόπειρες σοσιαλιστικής επικράτησης που γνώρισε ο 20ος αιώνας.

Δύο σημαντικές σχολές πολιτικής σκέψης,η συντηρητική και η σοσιαλιστική υιοθετούν ιδεολογίες σύγκρουσης (οι μεν με τους εθνικούς,οι δε με τους κοινωνικούς "εχθρούς")!
Είναι σαφές πως καμία ειρηνική διευθέτηση δεν προάγεται μέσω συγκρουσιακών προοπτικών.
Τόσο ο εθνικιστικός συντηρητισμός όσο και ο σοσιαλισμός,πριμοδοτούν την πολιτική σύγκρουση και όχι την ειρηνική συνύπαρξη.
Και οι δυο βέβαια,το πράττουν επικαλούμενοι-μακροπρόθεσμα-την ειρήνη.Πρόκειται όμως για το είδος εκείνο της ειρήνης που προκύπτει από τη φυσική εξόντωση του αντιπάλου. Όταν κάθε αντίθετη άποψη εκλείψει,επικρατεί πράγματι ειρήνη: η ειρήνη του νεκροταφείου...

Περιττεύει να προσφύγω σε παραδείγματα,ειδικά προκειμένου για τη χώρα μας.Αρκεί μόνο να δει κανείς την πολιτική κάλυψη της βίας που παρέχουν εθνικισμός και σοσιαλισμός κατά περίπτωση.
Η ρατσιστική βία της "Χρυσής Αυγής" εναντίον των αλλοεθνών έχει ήδη αποκτήσει πολιτική νομιμοποίηση από μισό εκατομμύριο Έλληνες που την ανέδειξαν κοινοβουλευτική εκπρόσωπό τους!
Η καταστροφολαγνεία των λογής μπαχαλάκηδων,έχει εδώ και χρόνια πολιτικά δικαιολογηθεί από τη ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ,δηλαδή του κόμματος που συνιστά σήμερα την αξιωματική αντιπολίτευση, εκπροσωπώντας ένα εκατομμύριο εξακόσιες πενήντα χιλιάδες Έλληνες!
Πλάι σ'αυτούς,οι οπαδοί της κομμουνιστικής ορθοδοξίας,δικαιώνουν πολιτικά τις βιαιοπραγίες του ΠΑΜΕ κατά περίπτωση (βλ.λιμάνι Πειραιά,χαλυβουργική κλπ).Άλλοι διακόσιοι εβδομήντα χιλιάδες πολίτες,υιοθετούν την επιλεκτική βία ως μέθοδο πολιτικής συνδιαλλαγής!
Δύο εκατομμύρια άνθρωποι,το 30% των εκλογέων στην Ελλάδα,αποδέχονται τη βία!
Αν συνυπολογίσουμε και όσους βρίσκονται διασκορπισμένοι στα υπόλοιπα κόμματα,εύκολα μπορεί να υποθέσει κανείς πως ο ένας στους δυο Έλληνες σήμερα,πιστεύει στη βία,την επικαλείται,την υιοθετεί...

Παλαιότερα,επί "υπαρκτού",οι ανά τον κόσμο σοσιαλιστές καταδίκαζαν τους "πολέμους του καπιταλισμού" ομνύοντας στη σοσιαλιστική ειρήνη!
Τα κινήματα των "ειρηνιστών" εναντιώνονταν στα "πυρηνικά όπλα" με αξιοζήλευτη επιλεκτικότητα: επρόκειτο πάντοτε για τα όπλα των "φονιάδων των λαών" και ουδέποτε για τα αντίστοιχα των "συντρόφων"! Πολύ γρήγορα,η πρακτική αυτή απαξίωσε το ειρηνιστικό κίνημα στη συνείδηση των ειλικρινών ειρηνόφιλων,αναδεικνύοντας την πραγματική του ταυτότητα ως πολιτικής παραφυάδας του σοσιαλιστικού κινήματος.Η ειρήνη ήταν μιας πρώτης τάξης βιτρίνα για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων πολιτικών στοχεύσεων.
Η κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού και η πολιτική τους απαξίωση ως συνηγόρων του πολιτικού ολοκληρωτισμού και της οικονομικής εξαθλίωσης,οδήγησε στην εξαφάνιση και των όμορων "ειρηνιστικών" κινημάτων.

Φιλοπόλεμος λοιπόν ιστορικά ο εθνικισμός και ο σοσιαλισμός!
Υπάρχει εναλλακτική φιλειρηνική πρόταση?
Δυστυχώς η απάντηση δεν μπορεί να είναι μονολεκτικά καταφατική.
Πριν επιχειρήσουμε να την εκφέρουμε,είναι αναγκαίο να ανιχνεύσουμε τα προ-απαιτούμενα της επιλογής της ειρηνικής διευθέτησης,όπως προέκυψαν απ'την ιστορική εμπειρία.

Πρώτο ζητούμενο,η ανεκτικότητα (tolerance) απέναντι στον "άλλο",το διαφορετικό από εμάς,αυτόν που μιλάει άλλη γλώσσα,πιστεύει άλλο Θεό ή κανένα Θεό,έχει άλλες συνήθειες διατροφής,έχει διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό,διαφορετικό χρώμα δέρματος,ήθη και έθιμα που μας φαντάζουν "παράξενα",άλλα αισθητικά γούστα στην τέχνη,τη μουσική,τη λογοτεχνία,τον έρωτα κ.ο.κ
Η ανεκτικότητα εισάγεται ιστορικά από τον John Locke το 1685, με την περίφημη "Epistola de Tolerantia" όπου επιχειρείται η θεωρητική υπεράσπιση του δικαιώματος στην ανεξιθρησκεία.
Φιλελεύθερο λοιπόν το πρώτο ζητούμενο της ειρήνης-η ανεκτικότητα.

Ένα δεύτερο ζητούμενο είναι η προοπτική της κοινωνικής συνεργασίας (co-operation) και η πρόκρισή της σε αντιδιαστολή με αυτήν της αντιπαράθεσης (opposition) .Συνήγοροι της κοινωνικής συνεργασίας είναι -ξανά-ο φιλελευθερισμός,αλλά και η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία ενώ,στοιχεία αποδοχής της κοινής μοίρας της κοινότητας ανιχνεύει κανείς και στο συντηρητισμό.Εκείνο που διαφοροποιεί τις ιδεολογίες είναι το "όραμα" χάριν του οποίου προκρίνουν τη συνεργασία.Οι φιλελεύθεροι την προκρίνουν στο όνομα της οικονομικής ανάπτυξης που τη θεωρούν προυπόθεση κάθε πολιτικά εξελισσόμενης κοινωνίας.Οι σοσιαλδημοκράτες την προκρίνουν χάριν της κοινωνικής ειρήνης την οποία θεωρούν επιτεύξιμη μέσα σε συνθήκες άμβλυνσης των οικονομικών ανισοτήτων.Οι συντηρητικοί την προκρίνουν εν ονόματι ενός υπέρτατου χρέους των πολιτών απέναντι στο έθνος και την ιστορία του.
Αν μπορούσα να σκιαγραφήσω αδρά τα κίνητρά τους,θα έλεγα πως οι φιλελεύθεροι επικαλούνται οικονομικά,οι σοσιαλδημοκράτες ηθικά,οι συντηρητικοί μεταφυσικά κίνητρα.

Τρίτο και εξίσου σημαντικό προαπαιτούμενο,σε επίπεδο πολιτικής πρακτικής,είναι η αποδοχή του κοινοβουλευτισμού (parliamentarism) έναντι άλλων προκρινόμενων μορφών πολιτικής εκπροσώπησης,όπως η άμεση δημοκρατία των λαϊκών συμβουλίων (soviet).Φιλελεύθεροι και σοσιαλδημοκράτες είναι ανεπιφύλακτα κοινοβουλευτικοί.Συντηρητικοί και σοσιαλιστές ασκούν κριτική στους κοινοβουλευτικούς θεσμούς και δε διστάζουν να θέτουν την ισχύ τους εν αμφιβόλω, προκρίνοντας διαδικασίες μιλιταριστικής (οι συντηρητικοί) ή πεζοδρομιακής (οι σοσιαλιστές) πολιτικής εκτροπής,στο όνομα των επιδιώξεών τους φυσικά.
Η κοινοβουλευτική δημοκρατία ασφαλώς δεν είναι τέλεια.Στην Ελλάδα,επείγει η κατάργηση της βουλευτικής ασυλίας και των τροπολογιών που αναστέλλουν την εφαρμογή των νόμων.Ιστορικά όμως,είναι ο μόνος θεσμός που εξασφαλίζει συνθήκες πολιτικής δημοκρατίας επί μακρόν.Τα σοβιέτ ιστορικά απέτυχαν,υπήρξαν άλλοθι του πολιτικού ολοκληρωτισμού,ενώ φυσικά εξίσου αντιδημοκρατικά παραμένουν τα κάθε λογής στρατιωτικά πραξικοπήματα.

Θα προσθέσω και ένα τέταρτο προ-απαιτούμενο κοινωνικής ειρήνης: το σεβασμό των μειονοτήτων.
Πρόκειται για στοιχείο ποιοτικής ανάδειξης του κοινοβουλευτισμού.Η πλειοψηφία κυβερνά,αλλά οι μειοψηφίες πρέπει να γίνονται ανεκτές.Αλλιώς,διολισθαίνουμε σε κοινοβουλευτικούς αυταρχισμούς,στην τυραννία των πλειοψηφούντων.Η ανεκτικότητα και η κοινοβουλευτική διαβούλευση,επιτάσσουν το σεβασμό στις απόψεις των μειοψηφιών και από ηθικής απόψεως στην αποτίμηση του μειονοτικού με όρους σεβασμού αντί βίαιης επιβολής.Φιλελευθερισμός και σοσιαλδημοκρατία συμβαδίζουν και εδώ.

Ανακεφαλαιώνοντας,υποστηρίζω πως οι ιδεολογικοί χώροι που προκρίνουν με συνέπεια την προοπτική της κοινωνικής ειρήνης και αποκηρύσσουν τη βίαιη πολιτική σύγκρουση,είναι ο φιλελευθερισμός και η σοσιαλδημοκρατία.Ασφαλώς δεν ταυτίζονται,διαφοροποιούνται σε ζητήματα κοινωνικής πρακτικής (ηθική αποτίμηση της οικονομικής ανισότητας,όρια της κρατικής παρέμβασης, στάση απέναντι στον οικονομικό ανταγωνισμό,πολιτικές καταπολέμησης της φτώχειας,προσδιορισμός της ιδιωτικής σφαίρας του ατόμου κ.α).
Αλλά παραμένουν χώροι προαγωγής της πολιτικής ειρήνευσης,έστω και αποσκοπώντας σε διαφορετικές κοινωνικές προοπτικές.
Είναι και αυτός ένας λόγος που επιβάλλει το συνεχή δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ τους.

10/7/2012

Ταξίδι για πάντα

Ιούλιος,ο ευλογημένος μήνας του καλοκαιριού...
Τα ατέλειωτα παιδικά μεσημέρια με Μπλεκ και Ελ Ζαμπάτο.
Τα όμορφα ξανθά κορίτσια απ΄την Αθήνα με τα υπέροχα ονόματα: η Έλσα,η Τζούλια,η Έφη...
Το αγέρι που δέρνει την αμμουδιά στο κάστρο,κουβαλώντας φύκια και όνειρα στη θάλασσα.
Η ποδηλατάδα στο ηλιοβασίλεμα.
Το μπάσκετ και οι πορτοκαλάδες στο πλαστικό μπουκάλι.
Το ποδόσφαιρο στα ξεραμένα τηγάνια στις αλυκές.
Το κρυφτοκυνηγητό στα στενά.
Η βραδινή βόλτα,τα βλέμματα,τα κρυφά χαμόγελα.
Η μυρωδιά του δέρματός της στο πάρκο,κάτω απ'τα πεύκα κι ο άνεμος ανάμεσα στα καϊκια του καρνάγιου.
Το μυστικό νυχτερινό μπάνιο και η ροζ θάλασσα της ανατολής.
Τα αρμυρά της χείλη,τα βρεγμένα μαλλιά της,η ευτυχία μου αιχμάλωτη στα μάτια της...
Το ατελείωτο θερινό σινεμά που στοίχειωσε μέσα μου για πάντα!

Όλα επιστρέφουν κάθε Ιούλιο,όλα είναι ζωντανά,αρκεί μόνο ν'αποτινάξουμε το σεντόνι της ρουτίνας.
Ιούλιος και γαλάζιο χρώμα καλοκαιρινό.
Απόδραση στην παιδικότητα.

(Η φωτογραφία απ'τη λεωφόρο του Ειρηνικού Ωκεανού,όπως αξίζει κανείς να την ταξιδεύει: με μοτοσικλέτα,κυνηγώντας τον ορίζοντα...)

4/7/2012

Παρόντες...

Robert Falcon Scott (1868-1912)-Βρετανός εξερευνητής.Εξαφανίστηκε στο Νότιο Πόλο το 1912 κατά τη διάρκεια χιονοθύελλας,τριακόσια μέτρα πριν φτάσει στο καταφύγιο,μαζί με τους συντρόφους του.Ταξίδεψαν απογοητευμένοι (ο Amundsen είχε προλάβει να φτάσει πρώτος στον Ν.Πόλο και να υψώσει τη Νορβηγική σημαία) για να μην επιστρέψουν ποτέ...
Το μεγαλείο του ανθρώπου που δαμάζει τα στοιχεία της φύσης,αναζητώντας το απροσπέλαστο,κρίνοντας κάθε όριο σαν πρόκληση υπέρβασης,φέρνοντας τη φύση στα μέτρα του,μπολιάζοντας τη γη με την ηθική του ανθρώπινου είδους,εκτινάσσοντας στο σύμπαν την εκκωφαντική σιωπή της υπαρξιακής του κραυγής.
Εξερευνητές,θαλασσοπόροι,τυχοδιώκτες,κυνηγοί του ορίζοντα και του άγνωστου που εκτείνεται πέρα  απ'την εμπειρία: αληθινοί ήρωες!
Εξαφανίστηκαν (προσωρινά,τα σώματά τους βρέθηκαν οχτώ μήνες αργότερα),αλλά δε θα ξεχαστούν ποτέ...

Andreu Nin (1892-1937)-Ισπανός σοσιαλιστής,εντάχθηκε στους τροτσκιστές και πολέμησε στις τάξεις του POUM στον Ισπανικό εμφύλιο.Το 1937 "εξαφανίσθηκε" στη Βαρκελώνη.Δεκαετίες αργότερα έγινε γνωστό πως είχε απαχθεί και εκτελεστεί από πράκτορες της NKVD (σταλινική υπηρεσία ασφαλείας,μαμά της μεταγενέστερης KGB).Στο γνωστό σύνθημα-ερώτηση των συντρόφων του "donde esta Nin?" (πού είναι ο Νιν?) ,οι σταλινικοί απαντούσαν με ωμότητα "En Salamanca o en Berlin" (τα αντίστοιχα κέντρα των φιλοναζιστών της εποχής)...
Αγνοί ιδεολόγοι που κάποτε πίστεψαν σ'έναν καλύτερο κόσμο και δόθηκαν ολόψυχα στην επανάσταση!Πόσοι προδόθηκαν από πρώην συντρόφους,στο όνομα της "ιδεολογικής καθαρότητας" που δεν ήταν άλλο από μασκαρεμένος απολυταρχισμός! Πόσους πήρε στο λαιμό του ο "πατερούλης-Στάλιν",ο "μεγάλος τιμονιέρης-Μάο",ο Πολ-Ποτ,ο Τσαουσέσκου,ο Χόνεκερ,ο "κομμαντάντε Φιντέλ"...
Ζωντανή θα μένει πάντα η ουτοπία-αδιάφορο αν η λογική την αντιστρατεύεται-για έναν κόσμο ονειρικής πανανθρώπινης συναδέλφωσης.Υπόμνηση ίσως του χαμένου παράδεισου, η φαντασίωση αυτή θα στοιχειώνει τα ανθρώπινα όνειρα στο διηνεκές και θα συγκινεί διαχρονικά.
Τιμή σ'όσους ειλικρινά την πίστεψαν,είτε γελάστηκαν,είτε προδόθηκαν,είτε "εξαφανίστηκαν" σε σκοτεινές ιστορικές σελίδες! Τι κι αν ιδεολογικά χώρισαν οι δρόμοι μας,υπήρξα κάποτε νέος με αριστερές αντιλήψεις και θυμάμαι την αίσθηση...Άλλωστε,θεμελιώδες φιλελεύθερο καθήκον είναι ο σεβασμός της διαφορετικότητας.Το δικαίωμα στην ατομική γνώμη το αναγνωρίζω για όλους (ακόμη και για τους θύτες).

Raul Wallenberg (1912-1947)-Σουηδός διπλωμάτης,πρέσβης της χώρας του στην υπό ναζιστική κατοχή Ουγγαρία,διέσωσε με την πολιτική του χιλιάδες Εβραίους από τις εκτελέσεις.Το 1947 απήχθη και τα ίχνη του χάθηκαν! Με τη στάση του,ερχόμενος σε αντίθεση με την επίσημη πολιτική της φιλοχιτλερικής Σουηδίας,προέκρινε το ρόλο του ανθρώπου από αυτόν του διπλωματικού υπαλλήλου.Διασώζοντας συνανθρώπους του,διέσωσε την τιμή της Σουηδίας και της ανθρωπότητας.
Από την Αντιγόνη που αψηφά το Κράτος της για να θάψει το νεκρό αδερφό της και από τον Προμηθέα
που αψηφά τους θεούς για να μπορεί να επιλέγει ελεύθερα,διαχέεται ανά τους αιώνες το ανυπόταχτο πνεύμα της ανθρώπινης ελευθερίας.Πάντοτε θα υπάρχει ο μόνος απέναντι στο πλήθος που θα υπερασπίζεται την επιλογή του.Πάντοτε θα με συγκινεί αυτή η επιλογή,αρκεί να συνεπάγεται ζωή και όχι θάνατο.Είναι εύκολο να εξολοθρεύεις ανθρώπους στο όνομα του οποιουδήποτε "ιδανικού".
Πόση δύναμη όμως χρειάζεται να τους διασώζεις δίχως προαπαιτούμενα,δίχως να σ'ενδιαφέρει αν "το αξίζουν",από πίστη και μόνο στην ιερότητα της ζωής,από σεβασμό στο δικαίωμα του καθενός μας να διαβεί απ'αυτόν τον κόσμο δίχως ν'απολογείται για το χρώμα του,για την καταγωγή του,για τη γλώσσα που μιλάει,για τα ρούχα που φοράει,για το θεό που πιστεύει ή αγνοεί...
Είναι πάντοτε δυσκολότερη η επιλογή της ζωής!

Τρεις άνθρωποι,τρεις "εξαφανίσεις",τρία υποδείγματα ζωής.
Χιλιάδες άλλοι πέρασαν,ακόμη περισσότεροι θα υπάρξουν λιγότερο ή περισσότερο γνωστοί.
Αν κάτι δείχνει η ιστορία τους είναι πως αληθινή εξαφάνιση δεν υπάρχει,πρόκειται για φυσική εξόντωση.Ένας άνθρωπος δεν εξαφανίζεται εύκολα.Πόσο μάλλον οι χιλιάδες που κατά καιρούς "εξαφάνιζαν" τα καθεστώτα τύπου Πινοσέτ-Βιντέλα-Αμίν Νταντά και οι ανά τον κόσμο εκδοχές των σοσιαλιστικών παραδείσων.

Το άλλο,που μένει διαχρονικά ως μήνυμα,είναι χαραγμένο στον Άγνωστο Στρατιώτη:
"ανδρών επιφανών,πάσα γη τάφος"...

29/6/2012

Πολυτέλειας εγκώμιο

Παραθέτω το διάλογο της Emma Goldman με το σύντροφό της Alexander Berkman, όπως τον έχει αποδώσει στο "Living my life":
A.B: "δεν είναι συμβατή η πολυτέλεια με έναν αναρχικό,όταν οι άνθρωποι ζουν μέσα στη φτώχεια"
E.G: "μα τα όμορφα πράγματα,δεν είναι πολυτέλειες,είναι αναγκαιότητες.Η ζωή θα ήταν ανυπόφορη χωρίς αυτά" του απάντησα κι όμως βαθιά μέσα μου ένιωθα πως είχε δίκιο: οι επαναστάτες θυσιάζουν την ίδια τους τη ζωή,γιατί όχι και τις ομορφιές της?

Η τυπική σοσιαλιστική σκέψη θεωρεί πως υπάρχει στον κόσμο απόλυτη επάρκεια αγαθών για όλους και το μόνο που αρκεί να γίνει είναι αναδιανομή του πλούτου προς όφελος των φτωχότερων στρωμάτων.Υπό αυτό το πρίσμα,ο πολυτελής βίος, η επιδίωξη της πολυτέλειας,συμβάλλουν στη διαιώνιση της υφιστάμενης ανισότητας και δυσχεραίνουν την κοινωνική δικαιοσύνη που οι σοσιαλιστές επαγγέλλονται.Η πολυτέλεια λοιπόν είναι έννοια ηθικά αποδοκιμαστέα.


Τυπική έκφραση αυτής της αντίληψης αποτελεί το αρχέτυπο ενδυμασίας και συμπεριφοράς που εκπροσωπεί το "ταγάρι"!
Εκατοντάδες-αριστεροί-διανοούμενοι  αποκηρύσσουν τις ανέσεις της αστικής ζωής και υιοθετούν έναν "εναλλακτικό τρόπο ζωής" με κοινό τόπο τις αναφορές στη μητέρα-φύση και την ηθική απαξίωση των "ανέσεων της μπουρζουαζίας"...
Οι κώδικες του ταγαριού είναι τυποποιημένοι:
-Όχι στο αυτοκίνητο,ναι στο περπάτημα/ποδήλατο.
-Όχι στο ξενοδοχείο,ναι στο κάμπινγκ.
-Όχι στις πλαστικές καρέκλες,ναι στις ξύλινες.
-Όχι στα τακούνια,ναι στα σανδάλια (ή και ξυπόλητες)!
-Όχι στο κομμωτήριο,στην αποτρίχωση,στα αρώματα,σε ό'τι συνιστά το γυναικείο καλλωπισμό,ναι στη "φυσική ομορφιά" (και στο "φυσικό άρωμα")...
-Όχι στο κλαμπ,ναι στο καφενείο! Αλλά και εκεί,όχι στα χαρτιά,ναι στο τάβλι!
-Όχι στα πούρα,ναι στα στριφτά!
-Όχι στις γραβάτες,ναι στα γιλέκα!
-Όχι στη Μύκονο,ναι στην Αντίπαρο...
Ο κατάλογος είναι ατελείωτος.Ένα πλήθος σύμβολα της καθημερινής ζωής,χρησιμοποιούνται για να "δηλωθεί μια πολιτική θέση"! Θα το ονόμαζα lifestyle της ιδεολογίας, μια μορφή "ΚΛΙΚ" του αριστερισμού.
Κοινό χαρακτηριστικό της ταγάρικης αντίληψης,η έμφυτη αγάπη προς τον "ευγενή άγριο" της προϊστορίας και η απόλυτη απέχθεια για τον "αλλοτριωμένο μπουρζουά".
Σε πρακτικό επίπεδο,αυτό μεταφράζεται συχνότατα σε κακές σχέσεις με το σαπούνι!

Αλλά,το ζήτημα δεν είναι να καταγράψουμε τη γραφικότητα του ταγαριού.Κάθε άποψη είναι σεβαστή και κάθε άνθρωπος δικαιούται να υιοθετεί τα πρότυπα συμπεριφοράς που τον εκφράζουν.
Το θέμα μας είναι η πολυτέλεια.
Ήδη η Emma Goldman δείχνει να εκφεύγει της σοσιαλιστικής ορθοδοξίας και αντί του μίζερου εξισωτισμού εν μέσω φτώχειας,να αναζητά στην πολυτέλεια το στοιχείο που ομορφαίνει τη ζωή,επιθυμώντας μια μελλοντική κοινωνία όχι μόνο ισότητας αλλά και όμορφων πραγμάτων.Μία κοινωνία ισότητας εν μέσω πλούτου δηλαδή! Πρόκειται ασφαλώς για γοητευτική ουτοπία,αλλά είναι ένας οραματισμός απείρως θελκτικότερος απ'αυτόν που έχει αποδεχθεί ο Berkman και ο οποίος-δυστυχώς-ήταν αυτός που ιστορικά υλοποιήθηκε οποτεδήποτε εγκαθιδρύθηκε ο σοσιαλισμός...

Η Emma μοιάζει ειλικρινής ανθρωπίστρια ως προς τις προθέσεις της.Το σφάλμα της-κατά τη γνώμη μου-βρίσκεται στη θεωρητική της ανάλυση.
Μερικές δεκαετίες αργότερα,ο Ludwig von Mises θα το αναδείξει εύστοχα: "το πολυτελές προιόν είναι αρχικά προνόμιο των πλούσιων αλλά σταδιακά,δίνει το ερέθισμα στους παραγωγούς να μαζικοποιήσουν την παραγωγή του ρίχνοντας το κόστος του και κάνοντάς το προσιτό στα κατώτερα στρώματα.Ολόκληρη η πορεία του πολιτισμού ακριβώς σ'αυτή την εξέλιξη στηρίζεται: η πολυτέλεια του σήμερα γίνεται η αναγκαιότητα του αύριο"!
Δεκάδες τα παραδείγματα που επιβεβαιώνουν τον Mises.
Από το αυτοκίνητο ως το πιο πρόσφατο,το κινητό τηλέφωνο,το αρχικά δυσπρόσιτο πολυτελές προιόν μετατράπηκε σε προιόν καθημερινής χρήσης για όλους.
Ο Mises δε μασάει τα λόγια του: "μόνο στον καπιταλισμό,όπου κάθε άτομο αποφασίζει το ίδιο το τί θα καταναλώσει και όπου ο καταμερισμός της εργασίας καθιστά δυνατή τη μαζική παραγωγή ενός προϊόντος είναι δυνατή αυτή η εξέλιξη.Σε μια σοσιαλιστική κοινωνία όπου η κατανάλωση αποφασίζεται από τους κρατούντες και η παραγωγή ρυθμίζεται απ'αυτούς, δεν μπορεί να υπάρξει το ερέθισμα της προόδου που δίνει η ατομική επιλογή  (μεταξύ άλλων και της πολυτέλειας)"!
Η πολυτέλεια αποτελεί ερέθισμα για κοινωνική πρόοδο σε περιβάλλον καπιταλιστικής κοινωνικής οργάνωσης.
(Ludwig von Mises- "Socialism.an economic and sociological analysis").

Συχνότατα αποστρεφόμαστε τον πλούσιο που επιδεικνύει τα gadgets του.Ωστόσο,το να μετατρέπουμε την προσωπική μας ενόχληση σε απόρριψη των προϊόντων της πολιτισμικής εξέλιξης,συνιστά προφανή αστοχία: μας ενοχλεί ο γάιδαρος και χτυπάμε το σαμάρι...
Πάντοτε θα υπάρχουν επιδειξιομανείς οιηματίες πλούσιοι και φτωχοί.Απλώς οι πρώτοι έχουν περισσότερες δυνατότητες έκφρασης των συμπλεγμάτων τους.
Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι με ποιόν τρόπο εξυπηρετείται προσφορότερα το συμφέρον της κοινωνίας: απορρίπτοντας τον πλούτο και τα παράγωγά του ή κατευθύνοντας την παραγωγή προς την ικανοποίηση της ζήτησης των πολλών?
Προφανώς η δεύτερη επιλογή εξασφαλίζει μεσοπρόθεσμα μεγαλύτερη συμμετοχή των πολλών στα προϊόντα που αρχικά αποτελούν προνόμιο των πλουσίων.
Πρόκειται για κρίσιμη κοινωνική επιλογή!
Από καθαρά οικονομική σκοπιά,η οπτική του Mises δίνει ικανοποιητικότερο κοινωνικό αποτέλεσμα από τις οραματικές διακηρύξεις των σοσιαλιστών!
Αυτό βέβαια,μου πήρε χρόνια να το κατανοήσω και είναι σε κάποιο βαθμό κατανοητό: οι νέοι ανταποκρίνονται ευκολότερα στο συναίσθημα που διεγείρει η συνθηματολογία.Η αναλυτική σκέψη,έρχεται αργότερα.

Αποδεκτή και ηθικά αποενοχοποιημένη λοιπόν η πολυτέλεια για τους λόγους που περιγράψαμε.
Σε ψυχολογικό επίπεδο,αυτό μας οδηγεί σε μια άλλου επιπέδου λύτρωση: στον εξορκισμό της μίζερης αντίληψης της ζωής,της ανθρωπολογίας της αντι-διασκέδασης ,του μπολιάσματος της ζωής με ενοχές εν ονόματι των υψηλών ιδανικών που-δήθεν-θίγονται οποτεδήποτε χαιρόμαστε τη ζωή.
Η πουριτανική ηθική είναι κοινή στο σοσιαλιστικό και χριστιανικό ιερατείο.Δεν είναι ίδιον του καπιταλισμού (παρά τη γνωστή εργασία του Max Weber, "Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού").Τη συναντούμε και στους σοσιαλιστές!
Θυμηθείτε πώς "διασκεδάζουν" τα "ταγάρια": ταβέρνα,ρετσίνα,κάπνα,καημοί στον μπαγλαμά και "κακούργα κενωνία"! Τρελό κέφι πραγματικά...
Οτιδήποτε πραγματικά θυμίζει διασκέδαση έχει εξοριστεί στο όνομα της "ιδεολογικοποιημένης ψυχαγωγίας".Δεν υπάρχει χώρος για κάτι ιδεολογικά ουδέτερο,πρέπει κάθε τραγούδι να έχει συγκεκριμένο νόημα,να παραπέμπει σε συγκεκριμένη ιδεολογία,να δίνει αντίστοιχα μηνύματα.
Με τέτοια προαπαιτούμενα,ο αυθορμητισμός πάει περίπατο,η διασκέδαση αποκτά συγκεκριμένα χαρακτηριστικά,μετατρέπεται σε κατήχηση...
Έχετε δει κνίτη ή ρηγά να γλεντάνε? Αν ναι,μάλλον θα πρόκειται για "ρεφορμιστές"...

Ναι λοιπόν στην πολυτέλεια,ναι στο περιττό,ναι στην απόλαυση της καθημερινότητας δίχως ενοχές.
Κάθε άνθρωπος πρέπει να επιλέγει ελεύθερα τον τρόπο ζωής του σεβόμενος τους κανόνες κοινωνικής συμβίωσης ,όντας ανεπηρέαστος από τον ηθικό έλεγχο των λογής ιερατείων (θρησκευτικών/κομματικών).
Η κατανάλωση ουίσκυ δεν αυξάνει τη φτώχεια,ακριβώς όπως η κατανάλωση ρετσίνας δεν τη μειώνει.
Οι πολιτικές όμως που συμβάλλουν στην καταπολέμησή της εμπεριέχουν την αποδοχή του ουίσκυ στον ίδιο βαθμό με τη ρετσίνα.
Αντίθετα,όσοι δαιμονοποιούν το ουίσκυ χάριν της ρετσίνας οραματίζονται την εξάλειψη του πλούτου ως μέσον για την εξάλειψη της φτώχειας.
Η ιστορία όμως απέδειξε πως η έκλειψη του ουίσκυ νομοτελειακά οδηγεί στην καθολικότητα της φτώχειας (δίχως καν ρετσίνα)...

Ας πιούμε λοιπόν ένα ποτό ακούγοντας Bryan Ferry...

ΥΓ To Red Breast είναι ένα εξαιρετικό ιρλανδέζικο ουίσκυ που συνιστώ ανεπιφύλακτα σε σοσιαλιστές και μη...
26/6/2012

Η τυραννία της αυθεντίας

Διαβάζοντας τη "Μοιραία Έπαρση" ("Fatal Conceit") του Hayek ήρθα για πρώτη φορά αντιμέτωπος με τη θεωρητική ανάλυση ενός ζητήματος το οποίο μέχρι τώρα διαισθητικά με ενοχλούσε: πρόκειται για την πατερναλιστική ισχύ της αυθεντίας και άρα την εξουσιακή γοητεία που αυτή ασκεί στη συνείδηση των ανθρώπων.
Η ευφυϊα του Hayek προσεγγίζει φυσικά το ζήτημα με αξιοθαύμαστη αναλυτική δύναμη.Η έπαρση δεν είναι άλλο από τη δογματική πεποίθηση που αποκτούν οι άνθρωποι ότι μπορούν να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν με κάθε λεπτομέρεια τις συνθήκες της ζωής τους.Παραβλέπουν-λέει ο Hayek-τις   ασύνειδες επιδράσεις του κοινωνικού βίου στη διαμόρφωση των ηθών και του συμπλέγματος των συνηθειών που ο ίδιος ονομάζει "ηθική παράδοση" (moral tradition) μιας κοινωνίας.Με απλά λόγια,το σύνολο των επιδράσεων που έχει ο κοινωνικός βίος στη συνείδηση των ανθρώπων,περιλαμβάνει και τομείς μη υπαγόμενους στην αυθεντία του Λόγου.Ένα σωρό πράγματα από όσα καθημερινά κάνουμε "από συνήθεια",τα έχουμε υιοθετήσει δίχως αναλυτική κρίση επειδή η σωρευμένη κοινωνική εμπειρία (ή ηθική παράδοση) έχει επιβεβαιώσει τη χρησιμότητά τους στον κοινωνικό βίο.

Οι άνθρωποι όμως,έχουν την τάση να δίνουν μεγάλη σημασία στη λογική ανάλυση και να παραβλέπουν το ασυνείδητο και τα παράγωγά του (δημιουργική φαντασία,όνειρο,εμπειρικοί πειραματισμοί,τυποποιήσεις συμπεριφοράς,μη γλωσσικοί κωδικοί επικοινωνίας κ.α).
Ταυτόχρονα,μια βασική ανθρώπινη ανάγκη,είναι η εμπέδωση αισθήματος ασφάλειας.Ο άνθρωπος θέλει να νιώθει ασφαλής στο περιβάλλον του.Όταν αυτό εξασφαλιστεί,επιθυμεί να νιώθει ασφαλής...με τον εαυτό του,πράγμα που σημαίνει πως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν επιθυμούν να συντηρούν ερωτηματικά μέσα τους και προστρέχουν σε απαντήσεις.
Ελάχιστοι άνθρωποι μπορούν να διαχειριστούν την ανασφάλεια που τα διλήμματα της καθημερινότητας μας θέτουν.
Το άγνωστο τρομάζει,προκαλεί υπαρξιακό άγχος,ο άνθρωπος το βιώνει ως άχθος.
Απέναντι στα ερωτηματικά υπάρχουν δυο επιλογές:
- η πρώτη είναι η διαρκής κριτική εγρήγορση, διαδικασία όμως που προϋποθέτει αντίστοιχη νοητική εκπαίδευση (κριτική παιδεία) και αποδοχή της σχετικότητας των εμπειρικών μας κρίσεων (αντιδογματική ηθική).
- η δεύτερη, είναι η προσφυγή στην "εγκυρότητα της αυθεντίας".Αποφεύγοντας να αντιμετωπίσουμε οι ίδιοι το δίλημμα, προσφεύγουμε στους "ειδικούς".

Η εμπειρία δείχνει πως κατά κανόνα η δεύτερη επιλογή προκρίνεται.Το φαινόμενο είναι εύλογο,αν υπολογίσουμε πόσο δύσκολο είναι να ισχύσουν οι προϋποθέσεις της πρώτης επιλογής.
Ωστόσο,πρόκειται για επιλογή που ενέχει σαφείς κινδύνους για την ανθρώπινη ελευθερία.
Η επίκληση της αυθεντίας, εδράζεται στην ορθή αντίληψη πως ο άνθρωπος δεν είναι δυνατόν να κατέχει γνώση περί παντός επιστητού και συνεπώς πρέπει να υπάρχει καταμερισμός των γνώσεων και εξειδίκευση.Είναι εύλογο όταν τίθεται ένα ζήτημα, τον κύριο λόγο να έχουν οι ειδικοί επί του θέματος.Όπως προσφεύγω στον υδραυλικό για τα ζητήματα της βρύσης μου, έτσι προσφεύγω στο μηχανικό για τα ζητήματα του αυτοκινήτου μου κ.ο.κ

Στη ζωή ωστόσο,συχνά τίθενται πολυπλοκότερα ζητήματα προς επίλυση.Κατά κανόνα οι κυβερνήσεις αναθέτουν τότε σε "επιτροπές ειδικών" την επεξεργασία τους,πράγμα απόλυτα θεμιτό.
Στη συνέχεια όμως, εφοδιάζουν το πόρισμα της επιτροπής ειδικών με "κυβερνητικό πιστοποιητικό γνησιότητας".Το πόρισμα πλέον,παύει να αποτελεί το συμπέρασμα μιας συλλογικής ανθρώπινης διαβούλευσης και αποκτά χαρακτηριστικά "επίσημης θέσης" η οποία χαίρει της κυβερνητικής αποδοχής και βάση της οποίας η κυβέρνηση στη συνέχεια νομοθετεί..Αποκτά δηλαδή χαρακτηριστικά επίσημου δόγματος και συνεπώς,κάθε αντίθετη άποψη είναι όχι μόνο μειωμένης υπόληψης (ως ανεπίσημη) αλλά και ενδεχομένως εξοβελιστέα.

Παράδειγμα 1ο: πριν δυο χρόνια,υπήρξε το ζήτημα της "πανδημίας της γρίππης των χοίρων" και το ερώτημα αν θα έπρεπε να εμβολιασθεί συνολικά ο πληθυσμός.Η Ελλάδα,όπως και άλλες χώρες,στο ζήτημα αυτό ευθυγραμμίστηκε με την "αυθεντία" της "W.H.O" (Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας).Οι "κατευθυντήριες οδηγίες" που εξέδωσε το ΚΕΕΛΠΝΟ ήταν σε απόλυτη εφαρμογή της σύστασης της WHO για καθολικό εμβολιασμό.
Σήμερα,μπορούμε με εγκυρότητα να υποστηρίξουμε πως η άποψη της WHO περί "πανδημίας" ήταν αβάσιμη.Με άλλα λόγια οι ειδικοί έσφαλλαν!
Το γεγονός δεν πρέπει να εκπλήσσει:
-αφ'ενός μεν,κάθε επιτροπή ειδικών,έχει δικαίωμα στο σφάλμα,έστω κι αν οι πιθανότητες να το διαπράξει είναι μικρότερες απ'ό'τι των μη-ειδικών
-αφ'ετέρου δε,η κηδεμόνευση των επιτροπών ειδικών από τους κυβερνητικούς φορείς,οδηγεί σε γραφειοκρατικές περιπλοκές από τις οποίες συχνά βλάπτεται σοβαρά η αλήθεια.
Είναι σημαντικό να τονιστεί πως,ούτε η WHO ούτε το ΚΕΕΛΠΝΟ προέβησαν σε κάποιου είδους αυτοκριτική: είναι ίδιον της αυθεντίας η οίηση...
Προσωπικά,έσφαλλα υιοθετώντας τη σύστασή τους και το έπραξα παρασυρόμενος από τον "εσμό" που συγκροτούσε την αντίθετη άποψη: συνωμοσιολόγοι της κακιάς ώρας ("τα εμβόλια τα φτιάχνουν οι πολυεθνικές για να κονομάνε"),δεισιδαίμονες αμόρφωτοι ("τα εμβόλια μας τα δίνουν για να αρρωσταίνουμε και να κονομάνε ή για να... μας ελέγχουν!!") κ.ο.κ.
Ανάμεσά τους,υπήρχαν και ιατροί που εξέφραζαν εύλογες αμφιβολίες, αλλά δεν τους έλαβα υπ'όψιν,γοητευμένος απ'την αυθεντία των ειδικών!
Αναγνωρίζω το λάθος μου.
Εκκινώντας από την ορθή αντίληψη πως η γνώμη των ειδικών είναι κατά τεκμήριο εγκυρότερη,ας μην οδηγούμαστε στην άκριτη αποδοχή της αυθεντίας: βλάπτει σοβαρά την κρίση μας.

Παράδειγμα 2ο: όσοι προσφεύγουμε για σέρβις αυτοκινήτου στην "επίσημη αντιπροσωπεία",το πράττουμε υποκύπτοντας στη γοητεία της αυθεντίας.Σύντομα διαπιστώνουμε την εξαπάτηση.Οι αντιπροσωπείες,κατά κανόνα, παρέχουν άθλιες και υπερκοστολογημένες υπηρεσίες συχνά με την πλήρη κάλυψη των εργοστασίων,τα οποία έχουν εφεύρει έναν έξυπνο τρόπο διακίνησης ανταλλακτικών.Απέναντι σ'αυτό το σύστημα παραπλάνησης καταναλωτή,μόνη λύση είναι η ενημέρωση.Οι ενώσεις καταναλωτών και το διαδίκτυο,αλλά και η απλή συζήτηση με φίλους.
Σημειώνω επίσης,το γεγονός πως η αποκλειστικότητα αντιπροσώπευσης,την οποία ευνοούν οι κυβερνητικές ρυθμίσεις,συμβάλλει κατά μείζονα λόγο στην υπερτιμολόγηση υπηρεσιών  και την διαιώνιση του αμφίβολου γοήτρου του "επίσημου αντιπρόσωπου".
Ασφαλώς η άρση των περιορισμών (απελευθέρωση) στην εισαγωγή/εμπορία,θα έλυνε μεγάλο μέρος του προβλήματος (φτου κακά νεοφιλελεύθερες απόψεις...).

Παράδειγμα 3ο και φαρμακερό: η επίσημη αδειοδότηση! Εδώ μπαίνουμε σε βαθιά νερά,αφού ερχόμαστε αντιμέτωποι με το διαχρονικό διεκδικητή της επικρατέστερης μορφής αυθεντίας: μιλώ βέβαια για το Κράτος σε όλες του τις εκδοχές (δημοκρατική ή αυταρχική).
Κάθε πολίτης για να εργαστεί,οτιδήποτε και να κάνει,πρέπει να αδειοδοτηθεί από το Κράτος.Η διαδικασία αδειοδότησης κατά κανόνα συνίσταται στη συλλογή εγγράφων που φέρουν σφραγίδες δημοσίων υπηρεσιών και ενδεχομένως σε αυτοψία από εκπροσώπους της δημόσιας αρχής! Το γραφειοκρατικό σύμπλεγμα συμπληρώνεται από το απαραίτητο αντίτιμο είτε ως επίσημο παράβολο,είτε ως ανεπίσημο "λάδωμα" προκειμένου να πεισθεί ο δύσπιστος υπάλληλος...
Στο χορό έχουν εσχάτως εισέλθει και οι επαγγελματικές ενώσεις,οι οποίες αναλαμβάνουν να καθορίσουν τα κριτήρια αδειοδότησης : πόσα ταξί "πρέπει" να υπάρχουν ανά 1000 κατοίκους (!), πόσα φαρμακεία ανά τετραγωνικό (!),πόσα συμβολαιογραφεία ανά δήμο κ.ο.κ Η αναφορά στα επαγγέλματα αυτά διόλου τυχαία δε γίνεται,αφού δείχνει με ποιό τρόπο η  επίσημη αδειοδότηση συμβάλλει στη συντήρηση των προνομίων των κλειστών επαγγελμάτων.Προνόμια τα οποία εξυπηρετούν όσους ήδη είναι ενταγμένοι (όσους τρούπωσαν που θά'λεγε κι ο Βουτσάς), σε βάρος των ανέργων ομότεχνών τους και των καταναλωτών.
Διαδικασίες λοιπόν με σαφές οικονομικό αποτέλεσμα και στόχευση (αντιπαραγωγική προσοδοθηρία) οι οποίες όμως ελάχιστα διασφαλίζουν αξιόπιστα κριτήρια λειτουργίας!

Η Κρατική αυθεντία είναι βέβαια σαφώς πιο επικίνδυνη,λόγω της ισχύος του συνηγόρου της.
Στο μεσαίωνα,αναγόρευε σε επίσημη αλήθεια τη γεωκεντρική θεωρία και απειλούσε τον Κοπέρνικο και το Γαλιλαίο με θανατική καταδίκη.
Σήμερα ευτυχώς είναι ηπιότερη,αλλά προκαλεί αντίστοιχα προβλήματα: από την αυθεντία του δημόσιου πανεπιστήμιου και του καθηγητικού συγγράμματος, ως την απαγόρευση της παρέλασης ομοφυλόφιλων στη Θεσσαλονίκη επειδή ο μητροπολίτης την έκρινε ανήθικη...Ό'τι αναγορεύει τη γνώμη του μητροπολίτη σε επίσημη θέση της πολιτείας και άρα σε απαγόρευση της εκδήλωσης των gay δεν είναι άλλο από την αυθεντία του πολιτειακού φορέα (χρόνια τώρα συζητάμε για διαχωρισμό Κράτους και Εκκλησίας και θα συνεχίσουμε να...συζητάμε).

Ανακεφαλαιώνοντας.
Ευπρόσδεκτη η επιστημονική έρευνα και οι επίσημες θεωρίες.
Η μετατροπή τους όμως σε επίσημα δόγματα με την κύρωση της αυθεντίας του Κράτους,ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την ανθρώπινη ελευθερία.
Δεν προτείνω κάποιου άλλου τύπου απάντηση.
Προτείνω την κριτική εγρήγορση και το διαρκή έλεγχο και των επίσημων αντιλήψεων.
Ας μην ακυρώνει μια σφραγίδα την ανθρώπινη νόηση!

Ή όπως θα'λεγε και ο Αρκάς: "η απάντησή μου είναι ίσως και αυτό είναι οριστικό"!

23/6/2012

Νόμος και "δίκιο"

Πρόσφατα,διάβασα μια δήλωση του Γρηγόρη Ψαριανού (βουλευτή της Δημ.Αρ.) στην οποία εν είδει αυτοκριτικής κατέληγε με τον αφορισμό: "Νόμος είναι το δίκιο.Τελεία.Σκέτο."
Το εν λόγω αποφθεγματικού χαρακτήρα σύνθημα, αποθεώνει σε σχετικό άρθρο της η Ρέα Βιτάλη εδώ .







Το σύνθημα ηχεί εύλογο,ειδικά σε αντιδιαστολή με το παλαιότερο "νόμος είναι το δίκιο του τάδε (εργάτη,αγρότη,φοιτητή,οποιουδήποτε ιδιώτη κλπ)",υπό την έννοια πως προκρίνει μια γενικότερη αντίληψη του Νόμου σε σχέση με την "εξειδικευμένη" ερμηνεία του την οποία χρόνια τώρα επιχειρούν οι κάθε λογής συντεχνίες/ιδιώτες/ομάδες πολιτών, για προφανείς ιδιοτελείς σκοπούς.
Ωστόσο,η σύνδεση που επιχειρεί-του Νόμου με το "δίκιο"-επειδή ακριβώς η έννοια του "δίκιου" είναι σχετική,μας οδηγεί ξανά στο αδιέξοδο της υποκειμενικής ερμηνείας του Νόμου.
Αν ο καθένας μας αποφασίζει με βάση την προσωπική περί δικαίου αντίληψή του "τί είναι Νόμος", τότε η ιδιωτική ερμηνεία/εφαρμογή του Νόμου γενικεύεται και αποκτά θεωρητική υπόσταση.
Σε μία χώρα στην οποία ο Νόμος δεν εφαρμόζεται,λόγω ακριβώς της εθιμικά κατοχυρωμένης "ιδιωτικής" ή/και "συντεχνιακής" ερμηνείας του,το πρόβλημα δε λύνεται αν το ανάγουμε στην αφηρημένη έννοια του "δικαίου".

Διαφωνώ λοιπόν με το εύρημα Ψαριανού και υποστηρίζω πως "Νόμος είναι ό'τι γράφει ο Νόμος"!
Ταυτολογία εκ πρώτης όψεως,αλλά αδυνατώ να προσφύγω σε άλλον ορισμό.
Η ερμηνεία των Νόμων,αποτελεί ζήτημα νομικής αντιπαράθεσης και όχι ζήτημα ιδιωτικής επιλογής!
Τουλάχιστον,αν θέλουμε να ζούμε σε κράτος δικαίου,δηλαδή σε κράτος με θεσμική νομική ισχύ και όχι κράτος αυθαίρετων αποφάσεων.

Η σύνδεση του Νόμου με τη "δικαιοσύνη" αποτελεί διαχρονική επιδίωξη ως ιδανικό,αλλά έχει καταστεί σαφές πως είναι μάλλον θεωρητική επινόηση.
Πρώτον,επειδή η έννοια της "δικαιοσύνης" υπόκειται όχι μόνο σε υποκειμενικές διαφορετικές προσεγγίσεις αλλά και σε ιστορική εξέλιξη.Ο'τι θεωρούσε "δίκαιο" η Ελληνική κοινωνία του 19ου αιώνα,είναι μάλλον ασύμβατο με την περί δικαίου αντίληψη του ίδιου λαού εκατό χρόνια αργότερα.
Δεύτερον,επειδή στις κοινωνίες στις οποίες υπάρχουν θεσμοί,η ίδια η έννοια του "δικαίου" έχει ενσωματωθεί στο εκάστοτε θεσμικό πλαίσιο και αντανακλά τις επικρατούσες-στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία- πολιτικές αντιλήψεις περί δικαιοσύνης.Με άλλα λόγια η "δικαιοσύνη" στις πολιτικές κοινωνίες είναι πολιτική και όχι μεταφυσική έννοια και διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση των πολιτικών αντιλήψεων της δεδομένης κοινωνίας.

Αν ο Νόμος αντιστοιχούσε κάθε φορά στην περί δικαίου αντίληψη της κοινωνίας,δε θα υπήρχε λόγος να υπάρχει νομοθετική διαδικασία.Η κοινωνία θα ήταν ένα στατικό μόρφωμα,υποκείμενο σε ένα αμετάβλητο νομικό πλαίσιο υφιστάμενο στο διηνεκές...
Τέτοιες κοινωνίες νομοθετικής αδράνειας,ιστορικά έχουν υπάρξει και αντιστοιχούν σε καθεστώτα πολιτικού ή θρησκευτικού ολοκληρωτισμού.
Ευτυχώς όμως,οι ζωντανοί οργανισμοί που συγκροτούν τις υπόλοιπες κοινωνίες διαρκώς εξελίσσονται και,μαζί μ'αυτούς,εξελίσσονται και οι κοινωνικοί θεσμοί.

Οι Νόμοι λοιπόν αλλάζουν προσαρμοζόμενοι στις κοινωνικές απαιτήσεις.
Αλλά, η διαδικασία αλλαγής των Νόμων,προβλέπεται από άλλους Νόμους ήδη υφιστάμενους.
Εν προκειμένω,στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες-όπως η Ελλάδα-οι Νόμοι αλλάζουν από το νομοπαρασκευαστικό θεσμικό σώμα,δηλάδή το κοινοβούλιο.
Μέχρι τότε,μπορούν να αμφισβητηθούν από οποιονδήποτε πολίτη,αλλά δεν μπορούν να ακυρωθούν από κανέναν!

Η αντίληψη πως "οι Νόμοι ακυρώνονται έμπρακτα στο πεζοδρόμιο από τα κοινωνικά κινήματα" αντιστοιχεί μεν σε μια υπαρκτή ιδεολογική εκδοχή,αλλά υπονομεύει τη λειτουργία του κοινοβουλίου ως θεσμού.
Είτε λοιπόν αποδεχόμαστε πολιτικά την κοινοβουλευτική διαδικασία, είτε την αμφισβητούμε εν ονόματι άλλων μορφών πολιτικής δράσης.
Το να πατάμε και στις δυο βάρκες,ανάλογα με τη συγκυρία,υποδηλώνει πολιτικό οπορτουνισμό και διαμορφώνει πολίτες καιροσκόπους.

Στο σημείο αυτό είναι απαραίτητο ένα σχόλιο περί "πολιτικής ανυπακοής".
Η έμπρακτη "πολιτική ανυπακοή",όπως την περιέγραψε ο Thoreau, προϋποθέτει την αποδοχή των νομικών κυρώσεων από πλευράς του "ανυπάκουου".Ο ανυπάκουος,επιδιώκει την ποινή ώστε να καταστήσει έμπρακτα σαφές το αποτέλεσμα του- κατ'αυτόν- άδικου Νόμου.Καμία σχέση δηλαδή με την πρακτική των κοινωνικών αμφισβητιών που εναντιώνονται κατ'αρχήν στο κοινωνικό σύστημα.,αλλά στη συνέχεια προστρέχουν στη νομική του προστασία....

Όλη αυτή η θεωρητικολογία,γίνεται επειδή οι κοινωνικές της επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα σοβαρές .
Είτε δηλαδή θα προκρίνουμε την πιστή εφαρμογή των Νόμων,ακόμη και αυτών που δεν μας αρέσουν και θα υποστηρίξουμε την κοινοβουλευτική διαδικασία μεταβολής τους,είτε θα επιλέξουμε την ιδιωτική ερμηνεία κάθε Νόμου και άρα την επιλεκτική εφαρμογή του οσάκις κρίνουμε ότι δε θίγει τα συμφέροντά μας.Αυτό,μπορούμε κάλλιστα να το πράξουμε εν ονόματι του "δίκιου" (του δικού μας φυσικά)!
Αφήνω στον αναγνώστη να εκτιμήσει ποιά επιλογή είναι πολιτικά προσφορότερη και τί είδους κοινωνικές συνθήκες διαμορφώνει.

Προσωπικά,επειδή ζω σε μια χώρα που δεν εφαρμόζει τους Νόμους και επειδή εκτιμώ πως η ιδιωτική ερμηνεία του Νόμου προάγει συνθήκες κοινωνικής βίας όπως αυτή που βιώνουμε στην Ελλάδα δεκαετίες τώρα,επιλέγω "την κουρτίνα ένα": Νομοκρατία και κοινοβουλευτική διαδικασία μεταβολής των Νόμων.

Αλλά,πολύ φοβάμαι πως και σ'αυτό το ζήτημα,ανήκω στους μειοψηφούντες...

19/6/2012